Wij West Gebiedsplan
Tekst van het document
Gebiedsplan Wij West 2023-2043
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Gebiedsplan Delft West Inhoudsopgave
Voorwoord 3
3. Doelen en ambitie 43
1. Inleiding 4
Thema 1 - Kansrijk opgroeien 45
2. Analyse 8
Thema 2 - Bestaanszekerheid 47
2.1 Een verhaal van Delft-West 10
Thema 3 - Fijn en veilig wonen
2.2 Samenvattend beeld 12
Thema 4 - Plek voor iedereen 51
2.3 Delft-West 14
Thema 5- In vertrouwen samenwerken
49 53
2.3.1 Tijdlijn Delft-West 15
4. Lerende aanpak en monitoring 55
2.3.2 Kwantitatief beeld Delft-West 16
4.1 Visie en doorkijk aanpak 57
2.4 Buitenhof 19
4.2 Nulmeting met indicatoren 59
2.4.1 Tijdlijn Buitenhof 20
5. Organisatie 65
2.4.2 Factsheet Buitenhof 21
5.1 Samen aan de slag 67
2.5 Voorhof 22
5.2 Alliantieraad 68
2.5.1 Tijdlijn Voorhof 23
5.3 Alliantie 69
2.5.2 Factsheet Voorhof 24
5.4 Netwerksamenwerking 71
2.5.3 Volkshuisvestingsfonds 25
5.5 Financiën: ongelijk investeren voor gelijke kansen
2.6 Tanthof-West 26
72
5.6 Vervolg 74
2.6.1 Tijdlijn Tanthof-West 27
Bijlage 1 | Bronnenlijst 76
2.6.2 Factsheet Tanthof-West 28
Bijlage 2 | Begrippenlijst 78
2.7 Focusbuurten 29
Bijlage 3 | Kwantitatief beeld Buitenhof 80
2.7.1 Afrikabuurt-Oost (Tanthof-West) 30
Bijlage 4 | Kwantitatief beeld Voorhof 82
2.7.2 Poptahof-Noord (Voorhof) 31
Bijlage 5 | Kwantitatief beeld Tanthof-West 84
2.7.3 Multatulibuurt (Voorhof) 32
Bijlage 6 | Doelen-Inspanningen-Netwerk 86
2.7.4 Buitenhof-Noord (Buitenhof) 33
2.7.5 Gillisbuurt (Buitenhof) 34
2.7.6 Het Rode Dorp (Buitenhof) 35
2.7.7 Fledderusbuurt (Buitenhof) 36
2.8 Huidige ontwikkelingen en beleid in Wij West
Wij West | Inhoudsopgave
37
Gebiedsplan | 2
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Voorwoord ‘Samen maken wij West’ is de titel van het startdocument waarmee we vanaf 21 maart 2023 werken om Delft-West verder te verbeteren. Dat we Delft-West samen maken staat voorop in de uitvoering, en dus ook in dit gebiedsplan. Als burgemeester zie ik wat de kracht is van Delft-West: de bewoners, ondernemers en betrokken organisaties die zich elke dag inzetten in en voor de wijk. Ik zie ook dat het beter kan, beter moet. Want bewoners in deze wijken hebben niet dezelfde startpositie en kansen als bewoners in andere wijken in Delft. We weten dat er grote verschillen bestaan tussen krachtige en meer kwetsbare buurten en wijken. Dit merken we in Nederland, en ook in Delft. Om wijken te versterken en kansen te verbeteren hebben we elkaar nodig, bewoners voorop. De verbinding tussen groepen mensen in de wijken en buurten is namelijk cruciaal voor een gezonde, veerkrachtige samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken.
Het programma Wij West, als onderdeel van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Delft-West, is een belangrijke kans om de verbinding te maken, te behouden en te versterken vanuit leefbaarheid en veiligheid. Daarbij realiseren we ons heel goed dat dit een lange adem vraagt, gezien de vraagstukken en de soms hardnekkige problematiek. Duurzame verandering vraagt van ons inspiratie en geloof in de kracht van mensen, én het vraagt tijd, geduld en vasthoudendheid. Het programma richt zich dan ook op de lange termijn, maar begint wel vandaag. In de uitvoering gaan we leren van eerdere initiatieven en projecten in de wijken. En we houden rekening met de verschillende karakters die wijken en buurten in Delft-West hebben. Wat ons als Alliantieraad betreft zijn dit noodzakelijke ingrediënten om gelijke kansen te bieden aan de huidige bewoners en onze volgende generatie Delftenaren. Marja van Bijsterveldt Burgemeester van Delft en voorzitter van de Alliantieraad
In de Alliantieraad zien wij dit als een belangrijke rode draad in ons werk. Tegelijkertijd zien we dat de samenleving ontzettend snel verandert, met alle complexe vraagstukken die we met elkaar nu en in de toekomst proberen op te lossen. We moeten daarbij extra alert blijven dat er geen grotere verschillen in snelheid ontstaan in onze stad. Verschillen tussen bewoners die wel mee kunnen komen en bewoners die het niet meer kunnen bijbenen en niet meer voelen dat ze deel zijn van een gemeenschap. Wij West | Voorwoord
Gebiedsplan | 3
1. Inleiding
1.
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Inleiding
Aanleiding en urgentie
aan welzijn, zorg en ondersteuning. Kortom, niet alle
Delft-West is een bloeiend en bruisend stadsdeel waarin veel
bewoners kunnen meedoen en de leefbaarheid staat onder druk.
verschillende mensen wonen; bewoners met verschillende
In hoofdstuk 2 werken we dit verder uit. Uit alle cijfers volgt
leeftijden, kansen bij opgroeien, nationaliteiten, inkomensniveaus
logischerwijs dat we aan de slag zijn en gaan in Delft-West; aan de
en werk en dagbesteding. Het programma Wij West1 bestaat uit
slag voor een toekomst waarin alle bewoners mee kunnen doen,
drie wijken, namelijk Voorhof, Buitenhof en Tanthof-West.
waarin alle jongeren een goede start in het leven kunnen hebben
Die wijken bestaan weer uit 26 buurten. Heel Delft-West is groter
en hun talenten kunnen ontwikkelen. De effecten van de aanpak
en bestaat uit vijf wijken. We richten het programma echter op
zullen de wijk overstijgen.
de drie wijken waar de leefbaarheid het meest onder druk staat. In totaal wonen er om en nabij de 35.000 mensen. Veel van deze
Daarnaast zijn er in Delft-West nog andere ontwikkelingen die
bewoners zijn trots om hier te wonen en zetten zich in voor hun
aandacht behoeven. De drie wijken worden in Delft-West ook
buurten. Ze organiseren activiteiten, ondersteunen hun buren en
gekenmerkt door hun fysieke indeling en vaak verouderde
bezoeken buurthuizen en ontmoetingsplekken.
woningen. De wijken zijn voornamelijk ontworpen als aparte gebieden en de verbindingen zijn op het gebruik van de auto
In deze wijken zijn er echter ook veel uitdagingen en problemen.
gericht. Dat neemt ook veel ruimte in. Door de leeftijd van
De verschillen tussen groepen mensen in het hele land worden
de wijken (jaren zestig, zeventig en tachtig) is veel renovatie,
steeds groter en dat merken we ook in Delft. Op veel leefgebieden
vernieuwing en verduurzaming noodzakelijk, zowel in de
hebben bewoners van Wij West minder kansen (gehad) en zijn
buitenruimte als in de gebouwen. Vandaag de dag zijn er drukke
er meer problemen dan elders in de stad. De wijken, buurten en
wegen tussen de wijken en kun je zonder auto moeilijk in een
gebouwen zijn verouderd. De openbare ruimte ziet er op veel
andere wijk komen. De woningen zijn veelal niet duurzaam,
plaatsen rommelig en/of onveilig uit. Bewoners van deze wijken
wat tot hoge energielasten kan leiden. Dit heeft ook gevolgen
hebben vaker problemen op het gebied van geld, veiligheid,
voor de betaalbaarheid van wonen en zorgt voor (energie)
gezondheid en wonen dan bewoners uit andere delen van
armoede in deze wijken. Het is daarom hard nodig om, naast
de stad. Ze hebben bijvoorbeeld vaker schulden of werk met
een betere toekomst voor bewoners, ook in een verbonden en
een laag salaris. Dit kan leiden tot dagelijkse stress en andere
toekomstbestendige wijk te investeren, zodat bewoners gezond
gezondheidsklachten. Op school presteert de jeugd2 gemiddeld
oud kunnen worden en het in Wij West goed, duurzaam en veilig
minder goed en ze komt vaker in aanraking met criminaliteit.
wonen is.
Bewoners zijn door een opeenstapeling van problemen minder in staat om kansen te krijgen en te pakken. Er wonen daarnaast veel ouderen in vergelijking met jongeren. Met de toenemende vergrijzing in de komende jaren verandert daardoor de behoefte
Wij West | 1. Inleiding
Gebiedsplan | 4
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Nationaal Programma Wij West
ondersteunt hiervoor benodigde experimenteerruimte.
Om Delft-West structureel te kunnen verbeteren gaan we
De gezamenlijke aanpak en doelen om Delft-West de komende
aan de slag met de aanpak ‘Wij West, gelijke kansen in Delft’.
twintig jaar te verbeteren wordt beschreven in dit gebiedsplan.
Dit lukt alleen als we het samen doen. Voor deze aanpak werken
Wat we concreet gaan doen komt terug in de vierjarige
bewoners, gemeente, ondernemers, woningbouwcorporaties,
uitvoeringsagenda (hoofdlijnen) met jaarlijks een uitvoeringsplan
scholen, organisaties voor zorg, welzijn en cultuur,
met concrete inspanningen (inspanningen zijn projecten,
sportverenigingen, politie, ministeries en heel veel andere
activiteiten, interventies, deelprogramma’s, alles wat je doet in
partners samen in het netwerk Wij West. We slaan de handen
een programma).
ineen, want in deze wijken zit veel energie, kennis en veerkracht. We hebben elkaar nodig om een betere toekomst te maken.
‘We’ in dit gebiedsplan is ‘we, de Alliantieraad Wij West’. In het
Iedereen doet mee, iedereen gaat merken dat we samen
gebied Wij West is een publiek-private alliantie actief. Die bestaat
Wij West versterken.
uit een verzameling van betrokken bewoners, ondernemers en organisaties, en de gemeente. De Alliantieraad Wij West faciliteert
“Ik vind dat je de kracht van de culturen ziet zodra er iemand in de wijk hulp nodig heeft. Veel mensen staan dan voor elkaar klaar om elkaar te ondersteunen in een moeilijke tijd.” Irma Beijk (Directie Parkschool)
In dit programma maken we gebruik van de (financiële)
de alliantie om de doelen en ambities te bereiken. Dit orgaan
ondersteuning uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en
bestaat uit vertegenwoordigers uit de kring van de betrokken
Veiligheid (NPLV). Dit landelijke programma kent vier actielijnen:
organisaties. De alliantie is verantwoordelijk voor het behalen van
1. Samenhangende aanpak: we zorgen voor een integrale
de ambities en doelen. De volledige structuur komt in hoofdstuk 5
aanpak met regie en een solide juridische basis.
aan bod.
2. Woningen en wijken: we verbeteren slechte woningen en zorgen voor meer gemengde wijken. 3. Meedoen: we zorgen ervoor dat meer bewoners kunnen meedoen in de samenleving. 4. Veiligheid: we investeren in preventie van jeugdcriminaliteit en weerbaarheid. Delft-West is als een van de twintig gebieden aangesloten bij deze aanpak. Daarmee wil de Rijksoverheid samen met gemeente, organisaties, bewoners en ondernemers de toekomst van de bewoners verbeteren, en voorkomen dat problemen zich opstapelen op de gebieden onderwijs, armoede, zorg, gezondheid, werk, wonen en veiligheid. Dat zal ook leiden tot noodzakelijke aanpassingen in wet- en regelgeving. Het NPLV
Wij West | 1. Inleiding
Gebiedsplan | 5
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Doelen en ambitie
Werkwijze
We maken in de uitvoeringsagenda expliciet de verbinding
georganiseerd door bijvoorbeeld bewoners, organisaties,
Waar de aanpak van Wij West op is gericht, is vastgelegd in het
We willen de situatie in Wij West verbeteren. De veranderingen die
tussen fysieke ingrepen en interventies in het sociaal en
ondernemers en gemeente. Met de nu beschikbare financiële
startdocument ‘Samen maken wij West’. In dit basisdocument zijn
nodig zijn, zijn niet zomaar doorgevoerd. Veel veranderingen gaan
veiligheidsdomein, zodat deze elkaar versterken.
middelen kunnen we bestaande activiteiten beter aan elkaar
de doelen op hoofdlijnen opgenomen die we de komende twintig
zelfs langzaam. We richten ons met de samenwerking Wij West
jaar willen gaan bereiken. De afgesproken ambitie is dat we ervoor
daarom op een aanpak voor de komende twintig jaar.
Bewoners hebben het zelf nooit over ‘Delft-West’. Het is een
meer wijken of buurten in te zetten. Naast het versterken van
willen zorgen dat iedereen veilig en gezond kan wonen.
We steken de handen uit de mouwen en beginnen direct waar dat
vrij groot gebied en het wordt door bewoners, ondernemers
huidige activiteiten gaan we nieuwe inspanningen inzetten die iets
We willen dat alle bewoners mee kunnen doen in de samenleving
kan. Zo zijn op basis van gesprekken voor de totstandkoming van
en bezoekers niet als een samenhangend gebied gezien.
toevoegen aan de bestaande aanpak en bijdragen aan de doelen
en bovendien hun talenten kunnen benutten. Ook zijn er vijf
dit plan al meteen acties ingezet, zoals aanbod voor jeugdigen
Ze hebben het wel over hun eigen wijk en buurt. Hoewel
van Wij West.
doelen opgesteld om die ambitie te kunnen bereiken. Met dit
in de zomervakantie om jeugdoverlast te verminderen,
deze wijken en buurten overeenkomsten hebben, zijn er ook
gebiedsplan gaan we aan de slag met die ambitie en doelen.
een campagne om het zwerfvuil in enkele buurten tegen te gaan,
duidelijke verschillen. Iedere wijk en iedere buurt kent een eigen
Om alle doelen over deze lange periode daadwerkelijk te halen,
We vertalen hieronder de doelen naar vijf thema’s die terug zullen
het uitbrengen van wijkkranten en het regelmatig samenkomen
karakter, problematiek en opgaven. Het is dus belangrijk om dit
werken we met vijf uitgangspunten die altijd leidend zijn:
komen in het gebiedsplan. Dat zijn de volgende:
van partners in het leefbaarheidsoverleg in alle drie wijken.
gebiedsplan af te stemmen op de uitdagingen en wensen per
•
belangrijke rol voor bewoners;
1. Kansrijk opgroeien: de jeugd krijgt de kans om het beste uit
De afgelopen jaren is door alliantiepartners al een start gemaakt
specifiek gebied. Daarom maken we onderscheid tussen een
•
allemaal verantwoordelijk;
met het investeren in de wijken. In bijvoorbeeld Buitenhof zijn
aanpak van brede opgaven en opgaven per wijk of per buurt(en).
•
het vraagt tijd;
2. Bestaanszekerheid: alle bewoners hebben bestaanszekerheid.
er leefbaarheidsoverleggen op buurtniveau en is er gestart
Daarbij kijken we telkens naar wat er behouden moet/kan blijven,
•
aansluiten bij lopende inspanningen;
3. Fijn en veilig wonen: iedereen woont veilig in Wij West.
met renovatie van woningen in de buurt het Rode Dorp.
versterking nodig heeft, met elkaar verbonden kan worden en
•
duurzaam en structureel.
De opgave en ambitie, die we met elkaar geformuleerd hebben
waar extra inzet en structurele verbetering noodzakelijk is.
zichzelf te halen.
Onder dit doel komt ook het thema duurzaamheid terug. 4. Plek voor iedereen3: voor iedereen is er een plek om te wonen, leren en werken. 5. In vertrouwen samenwerken: vanuit vertrouwen trekken we samen op, bouwen we aan een sterke gemeenschap en kijken
verbinden, versterken en verbreden, bijvoorbeeld door ze in
in het startdocument, vragen echter om gerichte, langdurig
In paragraaf 5.1 werken we dit verder uit.
samenhangende investeringen en organisatie. Het is van belang
Dit gebiedsplan sluit zo veel mogelijk aan bij en versterkt
dat alle partners tijd, energie en middelen in Wij West investeren.
bestaande beleids- en onderhoudsplannen. Er zijn namelijk al veel initiatieven, activiteiten en dienstverlening in uitvoering,
we naar elkaar om. Wij West | 1. Inleiding
Gebiedsplan | 6
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Lancering nationaal programma Leefbaarheid & Veiligheid
Alliantieraad Delft-West opgericht
Werving programma directeur Delft-West
Wijkateliers gebiedsplan 2023-2024
Start opstellen uitvoeringsagenda
Aug ‘22
2022
Juli ‘22
Dec‘22
Mrt‘23
2023
Medio ‘22
Jan ‘23
Sept ‘23 Juni ‘23
Sept ‘23
Eerste brainstorm-sessies met bewoners over ambities en doelen startdocument
Input alle partijen in de alliantie op concept startdocument
Startdocument Wij West: Intentieverklaring Delft-West getekend door partijen in de alliantie
Gebiedsplan 2023-2043 definitief
Totstandkoming
jeugd en meedoen en gezond leven. Voor dit gebiedsplan hebben
Leeswijzer
Voorafgaand aan het gebiedsplan is een startdocument
onderzoekers van de gemeente aanvullend een verdiepende
In hoofdstuk 2 wordt de analyse van Delft-West beschreven.
opgesteld, begin 2023. Hierin zijn de ambitie en doelen op
analyse gemaakt van data van gemeente en partners. Op basis van
Daarbij wordt eerst een samenvattend beeld geschetst en
hoofdlijnen bepaald. Dit is geschreven op basis van de inbreng
een verscheidenheid aan factoren is onderzocht hoe Delft-West
achtereenvolgens ingegaan op het gebied Delft-West, de drie
van de bewoners, ondernemers, woningbouwcorporaties,
scoort in verhouding tot het Nederlands gemiddelde en tot andere
wijken en vervolgens de verschillende buurten, met tot slot
scholen, organisaties voor zorg, welzijn, cultuur en sport,
delen van Delft. In die analyse is ook gebruikgemaakt van de
lopend beleid en activiteiten. In hoofdstuk 3 werken we de doelen
politie, Rijksoverheid en gemeente, kortom: de alliantiepartners.
informatie die tijdens de ateliers en andere momenten is gedeeld.
en ambities verder uit. Vervolgens wordt in het vierde hoofdstuk
Zij hebben hun inbreng geleverd tijdens de vele bijeenkomsten
De Alliantieraad heeft het besluit genomen over het gebiedsplan
beschreven hoe we de lerende aanpak willen opzetten en
en gesprekken die vanaf de tweede helft van 2022 zijn gevoerd.
als kaderstellend document voor Delft-West en het met advies
monitoren. In hoofdstuk 5 volgt de governance, netwerkaanpak
Hierboven schetsen we het proces in een tijdlijn.
aangeboden aan de partners in de alliantie. Elke organisatie
en financiering van de aanpak.
bepaalt haar eigen traject in de besluitvorming in haar organisatie. Dit gebiedsplan is wederom tot stand gekomen door een uitgebreide samenwerking van alle betrokken partners in de
Dit gebiedsplan is tevens het kader voor alle toekomstige
alliantie Wij West. Om te bepalen wat we precies moeten doen,
uitvoeringsagenda’s. De opbrengst uit de ateliers krijgt
zijn meerdere wijk- en thema-ateliers op locaties in de drie wijken
ook haar weerslag in de vierjaarlijkse uitvoeringsagenda.
georganiseerd, medio 2023. Deze ateliers werden drukbezocht
Daarin committeren alle partners zich aan de uitvoering van de
door alliantiepartners. Zij hebben geholpen om de vijf doelen
uitvoeringsagenda en geven ze aan hoe ze dat vertalen naar hun
verder aan te scherpen en inspanningen aan te dragen die we
eigen organisatie en uitvoering, op het gebied van samenwerking
in de aanpak op kunnen nemen. In elk atelier stond een wijk of
en van middelen en capaciteit.
een thema centraal zoals bestaanszekerheid en werken, wonen, Wij West | 1. Inleiding
Gebiedsplan | 7
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Analyse Wij West | 2. Analyse
Gebiedsplan | 8
1. Inleiding
2.
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Analyse
In het startdocument Wij West is een korte analyse gemaakt van Delft-West. In dit hoofdstuk maken we een uitgebreidere, deels cijfermatige, analyse van Delft-West, de wijken en een aantal buurten. We hebben geluisterd naar verhalen en ervaringen tijdens de wijkateliers, diverse sessies met professionals en naar factoren gekeken die iets over de kenmerken van de wijk en haar bewoners kunnen vertellen. Het hoofdstuk begint met een verhaal van Delft-West. Dit geeft achtergrond voor het lezen van de rest van het hoofdstuk. Daarna volgt de conclusie over wat er aan de hand is in Delft-West. Er volgt ook een tijdlijn van de wijk, een kwantitatief beeld en een weergave van de activiteiten en (uitvoering van) beleid anno 2023.
Wij West | 2. Analyse
Gebiedsplan | 9
1. Inleiding
2.1
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Een verhaal van Delft-West
Hét verhaal van Delft-West bestaat niet; iedere bewoner, professional, ondernemer, bezoeker heeft een eigen verhaal. Iedere wijk, Buitenhof, Voorhof, Tanthof-West, en elk van de buurten, straten en gebouwen kent een eigen verhaal. We proberen in dit hoofdstuk, in dit gebiedsplan, waar mogelijk recht te doen aan al deze verhalen. We zijn ons er als Alliantieraad ook van bewust dat we een deel van de verhalen nog niet kennen, en we zijn graag bereid te luisteren.
wegen voor auto’s, waarbij het doorgaande verkeer over een ringweg (of een beperkt aantal hoofdwegen) wordt geleid. Deze wijken zijn minder ontworpen voor fiets- of voetgangersverkeer tussen wijken of tussen Delft-West en de rest van Delft. De Poptahof-Noord is het oudste deel van Voorhof. Het is ooit gebouwd voor de gegoede middenstand. Het is nu een buurt die niet meer voldoet aan de vereisten van deze tijd. In het Masterplan Poptahof (2006) was het plan om de hele Poptahof te verbeteren. Dit is mede door de hoge kosten, financiële problemen bij de gemeente en de wijziging van taken van de woningcorporaties niet
Waarom is Delft-West zoals het nu is?
volledig gerealiseerd. In 2010 is de ontwikkeling gestopt.
Een verhaal van Delft-West begint bij de behoefte aan woningen na de Tweede Wereldoorlog. In een relatief korte
Tanthof(-West) is gebouwd voor gezinnen. Inmiddels zijn de
periode zijn er veel woningen gebouwd. De Poptahof-Noord
kinderen uit huis en blijven veel ouderen in de gezinswoningen
in Voorhof stond er grotendeels in vijf jaar. Eerst is de Voorhof
wonen. Daardoor is het totaal aantal bewoners in de wijk
gebouwd. Daarna werden Buitenhof en Tanthof(-West)
afgenomen. De voorzieningen in de wijk staan onder druk.
gebouwd om de bewoners van Delft en omgeving te kunnen
Deze zijn ooit opgezet per buurt, bijvoorbeeld een winkelcentrum
huisvesten. In 1974 is ook het ziekenhuis erbij gekomen. Dat zat
voor Tanthof-Oost en Tanthof-West. We weten nu meer over welke
eerst in de binnenstad. Later zijn er nog buurten bijgebouwd
voorzieningen om welk niveau (buurt of wijk) vragen. Bij het
die niet in het oospronkelijk plan zaten, zoals de rij woningen
ontwerp van de wijk waren er andere inzichten. De veranderende
(Burgemeestersrand en Laan van Europalaan) achter
demografische samenstelling zorgt ook voor een andere behoefte.
de geluidswal.
Dat er meer ouderen wonen en dat ouderen langer thuis wonen creëert meer behoefte aan voorzieningen gericht op zorg dichtbij.
De wijken zijn gebouwd en verder ontwikkeld vanuit de (politieke) waarden die er op dat moment waren. Een belangrijke
De wijken hebben ook te maken gehad met bezuinigingen
was functiescheiding; wijken zijn ingericht vanuit één functie
in diverse periodes (bijvoorbeeld in 2011-2014, 2020) door
(monofunctioneel): er was een plek voor wonen, er was een plek
verschillende partijen (zoals overheid en woningcorporaties).
voor infrastructuur en een plek voor het centrum. De Tanthof is ingericht vanuit een ‘bloemkoolstructuur’, met sterk geordende
Wij West | 2. Analyse - 2.1 Een verhaal van Delft-West
Gebiedsplan | 10
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Er is bezuinigd op welzijn, waardoor de smeerolie in de wijken
in de wijk; onder andere lage inkomens, hoge werkloosheid,
Qua winkels zie je een ontwikkeling in de jaren 90 van een
is verdwenen; de smeerolie die zorgt voor verbinding tussen
schulden, psychiatrische problemen, opvoedproblematiek,
‘winkelstrip’ (rij van winkels) met parkeerruimte ervoor,
informele en formele netwerken, waar vroeg (preventief)
grote verscheidenheid in leefstijlen, geconcentreerd in een paar
naar winkelcentra met een gevel en een parkeergarage,
gesignaleerd wordt en waar nog en laagdrempelig ingegrepen kan
buurten met overwegend sociale huur. We zien een groot deel van
zie bijvoorbeeld De Hoven. De afgelopen jaren zie je de naar
worden. Het gaat bijvoorbeeld om de jongerenwerkers die alleen
deze problemen nog steeds in geconcentreerde vorm terugkomen.
binnen gekeerde winkelcentra naar buiten treden; bijvoorbeeld
nog ambulant konden werken en veel meer reactief dan wenselijk.
horeca met een terras aan de buitenkant (Boulevards
Het gaat ook om afname van het aantal maatschappelijk werkers.
We zien vanaf 2013 de ontwikkeling terug in de wijken dat
De structurele preventieve kracht is op dit moment minimaal.
zorg minder in instellingen (afbouw Algemene Wet Bijzondere
Ongeveer de helft van de buurtcentra is destijds gesloten of
Ziektekosten (AWBZ)) en meer vanuit huis moest plaatsvinden.
Een andere beweging is die van sportverenigingen en
overgedragen aan informele partijen. Vaak zonder of met beperkte
Ouderen wonen dus langer thuis, mensen met een verstandelijke
gebouwen/velden die van de stad naar de rand verplaatst zijn.
subsidie. Dit heeft samenkomen en sociale verbindingen in de
beperking of ggz problematiek komen minder snel in een
Daardoor zijn er relatief veel sportverenigingen geclusterd
wijk geen goed gedaan. Op een ander niveau heeft dit geen goed
instelling. Het gedwongen afstoten van woningen door
bij elkaar in de rand van de wijken. Voor cultuur geldt dat
gedaan in het vertrouwen in de overheid.
woningcorporaties (rond 2013) zorgde voor lager aanbod van
de formele instellingen vrijwel allemaal in de binnenstad
sociale huurwoningen4 in heel Delft/Nederland. Dit en vooral
zitten. De bibliotheek heeft een vestiging in de Buitenhof.
Er zijn buurten waar bewoners liever niet (lang) willen wonen.
het toewijzingsbeleid van sociale huurwoningen leidde tot een
Er zijn veel Kunst in de Wijken projecten geweest in Delft-
Een aantal buurten kennen een hoge doorstroom; mensen blijven
hogere concentratie van mensen met minder veerkracht in Delft-
West. Dit zijn steeds tijdelijke laagdrempelige kunstprojecten
er kort wonen. Er zijn dan weinig kinderen die de hele lagere
West. Het aantal registraties bij de politie van overlast, incidenten
geweest samen met bewoners. Er zijn wel vaste plekken waar
school op één school doorlopen.
en meldingen over inwoners met onbegrepen gedrag neemt de
amateurkunstverenigingen oefenen, maar die zijn niet altijd
De terugtrekkende beweging van de overheid en daarmee ook
laatste jaren toe.
vindbaar en hebben geen wijkfunctie. Hier zijn natuurlijk
van de gemeente Delft heeft ertoe geleid dat bewoners zelf
Papsouwselaan, Winkelcentrum In den Hoven Voorhof).
uitzonderingen op, met onder andere de opstart van
meer initiatieven in de wijken ontplooien. Deze zijn echter vaak
Het economisch beleid van de gemeente was met onderwerpen
onvoldoende (tijdig) financieel ondersteund, waardoor ze ook
als toerisme en kenniseconomie, vooral stadsbreed gericht en
soms weer verdwijnen of niet de impact hebben die ze met de
minder op specifieke wijken. De afgelopen twee jaar is deze focus
De fysieke verdere ontwikkeling van de wijk is een lang traject,
juiste facilitering zouden kunnen hebben.
wel meer gekomen door de stadsverzorgende economie5 ook
zo wordt er bijvoorbeeld al 20 jaar stapsgewijs gewerkt aan de
speerpunt te maken. Zo is er voor het eerst onderzoek gedaan
transformatie van een autoroute naar een groene fietsroute
Buitenhof is een wijk die sinds 2002 al extra aandacht heeft.
naar wat er nodig is aan werkruimte. Er zijn inzichten opgedaan
naar de stad van de Abwoudseweg weg, van oost naar west.
Ze was onderdeel van de Vogelaarwijkenaanpak (40+).
met betrekking tot wat er nodig is, ook in deze wijken.
We zien verbeteringen.
de Buurtfabriek.
Destijds stond in de aanvraag een toelichting op de problemen
Wij West | 2. Analyse - 2.1 Een verhaal van Delft-West
Gebiedsplan | 11
1. Inleiding
2.2
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Samenvattend beeld
In onderstaande tabel geven wij de hoofdlijnen van de analyse, zoals deze blijkt uit de hiernavolgende paragrafen. We sluiten daarbij aan bij de drie conclusies zoals deze zijn af te leiden uit het NPLV6. Deze conclusies zijn herkenbaar voor Delft-West en vormen daarom hieronder het uitgangspunt:
Wij West thema’s vs. Landelijke lijnen
1. Kansrijk opgroeien
2. Bestaanszekerheid
3. Fijn en veilig wonen
4. Plek voor iedereen
5. In vertrouwen samenwerken
Relatief veel
Er is een hoger dan
Er is een hoge
Er is een beperkt
Het vertrouwen
jongeren hebben
gemiddeld aantal
concentratie van
aantal mogelijk-
in de overheid
geen start-
huishoudens dat in
doelgroepen in de
heden om door te
en instanties is
kwalificatie in
armoede leeft
wijk
stromen in de wijk
gemiddeld lager
Er is een boven-
Een groot deel van
De openbare
Er is een gebrek aan
Er zijn veel
gemiddeld
de bewoners ervaart
ruimte wordt als
voorzieningen voor
versnipperde
aandeel jeugd-
(financiële en/of fysieke)
rommelig ervaren en
jongeren (vooral
formele en
criminaliteit in
beperkingen om mee
bewoners ervaren
12+) en ouderen
informele
sommige delen
te kunnen doen in de
veel overlast in de
initiatieven die
van de wijk
samenleving
wijk (zwerfafval,
elkaar niet altijd
burenruzies). Veel
weten te vinden
1. concentratie van sociale problematiek in wijken met een eenzijdige, goedkope woningvoorraad; 2. verminderde (beleids)aandacht en te weinig (fysieke) investeringen; 3. gebrekkige samenwerking tussen sectoren en actoren.
Concentratie van sociale problematiek met een eenzijdige, goedkope woningvoorraad
Delft-West
We geven onze samenvatting weer aan de hand van de vijf doelen, zoals deze uit het startdocument komen. Daar bouwen we onze aanpak op verder.
Verminderde (beleids)aandacht en te weinig (fysieke) investeringen, en in Delft is er ook minder geïnvesteerd in het sociale domein
woningen zijn verouderd en niet
De wijken zijn divers
duurzaam
Gebrekkige samenwerking tussen sectoren en actoren
Er gebeurt veel in Delft. Een deel is generiek, soms met extra aandacht voor Delft-West. Een kleiner deel is echt gericht op werken aan kansengelijkheid in de wijken. Er is geen structurele samenhangende aanpak of gefocuste aandacht, bijvoorbeeld voor preventie. Iedereen werkt vanuit het eigen domein en professionaliteit. Er is nauwelijks collectief samengewerkt aan de opgaven. Formele en informele partijen en netwerken zijn niet met elkaar verbonden.
Wij West | 2. Analyse - 2.2 Samenvattend beeld
Gebiedsplan | 12
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
Conclusie
Groot onderhoud dat nu noodzakelijk is gezien de leeftijd van de
Gelijke kansen in Delft ontstaan niet vanzelf. Er zijn forse
wijken, maakt het noodzakelijk om nu te investeren. Er zijn nu veel
investeringen nodig, zowel in de ruimtelijke als de sociale kant
mogelijkheden, koppelkansen, om zaken anders aan te pakken,
van de opgave. De opgave Wij West is een gevolg van onder
om de fysieke, duurzaamheids- en veiligheids-, en sociale opgaven
andere de keuzes bij de bouw van de wijken, de geschiedenis,
in verbinding op te pakken.
5. Organisatie
Bijlagen
wetswijzigingen, (beleid s)ontwikkelingen, veranderende behoeften en maatschappelijke ontwikkelingen. Er zijn
We moeten anders (samen)werken en dit vraagt om een andere
hierdoor in de drie wijken meerdere opgaven, waaronder
kijk op en benadering van opgaven. We maken de verbinding
de verouderde woningen en openbare ruimte, sociale en
tussen Delft en Delft-West. Daarmee maken we de buurten
veiligheidsproblematiek, en duurzaamheidsvraagstukken.
onderdeel van de wijk en de wijk onderdeel van de stad,
Dit vraagt en biedt kansen voor een aanpak van al deze
en vergroten we de kansengelijkheid tussen bewoners van Delft.
domeinen samen. We zien dat er veel en hard gewerkt is en wordt in de wijken en buurten om het beter te maken; door bewonersinitiatieven, door de gemeente en diverse organisaties. Deze formele en informele initiatieven zijn niet altijd met elkaar verbonden. We moeten meer inzichtelijk krijgen wat de impact is van wat we al doen en hoe we die kunnen vergroten om echt verschil te maken in de drie wijken. Er is niet eerder een samenhangende aanpak geweest van de opgaven in de wijken van Wij West. De Vogelaarwijkenaanpak, Kansen voor de Buitenhof en Masterplan Poptahof betroffen een deel van de buurten in Wij West. Een van de dingen die beter kan en moet is naast een samenhangende aanpak, het formele en informele goed verbinden en gelijkwaardig samenwerken aan de doelen van Wij West.
Wij West | 2. Analyse - 2.2 Samenvattend beeld
Gebiedsplan | 13
1. Inleiding
2.3
2. Analyse
Delft-West
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
BINNENSTAD Wijken Wij West Positie in de stad
In deze paragraaf gaan we in op de tijdlijn van het ontstaan van Delft-West tot de recente grote ontwikkelingen in het gebied. Met een cijfermatig beeld schetsen we de grootste problematiek in Delft-West.
Legenda
STATION DELFT
Plangrens Wij West Treinstation / verbinding met de regio Tramlijn en tramhaltes Fietsverbindingen
al liggen de wijken hemelsbreed relatief dicht bij de binnenstad,
Individuele woonwijken
TU en de twee treinstations. De drie wijken hebben ieder een
Ziekenhuis
eigen identiteit. Ze zijn van elkaar gescheiden door grote wegen
Sportparken
met veel groen en tegelijkertijd met elkaar verbonden door
Parken
tramlijn 1 en enkele voet- en fietspaden.
Buitengebieden en groenblauwe structuren
n
Buurt- en wijkwinkelcentra
eweg
aa
Vanuit Delft-West wordt het stadscentrum als ‘ver weg’ ervaren,
s land West
POPTAPARK
AAF
n h o f d ree
DE GR
B u it e
ER REINI
l P apsouw s e
Ontsluitingswegen voor auto
f
Toelichting kaart
eat Pr. B
KERKPOLDER
BUITENHOF th Krui
uisw
Vo
rixla
PARKJE BUITENHOF
of orh
an
dre
ef
VOORHOF
STATION DELFT CAMPUS
eg
TANTHOF-WEST ABTSWOUDSE PARK tram 1
Wij West | 2. Analyse - 2.3 Delft-West
Gebiedsplan | 14
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
2023
Start NPLV.
2011-2014
Bezuinigingen gemeente Delft o.a. als gevolg spoorzone.
Annexatie Abtswoude (Papsou) door Delft om ruimte te kunnen bieden aan de grote volkshuisvestelijke opgave na de oorlog, sloop van woningen en boerderijen in Voorhof en Buitenhof.
1998 De A4 wordt aangelegd vanuit het noorden tot aan de Kruithuisweg en doorsnijdt de verbinding met Midden-Delfland (toen nog Schipluiden).
Aanleg A4 tussen Kruithuisweg en Rotterdam.
1970
Opening tweede station in Delft: Station Delft Zuid.
1974 Kruithuisweg deels aangelegd.
Herinrichting Skatepark Middenberm. Een belangrijke ontmoetingsplek voor jong, maar ook oud, tussen de wijken Voorhof en Buitenhof.
Opstellen Structuurplan voor Delft-West. Veel hoogbouw in het groen, parkeren op maaiveld, brede infrastructuur, voorzieningen in speciaal daarvoor bedachte centra. Daartussen is ook wat ruimte voor kleinschaligere, monofunctionele (woon) buurten. Door de ruim opgezette infrastructuur (Beatrixlaan, Buitenhofen Voorhofdreef, Kruithuisweg) is de samenhang op voetgangersniveau tussen de afzonderlijke buurten gering.
1960
2015
1958
2023
2021 Aansluiting van Reinier de Graafweg op A4.
2022 Start aanleg WarmtelinQ7 langs de Beatrixlaan en Kruithuisweg.
1847
Tijdlijn Delft-West
2.3.1
Aanleg van de Oude Lijn, spoorverbinding tussen Rotterdam en Amsterdam, op de grens van Delft. De toekomstige wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof vallen op dat moment nog grotendeels buiten het grondgebied van Delft. Het gebied heeft een agrarische bestemming. Historische structuren die nu nog herkenbaar zijn: Papsouseweg, Altena, Abtswoude, Tanthofkade.
Bijlagen
2. Analyse
1. Inleiding
2021 Aanleg fiets- en voetgangerstunnel onder Station Delft Campus.
Wij West | 2. Analyse - 2.3 Delft-West - 2.3.1 Tijdlijn Delft-West
Gebiedsplan | 15
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Kwantitatief beeld Delft-West
2.3.2
Grote diversiteit in bevolking
Vergrijzing is in heel Delft-West een belangrijk thema.
Delft-West is een bloeiend en bruisend stadsdeel met veel
Het aantal 65+-huishoudens zal naar verwachting in 2050
verschillende nationaliteiten. Op papier zijn er in ieder geval
met 25% zijn toegenomen naar bijna 6.000 huishoudens .
minstens 34 nationaliteiten bekend, maar in de praktijk zijn
Deze opgave heeft niet alleen effect op de woningvoorraad,
dat er meer8. Een deel hiervan bestaat uit vluchtelingen en
maar ook op de noodzaak van voorzieningen in de nabijheid en
85-89
statushouders. Verschillen in taal en cultuur maken samenwonen
op de mogelijkheid om wat voor elkaar te doen in de buurt of
80-84
soms lastig. In totaal wonen in Delft-West om en nabij de
mantelzorg te verlenen.
75-79
35.000 mensen9 (ongeveer een derde van alle bewoners van Delft) in 18.000 woningen . Relatief veel van de huishoudens
De drie wijken van Delft-West verschillen van elkaar en ook
in Delft-West betreffen eenoudergezinnen met minderjarige
binnen een wijk bestaan grote verschillen tussen buurten in
kinderen. Ongeveer 28% van de kinderen in Delft-West groeit op
de bevolking en inrichting van de omgeving. Qua thema’s en
in een eenoudergezin, tegenover 16% in heel Nederland11.
risicofactoren komen ze echter voldoende overeen voor een
De wijken Voorhof en Buitenhof kenmerken zich door een
samenhangende aanpak.
10
hoog aandeel studenten.
Leeftijdsopbouw per geslacht bewoners Delft-West 2023 95+ 90-94
70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44
Een op de drie bewoners van Delft-West (ruim 11.000 bewoners)
35-39
is een jongere in de leeftijd van 8 t/m 27 jaar12. Dit is vergelijkbaar
30-34
met het aandeel jongeren in de totale stad. Zie hiernaast de tabel met de huidige leeftijdsopbouw in de wijken. De jongeren in Delft-West hebben minder kansen dan jongeren in Nederland en in de andere wijken van Delft. Deze jongeren groeien
25-29 20-24 15-19 10-14
op in een onveilige en minder leefbare omgeving. De jongeren
5-9
in Delft-West vertonen vaker ongezond gedrag, zijn vaker (jong)
0-4
werkloos, vallen vaker vervroegd uit van school en groeien vaker op in armoede. De wijken in Delft-West kennen meer problemen met jeugdcriminaliteit, overlast van jeugd, en bewoners voelen zich vaker onveilig in de eigen buurt.
Wij West | 2. Analyse - 2.3 Delft-West - 2.3.2 Kwantitatief beeld Delft-West
3000
2000
1000
0 aantal bewoners Man
1000
2000
Vrouw
Gebiedsplan | 16
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Armoede en onveiligheid
Afstand tot de arbeidsmarkt
Delft-West kent relatief veel armoede en onveiligheid.
In vergelijking met de andere wijken van Delft hebben de
Ongeveer een op de acht huishoudens in Delft-West leeft onder
huishoudens van Delft-West vaker kenmerken die passen bij
of rond het sociaal minimum inkomen, tegenover ongeveer een
een hoger risico op afstand tot de arbeidsmarkt en/of een laag
op de veertien huishoudens in Nederland14. Meer huishoudens in
inkomen. Ondanks de vele studenten die ook in dit gebied wonen,
de wijken Buitenhof en Voorhof hebben moeite met rondkomen.
zijn de bewoners van Delft-West vaker lageropgeleid20 21, en bijna
Een op de vijf kinderen in Delft-West groeit op in armoede en in de
de helft van de bewoners van Delft met een LVB-indicatie22 woont
Voorhof is dat zelfs een op de vier kinderen. In Nederland is dat
in Delft-West. Leerlingen met een LVB hebben aan het eind van
ongeveer een op de veertien kinderen15. Bijna de helft (47,6%)
hun schooltijd minder vaak een startkwalificatie dan andere
van alle schuldhulpverleningstrajecten in Delft betreft een
leerlingen en vallen vaker voortijdig uit. Er is dus vaker sprake van
huishouden uit Delft-West. In totaal gaat dat om 371 huishoudens
een grote afstand tot de arbeidsmarkt23. Relatief veel jongeren van
uit Delft-West16.
18-30 jaar in Delft-West (13%) hebben geen startkwalificatie (9% in Delft). In Buitenhof is dat bijna het dubbele percentage
Daarnaast ervaren bewoners vaker de eigen buurt als
van het percentage in heel Delft24. De arbeidsparticipatie ligt in
minder fijn om in te wonen17, bijvoorbeeld door afval op straat.
Buitenhof (54%) en Voorhof (56%) lager, maar in Tanthof-West
De problematiek van de wijk Tanthof-West concentreert zich
juist hoger (67%) dan in Delft (61%). Het aantal werkzoekende
in een aantal buurten rondom de Bikolaan. Dit gebied heeft te
jongeren ligt in Wij West (2%) iets hoger dan in Delft (1%), waarbij
maken met (overlast door) drugscriminaliteit en die verspreidt
Tanthof-West slechter scoort met 3%25.
zich ook naar de rest van de wijk. Bewoners van deze buurten ervaren relatief veel overlast van (hang)jongeren18 en er zijn problemen doordat bewoners elkaar niet verstaan en elkaars gedrag niet begrijpen. Volgens de Leefbaarometer 3.0 scoren grote delen van de wijken Buitenhof en Voorhof de laagste kwalificaties van het instrument, namelijk zeer onvoldoende tot onvoldoende op het thema Leefbaarheid. Dat staat tegenover de gemiddelde kwalificatie van ‘goed’ in Nederland19. Volgens de politie spelen ook capaciteitstekorten een rol op veiligheidsgebied. Er zijn minder jongerenwerkers actief in Delft dan in andere gebieden en een deel van de jongeren weet dat er weinig (wijk)agenten aanwezig zijn.
Wij West | 2. Analyse - 2.3 Delft-West - 2.3.2 Kwantitatief beeld Delft-West
Gebiedsplan | 17
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
Kansenongelijkheid
volwassen bewoners van Delft-West voelt zich (matig tot ernstig)
Bewoners ervaren hun gezondheid als minder goed26,
eenzaam, terwijl in Delft als geheel 40% van de bewoners zich
hebben vaker te maken met (fysieke) beperkingen en maken
eenzaam voelt37. Ruim 43% van de woningen in Delft-West
meer gebruik van voorzieningen in het sociaal domein (Wmo27,
betreft sociale huurwoningen (excl. sociale huurwoningen
Participatiewet en Jeugdwet)28. Bijna een op de vier minderjarigen
voor studenten)38. Veel buurten in Delft-West zijn niet goed
in de wijken Buitenhof en Voorhof heeft ooit een voorziening
onderhouden. Straten, paden en groen worden door bewoners
in het kader van jeugdzorg ontvangen, terwijl dat in Nederland
vaak als rommelig ervaren39.
5. Organisatie
Bijlagen
ongeveer een op de tien kinderen is29. Per 1.000 bewoners ontvangen 90 bewoners uit Delft-West een Wmo-voorziening.
Verouderde wijken
In Nederland is dat ongeveer 69 per 1.000 bewoners. Meer
Een groot deel van de woningen en voorzieningen in Wij West is
dan de helft van de gezinnen met ondersteuning bij complexe
toe aan vernieuwing. Deze zijn nu ruim vijftig jaar oud en voldoen
problematiek woont in Delft-West30.
niet meer aan de huidige eisen. Ook de stedenbouwkundige
In Delft-West heeft een op de drie kinderen een verhoogd risico op
structuur en opzet van de wijken functioneren deels niet meer
onderwijsachterstand, ten opzichte van een op de vijf in heel Delft
zoals ze ooit zijn bedacht. Te noemen zijn:
en een op de zeven in Nederland31. Bijna 60% van de VVE-peuters32
•
woont in Delft-West33. In Delft-West geeft een op de drie ouders van minderjarige kinderen aan dat hun kinderen niet alle kansen
Het eenzijdig aanbod aan woningen en de clustering hiervan zorgen voor problemen.
•
In Wij West is er een tekort aan maatschappelijke en
krijgen34. Bewoners van Delft-West hebben vaker een lage score
commerciële voorzieningen. Door de groei van het aantal
voor zelfredzaamheid in vergelijking met de andere wijken van
woningen zal deze vraag nog groter worden.
Delft35. Bovendien stroomt een deel van de mensen die wel kansen
•
heeft de wijk uit.
Sommige (delen van) de fiets- en looproutes zijn nu onaantrekkelijk, onderbroken door grote infrastructuur en worden als onveilig ervaren.
Grote verschillen tussen buurten voor woonbeleving
•
De buitenruimte is op sommige plekken groot en anoniem
en samenleven
ontworpen. Hierdoor zijn er verschillende ongebruikte
Bewoners identificeren zich niet zozeer met ‘Delft-West’,
grasvelden en plantsoenen. Veel plinten van de hoogbouw en
maar wel met hun eigen wijk en buurt, waar je de weg en mensen
middelhoogbouw zijn voorzien van bergingen en dragen niet
kent. De meeste buurten van de wijken Buitenhof en Voorhof
bij aan leefbaarheid en het gevoel van sociale veiligheid.
scoren zeer onvoldoende tot zwak op de Leefbaarometer36. In Tanthof-West gaat dit met name om de Afrikabuurt-Oost. Delft als geheel scoort een ruime voldoende en gemiddeld in Nederland een score goed tot zeer goed. Bijna de helft van de
Wij West | 2. Analyse - 2.3 Delft-West - 2.3.2 Kwantitatief beeld Delft-West
Gebiedsplan | 18
1. Inleiding
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Buitenhof
2.4
De wijken hebben de afgelopen jaren ook elk een eigen ontwikkeling doorgemaakt en hebben elk een eigen verhaal. Daarom verdiepen we de analyse door bijvoorbeeld in de tijdlijn naar de ontstaansgeschiedenis per wijk te kijken. We hebben het kwantitatieve beeld gevat in een factsheet per wijk. In bijlage 3 is de uitgebreidere beschrijving van het kwantitatieve beeld opgenomen voor Buitenhof.
Legenda Buurten Nationaal Programma
Fysio
Centrum voor de kunsten
Bebouwing met gemengde functie
Gehandicaptenzorg
Cultuurhuizen
Bebouwing met niet woonfunctie
Gezondheidscentra
Jongerencentrum
Wonen
Huisarts
Zwembad
Bedrijven
Jeugdgezondheidszorg
Bibliotheek
Woning corporaties
Ouderenzorg
Gymzalen
Religie
Tandarts
Primair onderwijs
Speelplek
Verloskunde
Voortgezet onderwijs
Buitensportaccomodatie
Ziekenhuis
Kinderopvang
Sporthal
Participatie
Speciaal onderwijs
Volkstuin
Wijk- en buurtcentra
Apotheek
Winkels
Wij West | 2. Analyse - 2.4 Buitenhof
Gebiedsplan | 19
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Tijdlijn Buitenhof
1981
Buitenhof nagenoeg gereed. Er wordt een zwembad gerealiseerd.
Wij West | 2. Analyse - 2.4 Buitenhof - 2.4.1 Tijdlijn Buitenhof
2007 Aanleg van een ‘geluidswal’ door lang aaneengesloten rijen woningen met een hoge, geluidswerende schutting richting de Kruithuisweg.
inzetten op
Grootschalige verbouwing van woonzorgcentrum Die Buytenweye aan de Chopinlaan.
participatie; •
kansrijke bewoners aantrekken en behouden;
•
vergroten van het veiligheidsgevoel;
•
2007- 2011 Geïntensiveerde wijkaanpak.
2014 Streefbeeld 2030 Buitenhof Noord West leidde tot uitvoeringsprogramma Kansen voor Buitenhof.
samenhang in ruimtelijke projecten.
Drie sleutelprojecten:
• •
bedrijf in beeld: bedrijvigheid leren en werken;
•
nieuwe woningen.
2017 Sinds eind 2017 heeft het Midden-Delflandgebied als éérste in Nederland de status van Bijzonder Provinciaal Landschap. Versterking van de relatie stad-land.
jong en oud in het Buitenhof Park;
2023 Oplevering Bethelpark als eerste fase van Kop van Buitenhof, de realisatie van 316 huurwoningen in Delft-West, en ruimte voor commerciële of maatschappelijke voorzieningen.
2014 Verslechtering imago door radicalisering van groep jongeren. Ontstaan van strategisch netwerk, radicalisering en polarisatie.
2018 Het oude Reinier de Graaf Gasthuis wordt gesloopt.
2018 –2022 Uitvoeringsprogramma Kansen voor Buitenhof; fysieke, sociale en veiligheidsdoelstelling.
Bouw wijkcentrum The Culture (sinds 2022 heet het BuitenGewoon).
•
Start van aanpak Kansen voor Buitenhof; fysieke, sociale en veiligheidsdoelstelling, integrale aanpak.
Grootschalige bouwontwikkelingen in Buitenhof met voorzieningen (ziekenhuis en scholen) in het noorden, sport en park aan de stadsrand.
2010
1974
voor de jeugd; sociale stijging en
een betere toekomst
2016
Verdichting Fledderusbuurt met vier appartementenblokken.
1995
1990
•
Start aanleg Buitenhofdreef en Voorhofdreef. Niet doorgetrokken naar Tanthof (behalve voor bus).
Vijf sleutelopgaven:
Nieuw gebouw voor het Reinier de Graaf Gasthuis.
1968
Bouw wijkcentrum Buitenhuis.
2015
1992
VROM 40+-wijken (beter bekend als Vogelaarwijken) met name gericht op Buitenhof. Programma aandachtsbuurten.
VROM 40+-wijken (beter bekend als Vogelaarwijken) met name gericht op Buitenhof.Programma aandachtsbuurten 2010-2014
2010-2014
Start bouw Buitenhof.
Aanleg sportvelden en park Kerkpolder.
Eind jaren 60
1993
2010-2014
Bijlagen
2.4.1
2. Analyse
1. Inleiding
Gebiedsplan | 20
1. Inleiding
2.4.2
3. Doelen en ambitie
2. Analyse
4. Lerende aanpak en monitoring
Factsheet Buitenhof
K 1.
a
september 2023
Een cijfermatige schets van weergegeven.
Met kinderen 1825 - 25%
3885 - 54% Zonder
Delft 19%
% Kinderen met een verhoogd risico op een onderwijsachterstand
kinderen 1460 - 20%
Nederland 4,15 zeer goed
Delft 4,03 ruim voldoende
Aantal geregisteerde geweldsmisdrijven per 10.000 inwoners Delft 36,3
Buitenhof 42,5
Wij West | 2. Analyse - 2.4 Buitenhof - 2.4.2 Factsheet Buitenhof
Buitenhof 3,73 onvoldoende
4
Nederland 15%
3. Fijn en veilig w on en Leefbaarheid op gebied van Overlast en Onveiligheid
Nederland 39,7
Nederland 13%
Eenpersoons
le P .
oo r v k
Bijlagen
groeien
2.
% Gebruik jeugdhulp en ondersteuning 0- 17 jaar
Samenstelling huishoudens
Buitenhof wordt in bijlage 3
Bronnen: Gemeente Delft – BRP, CBS (2021), Leefbaarometer (2020), NPLV dashboard, CBS 2020, waarstaatjegemeente.nl, CBS Jeugdhulp, RVO(2021), Omnibus enquête 2021, CBS (2020), StatLine - Kerncijfers wijken en buurten 2021 (cbs.nl).
op k j i n sr
5. Organisatie
Buitenhof 32% Delft 18%
B
zekerheid s n taa s e Gebruik Wmovoorzieningen per 1000 inwoners
Buitenhof 25%
Nederland 70
Buitenhof 117 Delft 70
% Huishoudens met een laag inkomen Nederland 10,2%
Buitenhof 20,7% Delft 12,5%
ouwen samen r t r we ve n I rk 5. en
iedereen
% Eenzaamheid
% (Sociale) huurwoningen
Nederland 47%
Delft 69%
Nederland 34% Buitenhof 73%
Delft 47%
Buitenhof 57%
% Bewoners dat zich verbonden voelt met de wijk Delft 44%
Buitenhof 38%
Gebiedsplan | 21
1. Inleiding
2.5
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Voorhof
De wijken hebben de afgelopen jaren ook elk een eigen ontwikkeling doorgemaakt en hebben elk een eigen verhaal. Daarom verdiepen we de analyse door bijvoorbeeld in de tijdlijn naar de ontstaansgeschiedenis per wijk te kijken. We hebben het kwantitatieve beeld gevat in een factsheet per wijk. In bijlage 4 is de uitgebreidere beschrijving van het kwantitatieve beeld opgenomen voor Voorhof.
Legenda Buurten Nationaal Programma
Fysio
Centrum voor de kunsten
Bebouwing met gemengde functie
Gehandicaptenzorg
Cultuurhuizen
Bebouwing met niet woonfunctie
Gezondheidscentra
Jongerencentrum
Wonen
Huisarts
Zwembad
Bedrijven
Jeugdgezondheidszorg
Bibliotheek
Woning corporaties
Ouderenzorg
Gymzalen
Religie
Tandarts
Primair onderwijs
Speelplek
Verloskunde
Voortgezet onderwijs
Buitensportaccomodatie
Ziekenhuis
Kinderopvang
Sporthal
Participatie
Speciaal onderwijs
Volkstuin
Wijk- en buurtcentra
Apotheek
Winkels
Wij West | 2. Analyse - 2.5 Buitenhof
Gebiedsplan | 22
1. Inleiding
2.5.1
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Tijdlijn Voorhof
Start bouw Voorhof.
Eind jaren 50
2004 Oplevering wijkcentrum De Wending.
1974
Realisatie bedrijventerrein Voorhof, op de grens met de binnenstad en het buitengebied.
2006
2013
Oprichting The Mall40, een huiskamer voor jongeren.
De realisatie van deel Masterplan; PoptahofZuid en Poptapark.
1958
1968
Zo’n 70/80% van Poptahof-Noord in Voorhof is al gereed.
1963 Bouw Poptahof-Noord.
Start nieuwbouw en verdichting winkelcentrum De Hoven.
2021 Aanleg Nieuwe Gracht als onderdeel van Nieuw Delft.
Nieuwbouw AH, Röntgenweg en ondertunneling spoor.
De wijk Voorhof is gereed. Kenmerkend zijn de stempelbuurtjes en hoogbouw in het groen.
2015
2018
2006-2009 Masterplan Poptahof: plan om Poptahof te renoveren en park te verbeteren.
2010 Nieuwbouw en renovatie Spoorzone, wat Delft-West beter verbindt met de binnenstad.
2021 Oprichting Stichting Passie en Lef41.
Wij West | 2. Analyse - 2.5 Buitenhof - 2.5.1 Tijdlijn Voorhof
Gebiedsplan | 23
3. Doelen en ambitie
2. Analyse
4. Lerende aanpak en monitoring
1.
Factsheet F actsheet Voorhof
2.5.2
pgroeien o k j i nsr a K
Nederland 7,9%
Samenstelling huishoudens
% Kinderen met een verhoogd risico op een onderwijsachterstand
Met kinderen Eenpersoons 5085 - 62%
Nederland 15%
Delft 18%
kinderen
3. F Een cijfermatige schets van
ijn
ve n e
Delft 11,5%
Leefbarometer Wonen score
Bronnen: Gemeente Delft – BRP, CBS (2021), Leefbaarometer (2020), NPLV dashboard, CBS 2020, waarstaatjegemeente.nl, CBS Jeugdhulp, RVO(2021), Omnibus enquête 2021, CBS (2020), StatLine - Kerncijfers wijken en buurten 2021 (cbs.nl).
Nederland 4,15 zeer goed
Energielabel E t/m G Nederland 16%
Wij West | 2. Analyse - 2.5 Buitenhof - 2.5.2 Factsheet Voorhof
Delft 4,03 ruim voldoende
Delft 21%
Voorhof 38%
Voorhof 3,79 onvoldoende
B
Gebruik Wmovoorzieningen per 1000 inwoners Nederland 70
Nederland 13%
Voorhof 83
Delft 70
% Inwoners dat aangeeft zich arm te voelen
% Gebruik jeugdhulp en ondersteuning 0- 17 jaar
Voorhof 24%
Voorhof 38%
o ne n ilig w
Voorhof wordt in bijlage 4 weergegeven.
2.
zekerheid s n taa s e
Voorhof 24,8%
Zonder 1730 - 21%
Bijlagen
% Kinderen (0-17 jaar) in een huishouden met een inkomen tot 110% van het sociaal minimum
september 2023
1380 - 17%
5. Organisatie
Delft 7% Delft 19%
4
1. Inleiding
Voorhof 11%
or iedereen
ouwen samen r t r we ve n I rk 5. en
% (Sociale) huurwoningen
% Eenzaamheid
.P
vo k le
Nederland 34%
Voorhof 74%
Nederland 47%
Delft 69%
Delft 47%
Voorhof 58%
% Bewoners dat zich verbonden voelt met de wijk Delft 44%
Voorhof 30%
Gebiedsplan | 24
1. Inleiding
2.5.3
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Volkshuisvestingsfonds
Particuliere woningvoorraad Voorhof en Volkshuisvestingsfonds
We zien dat VvE’s kiezen voor geen of kleine maatregelen.
Er is een urgentie in Delft-West om met name de particuliere
moeten verduurzamen, maar dat de particuliere eigenaren
woningvoorraad te verduurzamen. De urgentie komt voort uit
vaak niet mee kunnen betalen, waardoor die woningen dan niet
de lage energielabels in combinatie met een vaak laag inkomen.
meegenomen worden. Het is vervolgens moeilijker om nog iets
Dit leidt tot energiearmoede en belemmert bewoners om mee
te doen.
Voor gespikkeld bezit geldt dat woningcorporaties willen en
te doen in de maatschappij door een gebrek aan financiële middelen. Het leidt ook tot zorgen en stress en daarmee zelfs
Een hogere isolatiegraad is ook noodzakelijk om op termijn
gezondheidsproblemen bij bewoners. De woningen zelf zijn
over te kunnen gaan op een ander verwarmingssysteem dan
tochtig, koud en er kan sprake zijn van schimmelvorming.
gas. De gemeente werkt met partners in de wijken Voorhof en
Dit maakt de woningen ongezond.
Buitenhof aan het aanleggen van een warmtenet. In de eerste fase worden circa 5.000 woningen van woningcorporaties aangesloten.
We willen de komende jaren bewoners helpen om hun woningen
Hierna volgt naar verwachting een tweede fase, waarin
te verbeteren door verduurzaming. We vragen hiervoor subsidie
particulieren en VvE’s in dit gebied kunnen aansluiten.
aan bij het Volkshuisvestingsfonds (VHF). We starten in het zuidelijk deel van Voorhof met de hoogbouw in particulier
Gezien bovenstaande en de mogelijkheden die het VHF biedt is de
eigendom. Later volgen ook mogelijk het zogenaamde
urgentie hoog om nu aan de slag te gaan met de verduurzaming
gespikkelde bezit42 en eengezinswoningen.
in Delft-West, te beginnen in het zuidelijk deel van Voorhof. Om de impasse bij de VvE’s te doorbreken, helpen we ze met het maken
De besturen van Verenigingen van Eigenaars (VvE’s) zien de
van keuzes, door hen te koppelen aan deskundige adviseurs en/
noodzaak van verduurzamen, maar de kennis hiervoor ontbreekt
of te verwijzen naar bureaus die een warmteadviesplan voor
en het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voorziet alleen in het
ze kunnen opstellen. We geven prioriteit aan de complexen
reguliere onderhoud voor de instandhouding van het complex.
met een laag energielabel in combinatie met bewoners die
Voor verduurzaming moeten de leden extra bijdragen en is een
een ondergemiddeld of laag inkomen hebben. Juist voor deze
lening nodig bij het Warmtefonds. Het daarvoor benodigde
bewoners maakt een subsidie het verschil. We doen alles in nauwe
twee derde meerderheidsbesluit in de ALV is moeilijk haalbaar,
samenspraak met de VvE-besturen en de eigenaren
aangezien een deel van de bewoners niet in staat is extra bij te
van eengezinswoningen.
dragen en anderen het niet belangrijk vinden om diverse redenen.
Wij West | 2. Analyse - 2.5 Buitenhof - 2.5.3 Volkshuisvestingsfonds
Gebiedsplan | 25
1. Inleiding
2.6
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Tanthof-West
De wijken hebben de afgelopen jaren ook elk een eigen ontwikkeling doorgemaakt en hebben elk een eigen verhaal. Daarom verdiepen we de analyse door bijvoorbeeld in de tijdlijn naar de ontstaansgeschiedenis per wijk te kijken. We hebben het kwantitatieve beeld gevat in een factsheet per wijk. In bijlage 5 is de uitgebreidere beschrijving van het kwantitatieve beeld opgenomen voor Tanthof-West.
Legenda Buurten Nationaal Programma
Fysio
Centrum voor de kunsten
Bebouwing met gemengde functie
Gehandicaptenzorg
Cultuurhuizen
Bebouwing met niet woonfunctie
Gezondheidscentra
Jongerencentrum
Wonen
Huisarts
Zwembad
Bedrijven
Jeugdgezondheidszorg
Bibliotheek
Woning corporaties
Ouderenzorg
Gymzalen
Religie
Tandarts
Primair onderwijs
Speelplek
Verloskunde
Voortgezet onderwijs
Buitensportaccomodatie
Ziekenhuis
Kinderopvang
Sporthal
Participatie
Speciaal onderwijs
Volkstuin
Wijk- en buurtcentra
Apotheek
Winkels
Wij West | 2. Analyse - 2.6 Tanthof-West
Gebiedsplan | 26
1. Inleiding
2.6.1
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Tijdlijn Tanthof-West
1969
1995
Wijkcentrum De Hofstee opgeleverd.
Oprichting Stichting Welbevinden Delft (SWD44).
1986
2007
2019-2020
Start bouw TanthofWest, met winkelcentrum Bikolaan. De architectuur is sober.
Grondruil met MiddenDelfland. Kerkpolder en het Kenenburgpad horen vanaf dan bij de gemeente Delft.
Onderzoek naar nieuwbouw één centrale school stuit op veel weerstand van bewoners.
2020
Tanthof-West is grotendeels klaar.
2005
Start planvorming Tanthof met het polderlandschap, de menselijke schaal en gemeenschapszin als uitgangspunten als tegenbeweging op de naoorlogse modernistische wijken zoals Voorhof en Buitenhof.
Rijkssubsidie voor de huisvesting van alleenstaanden en tweepersoonshuishoudens. De HAT-eenheden43 zijn doorontwikkeld tot huisvesting voor specifieke doelgroepen.
1979 Start bouw TanthofOost, meteen een eigen hart met scholen en winkel (Dashof); een zogenoemde bloemkoolwijk.
Wij West | 2. Analyse - 2.6 Tanthof-West - 2.6.1 Tijdlijn Tanthof-West
2010 De hoogspanningsleiding langs de Kruithuisweg wordt ondergronds gebracht.
2013
2022 Besluit voor twee nieuwe scholen aan de Bikolaan.
2022 Start aanleg WarmtelinQ langs de Beatrixlaan en Kruithuisweg.
Kleinschalige ontwikkelingen; het vergroten van jongerencentrum De Border, vergroten supermarkt Bikoplein, nieuwbouw De Hofstee.
1975
Gebiedsplan | 27
1. Inleiding
2.6.2
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
rheid e k e sz n a ta s Be Gebruik Wmo-voorzieningen . 2 per 1000 inwoners
Factsheet Tanthof-West
september 2023 1.
pgroeien o k j i nsr a K
Nederland 70
% Inwoners zonder startkwalificatie Samenstelling huishoudens
Met kinderen
Bijlagen
Nederland 9%
Delft 12%
% Inwoners dat aangeeft zich arm te voelen TanthofWest 13%
Delft 7%
Eenpersoons
1220 - 32%
1450 - 38% Zonder kinderen
% Hoog risicojongeren jonge aanwas drugscriminaliteit
% Gebruik jeugdhulp en ondersteuning 0- 17 jaar
Delft 70
% Werkzoekende jongeren Nederland 2%
TanthofWest 9%
TanthofWest 55
Delft 1%
TanthofWest 3%
Gebruik jeugdhulp en ondersteuning 0-17 jaar
1135 - 30%
Een cijfermatige schets van Tanthof-West wordt in bijlage 5 weergegeven. Bronnen: Gemeente Delft – BRP, CBS (2021), Leefbaarometer (2020), NPLV dashboard, CBS 2020, waarstaatjegemeente.nl, CBS Jeugdhulp, RVO(2021), Omnibus enquête 2021, CBS (2020), StatLine - Kerncijfers wijken en buurten 2021 (cbs.nl).
TanthofWest 6%
Delft 4%
TanthofWest 19%
Nederland 13%
Delft 19%
4
Nederland 5%
Nederland 13%
.P
le
oo r v k
trouwen samenw r e v erk n I 5. en
iedereen
% Eenzaamheid
% (Sociale) huurwoningen
Nederland 47% Delft 69%
Nederland 34% TanthofWest 46%
Wij West | 2. Analyse - 2.6 Tanthof-West - 2.6.2 Factsheet Tanthof-West
Delft 19%
TanthofWest 19%
Delft 47%
TanthofWest 49%
% Bewoners dat zich verbonden voelt met de wijk Delft 44%
TanthofWest 36,8%
Gebiedsplan | 28
1. Inleiding
2.7
2. Analyse
3. Doelen en ambitie
4. Lerende aanpak en monitoring
5. Organisatie
Bijlagen
Focusbuurten Poptahof-Noord
Tijdens de wijkateliers is door diverse aanwezigen ook gewezen op de verschillen tussen de buurten in de wijk. Er zijn 26 buurten in Wij West. Zeven daarvan komen op basis van analyse van de cijfers naar voren als buurten die extra aandacht nodig hebben in de aanpak Wij West. In deze buurten zijn extra kwetsbare plekken. Daar komen meerdere problemen (bijvoorbeeld gezondheidsproblemen) en risicofactoren (bijvoorbeeld voor criminaliteit) samen, die vragen om een (nog meer) integrale aanpak. De focus op deze buurten betekent niet dat we geen aandacht hebben voor of geen inspanningen doen in de andere buurten waar dat nodig is. Wel betekent het dat in deze buurten extra aandacht nodig is in de aanpak Wij West. Wat dit vraagt werken we uit in de uitvoeringsagenda.
Bedrijventerrein Voorhof
Juniusbuurt
Mythologiebuurt Poptahof-Zuid
Reinier de Graafbuurt
Buitenhof-Noord Het Rode Dorp Roland Holstbuurt
Gillisbuurt Pijperring Fledderusbuurt
Bedrijventerrein Vulcanusweg VoorhofHoogbouw
Aart van der Leeuwbuurt Multatulibuurt
Kerkpolder Vrijheidsbuurt
Verzetstrijdersbuurt
Buitenhof-Zuid
Buurten 1. Afrikabuurt-Oost (Tanthof-West) 2. Poptahof-Noord (Voorhof)
Bedrijventerrein Tanthof-West