Document · PDF

1. Conceptbegroting 2023

Overige evenementen 8 november 2022, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Concept Begroting 202330.749 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Vraaguitval reizigersadvisering (middelgroot € 1,5 miljoen) De vraag was in 2021 nog veel lager dan voor de coronacrisis. De GGD beperkte dit risico door medewerkers in te zetten in het programma Corona en waar mogelijk een flexibele schil. De vraaguitval werd vergoed door het ministerie van VWS. Daarnaast zijn er nog een aantal risico’s ingeschat welke via een andere maatregel (o.a. dekking door voorziening of bestemmingsreserve) opgevangen kunnen worden zonder de algemene reserve aan te spreken. Het betreft dan o.a. een (klein) risico op oninbaarheid debiteuren die een voorziening dubieuze debiteuren ter dekking heeft. De algemene reserve is in 2023 met € 2,4 miljoen groot genoeg voor het dekken van de risico’s. De (bestemming) reserves en voorzieningen zijn toereikend voor de dekking van de risico’s en andere onverwachte ontwikkelingen. Naar verwachting behoeft de gemeentelijke inwonersbijdrage 2023 niet aangepast te worden op basis van bovenomschreven risico’s.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Budgettaire kaders inkoop Wmo en Jeugdhulp Problematiek verwarde personen Evaluatie van de wijkteams Beleidsplan Wmo Realisatie project Boschwijzer (KOO) Regiovisie Beschermd Wonen 2016

Veiligheid Ambitie Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. En we investeren preventief in mensen en netwerken. Dat richt zich op het voorkómen van veiligheidsproblemen en het bieden van perspectief. Als het nodig is, werken we ook repressief. Tegen wie de spelregels van onze samenleving moedwillig overtreedt, treden we hard op. Qua veiligheidscijfers doen we het op vele fronten goed. Toch ervaren inwoners deze veiligheid niet altijd in hun nabije leefomgeving. Uit het traject met de Wijkveiligheidsscans hebben we geleerd dat inwoners veiligheid vooral associëren met leefbaarheid. Problemen als verkeersoverlast, jeugdoverlast en zwerfafval worden het meest genoemd. Om prettig wonen en leven nu én in de toekomst mogelijk te maken is het belangrijk aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, bijvoorbeeld binnen de leefbaarheidsteams en contacten via bestuurs- en dorpsraden, buurtpreventieteams en ontmoetingen in de Bossche Buurttent. En om daarnaast aandacht te hebben voor de thema’s die misschien nog niet voelbaar zijn, maar wel een grote inbreuk (kunnen gaan) vormen op de veiligheid van onze inwoners. Dit doen we door de inzet op de prioritaire thema’s binnen het Integraal Veiligheidsplan: ondermijning, maatschappelijke onrust en digitale veiligheid.

De focus die we aanbrengen steunt op een stevig fundament van het complete stelsel van veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente, onze veilige basis. Veiligheid moet voelbaar zijn voor onze inwoners, nu en in de toekomst. In verbinding staan met andere beleidsdomeinen, partners, inwoners, instellingen en ondernemers is daarbij de sleutel, want samen maken we een veilig ’s-Hertogenbosch.

Inwoners en hun naaste leefomgeving Wat willen we bereiken? We willen dat al onze inspanningen bijdragen aan een veilig ’s-Hertogenbosch. Dat betekent dat we zowel naar het objectieve als het subjectieve veiligheidsbeeld kijken. Op basis van de Wijkveiligheidsscans weten we dat inwoners qua veiligheid met name problemen in de nabije leefomgeving zien op het gebied van verkeer, jeugd en zwerfafval. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, zodat veiligheid nabij blijft. Het rapportcijfer dat inwoners geven voor veiligheid in hun buurt gebruiken we om de overkoepelende veiligheidsbeleving te meten. Het objectieve beeld houden we in de gaten via het aantal misdrijven. Ook maken we een landelijke vergelijking.

Indicator Totaal aantal misdrijven per 1.000 inwoners

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

53,8

53,5

52,0

6,9

min. cijfer 7,0 gemiddeld

plek 18

plek 19

plek 20

Bron: Politie

Rapportcijfer veiligheid in de buurt

Bron: Monitor leefbaarheid en veiligheid

Positie 's-Hertogenbosch landelijk (o.b.v. aantal misdrijven per 1.000 inwoners) Bron: politie

Wat gaan we er voor doen? • Inzet op verkeersoverlast: • Verkeersveiligheidsbeleid (onderdeel 'bereikbare stad') • Afspraken met politie • Aanspreken inwoners • ‘rondje’ binnenstad aanpakken • Aanpak overlastgevende jeugd: • Preventie (perspectief bieden aan alle jongeren) • Inzet jeugdboa’s • Leefbaarheid: • Pilot leefbaarheidsboa’s met specifieke aandacht voor zwerfafval en illegale stort • Online meldpunt straatintimidatie • Coffeeshopbeleid: • Ruimte voor een extra coffeeshop aan een uitvalsweg van de gemeente ten behoeve betere spreiding en tegengaan overlast (met name binnenstad) • Drugspreventie, met hernieuwde prioritering  Voorlichtingo  Actief signaleren  Samenwerken

Ondermijning Wat willen we bereiken? Onze missie is om onze inwoners en organisaties en hun integriteit te beschermen tegen ondermijnende invloeden en ondermijnende criminaliteit op deze manier duurzaam terug te dringen. Dat we zicht hebben op ondermijnende invloeden, zodat we in kunnen zetten daar waar de ondermijnende keten het beste verstoord kan worden. Samen werpen we een dam op tegen de criminele industrie. Waar het gaat om het voorkomen van jonge aanwas is volwaardige participatie van jongeren in de maatschappij de beste manier om criminaliteit te voorkomen. Tegelijkertijd zullen er altijd jongeren zijn waar het niet goed mee gaat, die beïnvloedbaar zijn voor negatieve invloeden en/of het verkeerde pad op raken. Onze missie is om ook voor deze groep nabij te zijn en vroegtijdig hulp en ondersteuning te bieden zodat iedereen mee kan doen in de maatschappij. Waar nodig treden we repressief op. Zorg en veiligheid gaan hierbij hand in hand. We richten ons op de volgende doelstellingen: 1. In de aanpak van ondermijnende criminaliteit staat het zo impactrijk aanpakken van ondermijnende criminaliteit en ondermijnende invloeden centraal. Deze aanpak draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid en is gericht op het bereiken van maatschappelijk effect. Als samenwerkende overheden zijn we weerbaar en betrouwbaar. 2.

Waar het gaat om jonge aanwas in de criminaliteit willen we zo vroeg mogelijk signaleren en passend interveniëren (preventief, curatief en/of repressief), zodat we voorkomen dat jeugd start met onwenselijk of crimineel gedrag óf hiermee kan stoppen.

Wat gaan we er voor doen? • Aanpak criminele netwerken en families: • Barrières opwerpen en hinderen • Weerbare overheid en maatschappij

• Voorkomen jonge aanwas in de criminaliteit: • Veerkrachtige en weerbare jongeren • Vroegsignalering en voorkomen • Repressie en perspectief • Veilige basis: • Aanpak mensenhandel • BOA’s ondermijning

Maatschappelijke onrust Wat willen we bereiken? Onze missie is om de verdere opbouw en verankering van stevige lokale netwerken te bevorderen, vanuit de overtuiging dat goede netwerken kunnen bijdragen aan het voorkomen van sociale spanningen en maatschappelijke onrust. We verdiepen onze relaties en breiden ze uit naar groepen die we nog niet in beeld hebben, zodat we meer in de haarvaten van de samenleving komen. Ons (online) inzicht, kennis en handelingsperspectief ten aanzien van het voorkomen van maatschappelijke onrust verbetert, waardoor vroegtijdig (zo preventief mogelijk) geïntervenieerd kan worden en mogelijk ook kan worden gewerkt aan het wegnemen van de voedingsbodem voor onrust en geweld. We richten ons op de volgende doelstelling: We proberen opbouwende sociale spanningen en maatschappelijke onrust tijdig te signaleren en tegen te gaan, zodat spanningen en onrust de samenleving niet ontwrichten. Wat gaan we er voor doen? • Een volledig netwerk: • Sluitende keten • Gericht investeren in verbinding • Waar nodig optreden met gezag • Systematische en afgestemde aanpak maatschappelijke onrust • Vormen handelingskader • Online strategie • Hulp en begeleiding voor jeugd

Digitale veiligheid Wat willen we bereiken? Onze missie is een digitaal weerbare samenleving met, op termijn, minder slachtoffers van digitale criminaliteit. We willen zorgen dat inwoners en ondernemers zich (meer) bewust zijn van de risico’s en dat zij weten hoe te handelen, zowel preventief als wanneer zij slachtoffer (dreigen te) worden van digitale criminaliteit. Daarnaast ontwikkelen we onze kennis en kunde op het thema zodat we ‘in control’ komen. We willen weten waar we het over hebben en hoe we ons hiertoe kunnen en willen verhouden. Onze doelstellingen zijn de volgende: 1. Inwoners, bedrijven en instellingen zijn meer weerbaar op het gebied van digitale veiligheid; 2. Als samenwerkende overheden (politie, OM en gemeente) wapenen we ons beter om tegenwicht te bieden tegen nieuwe digitale vormen van criminaliteit.

Wat gaan we er voor doen? • Vergroten weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime: • Ondersteunen inwoners, bedrijven en instellingen • Preventieve daderaanpak • Kennisontwikkeling: • Fenomeen-analyse • Positiebepaling • Doorontwikkeling

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

22.403

25.576

24.218

24.168

24.161

24.132

Baten

4.306

2.596

-2.353

-18.097

-22.980

-26.571

-26.521

-26.514

-26.485

Saldo van lasten en baten

Investeringen Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland: (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

Cameratoezicht binnenstad Openbare verlichting; vervanging armaturen Openbare verlichting; vervanging lichtmasten Vervanging voertuigen THOR

490 943 442 54

943 442 -

943 442 54

943 442 -

1.929

1.385

1.439

1.385

Totaal

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2022 2023 Gedragsverandering voor risico- en criminele jongeren

133.148

140.604

Halt regio Zuid

56.180

59.326

Polarisatie en radicalisering

76.968

81.278

Het voorkomen en bestrijden van de verdrinkingsdood

9.830

10.620

Bossche Reddingsbrigade

9.830

10.620

Re-integratie van ex-gedetineerden

24.000

Nazorg ex-gedetineerden

24.000

Terugdringen van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld in afhankelijkheidsrelaties, de schade ervan beperken en zo de cirkel van geweld van generatie op generatie doorbreken. Geweld hoort nergens thuis

2.428.763

2.314.559

87.500

Vrouwenopvang

2.341.263

2.227.059

158.140

230.790

Buurtbemiddeling

60.000

Dierenambulance

17.422

18.820

Dierenasiel

140.718

151.970

Veilige woon- en leefomgeving

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

Veiligheidsregio Brabant-Noord Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen 31-12-2021

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2021

31-12-2021

€ 58,12 per inwoner

€ 10.846.000 € 13.864.000 € 38.648.000 € 32.319.000

Resultaat 2021 € 599.000

Risicomanagement: Als gevolg van het reële risico van prijsstijgingen met betrekking tot de nieuwbouw hoofd- en nevenvestiging is er een risico dat de inwonersbijdrage omhoog gaat. Dit risico kan beperkt worden door het ‘nieuw voor oud’ beleid ten aanzien van voortzetten beleidsplan 2020- 2023.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving

Cultureel klimaat Ambitie Cultuurstad van het Zuiden bestaat uit de vele culturele activiteiten, zowel de professionele als die binnen de amateurkunst. Het totaal maakt de gemeente 's-Hertogenbosch een fijne plek voor bezoekers en inwoners. Cultuur in al haar verschijningsvormen draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad, kernen en dorpen als woon- en werkgemeente en aan de lokale economie. De betekenis van Cultuurstad van het Zuiden gaat echter verder. Cultuur brengt mensen in 's-Hertogenbosch samen en past daarmee naadloos bij het DNA van 's-Hertogenbosch waarin ontmoeting centraal staat. Het is niet voor niets dat juist hier culturele voorzieningen, evenementen en activiteiten een belangrijke rol spelen in het dagelijkse sociale leven. Zij dragen allemaal bij aan het fijne verblijfs- en leefklimaat van 'sHertogenbosch. Cultuur vormt bovendien een bron van vernieuwing. Het zet aan tot creëren, beleven en denken. Niet alleen door de autonome (artistieke) waarde van cultuur. Met behulp van cultuur kunnen ook nieuwe paden worden gevonden voor opgaven waarvoor we als samenleving staan. Het is onze ambitie om onze Cultuurstad van het Zuiden verder te versterken. Dat betekent dat we kijken naar alle schakels van de keten.

Waarbij het gaat om jonge talenten, landelijke voorzieningen, topvoorzieningen, de amateurkunstsector en de infrastructuur op het gebied van cultuureducatie. In lijn met de Cultuurnota ‘Cultuur maakt mensen’ zetten we in op innoveren, verrassen en investeren. Wat moet leiden tot een nog aansprekender, prikkelender en diverser cultureel aanbod voor onze inwoners. Binnen dat aanbod kan iedereen op de eigen manier deelnemen aan cultuur. Daarnaast zetten we 's-Hertogenbosch meer op de kaart voor cultuur-toeristen met het kwaliteitsaanbod dat we hier hebben. Dat is niet alleen belangrijk voor de vitaliteit van de culturele organisaties, maar ook voor de gewenste economische spin-off. Door te versterken waar we goed in zijn, door het blijvend innoveren van het aanbod, en door cultuur en mensen nog beter aan elkaar te verbinden, blijven we ook in de toekomst dé Cultuurstad van het Zuiden voor onze bewoners en bezoekers. De drie beleidslijnen Versterken, Vernieuwen en Verbinden blijven daarmee onverminderd van kracht.

Verbinden van mensen Wat willen we bereiken? We betrekken meer verschillende mensen bij het culturele leven, en we betrekken ze sterker door cultuur toegankelijker te maken. Onze speerpunten zijn: • Samenhang in het aanbod van cultuur- educatie voor kinderen verbeteren • Amateurkunsten, met name muziek, toegankelijker maken • Actieve en receptieve deelname aan cultuur van nieuw publiek vergroten (publiekswerking) • Het bereik van het bestaande cultuurpubliek, bewoners en bezoekers, versterken (publiekswerving)

Indicator Percentage inwoners dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen voor een culturele organisatie [kopie]

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

13%

15%

55%

28%

30%

35%

Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage participanten amateurkunst Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ’s-Hertogenbosch is dé Cultuurstad van het Zuiden Bron: Monitor cultuurparticipatie

Wat gaan we er voor doen? • In 2024 introduceren we de ‘Bossche Pas’. Met deze pas haal je veel meer uit onze gemeente: sport, cultuur en evenementen. Iedereen kan deze pas aanschaffen, maar voor inwoners in armoede is het gratis. We laten ons inspireren door de Dordtpas. • De komende jaren bouwen we letterlijk door aan Huis73. De verbouwing van Huis73 aan de Hinthamerstraat wordt gerealiseerd. We zien Huis73 als onze meest laagdrempelige voorziening met bibliotheek, amateurkunst en als ontmoetingsplek. Verbouwing van dit historische pand biedt kansen voor de doorontwikkeling van dit binnenstadkwartier. • We willen dat cultuuronderwijs onderdeel wordt van de rijke schooldag. We introduceren daarnaast de ‘Bossche Vensters’: een programma waarmee ieder kind in het basis- en voortgezet onderwijs kennismaakt met de lokale geschiedenis, het verenigingsleven, cultuur en bovenal elkaar. We zoeken hiervoor de samenwerking met scholen en maatschappelijke partners. We vragen Huis73 om daar een sterke rol in te nemen in samenwerking met andere partners, zoals Stichting Leerorkest en Klas in Kunst, de musea en het Jheronimus Bosch Art Center (JBAC). Door kinderen in aanraking te laten komen met cultuur hopen we dat ze actief worden in de amateurkunst. Met Huis73 werken we aan het vernieuwen van aanbod van cultuureducatie voor kinderen.

• We gaan een meerjarige campagne opzetten samen met de verenigingen, om mensen (met name kinderen) te motiveren om aan de slag te gaan met amateurkunst. We stimuleren deelname aan amateurkunst met de focus op jongeren via de amateurkunstenregeling. Met Huis73 organiseren we de dag van de Amateurkunsten zodat zij zich goed kunnen presenteren en aan ledenwerving kunnen doen • We geven een impuls aan muziekonderwijs nieuwe stijl en zetten daarvoor in op lobby richting het rijk. We werken in het verlengde aan een laagdrempelig aanbod van muziekles • We besteden aandacht aan ouderenparticipatie, onder meer door een integrale benadering en via de cultuurfondsen • We initiëren de invulling van de rol van de cultuurverkenners (inzet is 2 personen) in samenwerking met externe partijen. Daarbij is de inzet het zoeken en verbinden van makers die nu veelal de weg niet weten te vinden naar de juiste loketten. Dit om hen te helpen om op te starten en ook om verbindingen te leggen met andere culturele instellingen. Tegelijk ook een maatschappelijke insteek, waarbij het instrument van cultuur in bepaalde wijken kan bijdragen aan doelstellingen op sociaal vlak.

• Middels het cultuurfonds Lokaal Effectief en de subsidieafspraken stimuleren we actieve cultuurparticipatie en de toegankelijkheid van cultuur voor nieuw publiek • We brengen het gebruik van accommodaties (amateur)kunst in beeld om te komen tot een optimaal gebruik van accommodaties in de gemeente • We continueren de ondersteuning van de lokale omroep • We leveren input aan Den Bosch Partners waarin deze beter in staat is om ’s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden actiever uit met als doel ons nog steviger te positioneren en meer bekendheid te genereren over wat onze gemeente te bieden heeft om publiekswerving te versterken • De Bossche Zomer zetten we voort. We koesteren de oorspronkelijke insteek van ‘vakantie in eigen gemeente’ voor onze inwoners. Laagdrempelig en toegankelijk. We zoeken daarnaast verbreding met amateurkunst, leefbaarheid in de wijken, sport en erfgoed • Na een succesvolle pilot continueren we het Bosch Amateur Cultuurhuis (BACH) en brengen we de huisvesting verder op orde • We zoeken ruimte en kansen om cultuur en evenementen dichter op de wijken en dorpen te brengen

Versterken van het profiel Wat willen we bereiken? We versterken onze kracht door het profiel waarmee we ons onderscheiden en dat door veel mensen herkend wordt aan te scherpen. Onze speerpunten zijn: • De toonaangevende positie van muziekfestivals, theaterfestivals en –gezelschappen verder ontwikkelen, mede in samenhang met de podia • De aantrekkingskracht van de musea in ’s-Hertogenbosch versterken

Indicator Percentage inwoners dat het cultureel klimaat typeert met: 'er vinden veel kunst- en cultuuractiviteiten plaats'

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

71%

72%

73%

63%

64%

65%

64%

65%

66%

Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat het cultureel klimaat typeert als levendig Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat jaarlijks tenminste eenmaal Bossche festivals bezoekt exclusief Carnaval Bron: Monitor cultuurparticipatie

Wat gaan we er voor doen? • De versterking van Cultuurstad van het Zuiden is voor iedereen in 's-Hertogenbosch. We hebben hier samen met de cultuursector een belangrijke rol in te spelen. Maar wij niet alleen. Cultuurstad van het Zuiden draagt ook bij aan een goed vestigingsklimaat. En komt daarmee het bedrijfsleven ten goede. Daarom gaan we met het bedrijfsleven in gesprek over een duurzame verbinding met de culturele ambities • Omdat de flexibele middelen in de fondsen Landelijk Onderscheidend, Lokaal Effectief en Pop-up de culturele positie van onze gemeente de afgelopen jaren versterkt heeft, kiezen wij ervoor deze te behouden en voor de kleine aanvragen c.q. jonge/nieuwe makers meer middelen te reserveren • We voeren de plannen voor de vernieuwbouw van het Theater aan de Parade uit. • We ondersteunen Het Noordbrabants Museum in de ambitie om een topcollectie in beheer te krijgen. Dit tilt het museum naar een hoger plan, doordat ook een betere internationale uitwisseling mogelijk wordt • We zien kansen in de wens van het Design Museum Den Bosch om zich door te ontwikkelen. Herhuisvesting kan de ambities ondersteunen. Maar de potentie hiervan is groter. Wij zien hierin ook een kans voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta.

In deze periode werken we de mogelijkheden uit, waarbij een solide inhoudelijk verhaal met een sterke businesscase de randvoorwaarde is • We continueren de onderlinge samenwerking van BrabantStad op basis van het regioprofiel. In ieder geval met als inzet om gezamenlijk de administratieve lasten voor culturele organisaties te verlichten en de lobby richting het Rijk kracht bij te zetten. • We bevorderen dat culturele instellingen doorgaan met verdergaande innovatie, professionalisering/ internationalisering en publiekswerking • We onderzoeken hoe we de culturele podium programmering gemeentebreed op elkaar kunnen afstemmen, zodat voorstellingen op de meest passende podia te zien zijn • We stimuleren samenwerking op marketing en communicatie, o.a. met Den Bosch partners

• We scherpen samen met het culturele veld het profiel aan van Cultuurstad van het Zuiden. En maken deze met verschillende projecten nog beter zichtbaar voor bezoekers als inwoners. Zodat zij ook buiten de muren en hekken van de culturele organisaties in aanraking komen met waar Cultuurstad van het Zuiden voor staat • Ons culturele erfgoed is ook onderdeel van de culturele basis. We zorgen ervoor dat beide hun belangrijke rol kunnen blijven spelen

Vernieuwen van het aanbod Wat willen we bereiken? We blijven toekomstbestendig door nieuwe ontwikkelingen in gang te zetten. Onze speerpunten zijn: • Jonge talenten op het gebied van visuele kunsten en crossovers sterker ondersteunen en zichtbaarder maken • Urban arts als cultuurvorm in al zijn verschillende uitingen verder ontwikkelen

Indicator Het percentage inwoners dat het culturele leven van ’sHertogenbosch typeert als bij de tijd, vernieuwend of modieus

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

51%

52%

54%

Toename van 5%

48%

Toename van 5%

25%

Bron: Monitor cultuurparticipatie

Aantal aanvragen cultuurfondsen Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat deelneemt aan urbanactiviteiten in ‘sHertogenbosch Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage startende kunstenaars dat aanvraag doet bij cultuurfondsen Bron: Opgave aanvragers Cultuur Fondsen

Wat gaan we er voor doen? • We volgen en evalueren de gesubsidieerde instellingen kritisch en helpen hen om zich verder te ontwikkelen • Middels cultuurfonds Pop Up stimuleren we vernieuwing van het aanbod en het makersklimaat in ’s-Hertogenbosch met de focus op jonge makers. • Binnen de cultuursector zelf willen we meer verbinding aanjagen. We zetten in op meer werkruimten voor startende makers en op het realiseren van één broedplaats. • We herijken het atelier- en studiobeleid met bijzondere aandacht voor makers die aan het begin van hun artistieke loopbaan staan. • We werken verder aan de ontwikkeling van de culturele programmering en bevorderen de verbinding cultuur en Datastad. • In de cultuurfondsen gaan we, zoveel mogelijk in matching met de provincie, de mogelijkheden voor kunstenaars benadrukken om zich in ’s-Hertogenbosch verder te ontwikkelen. • We onderzoeken nieuwe mogelijkheden om omwille van de gebiedsontwikkeling invulling te geven aan de identiteit van de Bossche Stadsdelta (culturele hotspot, urban).

• In de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta zoeken we permanente ruimte voor de urban scene. We vergroten de ondersteuning van en zichtbaarheid aan urban-activiteiten, onder meer via structurele subsidies en projectsubsidies, om de aansluiting van het cultuuraanbod bij jongeren te versterken. • We faciliteren de ondernemende organisaties door het toestaan van reserves voor ontwikkelingen en innovatie. • We kijken opnieuw naar onze verantwoordingssystematiek. Uitgangspunten zijn vertrouwen, partnerschap en maatschappelijke meerwaarde. In de nieuwe periode van de Bossche Culturele Basis (vanaf 2025) verhogen we het beschikbare budget • Bij de subsidieafspraken betrekken we nadrukkelijker het cultureel ondernemerschap van de organisaties waarbij maatwerk wordt nagestreefd. • We reserveren budget (€ 100.000 per jaar) voor eenmalige projecten die ondersteunend zijn aan de profilering van Cultuurstad van het Zuiden.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

21.535

23.561

20.363

20.284

20.268

20.263

Baten

1.772

5.970

1.681

1.602

1.594

1.589

-19.763

-17.591

-18.682

-18.673

Saldo van lasten en baten

6.462.230

6.932.920

Amateurkunsten: Drumfanfare Amantius (huisvesting)

18.700

20.780

Amateurkunsten: Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch (huisvesting)

13.820

15.350

200

220

Amateurkunsten: 's-Hertogenbosch' Muziekkorps (huisvesting)

4.570

5.070

Amateurkunsten: Stichting Bosch Decor Collectief

6.380

6.890

Amateurkunsten: subsidieregeling amateurkunstbeoefening

257.950

278.590

Beeldende kunsten BKV: Academie voor beeldvorming

10.000

Beleid Kunst en Cultuur: Inzet BCB 2021-2024

4.270

13.680

Beleid Kunst en Cultuur: Stichting DTV Den Bosch

235.410

254.240

Amateurkunsten: overig

Beleid Kunst en Cultuur: Stichting Engelens Belang

270

290

220.050

237.660

3.318.680

3.541.360

26.970

56.130

Culturele evenementen: Stg. Noord-Zuid bevrijdingsfestival

34.070

36.800

Culturele evenementen: Stichting Bosse Nova: Kunstbende

12.690

13.710

Erfgoed: Heemkundekring Rosmalen

1.510

1.090

Kunstzinnige vorming: overig: combinatiefunctionaris

12.340

2.175.510

2.323.510

Podiumkunsten: Minoux

30.240

32.660

Podiumkunsten: Paleis voor Volksvlijt

15.120

16.330

635

690

Volksfeesten: overig

8.020

8.660

Volksfeesten: Stg. SJV Rosmalen (Koningsdag)

3.080

3.330

Volksfeesten: Stichting Carnaval 't Slotgat

1.640

1.770

Volksfeesten: Stichting Carnavalsorganisatie Nuland

675

730

Volksfeesten: Stichting Engelens Belang (koningsdag)

635

690

Volksfeesten: Stichting Jeugdbelangen Nuland

600

650

Volksfeesten: Stichting Kafland

675

730

Volksfeesten: Stichting Koningsdag 's-Hertogenbosch

22.920

24.750

Volksfeesten: Stichting Oranje comité Empel

3.710

4.010

Volksfeesten: Stichting Oranje/St Nicolaas comité Vinkel

2.220

2.400

Volksfeesten: Stichting Oranjecomité Nuland

1.400

1.510

Volksfeesten: Stichting Stadspijpers

2.780

3.000

Volksfeesten: Stichting Vrienden Rosmalens Carnaval

4.670

5.040

Volksfeesten: Vereniging Oeteldonkse Club

9.820

10.600

Vernieuwen van het culturele aanbod

696.530

750.660

Beeldende kunsten BKV: Atelier Beheer Stichting: pand St. Josephstraat

57.500

63.000

Beeldende kunsten BKV: Future of Work

40.000

Beeldende kunsten BKV: Lucasprijs (best afgestudeerde Kunstacademie)

2.500

Beeldende kunsten BKV: Ongekend

12.520

12.720

Beeldende kunsten BKV: overig

10.500

5.000

Beeldende kunsten BKV: Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst

19.500

Beeldende kunsten: Atelier Beheer Stichting

32.110

34.290

Beeldende kunsten: Jheronimus Award 's-Hertogenbosch

10.000

Beeldende kunsten: programmering BK

13.190

14.770

Beeldende kunsten: Stedelijk Overlegorgaan voor Kunstenaars

10.950

11.830

Beeldende kunsten: Stichting Grafisch Atelier Den Bosch

39.970

42.640

Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Lokaal Effectief Bibliotheek informatievoorziening: Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken Culturele evenementen: Opera op de Parade

Kunstzinnige vorming: Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken

Volksfeesten: Ondernemersvereniging KOM Rosmalen (Sinterklaas)

Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Pop Up

281.470

303.990

Culturele evenementen: Dukebox

50.400

65.230

Culturele evenementen: Nederlandse Breaking League

15.120

16.330

Culturele evenementen: Stichting Bosch Parade

100.800

108.860

Versterken van het culturele profiel

9.370.640 10.044.651

Amateurkunsten: Stichting TAPTOE 's-Hertogenbosch

10.080

10.891

Beeldende kunsten: Stichting Design Museum Den Bosch

2.117.320

2.276.420

Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Landelijk Onderscheidend

307.060

331.620

Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Internationaal Vocalisten Concours Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting Cement

189.040

202.630

49.910

53.900

Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting November Music

37.470

40.470

Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting Theaterfestival Boulevard Culturele evenementen: Stichting Cement

460.330

491.630

25.200

27.220

Culturele evenementen: Stichting Jazz in Duketown

81.600

88.130

Culturele evenementen: Stichting November Music

50.400

54.430

Culturele evenementen: Stichting November Music: Bosch Requiem

50.400

54.430

Erfgoed: Het Noord Brabants Museum

736.650

788.030

Erfgoed: Stichting Jheronimus Bosch Art Center

34.920

23.520

Erfgoed: Stichting Nationaal Carnavalsmuseum Oeteldonks Gemintemuzejum

5.310

5.730

Erfgoed: Stichting P.M.

64.390

68.770

Podiumkunsten/Beeldende kunsten: Stichting WILLEM TWEE muziek en beeldende kunst Podiumkunsten: Koningstheateracademie

974.040

1.041.910

57.890

62.520

Podiumkunsten: Matzer theaterproducties

13.100

14.150

Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Matzer Theaterproducties

33.920

36.630

Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Stichting Panama Pictures

32.870

35.500

Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Stichting Theater Artemis

83.710

90.410

Podiumkunsten: 's-Hertogenbossche beiaardier stichting

5.630

6.080

Podiumkunsten: Stichting Bach Cantates 's-Hertogenbosch

6.390

6.900

Podiumkunsten: Stichting Jazz Werkplaats

15.120

16.330

Podiumkunsten: Stichting Orgelkring Hendrik Niehoff

4.540

4.900

Podiumkunsten: Stichting Theater Artemis

8.250

8.910

Podiumkunsten: Stichting Verkadefabriek

593.970

637.710

Podiumkunsten: Stichting Vrienden Kamermuziek 's-Hertogenbosch

30.100

32.510

Podiumkunsten: Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst (programmering) Podiumkunsten: Stimulering podiumproducties: Stichting Verkadefabriek

53.930

58.240

35.510

38.350

3.201.590

3.435.780

Podiumkunsten: Zuid Nederlandse Theater Maatschappij (ZNTM) bv

BV Zuid Nederlandse Theatermaatschappij ’s-Hertogenbosch Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2021

31-12-2021

01-01-2021

31-12-2021

2021

€ 18.000 (aandelenkapitaal) € 3,1 miljoen (subsidie)

€ 2.583.780

€ 3.039.604

€ 1.550.640

€ 2.133.484

€ 455.824

Risicomanagement: Risico is de voortgang van de bouw en realisatie nieuwbouw van het theater en in die periode mogelijke programmering, en de daarmee samenhangende inkomsten.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Cultuurbegroting 2021-2024 Cultuurnota Cultuur maakt mensen

Gelijke kansen op talentontwikkeling Ambitie We creëren gelijke kansen voor alle jongeren, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen. In onze benadering staat de omgeving van de jongeren centraal: de situatie thuis, op school, maar ook in de wijk. We willen positieve ervaringen toevoegen die helpen bij het ontdekken en ontwikkelen van talenten. Alle jeugdigen kunnen kansrijk opgroeien, ook al zijn er soms ingewikkelde problemen thuis. Als het nodig is, is er tijdig passende hulp op logische plekken voor de jeugdigen. Samen met de community van Bossche partners hebben we de Actieagenda Gelijke Kansen ontwikkeld. Deze voeren we de komende jaren uit. We zetten in op de vijf sporen: nieuwe ervaringen opdoen, steun en stimulans van ouders en omgeving, integraal buitenschools aanbod, talenten ontwikkelen en passende keuzen maken. Dit kunnen we alleen samen met onze partners realiseren. Dankzij het onderwijskansenfonds kunnen we snel inspelen op kansen en knelpunten in talentontwikkeling. We stimuleren dat alle kinderen in het basis- en voortgezet onderwijs kennismaken met de lokale geschiedenis, het verenigingsleven, cultuur en elkaar. We ontwikkelen onderwijshuisvestingsbeleid en verhogen het tempo van de vervangings- en uitbreidingsopgave, zodat de onderwijshuisvesting talentontwikkeling mogelijk maakt. Ook via het jongerenwerk en jongerenparticipatie dragen we hieraan bij.

De coronamaatregelen hebben grote invloed gehad op jongeren. Deze werken nog steeds door. Daarom ontwikkelen we voor jongeren een Actieplan Mentaal Welzijn. Daarnaast blijven we inzetten op het voorkomen van en de aanpak tegen: schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid. We implementeren de voorstellen uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugdhulp en gebruiken de daarvoor bestemde middelen om de transformatie van de jeugdhulp te versnellen. We werken daarvoor lokaal samen waar dat kan en regionaal waar het moet. Om te bekijken hoe we meer hulp in nabijheid van de jeugdigen kunnen organiseren, gaan we lokaal in gesprek met jeugdigen, hun ouders en met de voor 's-Hertogenbosch belangrijke jeugdhulpaanbieders. Naast onze lokale inzet, werken we regionaal aan passender (zwaardere vormen van) jeugdhulp. Als thuis opgroeien niet mogelijk is, streven we naar gezinsgericht verblijf. We werken ook (boven)regionaal aan het verbeteren van de jeugdbeschermingsketen. Betere samenwerking, minder overdrachten en meer snelheid is daarin ons streven. We blijven met de gemeenten in de regio Noordoost-Brabant de jeugdhulpaanbieders contracteren. Daarmee beperken we de administratieve lasten voor aanbieders en onszelf, en kunnen we een goede gesprekpartner zijn voor jeugdhulpaanbieders. We werken hierbij samen met partners in de gemeente en in de regio.

Ook zorgen we voor een goede samenwerking tussen het preventieve jeugdbeleid, de jeugdhulp, en openbare orde en veiligheid.

Talentontwikkeling Wat willen we bereiken? • Alle jongeren krijgen de kans om hun talenten te ontwikkelen. • Jongeren zijn mentaal weerbaar. • Opgaven die voortkomen uit het Onderwijshuisvestingsbeleid lossen we effectief en versneld op. Indicator Het percentage kinderen van 0-4 jaar met een indicatie dat deelneemt aan de voor- en vroegschoolse educatie (VVEarrangementen)

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

>90%

>95%

1,8%

<1,7%

<1,5%

27%

25%

20%

Bron: Peutermonitor

Het percentage leerlingen dat voortijdig het onderwijs verlaat Bron: DUO

Het percentage jongeren dat onvoldoende mentaal welzijn ervaart Bron: GGD Corona Gezondheidsmonitor 2021 (gemeten volgens de MHI-5)

Wat gaan we er voor doen? • Voor de kinderen van 0-4 jaar: • We kopen peuterarrangementen in bij de kinderopvang, en wij zorgen voor indicatiestelling en toeleiding van kinderen naar deze arrangementen. Hiermee zetten we in op een goede start, zodat kinderen op positieve manier kunnen instromen in het basisonderwijs. • We continueren de pilot peuterplusgroepen voor kinderen die baat hebben bij kleinere groepen. Hierdoor hebben we over twee jaar zodanig zicht op de resultaten dat we een besluit kunnen nemen over een mogelijke structurele inbedding ervan. • Voor de kinderen van 4-12 jaar: • We zetten de Actieagenda Gelijke Kansen in bij vier wijken: West, Noord, Zuidoost en Graafsepoort. Zo kunnen kinderen positieve ervaringen opdoen. • We voeren het project Rijke Schooldag uit. Het doel van het project is het creëren van een veilige, inspirerende en kansrijke omgeving voor alle kinderen, van opstaan tot slapengaan. Dat betekent een integraal en continu aanbod van voor- en buitenschoolse activiteiten, die toegankelijk én inspirerend zijn voor alle kinderen. We starten dit project in de wijk West. • Voor de jongeren van 12-18 jaar: • We zetten het Actieplan Gelijke Kansen in op een stedelijke aanpak, omdat de leefwereld van deze jongeren zich niet beperkt tot de wijk waarin ze wonen. Belangrijke projecten zijn Sterk VMBO, Spoor 10-14 en schooljongerenwerk.

• We ontwikkelen het Actieplan Mentaal Welzijn, waarmee we jongeren ondersteunen om hun mentale weerbaarheid te vergroten. • Voor jongeren van 18-27 jaar: • We voeren het Bossche Innovatie Akkoord uit, waarin we samenwerken met de onderwijsinstellingen (mbo, hbo en wo). Het doel ervan is om studenten te betrekken bij het oplossen van de maatschappelijke opgaven van de gemeente. • Voor leerlingen van primair en voortgezet onderwijs: • Op basis van door de raad vastgestelde kaders stellen we in afstemming met de onderwijspartners een Integraal Huisvestingsplan op. Daarnaast zorgen we voor een versnelde uitvoering van de opgaven

Jeugdhulp Wat willen we bereiken? • Tijdiger ambulante jeugdhulp beschikbaar op voor jeugdige logische plekken. Als er jeugdhulp nodig is, streven naar betere samenwerking tussen de toegangsverleners. • Meer jeugdigen zo thuis mogelijk laten opgroeien. • Jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling gevaar loopt.

Indicator Het percentage ouders dat vindt dat de hulp aansluit bij de vraag

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

80%

82%

12%

375

350

325

Bron: Cliëntervaringsonderzoek jeugdhulp

Het percentage jeugdigen <18 jaar dat jeugdhulp krijgt Bron: CBS

Het aantal jeugdigen in verblijf Bron: CBS

Wat gaan we er voor doen? • We blijven inzetten op een korte wachttijd bij de gemeentelijke toegang tot jeugdhulp (< twee weken), zodat jongeren snel doorverwezen kunnen worden • We maken samenwerkingsafspraken tussen de toegangsverleners tot jeugdhulp (huisartsen, jeugdartsen en certificeerde instellingen), om beter gebruik te kunnen maken van elkaars netwerk en expertise • We bekijken, in samenwerking met het (speciaal) onderwijs, hoe we de hulp op school beter kunnen organiseren • We ontwikkelen alternatieven voor lichte jeugdhulp • We ontwikkelen, om kwetsbare jongeren beter voor te bereiden op een zelfstandig en zelfredzaam leven, een aanpak op uitstroom van 16+-ers in verblijf. Daarbij kijken we ook naar randvoorwaarden zoals school, werk, hulp, wonen en financiën • We voeren het plan van aanpak Verbetermaatregelen Jeugdbescherming uit, waarmee jeugdigen en ouders goede hulp krijgen zonder dat of terwijl er een Jeugdbeschermingsmaatregel ingezet wordt • We maken gebruik van data-analyses voor het gesprek met aanbieders over de effectiviteit van de geboden jeugdhulp • We richten regionaal een intersectoraal behandelteam op dat jongeren passende hulp kan bieden. Dit om te voorkomen dat jongeren met een meervoudige problematiek heen en weer worden geschoven tussen organisaties • We streven naar meer gezinsgericht verblijf als kinderen niet thuis kunnen opgroeien.

Jeugdigen die (tijdelijk) niet thuis kunnen opgroeien, melden we aan voor een passende plek bij het Regionaal Aanmeldteam Gezinshuizen. We ondersteunen pleegouders en gezinshuizen via de aanpak Wrap around care om uitval te voorkomen. Ook zetten we in op werving van meer pleegouders, en we breiden het aantal en de typen gezinshuizen uit • We stellen de (boven)regionale verbeteragenda voor de jeugdbeschermingsketen op en voeren deze uit • Inbreng leveren in de lobby richting Rijk over de doorontwikkeling van de jeugdhulp

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

216.636

137.341

142.873

136.427

136.485

126.542

Baten

140.712

51.125

53.091

48.418

48.047

47.367

Saldo van lasten en baten

-75.924

-86.216

-89.783

-88.009

-88.437

-79.175

(Bedragen x € 1.000)

Omschrijving Basisschool de Hoogakker vernieuwing oudste delen JOP's/Wijkspeelplaatsen KC Stadshart nieuwbouw kinderopvang KC Stadshart nieuwbouw school KC Zuiderster nieuwbouw kinderopvang KC Zuiderster nieuwbouw school MOP BBS en MFA Nieuwbouw kinderopvang Groote Wielen NOhoek Nieuwbouw school Groote Wielen NO-hoek Nieuwbouw school Groote Wielen NO-hoek Onderwijsleerpakket Spoedvoorzieningen Verwerving grond Totaal

2023

2024

2025

2026

100

3.620

38 1.853 5.082 240 -

38 119 -

38 1.283 4.249 -

2.160

232 -

250 122 232 -

232 -

9.504 250 122 232 -

7.445

761

5.902

15.888

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2022 2023 Een samenleving waarin de jeugd zich geborgen en geaccepteerd weet

596.072

599.542

Collectief en preventief aanbod jeugd

193.538

294.287

Risicojongeren

402.534

305.255

6.539.270

7.180.541

121.671

128.485

Innovatie Leren en Werken

47.232

49.877

Innovatiebudget/uitvoering

120.690

194.400

Lokaal Onderwijs kansenbeleid

7.383

7.796

866.244

916.693

4.162.537

4.256.174

Regionale aanpak VSV

557.666

588.895

RMC registratie en trajectbegeleiding

655.847

1.038.221

Vrijwilligers in staat stellen met jongeren van 4 t/m 24 jaar activiteiten te organiseren op het gebied van ontmoeting, ontspanning en ontplooiing. Ze vinden plaats in de vrije tijd van jongeren en worden gedurende het gehele jaar uitgevoerd Subsidieregeling jongeren

558.649

537.465

558.649

537.465

We willen dat jongeren nu en in de toekomst maatschappelijk betrokken zijn en in staat zijn zelfstandig initiatieven te ontplooien Cityboost

30.679

32.544

30.679

32.544

Kinderen en jongeren moeten de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen Actieplan leerbanen

Passende arrangementen binnen kindcentra Projecten VVE

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn de volgende risico´s van toepassing: Risico

Tekorten Sociaal Domein

Aard

Maximaal bedrag

Kans (1=laag, 5=hoog)

Structureel

2.000.000

Eind november 2021(Collegebrief 23-11-2021) hebben we een nieuwe meerjarige doorkijk gemaakt voor het sociaal domein (Jeugdhulp, Wmo licht en Wmo zwaar). Deze ramingen zijn gemaakt op basis van aannames waarin recente ontwikkelingen qua rijksbijdragen (Jeugdhulp, Beschermd Wonen/WLZ) en uitgaven (WMO/huishoudelijke hulp) zijn verwerkt. De reserve Sociaal & Zorgfonds zetten we in als buffer om lokaal de tekorten, die grotendeels veroorzaakt worden door de effecten van rijksbeleid op te vangen. Het huidige financiële beeld is gunstiger dan eerder gepresenteerd: • De inkomsten voor jeugdhulp en Wmo maken sinds 2019 deel uit van de Algemene Uitkering van het Gemeentefonds. Daardoor zijn zij ook onderhevig aan de (grote) bewegingen die deze uitkering vertoont. In de huidige uitgangspunten is nog niet opgenomen de uitkomst van de meicirculaire 2022 en is nog gebaseerd op de uitgangspunten die voortkomen uit de septembercirculaire 2021 en aanvulling vanuit de decembercirculaire 2021. De uitgangspunten laten positieve uitslagen zien bij ‘Wmo zwaar’ en ‘Jeugdhulp’. • De positieve uitslagen bij ‘Wmo zwaar’ houden verband met een aanzienlijk lagere uitname uit de Algemene Uitkering in verband met de openstelling van de Wet langdurige zorg voor psychisch kwetsbaren. In september 2022 zorgt dit voor een structureel voordeel van € 0,8 miljoen vanaf 2022.

• Rondom de Jeugdhulp hebben we u eerder gemeld dat de positieve uitslagen bij ‘Jeugdhulp’ verband houden met de tijdelijke extra rijksmiddelen die we voor dit onderdeel krijgen. Voor 2022 ontvangen we € 11,6 miljoen en conform richtlijnen van het rijk mogen we voor 2023 € 9,5 miljoen begroten, voor 2024 € 9,0 miljoen en voor 2025 € 8,5 miljoen. Met deze tijdelijke middelen werken we op basis van de nog te publiceren landelijke Hervormingsagenda jeugd aan een lokale Hervormingsagenda jeugd. Hiermee richten we ons op het oplossen van bestaande knelpunten, het verder beperken van de uitgaven en het inrichten van een zorgstelsel dat financieel toekomstbestendig is Het financieel beeld ziet er nu goed uit, we schatten nu in dat het saldo van baten en lasten in het sociaal domein zich rond de nullijn beweegt. Toch blijft dit een momentopname en is er een wankel evenwicht. In het bestuursakkoord ‘Slagkracht en Ambitie’ is als gevolg van de meerjarig positieve fundament € 3,9 miljoen afgeroomd van het Sociaal & Zorgfonds en vrijgemaakt ten behoeve van diverse sociale investeringen.

De recente discussie over het regeerakkoord met opnieuw voorgestelde kortingen op de jeugdhulp bewijst dat eens te meer. Gelukkig is bezuinigingsdreiging teruggedraaid door de eerste kamer, maar het financieel gevolg daarvan had zo maar enkele miljoenen per jaar kunnen zijn. Hoewel we de komende jaren meer middelen voor het onderdeel ‘Jeugdhulp’ ontvangen, verwachten we niet dat we erop gaan overhouden. Ook met de extra middelen, zullen we de komende jaren alle zeilen moeten bijzetten om de extra vraag naar jeugdhulp binnen de begroting op te vangen. Bij de onderdelen ‘Wmo licht oud’ en ‘Wmo licht nieuw’ zien we nog steeds de aanzuigende werking van het Abonnementstarief Wmo op het zorggebruik. De effecten van de nieuwe p*q bekostigingssystematiek, ingeschat naar aanleiding van een eerste nulmeting in het najaar 2021, zullen duidelijk meer inzicht krijgen gedurende de monitoring in 2022. Daarnaast hebben we nog geen rekening kunnen houden met nieuw rijksbeleid dat voortkomt uit de kabinetsformatie en de keuzes bij de herijking van het gemeentefonds. De ontwikkeling van de reserve Sociaal & Zorgfonds is nu zodanig dat we in staat zijn om net als de afgelopen jaren eventuele tekorten af te dekken, waardoor mogelijk nadelige effecten op de gemeentebegroting de komende jaren laag worden ingeschat. Het risico kan hierdoor aanmerkelijk worden teruggebracht.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Budgettaire kaders inkoop Wmo en Jeugdhulp Inkoopbesluit Specialistische Jeugdhulp 2017-2020 Noordoost-Brabant Arbeidsmarktprogramma AgriFood Capital Werkt 2016-2020 Jaarverslag Leerplicht en RMC 2018-2019

Verstedelijking en wonen Ambitie Wij willen dat iedereen een woning kan vinden die aansluit bij de eigen wensen en mogelijkheden. Daarmee houden we onze gemeente toekomstbestendig en bereikbaar voor iedereen. We zetten daarom stevig in op onze verstedelijkingsopgave. Met bijbehorende investeringen en scherpe keuzes voor versnelling van de woningbouwproductie. Door de juiste woningen te bouwen willen we ook de doorstroming op de woningmarkt een impuls geven. Verder leggen we de nadruk op inbreiding door het toevoegen van woningen binnen bestaand bebouwd gebied. Onze ambitie hebben we vertaald in vier onderwerpen. Per onderwerp beschrijven we het doel dat we willen bereiken en de indicatoren waarmee we de resultaten inzichtelijk maken.

Verstedelijking Wat willen we bereiken? In ‘s-Hertogenbosch ligt een forse bouw-, transformatie en herstructureringsopgave. Naast de grote vraag naar woningen en bedrijvigheid willen we ook andere opgaven oplossen m.b.t. klimaatadaptatie, energietransitie, slimme mobiliteit, biodiversiteit, gezondheid en circulaire economie. Duurzaam verstedelijken dus om de stad de stad te laten zijn en de dorpen de dorpen. De dorpen profiteren van de stedelijke voorzieningen en nieuwe woon- en werkmilieus en de stad profiteert van een rijk en ontspannen achterland.

Indicator Besluitvorming Regionale Verstedelijkingsstrategie

Nulmeting MIRT afspraak Stedelijk Brabant als start regionaal proces

Doelstelling 2023

Ambitie 2026

MIRT-afspraak Besluitvorming verstedelijkingsakkoord Stedelijke inclusief afspraken over Ontwikkelstrategie (co)financiering vanuit en vertaling in rijksgelden (o.a. Bossche Mobiliteitsfonds/NOVEX) Omgevingsvisie

Bron: nvt

Verhogen percentage verdichting en vergroening in woon- en werkmilieus in binnenstedelijk gebied

Huidige 20% extra programma op Planvorming 2040 gebiedsontwikkelingen het gebied van wonen en in binnenstedelijke werken gebiedsontwikkeling met extra programma

Bron: nvt

Ingrepen in het mobiliteitssysteem voor versterking Hoogwaardig Openbaar vervoer

MIRT-afspraak Verkenning Knooppuntontwikkeling

Afspraken met Rijk en provincie over noodzakelijke ingrepen en investeringen

Start werkzaamheden

Bron: nvt

Wat gaan we er voor doen? • Coalitievorming met waterschappen en regio-gemeenten (o.a. Oss, Meierijstad, Maashorst, Vught en Waalwijk) t.b.v. verstedelijkingsafspraken: • Opstellen Stedelijke Ontwikkelstrategie voor korte en langere termijn; • Verdiepende studies naar woningbouw, mobiliteit en werklocaties en vertaling in gebiedsontwikkelingen; • Lobby en bestuurlijke en ambtelijke positionering in landelijke en provincie samenwerkingsverbanden in combinatie met concrete subsidie-aanvragen op rijks- of provinciale beschikbare gelden;

Woningbouwproductie Wat willen we bereiken? Om de woningbouw te versnellen maken we scherpe keuzes, met bijbehorende investeringen. We gaan daarbij voor tempo en impact. De woningmarkt is in crisis, dus dat gaan we ook op zo'n manier benaderen. Dat vraagt om ambitieuze, scherpe keuzes én om realisme. We weten dat we sterk afhankelijk zijn van de economische / marktomstandigheden en onze partners in de stad. Met die partners zoeken we dan ook de samenwerking op. We zetten vol in op het realiseren van plannen. Samen met marktpartijen en woningcorporaties zorgen we voor voldoende harde plannen. Daarnaast houden we de potentiële woningbouwcapaciteit op peil. Zodat ook op (middel)lange termijn de woningbouw op peil blijft. Het streven is om altijd 130% plancapaciteit hebben, ten opzichte van het gewenste aantal te realiseren woningen. We maken hiervoor een aantal richtinggevende keuzes. Zo kiezen we ervoor om de capaciteit van onze organisatie te focussen op grote plannen (met veel woningen). Bouwen in dorpen moet mogelijk zijn en faciliteren we. We zoeken samen met de corporaties naar extra mogelijkheden voor flexwoningen op de korte termijn.

Indicator Totaal potentiële woningbouwcapaciteit

Nulmeting Doelstelling 2023

Ambitie 2026

13.400

14.000

4.800

5.200

5.500

Bron: Jaarlijks collegevoorstel potentiele woningbouwcapaciteit tbv Provincie Noord-Brabant

Waarvan harde plannen Bron: Jaarlijks collegevoorstel potentiële woningbouwcapaciteit tbv Provincie Noord-Brabant

Wat gaan we er voor doen? • We vergroten de ambtelijke capaciteit, daarvoor is per jaar € 550.000 extra beschikbaar. • We starten met haalbaarheidsonderzoeken voor nieuwe potentiële woningbouwlocaties. • We richten de ambtelijke organisatie met name op grote plannen, met >100 woningen. • Bouwen in dorpen blijven we mogelijk maken • We zoeken samen met de corporaties naar extra mogelijkheden voor flexwoningen op de korte termijn.

Woningbouwmix Wat willen we bereiken? De stip op de horizon is méér betaalbare woningen, kortere wachtlijsten, betere doorstroming, kortom meer inwoners die zich over een fijn thuis geen zorgen hoeven te maken. Daarom gaan we nadrukkelijk gemeentebreed en meerjarig sturen op de woningbouwmix. Dat doen we met het nodige realisme: we zijn hierin sterk afhankelijk zijn van de economische/ marktomstandigheden en onze partners in de stad. Met die partners zoeken we dan ook de samenwerking op. We willen sturen op meer betaalbare woningen. Dat doen we in de zachte plannen. Voor deze plannen sturen we op de mix: 30% sociale huur, 10% betaalbare koop, 30% middenhuur en 30% dure huur en (middel)dure koop. Bij harde plannen, waar al afspraken zijn over woningbouw categorieën, sturen we op snelle realisatie. We gaan dan niet terug naar de tekentafel. Door bij te sturen op de zachte plannen, zal het totale programma (dat slechts traag bij te sturen is), groeien naar een groter aandeel betaalbare woningbouw.

Indicator

Nulmeting Doelstelling 2023

% sociale huur in plannen waar dit college afspraken over heeft gemaakt

Ambitie 2026

nvt

30%

nvt

40%

Bron: Haalbaarheidsbrieven en overeenkomsten met marktpartijen en woningcorporaties.

% middenhuur en betaalbare koop in plannen waar dit college afspraken over heeft gemaakt Bron: Haalbaarheidsbrieven en overeenkomsten met marktpartijen en woningcorporaties.

Wat gaan we er voor doen? • Het inzetten van het gemeentelijk instrumentarium om te sturen op een groter aandeel betaalbare woningen. • We sturen daarmee op het aandeel sociale huur, middenhuur en betaalbare koop in de (nu nog) zachte plannen. Dat doen we door het maken van afspraken over woningbouwprojecten met marktpartijen en woningbouwcorporaties. • Samenwerking met corporaties op sociale huur én middenhuur. • Uitwerking van het volkshuisvestingsfonds

Wonen en zorg Wat willen we bereiken? We willen zorgen voor voldoende diverse woonoplossingen voor specifieke doelgroepen. Bijvoorbeeld voor mensen die naast/bij hun woning extra zorg en ondersteuning nodig hebben ten aanzien van hun fysieke en/of geestelijke gezondheid. Voor die mensen zorgen we voor voldoende (betaalbare) woningen met toegang tot de juiste zorg. Op basis van een nog op te stellen woonzorgvisie gaan we hiermee aan de slag. Er wordt ook gewerkt aan een nieuwe aanpak dakloosheid, dit komt terug in het programma Gelijke kansen op gezondheid.

Wat gaan we er voor doen? • Maken van een woonzorg-visie (inclusief mantelzorgwoningen) • Nieuwe aanpak dakloosheid (wonen-eerst), zie programma Gelijke kansen op gezondheid

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

122.371

95.533

57.903

57.826

56.832

Baten

118.787

91.660

51.500

51.020

-3.584

-3.873

-6.403

-6.806

-6.805

-5.812

Saldo van lasten en baten

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

Investeringen grondbedrijf

30.000

30.300

29.250

30.750

Totaal

30.000

30.300

29.250

30.750

Subsidies Binnen dit programma worden geen subsidies verleend.

gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

Heesch-West Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2021

31-12-2021

01-01-2021

31-12-2021

58% batig/nadelig saldo ten gunste/laste van de gemeente ‘s-Hertogenbosch

-/- € 178.411 -/- € 216.772

€0

2021 -/- € 38.360

Risicomanagement: De grondexploitatie van de GR Heesch West wordt elk jaar geactualiseerd en bij tekorten zullen de deelnemende gemeenten (Bernheze, ’s-Hertogenbosch en Oss) het tekort aanvullen. Hierdoor is er geen reserve als weerstandsvermogen binnen de GR nodig. De geactualiseerde exploitatieberekening van begin 2021 sluit met een tekort van € 43,7 miljoen. De deelnemende gemeenten hebben daarop hun verliesvoorziening afgestemd (€ 43,7 miljoen) en deze is bij overdracht van de gronden eveneens overgedragen. Verder is er een beperkt beschikbare weerstandscapaciteit in de grondexploitatie bij het budget bouw- en woonrijp maken opgenomen (post onvoorzien). Haverleij BV Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2021

31-12-2021

01-01-2021

31-12-2021

2021

€ 23.143 (aandelenkapitaal, waarvan € 7.714 in bezit BIM)

€ 11.745.400 € 13.245.500

€ 466.100

€ 1.867.400

€ 1.500.000

Risicomanagement: De activiteiten van de B.V. waren sinds 2012 grotendeels bevroren en zijn in 2016 weer opgepakt. PPHP (Sjoerd Soeters) heeft een actueel stedenbouwkundig plan opgesteld voor de twee nog te realiseren kastelen Oeverhuyze en Heesterburgh. Het kasteel Heesterburgh omvat 49 woningen en 24 appartementen en is inmiddels opgeleverd. Het kasteel Oeverhuyze is ontwikkeld en omvat 57 woningen en 14 appartementen. De verkoop is voorjaar 2021 gestart en voorspoedig verlopen. De bouw is gestart en de eerste opleveringen worden begin 2023 verwacht. Einde 2020 is overeenstemming bereikt over de verkoop van de golfbaan. De marktrisico’s voor de B.V. zijn in deze fase beperkt en binnen de vennootschap op te vangen, mede in het licht van het aanzienlijke eigen vermogen van de B.V.

BV Paleiskwartier Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2021

31-12-2021

01-01-2021

31-12-2021

€ 226.890 (aandelenkapitaal BIM)

€ 19.373.000 € 24.353.000 € 12.714.000 € 13.472.000

Resultaat 2021 € 4.980.000

Risicomanagement: Nieuwe deelplannen worden alleen verder in ontwikkeling gebracht, als er voldoende zekerheid is over de afzet van het programma, bijvoorbeeld door vooraf afspraken met beleggers over de afname van huurappartementen te maken en door vooraf huurcontracten met afnemers van kantoren en andere commerciële ruimtes te sluiten. Per ontwikkeling worden binnen de B.V. de mogelijke risico’s in beeld gebracht, zodat op basis daarvan een afgewogen besluit kan worden genomen door directie en Raad van Commissarissen. Vrijwel alle deelplannen die door de BV worden ontwikkeld zijn reeds afgerond of in aanbouw. In 2022 wordt de RO-procedure en de verkoop van het laatste deelplan opgestart. De uitwerking van het evenemententerrein wordt door de gemeente opgepakt. Hiervoor wordt in 2022 een aparte planologische procedure opgestart. Bij in aanbouw zijnde deelplannen worden de risico’s zo veel mogelijk verkleind door maatregelen zoals het verhuren van gerealiseerde woningen en het zo nodig in delen verhuren van kantoorruimte aan geïnteresseerde partijen. Ook het in verhuurde staat verkopen van appartementen aan een belegger is in de huidige markt een reële optie. In het directieverslag wordt sinds 2013 in een aparte paragraaf ingegaan op de door de vennootschap gebruikte financiële instrumenten.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11873503/1