Document · PDF

1. Bijlage Conceptbegroting 2026

Gemeenteraad 13 november 2025, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Conceptbegroting 202620.090 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Geo-Informatie: innovatieve investeringen Totaal

2026 0 0

2027 30 30

2028 30 30

2029 30 30

Begroting 2026

Subsidies

Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken):

Doelstelling/Subsidieontvanger

Geraamde verstrekking 2025

Geraamde verstrekking 2026

Belangenbehartiging van bewoners in de wijk. Wijkraden Verstrekken subsidie Nationaal monument kamp Vught

111.660

112.150

111.660 25.280

112.150 25.480

Nationaal Monument kamp Vught

25.280

25.480

136.940

137.630

Begroting 2026

Verbonden Partijen

In het Register verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vindt u in de Paragraaf Verbonden Partijen.

Begroting 2026

Brabantstad

Financieel belang De bijdrage is begroot op € 70.170 per partner.

Eigen vermogen 1-1 nvt

Eigen vermogen 31-12 nvt

Vreemd vermogen 1-1 nvt

Risicoclassificatie nvt

Vreemd vermogen 31-12 nvt

Resultaat nvt

Risicomanagement Het bestuurlijk netwerk BrabantStad is een samenwerking van de B7 steden en de provincie NoordBrabant. Er is geen sprake van een afzonderlijke rechtspersoon. Afspraken in het netwerk worden gezamenlijk gemaakt, op basis van gelijkwaardigheid. Dit is altijd onder voorbehoud van de beschikbaarheid van eigen middelen, capaciteit en lokale besluitvorming. De financiële risico’s zijn beperkt.

Begroting 2026

Stadsgewest

Financieel belang nvt

Eigen vermogen 1-1 € -1.573.000

Risicoclassificatie nvt

Eigen vermogen 31-12 € -1.501.000

Vreemd vermogen 1-1 € 2.500.000

Vreemd vermogen 31-12 € 2.500.000

Resultaat € 73.000

Risicomanagement Het takenpakket van Stadsgewest ’s-Hertogenbosch is beperkt tot het beheer van de gesloten stortplaats Vlagheide te Schijndel. Bij begroting 2020 is besloten om € 4,5 MIO van het negatief saldo af te rekenen met de deelnemende gemeenten die hiervoor een voorziening hadden getroffen. Het resterende negatief saldo (eind 2023 € 1.5701.000) wordt gefinancierd met een lening van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het bestuur verwacht de lening af te kunnen lossen uit teveel opgebouwd doelvermogen in het nazorgfonds voor de eeuwigdurende nazorg van stortplaats Vlagheide. De overdracht van de nazorg aan de Provincie vindt niet eerder plaats dan 2029. Op 4 maart 2024 heeft de Provincie de te hanteren rekenrente voor het bepalen van het doelvermogen voor gesloten stortplaatsen gewijzigd naar 3,45%. Dit heeft voor Vlagheide tot gevolg dat het gewenst doelvermogen per 1-1-2024 is herberekend op € 34,1 MIO waardoor er een tekort is van ca € 19,0 MIO indien we per 1-1-2024 zouden overdragen. Het aandeel voor de gemeente ’sHertogenbosch bedraagt 39,2% oftewel € 7,4 mln. De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft op basis van de eerder vastgestelde doelvermogens een voorziening hiervoor getroffen van € 1,3 mln. Het uiteindelijke over te dragen doelvermogen is onderhevig aan de toekomstige beleggingsrendementen van het nazorgfonds en de op dat moment te hanteren rekenrente.

Het moment van overdracht is nog niet definitief bepaald.

Begroting 2026

Risico's

Dit programma kent geen risico's

Begroting 2026

Beleidskaders

Nota verbonden partijen s- hertogenbosch 2024-2027

Begroting 2026

Dienstverlening

Ambitie Vanuit het Bestuursakkoord en onze visie op (publieke) dienstverlening geven we invulling aan onze gemeentelijke dienstverlening. Hierbij hechten we groot belang aan het in verbinding zijn met onze inwoners en ondernemers. Nu digitale dienstverlening steeds meer de norm wordt in de maatschappij, wordt een goede borging van het menselijke aspect ook steeds belangrijker. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de behoefte aan persoonlijk contact met de overheid en ondersteuning bij dienstverlening blijft bestaan. Mensen willen, zeker bij complexe en ingrijpende gebeurtenissen, nog altijd graag geholpen worden door echte mensen met echte emoties. Aan ons om hierin duidelijk te krijgen wat de behoefte van onze inwoners en ondernemers daadwerkelijk is en onze dienstverlening hierop in te richten. We vinden het belangrijk dat we als de overheidsorganisatie die het dichtst bij de burger staat goed bereikbaar zijn, helder en begrijpelijk communiceren en transparant zijn over onze processen en afwegingen. Hiermee laten we het vertrouwen ontstaan dat inwoners op de door hun gewenste manier met ons in contact kunnen komen en we samen komen tot passende dienstverlening. We doen dit door in onze dienstverlening de mens centraal te zetten, in te zetten op continu leren en verbeteren en hierbij slim gebruik te maken van data en nieuwe technologische mogelijkheden.

Begroting 2026

Doelstellingen

Doelstellingen De ambities uit het Bestuursakkoord 2022-2026 zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Op de volgende pagina's ziet u de vertaling van het bestuursakkoord naar outcome-indicatoren ("Wat willen we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat gaan we er voor doen?").

Begroting 2026

Een goed bereikbare en facilitaire dienstverlening

Wat willen we bereiken? • We zijn goed en snel bereikbaar • We gebruiken in onze communicatie eenvoudige en begrijpelijke taal • We zijn transparant over onze processen en maken deze zo eenvoudig mogelijk We staan open voor en gebruiken opgehaalde feedback om onze dienstverlening continu te verbeteren. Hierbij maken we optimaal gebruik van nieuwe ontwikkelingen Nulmeting Percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over de mogelijkheden van dienstverlening via internet (bv. afspraken maken of aanvragen indienen) 82%

Doelstelling 2026

Ambitie 2026

Bron

85%

Klantpanel & Omnibus enquête

Percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over de telefonische bereikbaarheid. 72%

75%

Klantpanel & Omnibus enquête

Percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over persoonlijke contacten met de gemeente 90%

90%

nvt

Wat gaan we ervoor doen? Dienstverlening met de mens centraal:

Begroting 2026

We blijven werken aan vereenvoudiging van onze dienstverlening door waar mogelijk gebruik te maken van landelijke standaarden, en methodieken ter ondersteuning van procesverbetering. Bereikbaarheid en dienstverlening: We maken gezamenlijke afspraken om onze interne en externe bereikbaarheid te verbeteren. Toegankelijke dienstverlening • Om onze inwoner en ondernemers zo goed mogelijk te bedienen gaan we aan de slag om onze communicatiekanalen beter bij elkaar te brengen. We onderzoeken of onze huidige kanalen voldoen aan de klantvraag en experimenteren we met de inzet van nieuwe kanalen. We geven invulling aan toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening door het creëren van ondersteuningsmogelijkheden voor (kwetsbare) inwoners. Hiervoor werken we samen met o.a. met de wijkpleinen, het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) en het servicepunt op het stadskantoor. Inzet op continu leren en verbeteren: • Als onderdeel van het programma Dienstverlening brengen we gemeente breed het belang van dienstverlening en specifiek houding en gedrag van onze medewerkers onder de aandacht. • Er zijn doorlopende en/of periodieke kwaliteits- en tevredenheidsonderzoeken. Deze onderzoeken voeren we uit bij inwoners en ondernemers. De resultaten gebruiken we om verbeteringen in de dienstverlening te realiseren.

Bij het verbeteren van processen gebruiken we gemeente brede methodieken vanuit het klantreis principe en de inzet van serviceformules; hiermee stellen we de standaard vast, rekening houdend met de behoefte en verwachtingen van onze inwoners en ondernemers. Datagedreven dienstverlening: • We zetten in op het gebruik van data en nieuwe technologische mogelijkheden, zodat wij passende, proactieve dienstverlening kunnen bieden aan onze inwoners en ondernemers. Voorbeeld hiervan is het analyseren van de contactmomenten van het GCC, waarbij middels textmining terugkerende onderwerpen in kaart worden gebracht. De nieuwe website biedt ons de mogelijkheid om de digitale dienstverlening te blijven doorontwikkelen. Hier maken we optimaal gebruik van.

Begroting 2026

Financiën

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse baten en lasten. In totaal gaat het om de volgende bedragen. bedragen (x € 1.000)

Omschrijving

Taakveld

Lasten Mutaties reserves Burgerzaken Begraafplaatsen en crematoria Baten Mutaties reserves Burgerzaken Begraafplaatsen en crematoria Saldo van lasten en baten

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.10

378

393

396

0.2 7.5

7.699 183

7.516 195

8.250 198

8.157 198

8.156 196

7.976 196

8.260

8.104

8.845

8.751

8.749

8.568

0.10

-420

-368

0.2 7.5

-3.900 -218

-3.934 -174

-4.278 -175

-4.078 -175

-3.878 -175

-4.539 3.721

-4.108 3.996

-4.822 4.023

-4.822 3.929

-4.622 4.127

-4.422 4.146

Begroting 2026

Investeringen

Bedragen x € 1.000

Investering Gesloten betaalsysteem Verbouwing dependance burgerzaken Rosmalen Herkenningssoftware balies burgerzaken

2026 35 245

2027 0 0

2028 0 0

2029 0 0

0 280

0 0

100 100

0 0

Begroting 2026

Subsidies

Subsidies Dit programma kent geen subsidies

Begroting 2026

Verbonden partijen

Verbonden partijen Dit programma kent geen verbonden partijen.

Begroting 2026

Risico's

Risico's Dit programma kent geen risico's.

Begroting 2026

Beleidskaders

Bestuursakkoord 2022-2026

Begroting 2026

Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke

Ambitie We willen dat onze inwoners zich zo goed en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen redden in hun eigen woning en mee kunnen doen in de maatschappij. We streven daarom naar meer gezonde en gelukkige jaren voor onze inwoners. De kans hierop is niet voor alle inwoners gelijk. Gezondheidsverschillen zijn en blijven groot. Dit leidt tot gezondheidsachterstanden die we willen verkleinen door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat (meer) inwoners in een kwetsbare positie hun gezondheidspotentieel beter kunnen inzetten. Voor al onze inwoners blijven we investeren in een gezonde leefstijl, een gezonde leefomgeving en dat iedereen die dat wil, kan meedoen. We investeren in een sterke sociale structuur binnen onze wijken en dorpen, waarbij we inzetten op het tegengaan van eenzaamheid, (meer) ruimte voor ontmoeting, sterke sociale netwerken, groen, sport en spel. De sociale structuur bestaat uit de vele (in)formele netwerken, verenigingen, scholen en sport- en wijkaccommodaties binnen onze gemeente. Inwoners hebben een sterke sociale steunstructuur van mantelzorgers, sociaal netwerk en vrijwilligers. Vanuit deze basis zijn inwoners, van jong tot oud, in staat om elkaar te ontmoeten, activiteiten te ontplooien en om te zien naar elkaar. We helpen de inwoners voor wie dat niet vanzelf gaat.

Als er (tijdelijk) extra ondersteuning nodig is, zorgen we voor maatwerk: niet meer en langer dan noodzakelijk en niet minder of korter dan nodig. We werken daarbij minder vanuit systemen en meer vanuit de leefwereld van inwoners. Via het persoonlijke contact met de inwoner, versimpelde en verkorte (her)indicaties en het samenspel met de zorgaanbieders, bieden we hulp en ondersteuning sneller en persoonlijker . We zorgen dat alle activiteiten en voorzieningen voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn. In het licht van bevolkingsontwikkelingen waarin we steeds ouder worden en met relatief veel oudere mensen samenwonen in de eigen omgeving, zetten we in op passende woonvormen en een samenleving waarin we meer omzien naar elkaar.

Begroting 2026

Doelstellingen

Begroting 2026

Sociale structuur

Wat willen we bereiken? •

Inwoners hebben een sterk sociaal netwerk waardoor zij het gevoel hebben mee te tellen en mee te kunnen doen in de samenleving. • Minder inwoners voelen zich eenzaam door de sluitende aanpak tegen eenzaamheid. Mensen met dementie wonen zo lang mogelijk prettig en zelfstandig thuis met ondersteuning. Nulmeting Het aandeel inwoners dat zich (zeer) ernstig eenzaam voelt. 11%

Het aandeel inwoners dat zich inzet als vrijwilliger 38%

Het percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling 'ik heb het gevoel mee te tellen in de samenleving' 73% (18-64 jarigen) en 65% (65-plussers)

Doelstelling2026

Ambitie 2026

Bron

<11%

GGD, ouderenmonitor, volwassenmonitor

>38%

enquête Sport en Welzijn ( gemeente 'sHertogenbosch)

omhoog

volwassenmonitor en ouderenmonitor (GGD) en enquête Sport en Welzijn (gemeente 'sHertogenbosch)

Percentage mantelzorgers dat de mantelzorg (zeer) belastend vindt.

Begroting 2026 Nulmeting 14%

Doelstelling2026 11%

Ambitie 2026 11%

Bron enquête Sport en Welzijn (gemeente 'sHertogenbosch)

Wat gaan we ervoor doen? We gaan verder met de interventies voor de sluitende aanpak eenzaamheid. Denk aan initiatieven zoals Join Us, Brabant Maatjes en Avondje Uit waar jongeren samenkomen voor activiteiten wat ook online laagdrempelig wordt aangeboden. Tijdens de interventies werken ze aan hun sociale skills. Daarnaast is er voor volwassenen de Vriendenbank van Humanitas. Hier kunnen inwoners die op zoek zijn naar ontmoeting in contact komen met gelijkgestemden. We richten de openbare ruimte en het groen in onze wijken/dorpen in zodat deze meer uitnodigt voor ontmoeten en contact, er meer ontmoetingsplekken in de openbare ruimte zijn en laagdrempelige ontmoetingsplekken in de buurt (toegankelijker) worden gemaakt. Daarvoor werken we samen aan projecten in de fysieke leefomgeving met integrale teams. We versterken de ontmoetingsplekken in onze gemeente, van kleine buurtkamers tot grotere sociaal-culturele accommodaties, als belangrijke plekken voor ontmoeting en verbinding. We brengen hun betekenis voor gebruikers en vrijwilligers in beeld en ontwikkelen randvoorwaarden om de exploitatie toekomstbestendig te maken. We voeren het meerjarenprogramma Sociale Structuur #vaniknaarwij uit, met als doel vrijwillige inzet te waarderen, te stimuleren en toekomstbestendig te maken.

We blijven de samenhang versterken tussen initiatieven via bijeenkomsten en intensiveren het contact met subsidiënten. Vanuit vertrouwen ondersteunen we bewonersinitiatieven via de Bossche Buurtmakers, het Initiatieventeam en de participatieaanpak ‘Samen maken we ’s-Hertogenbosch’, waar we een uitvoeringsprogramma voor maken. We zetten de nieuwe opdracht voor de basisondersteuning voort. In samenwerking met partners werken we gebiedsgericht en sluiten we aan bij de kracht van buurten en wat inwoners zelf organiseren. Zo versterken we sociale netwerken en vergroten we de toegankelijkheid van ondersteuning voor wie dat niet vanzelfsprekend is. We realiseren nieuwe vrijwillige inzet op verschillende manieren, waaronder ook het benutten van de potentie van inwoners in een kwetsbare situatie. Dit doen wij door de drempel te verlagen naar de bestaande organisaties, en door evenementen in de gemeente te benutten. Voor het toekomstgericht vrijwilligerswerk versterken we het ondersteuningsaanbod vanuit SSport, Galant en Huis73. We dagen verenigingen en organisaties uit om gastvrij te zijn voor inwoners en werken aan nieuwe partners die hier ook aan meedoen, zoals erfgoed, energiewerkgroepen.

Begroting 2026

Maatschappelijke ondersteuning

Wat willen we bereiken? •

Inwoners kunnen zich zelfstandig redden en benutten hun zelfoplossend vermogen. Wanneer dat (tijdelijk) niet lukt, is er professionele hulp op maat. • Inwoners met een hulpvraag worden zo snel als mogelijk geholpen, waarbij de wachttijden zo kort mogelijk zijn Iedereen heeft een eigen (t)huis met zorg, ondersteuning en begeleiding

Nulmeting Het aandeel inwoners met een Wmovoorziening per 1.000 inwoners 73

Het aantal (dreigend) dakloze mensen nvt

Het percentage inwoners met een Wmo-voorziening dat aangeeft: ‘Door de ondersteuning kan ik mezelf beter redden’ 87%

Doelstelling 2026

Ambitie 2026

Bron

Vergelijkbaar met 100.000-300.000 gemeenten

CBS

40% lager dan de nulmeting in september 2023

Telmeting op basis van ETHOS light, Hogeschool Utrecht

>87%

cliëntervaringsonderz oek Wmo

Wat gaan we ervoor doen? We werken met gemeenten en corporaties regionaal een urgentieregeling uit voor aandachtsgroepen (Wet Versterking Regie Volkshuisvesting).

Begroting 2026

We zetten in op een stabiele en menswaardige opvangsituatie in onze stad voor ontheemden: asielzoekers, Oekraïners, statushouders en ongedocumenteerden. Dit doen we verspreid over de stad en in verbinding met onze inwoners. We voeren dit uit binnen de rijksmiddelen. We zorgen voor effectieve en domeinoverstijgende samenwerking tussen zorg en veiligheid om in te zetten voor inwoners met verward, onbegrepen en/of risicovol gedrag. We voeren de woonzorgvisie en bijbehorende uitvoeringsagenda uit. De nieuwe contractering huishoudelijke hulp (HH) start op 1 januari 2026. Vanwege het grote aantal inwoners dat gebruik maakt van HH is 2026 een overgangsjaar. Alle cliënten HH dienen op 1 januari 2027 over te zijn naar de nieuwe contractering. We voeren het Regioplan beschermd wonen/maatschappelijke opvang 2026-2030 uit, waarin o.a. aandacht is voor de regionale aanpak dakloosheid en passende zorg voor inwoners met complexe multiproblematiek. We werken aan ‘caring communities’ voor kwetsbare inwoners en een ‘zachte landing’ voor inwoners die uitstromen uit de zorg en in een wijk gaan wonen. We evalueren de Huiskamer voor dak- en thuisloze inwoners. We voeren als centrumgemeente toezicht en handhaving in het sociaal domein regionaal uit om zo effectiever onrechtmatigheid en fraude bij gecontracteerd aanbod Wmo en jeugdhulp op te sporen en aan te pakken.

In de vrouwenopvang wordt de Oranje Huis-aanpak geïmplementeerd, gericht op veiligheid, herstel en het duurzaam stoppen van geweld. We bereiden de invoering voor van het nieuwe systeem voor eigen bijdragen Wmo. Voor Wmo hulpmiddelen innoveren we op stallingsmogelijkheden en deelgebruik van scootmobielen en driewielfietsen, en we maken nieuw beleid voor sporthulpmiddelen.

Begroting 2026

Gelijke kansen op gezondheid

Wat willen we bereiken? • Inwoners zijn gezond, zelfredzaam, zelfstandig en in staat mee te doen in de samenleving. Meer inwoners hebben gezonde en gelukkige levensjaren en meer inwoners benutten hun gezondheidspotentieel beter. Nulmeting Gemiddeld rapportcijfer dat inwoners zichzelf geven voor gezond leven 2019: 7,5 Het aantal focusbuurten waar het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners zichzelf geven voor gezond leven. In 2019 zaten 3 buurten op of boven de 7,5.

Het aantal focusbuurten waar het percentage inwoners dat de gezondheid als voldoende of (zeer) goed beoordeelt In 2019 zaten 2 van de 12 buurten op of boven de 85%.

Doelstelling2026

Ambitie 2026

Bron

7,6

enquête Leefbaarheid en Veiligheid

In 9 van de 12 buurten geven inwoners zichzelf minimaal een 7,5 of is het cijfer toegenomen.

enquête Leefbaarheid en Veiligheid

In 9 van de 12 buurten is het percentage toegenomen of bedraagt het minstens 85%.

enquête Leefbaarheid en Veiligheid

Begroting 2026 Nulmeting Percentage inwoners dat de gezondheid als (zeer) goed ervaart 73%

Doelstelling2026

Ambitie 2026

Bron

>73%

Enquête Sport en Welzijn

Wat gaan we ervoor doen? We stellen een gezondheidsnota vast voor een toekomstgerichte en inclusieve benadering van gezondheid. De nota zal bijdragen aan het realiseren van een gezondere, duurzamere en sociale samenleving voor onze inwoners. We gaan werken aan de volgende speerpunten; Gezondheidsverschillen verkleinen, Gezonde leefgewoonten, Mentale gezondheid, Gezond ouder worden en Gezonde leefomgeving. We pakken samen met onze partners in Zorgzaam ’s-Hertogenbosch e.o. de zorg en ondersteuning voor mensen op volgens de Samenwerkwijze. Dit is een beproefde en geaccrediteerde methode van samenwerken tussen inwoners en beroepskrachten. Een wijkprofessional zoekt samen met de inwoner naar de best passende oplossing voor de hulpvraag van de inwoner. Indien nodig, wordt (bij de inwoner thuis) eventueel benodigde expertise uit het eigen netwerk of beroepskrachten ingevlogen om de oplossing uit te werken. Wat de inwoner samen met dat netwerk als oplossing heeft bedacht, wordt uitgevoerd. We werken in de wijk West op deze manier en onderzoeken hoe we in de andere wijken volgens deze werkwijze kunnen gaan werken. De resultaten zijn veelbelovend: de inwoner voelt zich beter geholpen, het werkplezier van beroepskrachten stijgt en de maatschappelijke kosten dalen. We stellen een gezondheidsnota vast.

We houden rekening met de verschillende determinanten van gezondheid, zoals sociaaleconomische omstandigheden, leefstijl en de fysieke en sociale omgeving. We werken aan het uitvoeringsprogramma diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG) en aan de uitvoering van de Bossche inclusieagenda, zoals het breder inzetten van ervaringsdeskundigheid bij maatschappelijke vraagstukken met betrekking tot fysieke en mentale toegankelijkheid voor mensen met een beperking. We geven lokaal uitvoering aan IZA en GALA door onder andere ketenaanpakken uit te voeren. Hiermee werken we aan het voorkomen van overgewicht en obesitas bij zowel jongeren als volwassenen, preventie van vallen bij 65-plussers, een kansrijke start voor ieder kind en aan het welzijn van onze inwoners met de aanpak Welzijn op Recept. We geven verder uitvoering aan het programmaplan Samen Gezond ’s-Hertogenbosch langs de volgende vier lijnen: 1. We ondersteunen inwonersinitiatieven en betrekken minder zichtbare inwoners bij gezondheidsactiviteiten in focusbuurten. We steunen buurtmaaltijden en ontmoetingsactiviteiten, en begeleiden initiatieven als 'Het Begint Bij Mij' en 'Samen Koken in de Kruiskamp'. Via Buurtbinders en 5V bouwen we lokale netwerken met sleutelfiguren in de wijk. 2. We stimuleren samenwerking tussen professionals uit zorg, welzijn, sport en andere domeinen.

De GGD werkt met wijkprofessionals en ervaringsdeskundigen aan Rookvrij Leven voor Iedereen, gericht op inwoners in West. Via Welzijn op Recept verwijzen huisartsen naar welzijnscoaches. Programma’s als JOGG en Kansrijke Start verbinden onderwijs, zorg en sociaal domein om jeugd gelijke kansen te bieden. 3. We werken aan een gezonde leefomgeving. Met de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving maken we gezond gedrag makkelijker. In de Hambaken loopt Move & Connect voor laagdrempelig bewegen. We plaatsen sportcontainers, ondersteunen sportveldjes, gezonde schoolpleinen en realiseren watertappunten bij scholen. 54

Begroting 2026

4. Via het Kennisknooppunt versterken we de wisselwerking tussen praktijk en beleid. We richten ons op doelgroepen als laaggeletterden, inwoners met beperkte gezondheidsvaardigheden, mantelzorgers en kinderen via voedseleducatie. Het Kennisknooppunt verzamelt en deelt kennis, evalueert wat werkt en vertaalt dat naar beleid. Zo bouwen we aan duurzame oplossingen en het verkleinen van gezondheidsverschillen.

Begroting 2026

Financiën

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse baten en lasten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000) bedragen (x € 1.000)

Omschrijving

Taakveld

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten Mutaties reserves

0.10

31.015

23.502

13.946

14.042

Samenkracht en burgerparticipatie

6.1

47.169

27.220

27.280

26.096

23.901

23.885

Toegang en eerstelijnsvoorzien ingen Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzien ingen Integraal Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrange menten (Wmo) PGB Wmo Beschermd Wonen (Wmo) Maatschappelijke â€“ en vrouwenopvang (Wmo)

6.21

10.320

-24.005

-24.537

6.23

1.470

1.662

1.088

660

659

6.60

11.732

13.147

15.131

13.206

13.415

6.711

12.845

13.459

13.445

6.712

16.266

16.459

17.010

17.560

18.110

6.713

1.437

1.432

6.714

885

921

969

968

967

966

6.791 6.811

1.102 29.639

1.200 48.449

1.200 44.104

1.200 44.083

1.200 44.116

6.812

15.204

24.962

26.818

26.848

26.855

30.037

Begroting 2026 Omschrijving

Taakveld

CoÃ¶rdinatie en beleid Wmo Volksgezondheid

6.91

Baten Mutaties reserves Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzien ingen Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzien ingen Integraal Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Overige maatwerkarrange menten (Wmo) Beschermd Wonen (Wmo) Maatschappelijke â€“ en vrouwenopvang (Wmo) CoÃ¶rdinatie en beleid Wmo Volksgezondheid Saldo van lasten en baten

Rekening 2024 383

Begroting 2025 691

Begroting 2026 761

Begroting 2027 761

Begroting 2028 761

Begroting 2029 761

7.1

14.985 194.452

15.428 164.528

15.488 154.135

9.553 145.745

9.552 143.920

9.552 147.084

0.10 6.1

-27.305 -26.174

-27.383 -641

-15.360 -460

-15.511 -30

-14.131 -30

6.21

32.030

32.031

32.032

6.23

-284

-285

-178

6.60

-677

-524

-268

6.711

-664

-700

6.712

-1.207

6.714

-35

-48

-49

6.811

-219

-17.611

6.812

1.121

-7.101

-10.284

6.91

-383

-679

-750

7.1

-5.969 -61.717 132.735

-6.074 -29.015 135.513

-5.935 -16.380 137.755

0 -10.167 135.578

0 -8.786 135.134

0 -11.969 135.114

Begroting 2026

Investeringen

Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland. (bedragen x € 1.000)

Verbeteren sociaal culturele accommodaties Wijk-, buurt- en dorpsbudget

2026 93

2027 93

2028 93

2029 93

348 441

Begroting 2026

Subsidies

Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken):

Doelstelling/Subsidieontvanger Activiteiten stimuleren op het gebied van integratie, emancipatie en maatschappelijke participatie. De initiatieven zijn bedoeld voor inwoners met een belemmering van culturele, lichamelijke en geestelijke aard. Door deze activiteiten kunnen inwoners zelfstandiger deelnemen aan de samenleving dan eerst Subsidieregeling Goed voor elkaar Een passend activiteiten-, diensten- en voorzieningenaanbod Sociale activering Emancipatiebeleid Een passend activiteiten-, diensten- en voorzieningenaanbod. Werkcarrousel Het bieden van een beschermende omgeving voor de groep psychische kwetsbare mensen uit de regio. De Stijl Het creëren van een veilige omgeving voor zelfexpressie, netwerkopbouw en

Geraamde verstrekking 2025 1.569.809

Geraamde verstrekking 2026 1.560.249

1.569.809

1.560.249

836.589

945.147

701.706 134.883 95.646

824.786 120.361 100.276

95.646 286.478

100.276 286.478

286.478 0

286.478 228.700

Begroting 2026 Doelstelling/Subsidieontvanger persoonlijke groei wordt mogelijk gemaakt door kunstzinnige en verbindende projecten, terwijl inclusie en sociale cohesie binnen de gemeente Den Bosch worden versterkt. Dit bevordert de integratie, vermindert eenzaamheid en legt een duurzame basis voor blijvende impact binnen de gemeenschap Welkom in Den Bosch Het mede mogelijk maken van projecten die bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen Duurzame ontwikkelingsdoelen Het ondersteunen van nieuwe initiatieven en challenges die de sociale kwaliteit van de stad bevorderen Subsidieregeling Nieuwe initiatieven en Right to Challenge Manieren van ondersteuning van inwonersinitiatieven realiseren met behoud van eigenheid, eigenaarschap, continuïteit en kwaliteit Structuurversterkende maatregelen Coalitie Buurtbinders Meedoen Algemene voorzieningen WMO en Jeugd Ondersteunen van innovatieve projecten Herstel en Ervaringsdeskundigheid Beschermd Wonen Ontwikkelen van een buurtservicebedrijf, met inzet van talent voor en door bewoners en ondernemers uit de wijk. Kroon op je Wijk Terugdringen van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld in afhankelijkheidsrelaties, de schade ervan beperken en zo

Geraamde verstrekking 2025

Geraamde verstrekking 2026

0 0

228.700 0

0 183.875

0 191.285

183.875

191.285

30.000

21.440 21.440

22.480 22.480

380.000

420.800

380.000 0

420.800 0

0 2.894.005

0 3.391.055

Begroting 2026 Doelstelling/Subsidieontvanger de cirkel van geweld van generatie op generatie doorbreken. Geweld hoort nergens thuis Vrouwenopvang / Huiselijk geweld Vrijwillige inzet, informele zorg en omgaan met elkaar Eenzaamheid/vrijwilligers structureel Wijk, buurt en dorpsbudget Vrijwillige inzet, informele zorg en omgaan met elkaar. Accommodatiebeleid Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam Maatschappelijk werk Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam. Bosch gehandicapten platform Preventie en MHU Seniorenbus Zorgbemiddeling en -aanbieding Verslavingszorg

Geraamde verstrekking 2025

Geraamde verstrekking 2026

60.000 2.834.005

70.000 3.321.055

880.044

878.980

1.064

878.980 822.482

878.980 860.522

822.482 48.497

860.522 67.004

48.497 1.943.060

67.004 2.249.190

83.702 1.184.879 0 90.020 584.459 9.961.925

87.752 1.178.092 0 0 983.346 11.232.166

Begroting 2026

Verbonden Partijen

Begroting 2026

GGD Hart voor Brabant

GGD Hart voor Brabant Financieel belang € 42,83 per inwoner voor het jaar 2024

Eigen vermogen 1-1 € 4.024.000

Eigen vermogen 31-12 € 7.400.000

Risicoclassificatie Midden

Vreemd vermogen 1-1 € 17.769.000

Vreemd vermogen 31-12 € 18.185.000

Resultaat € 151.000

Risicomanagement De GGD Hart van Brabant wijdt een aparte paragraaf in haar begroting aan weerstandsvermogen en risicobeheersing. De belangrijkste risico’s worden vermeld en toegelicht, inclusief een inschatting van het risicobedrag en de kans waarin een risico zich kan voordoen. Vanaf 2022 is er een risicobedrag van € 1,5 miljoen (ondergrens) tot 5,2 miljoen (bovengrens) ingeschat wat door de algemene reserve gedekt zou moeten worden. Het gaat dan met name om: •

Hoge inflatie en koststijgingen verminderen (kans middelgroot- impact groot € 1,5 miljoen)

De hoge inflatie als gevolg van macro-economische omstandigheden werkte in 2023 door in zeer forse stijgingen van zowel de personele kosten (CAO-stijgingen) als de materiele kosten (aanpassing van nieuwe inkoopcontracten en in de jaarlijkse contractuele prijsaanpassing van lopende afspraken). De GGD wordt via zijn indexeringssystematiek gecompenseerd voor deze loon- en prijsstijgingen en loopt daardoor gelijk met de werkelijke stijging van lonen en prijzen, maar: met een vertraging. Het verschil tussen de begrote indexering en de werkelijke stijging wordt onder normale omstandigheden opgevangen in de exploitatie of via de algemene reserve maar het verschil was door de bijzondere macro-economische omstandigheden tussen opstellen van de begroting 2023 in 2022 en realisatie in 2023 groot waardoor onze algemene reserve door haar ondergrens zakte. In 2024 is de algemene reserve door een eenmalige aanvullende bijdrage van de gemeenten weer aangevuld tot haar ondergrens. Het risico is in 2024 gedaald, zowel de kans als de impact. •

Informatiebeveiliging onvoldoende op orde (kans groot- impact groot € PM)

Dit risico blijft gelijk. De GGD is steeds afhankelijker van de IT-infrastructuur. Hiertoe worden maatregelen getroffen om de informatiebeveiliging te verbeteren en informatieveilig gedrag van de collega’s te stimuleren. Tegelijkertijd ziet de GGD ook dat de cyberdreiging steeds groter wordt.

Begroting 2026 •

Onvoldoende binden en boeien van medewerkers (kans groot-impact groot € 0,8 miljoen)

Het risico dat medewerkers op cruciale functies vertrekken. De GGD besteedt aandacht aan opleiding, ontwikkeling en arbeidsomstandigheden. Dit risico blijft gelijk: de risico’s van schaarste op de arbeidsmarkt worden gemitigeerd door te blijven investeren in aantrekkelijk werkgeverschap. •

Voortbestaan van de GGD in de huidige vorm (kans middel groot- impact zeer groot € PM)

De coronacrisis leidt tot andere sturing bij crises (van infectieziekten). Dit risico blijft gelijk. Het risico wordt verminderd door nauwe samenwerking met andere GGD’en en andere organisaties. •

Indexering gemeentelijke bijdrage (kans grot- impact zeer groot € 1,5 miljoen)

Het risico dat een meerderheid van de gemeenten zich niet kan vinden in de afgesproken jaarlijkse indexering gaat van middelgroot naar groot. Vooruitlopend op de signalen rondom de gemeentelijke financiën in 2026 (het zogenaamde ravijnjaar) bestaat het risico dat gemeenten vragen de inwonerbijdrage 2025 als uitgangspunt te hanteren voor 2026 en loon- en prijscompensatie op te vangen in de eigen begroting middels ombuigingen. Jaarlijkse indexering van de gemeentelijke bijdrage is juist nodig om de autonome loon- en prijsstijgingen op te vangen, die het gevolg zijn van kostenstijgingen waar de GGD mee geconfronteerd wordt als gevolg van bijv. CAO-stijgingen en prijsstijgingen van inkoop van goederen en diensten. Er wordt door de GGD al bezuinigd door een ombuiging binnen de eigen begroting vanwege stijging van kosten als gevolg van onderhoud aan het functieboek: de ongedekte kosten waren 3% van de begroting, afgezet tegen de personele lasten stijgen de kosten zelfs met 5%. Daarvoor is nu juist het programma Transitie Toekomstbestendige GGD ‘Financieel Fit en Gezond’ gestart om deze structurele kostenstijging dus niet te verhalen bij de gemeenten. De GGD probeert het risico van nóg een bezuiniging (vanwege ravijnjaar gemeenten) te verminderen door sterk te ageren tegen een dergelijk voornemen.

Mocht dit (dat gemeenten vragen de inwonerbijdrage 2025 als uitgangspunt te hanteren voor 2026 en loon- en prijscompensatie op te vangen in de eigen begroting middels ombuigingen) toch worden overgenomen, dan zal de GGD keuzes moeten voorleggen aan het bestuur voor de taken die hij wel kan blijven uitvoeren (zowel in de basis als in de plus) en zal dit gevolgen hebben voor de dienstverlening. •

Niet in te vullen vacatures (kans groot- impact groot € PM)

Het is soms moeilijk om vacatures in te vullen voor vitale functies, wat kan leiden tot achterstanden in het primaire proces. Ondanks gerichte acties, lukt het de GGD niet altijd vacante vacatures tijdig in te vullen. Dit risico blijft gelijk. •

Hoog ziekteverzuim (kans groot- impact middel groot € 1,1 miljoen)

Dit kan leiden tot achterstanden in en druk op (een deel van de) diensten. Er wordt ingezet op vitaliteit van medewerkers en zo nodig worden doelen bijgesteld. ·Fluctuaties in omzet plustaken (kans groot- impact groot € 1,4 miljoen) De omzet van plustaken kan veranderen zonder dat de GGD de organisatie hierop tijdig kan aanpassen. Dit risico neemt als gevolg van het Ravijnjaar 2026 toe. De kans wordt groter dat gemeenten nog scherpere keuzes moeten maken over de plustaken die zij afnemen. Omdat pas in de najaarsgesprekken met de gemeenten duidelijk wordt welke plustaken zij het jaar daaropvolgend willen afnemen en er ook gedurende het jaar nog extra plustaken kunnen worden ingekocht door gemeenten is het voor de GGD moeilijk om tijdig bij te sturen. Dit brengt het risico van tijdelijke overformatie en in potentie frictiekosten met zich mee. We proberen dit risico te beperken door

Begroting 2026 actief accountmanagement en door te blijven investeren in de kwaliteit en impact van de plustaken die wij aanbieden. •

Toenemend aantal specifieke uitkeringen en budgetkorting (SPUK’s) (kans groot – impact groot € 1 miljoen)

De GGD heeft ook te maken met een toenemend aantal specifieke uitkeringen en de daaraan gekoppelde verantwoordingslast. Voor een aantal taken gaat het om substantiële bedragen waarbij aanzienlijke inzet wordt gevraagd maar onzeker is of de activiteiten uiteindelijk een structureel karakter krijgen. Te denken valt aan VIP en de Covid-19 vaccinatiecampagne, waar voor de GGD aanzienlijke bedragen mee gemoeid zijn. Dit maakt het voor de GGD risicovol om langlopende verplichtingen aan te gaan en haar bedrijfsvoering hieromtrent duurzaam te organiseren. Er is onzekerheid over continuering van VIP in 2026 als gevolg van aangekondigde bezuinigingen in het regeerakkoord uit 2024. Vanwege arbeidsmarktoverwegingen en goed werkgeverschap is een aantal collega’s een vast contract gegund terwijl financiering mogelijk vervalt. Daarnaast is het een risico in de zin van deskundigheid- en capaciteitsverlies in onze dienstverlening rondom infectieziektebestrijding. Tevens bestaat er een risico van 10% budgetkorting wanneer specifieke uitkeringen overgeheveld zullen worden naar het gemeentefonds, conform het regeerakkoord uit 2024. De Regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg is ook een SPUK. Deze bedraagt jaarlijks ca. € 3,0 mln. en is bedoeld om een aantal risicogroepen gratis en, indien gewenst, anonieme aanvullende seksuele gezondheidszorg te bieden.

Een budgetkorting van 10% zal erin resulteren dat een deel van de mensen uit deze risicogroepen niet meer terecht kan bij de GGD voor seksuele gezondheidszorg. Dit kan een effect hebben op het aantal SOA’s en andere risico’s op het gebied van seksualiteit, zoals seksuele grensoverschrijding en ongeplande (tiener)zwangerschappen. •

Planetaire gezondheid (kans groot – impact middel groot € PM)

De WHO noemt klimaatverandering de grootste bedreiging voor de volksgezondheid in de 21ste eeuw. Daarmee is dit voor de GGD als organisatie een relevant en urgent thema. Klimaatverandering brengt grote gezondheidsrisico’s met zich mee. Denk aan hittestress, nieuwe infectieziekten en groter risico op sterfte en schade door natuurrampen. De lijst is oneindig en bevat allerlei thema’s die de kern van het werk van de GGD raken. Maar duurzaamheid biedt ook grote kansen voor de publieke gezondheid. Een duurzame leefstijl bevordert immers de gezondheid. Het betekent meer bewegen, gezonder eten en – op termijn – schonere lucht inademen. Dat bevordert vervolgens ook lekker in je vel zitten, mentaal en fysiek. Ook dit zijn thema’s waar de GGD zich als publieke gezondheidsorganisatie dagelijks voor inzet. •

Uitvoering forensische geneeskunde (kans groot – impact middel groot € 0,8 miljoen)

De taken van de GGD voor forensische geneeskunde bestaan onder andere uit gemeentelijke lijkschouw en medische arrestantenzorg voor de regionale politie-eenheden. Doordat de politie de medische arrestantenzorg gaat aanbesteden, bestaat de kans dat de GGD deze dienstverlening op termijn kwijtraakt aan marktpartijen. In dat geval leidt dit tot een aanzienlijk verlies aan schaalvoordelen en navenante opbrengsten en wordt het zeer uitdagend om de expertise en bemensing voor de gemeentelijke lijkschouw op peil te houden. Na vaststelling van het jaarverslag en de jaarrekening 2024 is de stand van de reserves: -

Algemene reserve € 1,5 miljoen

Bestemmingsreserves € 5,7 miljoen

Begroting 2026 De algemene reserve was in 2023 niet toereikend voor de dekking van de risico’s en andere onverwachte ontwikkelingen. In 2024 is er daarom een incidentele extra gemeentelijke bijdrage gedaan om deze aan te vullen tot het minimaal gewenste niveau van € 1,5 miljoen.

Begroting 2026

Risico's Opvang Oekraïne: Stopzetten rijksbekostiging Aard Incidenteel

Maximale omvang bedrag € 10.000.000

Kans 01

Schatting verwachte omvang € 1.000.000

Toelichting De Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne (RTB) is in werking vanaf 2022 . De RTB regelt het op Europees niveau afgesproken verblijfsrecht van Oekraïners en de vergoeding die het Rijk daar voor gemeenten beschikbaar stelt. De RTB is door het Rijk al een aantal keer verlengd en nu doorgezet tot maart 2027. Wat daarna gaat gebeuren is onzeker, als er daarna geen Europese oplossing komt, treedt de National Terugval Optie (NTO) in werking. In dat geval krijgen Oekraïners dezelfde rechten, plichten en voorzieningen als statushouder, met uitzondering van het onderdeel inburgering. De grootste vraagstukken liggen in de domeinen wonen, werk en vangnet, samenleven, integratie en onderwijs en zorg. We zijn in gesprek met de VNG over deze vraagstukken., met name over het belang van voldoende financiële compensatie van het Rijk voor de uitvoering van de taken. De dagvergoedng die gemeente nu nog ontvangen bedraagt € 44 per persoon. Voor de uitvoering van de opvangtaken lopen nu een groot aantal contracten voor huur van locaties, catering, beveiliging en schoonmaak. Daarnaast is personeel aangetrokken, in verband met de vereiste continuïteit van de voorzieningen, voor een groot deel vastgelegd in vaste dienstverbanden. Wanneer de rijksvergoeding zou worden stopgezet, kunnen niet op datzelfde moment alle lopende contracten worden beëindigd.

De risico's zitten met name bij de huur van locaties en het personeel, deze bedragen zo'n € 7 miljoen per jaar, als het 2 jaar zou duren om deze kosten af te bouwen zou dat zo'n € 10 miljoen kosten.

Begroting 2026

Beleidskaders

Programmaplan Samen Gezond Programmaplan Sociale Structuur Burgerberaad woonzorgvisie

Begroting 2026

Veiligheid

Ambitie Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. En we investeren preventief in mensen en netwerken. Dat richt zich op het voorkómen van veiligheidsproblemen en het bieden van perspectief. Als het nodig is, werken we ook repressief. Tegen wie de spelregels van onze samenleving moedwillig overtreedt, treden we hard op. Qua veiligheidscijfers doen we het op vele fronten goed. Toch ervaren inwoners deze veiligheid niet altijd in hun nabije leefomgeving. Uit het traject met de Wijkveiligheidsscans hebben we geleerd dat inwoners veiligheid vooral associëren met leefbaarheid. Problemen als verkeersoverlast, jeugdoverlast en zwerfafval worden het meest genoemd. Om prettig wonen en leven nu én in de toekomst mogelijk te maken is het belangrijk aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, bijvoorbeeld binnen de leefbaarheidsteams en contacten via bestuurs- en dorpsraden, buurtpreventieteams en ontmoetingen in de Bossche Buurttent. En om daarnaast aandacht te hebben voor de thema’s die misschien nog niet voelbaar zijn, maar wel een grote inbreuk (kunnen gaan) vormen op de veiligheid van onze inwoners. Dit doen we door de inzet op de prioritaire thema’s binnen het Integraal Veiligheidsplan: ondermijning, maatschappelijke onrust en digitale veiligheid.

De focus die we aanbrengen steunt op een stevig fundament van het complete stelsel van veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente, onze veilige basis. Veiligheid moet voelbaar zijn voor onze inwoners, nu en in de toekomst. In verbinding staan met andere beleidsdomeinen, partners, inwoners, instellingen en ondernemers is daarbij de sleutel, want samen maken we een veilig ’sHertogenbosch.

Begroting 2026

Doelstellingen

Begroting 2026

Inwoners en hun naaste leefomgeving

Wat willen we bereiken? We willen dat al onze inspanningen bijdragen aan een veilig ’s-Hertogenbosch. Dat betekent dat we zowel naar het objectieve als het subjectieve veiligheidsbeeld kijken. Op basis van de Wijkveiligheidsscans weten we dat inwoners qua veiligheid met name problemen in de nabije leefomgeving zien op het gebied van verkeer, jeugd en zwerfafval. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, zodat veiligheid nabij blijft. Het rapportcijfer dat inwoners geven voor veiligheid in hun buurt gebruiken we om de overkoepelende veiligheidsbeleving te meten. Het objectieve beeld houden we in de gaten via het aantal misdrijven. Ook maken we een landelijke vergelijking. Nulmeting Doelstelling 2026 Positie 'sHertogenbosch landelijk (o.b.v. aantal misdrijven per 1.000 inwoners) plek 18 20 Rapportcijfer veiligheid in de buurt 6,9 7,0 Totaal aantal misdrijven per 1.000 inwoners 53,8

Ambitie 2026

Bron

plek 20

politie

min. cijfer 7,0 gemiddeld

Monitor leefbaarheid en veiligheid

52,0

Politie

Wat gaan we er voor doen? Coffeeshopbeleid: - Verplaatsing van de twee coffeeshops aan de Hinthamerstraat, waarna ruimte ontstaat voor een extra coffeeshop aan een uitvalsweg van de gemeente. - Drugspreventie, met hernieuwde prioritering. Veiligheid en Leefbaarheid in de wijk: - Maatwerkaanpak voor buurten die achterblijven in het cijfer van veiligheid in de buurt, waar mogelijk in wisselwerking met het gebiedsgericht werken. 71

Begroting 2026

- We stimuleren op verschillende manieren de weerbaarheid van de samenleving. Daarbij bezien we de consequenties van ontwikkelingen op dit thema op onze inzet in brede zin. - Pilot leefbaarheid in de wijk en afhandelingen van meldingen. - Er is een online meldpunt straatintimidatie bij RADAR (discriminatie.nl) dat continu doorontwikkeld wordt. Inzet op verkeersoverlast: - Verkeersveiligheidsbeleid (onderdeel 'bereikbare stad') - ‘rondje’ binnenstad aanpakken (nieuwe verkeersstructuur binnenstad en aanpassing STS systeem) - Pilot aanpak verkeershufters, met inzet op het aanpakken van huftergedrag, identificatie van veelplegers en het persoonlijk aanpakken daarvan. Aanpak overlastgevende jeugd: - Werkwijze jeugdtafels (van beeldvorming tot passende aanpak via het 7-stappenmodel voor jeugdgroepen) - Inzet (jeugd)boa’s, (jeugd)agenten, jongerenwerk en straatcoaches

Begroting 2026

Ondermijning

Wat willen we bereiken? Onze missie is om onze inwoners en organisaties en hun integriteit te beschermen tegen ondermijnende invloeden en ondermijnende criminaliteit op deze manier duurzaam terug te dringen. Dat we zicht hebben op ondermijnende invloeden, zodat we in kunnen zetten daar waar de ondermijnende keten het beste verstoord kan worden. Samen werpen we een dam op tegen de criminele industrie. Waar het gaat om het voorkomen van jonge aanwas is volwaardige participatie van jongeren in de maatschappij de beste manier om criminaliteit te voorkomen. Tegelijkertijd zullen er altijd jongeren zijn waar het niet goed mee gaat, die beïnvloedbaar zijn voor negatieve invloeden en/of het verkeerde pad op raken. Onze missie is om ook voor deze groep nabij te zijn en vroegtijdig hulp en ondersteuning te bieden zodat iedereen mee kan doen in de maatschappij. Waar nodig treden we repressief op. Zorg en veiligheid gaan hierbij hand in hand. We richten ons op de volgende doelstellingen: 1. In de aanpak van ondermijnende criminaliteit staat het zo impactrijk aanpakken van ondermijnende criminaliteit en ondermijnende invloeden centraal. Deze aanpak draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid en is gericht op het bereiken van maatschappelijk effect. Als samenwerkende overheden zijn we weerbaar en betrouwbaar. 2.

Waar het gaat om jonge aanwas in de criminaliteit willen we zo vroeg mogelijk signaleren en passend interveniëren (preventief, curatief en/of repressief), zodat we voorkomen dat jeugd start met onwenselijk of crimineel gedrag óf hiermee kan stoppen.

Wat gaan we er voor doen? Aanpak criminele netwerken en families: - Barrières opwerpen en hinderen, via de Lokale stuurtafel ondermijning en inzet van het Bosch Interventieteam. - Weerbare overheid en maatschappij, met een focus op bedrijventerreinen en meldingsbereidheid en de Brabantse Norm weerbare overheid. Voorkomen jonge aanwas in de criminaliteit: - Deelname in programma Bossche Veerkracht (preventie met gezag) met inzet op veerkrachtige en weerbare jongeren, vroegsignalering en voorkomen en repressie en perspectief.

Begroting 2026

- Familie-aanpak waarbij we de overdracht van criminaliteit binnen families proberen te voorkomen in een aanpak tussen gemeente (zowel zorg als veiligheid), politie en OM.

Begroting 2026

Maatschappelijke onrust

Wat willen we bereiken? Onze missie is om de verdere opbouw en verankering van stevige lokale netwerken te bevorderen, vanuit de overtuiging dat goede netwerken kunnen bijdragen aan het voorkomen van sociale spanningen en maatschappelijke onrust. We verdiepen onze relaties en breiden ze uit naar groepen die we nog niet in beeld hebben, zodat we meer in de haarvaten van de samenleving komen. Ons (online) inzicht, kennis en handelingsperspectief ten aanzien van het voorkomen van maatschappelijke onrust verbetert, waardoor vroegtijdig (zo preventief mogelijk) geïntervenieerd kan worden en mogelijk ook kan worden gewerkt aan het wegnemen van de voedingsbodem voor onrust en geweld. We richten ons op de volgende doelstelling: We proberen opbouwende sociale spanningen en maatschappelijke onrust tijdig te signaleren en tegen te gaan, zodat spanningen en onrust de samenleving niet ontwrichten.

Wat gaan we er voor doen? Systematische en afgestemde aanpak maatschappelijke onrust - Handelingskader inclusief online strategie. - Hulp en begeleiding voor jeugd. Een volledig netwerk: - Sluitende keten, door een goede verbinding tussen zorg en veiligheid en het netwerk van aandachtsfunctionarissen maatschappelijke onrust en radicalisering. - Gericht investeren in verbinding, onder andere door in wijken en buurten relaties te versterken en verder te bouwen aan netwerken. - Waar nodig optreden met gezag.

Begroting 2026

Digitale veiligheid

Wat willen we bereiken? Onze missie is een digitaal weerbare samenleving met, op termijn, minder slachtoffers van digitale criminaliteit. We willen zorgen dat inwoners en ondernemers zich (meer) bewust zijn van de risico’s en dat zij weten hoe te handelen, zowel preventief als wanneer zij slachtoffer (dreigen te) worden van digitale criminaliteit. Daarnaast ontwikkelen we onze kennis en kunde op het thema zodat we ‘in control’ komen. We willen weten waar we het over hebben en hoe we ons hiertoe kunnen en willen verhouden. Onze doelstellingen zijn de volgende: 1.Inwoners, bedrijven en instellingen zijn meer weerbaar op het gebied van digitale veiligheid; 2.Als samenwerkende overheden (politie, OM en gemeente) wapenen we ons beter om tegenwicht te bieden tegen nieuwe digitale vormen van criminaliteit.

Wat gaan we er voor doen? - Kennisontwikkeling: We blijven ontwikkelingen volgen en proberen ons inzicht op slachtofferschap in de gemeente te vergroten. Vergroten weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime: - Ondersteunen inwoners, bedrijven en instellingen - Preventieve daderaanpak, via de lijn van Bossche Veerkracht

Begroting 2026

Financiën

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse baten en lasten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000) bedragen (x € 1.000)

Omschrijving

Taakveld

Lasten Mutaties reserves Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Overige maatwerkarrange menten (Wmo) Baten Mutaties reserves Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Saldo van lasten en baten

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.10

185

1.1

11.220

11.746

12.309

12.503

1.2

12.727

13.439

13.603

12.538

12.199

12.101

24.132

25.186

25.911

25.042

24.702

24.604

0.10

-383

-71

-91

1.1

-176

1.2

-1.557

-1.406

-1.338

-1.425

-1.422

-1.340

-2.116 22.016

-1.478 23.708

-1.409 24.502

-1.515 23.526

-1.513 23.190

-1.431 23.173

6.714

Begroting 2026

Investeringen

Investeringen bedragen x € 1.000,-

Botenhelling Vogelstraat

2026 170

2027 0

2028 0

2029 0

170

Begroting 2026

Subsidies

Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken):

Doelstelling/Subsidieontvanger Gedragsverandering voor risico- en criminele jongeren. Halt regio Zuid Polarisatie en radicalisering Het voorkomen en bestrijden van de verdrinkingsdood. Bossche Reddingsbrigade Re-integratie van ex-gedetineerden Nazorg ex-gedetineerden Subsidie ten behoeve van medische behandelingen van zwerfdieren Verzorging Zwerfdieren Veilige woon- en leefomgeving Buurtbemiddeling Dierenambulance

Geraamde verstrekking 2025

Geraamde verstrekking 2026

72.024 91.458

75.514 95.888

14.410

14.530

24.530

10.000

67.515 50.090 330.027

99.085 50.840 370.387

Begroting 2026

Verbonden partijen

Veiligheidsregio Brabant-Noord

Financieel belang € 74,71 per inwoner (2025)

Eigen vermogen 1-1 € 17.628.000

Eigen vermogen 31-12 € 21.599.000

Risicoclassificatie Midden

Vreemd vermogen 1-1 € 66.848.000

Vreemd vermogen 31-12 € 66.725.000

Resultaat € 1.940.000

Risicomanagement Risico’s Hogere prijsinflatie en kostenverhogingen in relatie tot dekkingsvraagstuk, in relatie tot ravijnjaar gemeenten.

Begroting 2026 Cyberincident/Datalek Ontwikkeling huisvesting nieuwbouw/renovatie en bijbehorende kapitaallasten en huisvestingskosten Bezuinigingstaakstelling vanuit Rijk/deelnemende gemeenten Het totale bedrag aan risico’s komt op € 3,75 miljoen. Bij VRBN bestaat de weerstandscapaciteit uit de algemene reserve die per 31 december 2024 de stand van € 3,2 miljoen had. In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2024 is de onder- en bovengrens van de algemene reserve gebaseerd op het totaal van de baten in de begroting van VRBN. De onder- en bovengrens liggen op respectievelijk € 2,4 en € 3,2 miljoen. Om de gewenste weerstandscapaciteit te bereiken wordt uit het positief jaarresultaat 2024 een bedrag van € 550.000 (zijnde het verschil tussen 3,75 miljoen en € 3,2 miljoen) gestort in de algemene reserve.

Begroting 2026

Risico's

Dit programma kent geen risico's

Begroting 2026

Beleidskaders

Gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 beleidsregels inzake gedogen van coffeeshops 2022

Begroting 2026

Cultureel klimaat

Ambitie Cultuurstad van het Zuiden bestaat uit de vele culturele activiteiten, zowel de professionele als die binnen de amateurkunst. Het totaal maakt de gemeente 's-Hertogenbosch een fijne plek voor bezoekers en inwoners. Cultuur in al haar verschijningsvormen draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad, kernen en dorpen als woon- en werkgemeente en aan de lokale economie. De betekenis van Cultuurstad van het Zuiden gaat echter verder. Cultuur brengt mensen in 'sHertogenbosch samen en past daarmee naadloos bij het DNA van 's-Hertogenbosch waarin ontmoeting centraal staat. Het is niet voor niets dat juist hier culturele voorzieningen, evenementen en activiteiten een belangrijke rol spelen in het dagelijkse sociale leven. Zij dragen allemaal bij aan het fijne verblijfs- en leefklimaat van 's-Hertogenbosch. Cultuur vormt bovendien een bron van vernieuwing. Het zet aan tot creëren, beleven en denken. Niet alleen door de autonome (artistieke) waarde van cultuur. Met behulp van cultuur kunnen ook nieuwe paden worden gevonden voor opgaven waarvoor we als samenleving staan. Het is onze ambitie om onze Cultuurstad van het Zuiden verder te versterken. Dat betekent dat we kijken naar alle schakels van de keten. Waarbij het gaat om jonge talenten, landelijke voorzieningen, topvoorzieningen, de amateurkunstsector en de infrastructuur op het gebied van cultuureducatie.

In lijn met de Cultuurnota ‘Cultuur maakt mensen’ zetten we in op innoveren, verrassen en investeren. Wat moet leiden tot een nog aansprekender, prikkelender en diverser cultureel aanbod voor onze inwoners. Binnen dat aanbod kan iedereen op de eigen manier deelnemen aan cultuur. Daarnaast zetten we 's-Hertogenbosch meer op de kaart voor cultuurtoeristen met het kwaliteitsaanbod dat we hier hebben. Dat is niet alleen belangrijk voor de vitaliteit van de culturele organisaties, maar ook voor de gewenste economische spin-off. Door te versterken waar we goed in zijn, door het blijvend innoveren van het aanbod, en door cultuur en mensen nog beter aan elkaar te verbinden, blijven we ook in de toekomst dé Cultuurstad van het Zuiden voor onze bewoners en bezoekers. De drie beleidslijnen Versterken, Vernieuwen en Verbinden blijven daarmee onverminderd van kracht.

Begroting 2026

Doelstellingen

Verbinden van mensen

Wat willen we bereiken? We betrekken meer verschillende mensen bij het culturele leven, en we betrekken ze sterker door cultuur toegankelijker te maken. Onze speerpunten zijn: • Samenhang in het aanbod van cultuureducatie voor kinderen verbeteren • Amateurkunsten, met name muziek, toegankelijker maken • Actieve en receptieve deelname aan cultuur van nieuw publiek vergroten (publiekswerking) Het bereik van het bestaande cultuurpubliek, bewoners en bezoekers, versterken (publiekswerving) Nulmeting Percentage inwoners dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen voor een culturele organisatie

Doelstelling 2026

Ambitie 2026

Bron

Begroting 2026 Nulmeting 13%

Doelstelling 2026 15%

Ambitie 2026 15%

Bron Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ’sHertogenbosch is dé Cultuurstad van het Zuiden 28%

35%

Monitor cultuurparticipatie

Percentage participanten amateurkunst 55%

55%

Monitor cultuurparticipatie

Wat gaan we er voor doen? We leveren input aan Den Bosch Partners zodat deze beter in staat is om ’s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden actiever uit te dragen met als doel ons nog steviger te positioneren en meer bekendheid te genereren over wat onze gemeente te bieden heeft om publiekswerving te versterken. We brengen het gebruik van accommodaties (amateur)kunst in beeld met maatschappelijk vastgoed om te komen tot een optimaal gebruik van accommodaties in de gemeente, in lijn met de door het gemeenteraad vastgestelde beleid. We continueren de ondersteuning van de lokale omroep. We onderzoeken het nieuwe financieringssysteem vanaf 2027 van het rijk. Op basis hiervan leggen we een voorstel voor aan de gemeenteraad. In het derde kwartaal van 2024 is een cultuurmakelaar geworven door enkele culturele organisaties in de gemeente 's-Hertogenbosch. Hiermee is invulling gegeven aan de ambitie in het bestuursakkoord om te starten met een tweejarige pilot voor een linking pin voor makers richting onder meer culturele organisaties, bedrijfsleven en gemeente. We besteden aandacht aan ouderenparticipatie, onder meer door een integrale benadering en via de subsidieregelingen cultuur. We maken samen met Bosch Partners werk van de ‘Bossche Pas’. Met deze pas haal je veel meer uit onze gemeente: sport, cultuur en evenementen.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16024508/1