Voortgangsrapportage 25 Wij West
Tekst van het document
Wij West - Voortgangsrapportage | 27
Voorhof
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
Werken volgens de vertrekpunten
doen in de wijken daarvoor op een bepaalde manier kunnen stimuleren
Om onze werkwijze rondom het thema Bestaanszekerheid te beschou-
en belonen.
wen kijken we naar onderstaande drie vertrekpunten.
Afgelopen jaar is (net als in 2024) vanuit verschillende kanten deze
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
vraag naar boven gekomen en besproken. In 2025 zijn we deze vraag 1. We houden rekening met stress. We benaderen bestaanszekerheid
tegengekomen bij wijkregie en wijkuitvoeringsplannen, maar ook
vanuit het perspectief van de bewoner.
binnen de de plusopgave Instapeconomie. Ook het wijkmanifest heeft
Hierop zijn dit jaar goede stappen gezet. Hoewel de meeste plusop-
deze discussie verder aangewakkerd. Dit jaar was het vooral een zoek-
gaven in dit thema zich niet primair uitspreken over hoe om te gaan
tocht, maar is er nog geen eenduidige structuur of oplossing opgezet.
met stress, is er hier in de praktijk wel oog voor. We horen – ook buiten
Er worden beleidsmatig de eerste stappen gezet in het creëren van
plusopgaven om – regelmatig signalen van professionals dat bewo-
randvoorwaarden, maar we zullen deze vraag structureel moeten
ners in de overlevingsstand staan door lage bestaanszekerheid en dat
oppakken en inregelen om oneerlijke verschillen tussen wijken, initia-
professionals hen daardoor niet willen overvragen of belasten.
tieven en werkzaamheden te voorkomen.
Het perspectief van de bewoners wordt regelmatig als uitgangspunt genomen. Zo zijn de opgaven Delftse Bouwdepot kwetsbare jongeren, Delft Boost Labs, Instapeconomie ingestoken vanuit de beleefwereld van de deelnemers: wat werkt het best voor het individu? Ook zijn er in meerdere interventies rondom armoede en schulden vanuit deelprogramma Kansrijke Wijk actief bewoners betrokken om hun perspectief te leren kennen en in te zetten. Wel is hier wederom de financiële focus in terug te vinden: we benaderen financiële bestaanszekerheid vanuit het perspectief van de bewoner, maar brede bestaanszekerheid (nog) niet. 2. We stimuleren ontmoeting tussen verschillende individuen en gemeenschappen. Ontmoeting wordt bij Wij West vooral door plusopgaven gestimuleerd
Leervragen rondom Bestaanszekerheid • Is de focus op werk en inkomen (financiële zekerheid) de gewenste focus voor het thema bestaanszekerheid?
en gefaciliteerd die onder de andere thema’s vallen. Strikt gekeken
• Wat zullen landelijke ontwikkelingen op het gebied van het ele-
naar de plusopgaven die primair bijdragen aan het thema Bestaans-
ment ‘kwaliteit van leven’ (zoals mantelzorg of mentaal welzijn)
zekerheid gebeurt dit nog onvoldoende. Vanuit Circulair Ambachtsnet-
betekenen voor de ambitie van bestaanszekerheid in het Wij
werk WINNEN! en Delft Boost Lab zijn in 2025 ontmoetingsplekken en -momenten gecreëerd, maar vanuit andere plusopgaven binnen dit thema is dit weinig tot niet gedaan.
West-gebied? • Op welke manieren kunnen we vrijwillige inzet in het kader van Wij West stimuleren en belonen?
3. We nemen in overweging of en hoe we bewoners die vrijwilligerswerk
Wij West - Voortgangsrapportage | 28
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Thema 3
Fijn en veilig wonen
Wij West - Voortgangsrapportage | 29
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Uitgelicht praktijkverhaal
Sporten helpt ook mentaal Fijn wonen is je thuis voelen in een wijk. Met plekken om te spe-
Meer dan alleen bewegen
len, bewegen en elkaar te ontmoeten. Het afgelopen jaar gaf de
Jongeren die sporten op de veldjes en kinderen die lekker buiten-
gemeente verschillende speelplekken een opknapbeurt. Bewo-
spelen. Aandacht voor goede speel- en beweegplekken in de buurt
ners dachten mee over wat er nodig is.
is belangrijk, vindt buurtsportcoach Rayhan. Zeker in een tijd waarin kinderen veel thuiszitten en met hun mobiel bezig zijn: “Sporten helpt
“Toen ik elf was, wilden we hier al kunstgras,” zegt buurtsport-
ook mentaal. Het zorgt voor saamhorigheid en maakt het makkelijker
coach Rayhan Alouane (22), die sportlessen geeft bij het trapveldje
om in gesprek te gaan over problemen.”
aan de Schubertlaan. Hij groeide hier op, voetbalde er bijna dagelijks. Vorig jaar zijn de ongelijke tegels op het pleintje vervangen door kunstgras. Met effect: “We zijn van drie naar ruim twintig deelnemers gegaan.” Het veldje is een van de speelplekken in de wijk die onlangs zijn opgeknapt. Ook op een plein op de hoek van de Mozartlaan maakten tegels plaats voor kunstgras, bij de Buurtfabriek verscheen een multifunctioneel sportveld, bij de Debussyflat hielpen kinderen mee bij het ontwerpen van de nieuwe speeltuin en in de Gillisbuurt komen fitnesstoestellen.
We zijn van drie naar ruim twintig deelnemers gegaan.
Wij West - Voortgangsrapportage | 30
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
5.3 Fijn en veilig wonen Het toekomstbeeld
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
STATUS 2025: Redelijk goed op koers om doelen te behalen
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
nadruk op de woon- en leefomgeving. Voorbeelden hiervan zijn initiatieven rondom grof-en zwerfvuil, de vernieuwing van kunstgrasvelden en de aanleg van verkeersdrempels die in 2025 zijn uitgevoerd. Het
Op basis van de kernindicatoren, vertrekpunten en plusopgaven die
verbeteren van buitenruimte vindt ook via het reguliere beleid plaats.
onder dit thema vallen concluderen we dat we redelijk goed op koers
“Er is sprake van een gebalanceerde bewonerssamenstelling en de wijk zijn draagkrachtig. Kwetsbare bewoners krijgen goede begeleiding. Bewoners kunnen hun hele leven in Delft-West blijven wonen en het gebied is leefbaar, schoon en geeft een veilig gevoel”
zijn om dit doel te behalen. In 2025 zijn er meer plusopgaven in uitvoe-
Vier van de zes primaire plusopgaven zijn specifiek gericht op de
ring gekomen en zijn er concrete stappen gezet, waarbij veelal wordt
wijken Buitenhof en/of Voorhof, zoals de Domein Overstijgende
gewerkt vanuit het vertrekpunt van een domeinoverstijgende aanpak.
Aanpak Papsouwselaan en de Gezamenlijke aanpak woonfraude en
Tegelijkertijd blijft de ontwikkeling op de kernindicatoren beperkt,
ondermijning in Buitenhof en Voorhof. Voor Tanthof-West is minder
wat begrijpelijk is, aangezien dit thema nauw verbonden is met de
focus zichtbaar, wat de vraag oproept of extra aandacht voor deze
voortgang op andere doelen binnen Wij West. Effecten op de leefbaar-
wijk gewenst is. Het is bijvoorbeeld onduidelijk of kleinere acties,
heid, veiligheid en draagkracht van wijken worden vaak pas op lange
zoals de inzet rondom afvalproblematiek en verkeersveiligheid uit de
termijn zichtbaar. Wel zien we het aantal meldingen overlast dalen
wijkuitvoeringsplannen, op lange termijn een blijvende vermindering
in de Wij West-wijken, terwijl de ervaren overlast gelijk blijft. Ook het
van overlast zullen teweegbrengen.
veiligheidsgevoel is licht gedaald. De plusopgaven richten zich momenteel vooral op de subdoelen overlast en duurzaamheid, terwijl de
De plusopgaven die direct- en indirect bijdragen aan subdoel 3
andere subdoelen voornamelijk via de woonplannen, wijkuitvoerings-
(minder overlast) zijn op dit moment voornamelijk gericht op het
plannen en secundair via de plusopgaven worden beïnvloed. Alles
signaleren, voorkomen en aanpakken van (het afglijden in) overlastge-
overwegend zijn we redelijk op koers om de doelen te behalen, maar
vend en/of crimineel gedrag bij jongeren. Andere vormen van overlast
om de beoogde veranderingen te realiseren is het belangrijk om een
worden vanuit de wijkuitvoeringsplannen of andere plusopgaven
duidelijke langetermijnvisie op de plusopgaven te ontwikkelen.
zoals de Buurtmaker en Vangnet in de buurt beïnvloed.
Inzet vanuit de plusopgaven
Het is de vraag in hoeverre de huidige inzet zich daadwerkelijk vertaalt
Er zijn zes plusopgaven die primair bijdragen aan het thema Fijn en
naar effecten op de leefbaarheid en veiligheid in de Wij West-wijken.
veilig wonen. Thematisch zien we dat deze plusopgaven zich vooral
Vanuit de plusopgaven is zeker inspanning zichtbaar, maar de focus
richten op subdoel 2 (minder overlast) en subdoel 4 (duurzame
ligt daarbij op specifieke thema’s. Kleine acties uit de wijkuitvoerings-
woning). Er zijn geen primaire plusopgaven die direct bijdragen aan
plannen laten weliswaar een beweging zien op dit thema, maar het
subdoel 1 (de buitenruimte verbeterd) en onder subdoel 3 (veerkrach-
is onduidelijk of deze op lange termijn bijdragen aan een duurzaam
tige wijk) valt slechts één primaire opgave. Dit betekent echter niet dat
effect. Om de gewenste veranderingen te realiseren, lijkt een lange-
Subdoelen
op deze doelen geen inzet plaatsvindt: meerdere plusopgaven dragen
termijnvisie nodig, waarin de samenhang tussen de plusopgaven
hier indirect aan bij. Zo wordt de veerkracht van de wijk beïnvloed
onderling wordt versterkt.
1. De buitenruimte is verbeterd
door de differentiatie van de woonvoorraad, door initiatieven die
2. Er is minder overlast in Delft-West
ontmoeting tussen bewoners bevorderen, en door de plusopgaven die
Ontwikkeling van de kernindicatoren
3. De wijk is veerkrachtig
zich richten op de bestaanszekerheid van bewoners. Een groot deel
Buitenruimte
4. Voor iedereen is er een duurzame woning
van de acties uit de wijkuitvoeringsplannen (WUP’s) legt daarnaast de
Een aantrekkelijke en toegankelijke buitenruimte stimuleert bewoners
Wij West - Voortgangsrapportage | 31
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
om naar buiten te gaan, elkaar te ontmoeten en actief te zijn. Het
Opvallend is dat overlastgevende jeugd een groter aandeel van het
biedt ruimte voor ontmoeting, ontwikkeling en een gezonde leefstijl.
totale meldingenbeeld vormt, met name in de wijken Buitenhof en
Het rapportcijfer dat bewoners geven voor hun buurt is vrijwel onver-
Voorhof. Dit zou deels kunnen worden toegeschreven aan de inzet op
anderd ten opzichte van 2023 (zie figuur 5.3.1). Wel zijn er verschillen
meldingsbereidheid van bewoners en ondernemers via het deelpro-
tussen het Wij West-gebied en Delft als geheel, waarbij het gemiddelde
gramma Preventie met Gezag, maar kan tevens wijzen op onderliggen-
rapportcijfer in Delft hoger ligt. Binnen de Wij West-wijken scoren
de problematiek in deze wijken, zoals beperkte kansen voor jongeren,
5,0
bewoners van Tanthof-West hun buurt in 2025 het hoogst met een 7,1
verveling of spanningen in de leefomgeving. Deze toename zien we
4,0
terwijl Voorhof het laagste cijfer krijgt met een 6.5.
ook in Delft als geheel en Nederland, echter in mindere mate dan in het Wij West-gebied
B | 9. Langetermijnindicatoren
Figuur 5.3.1 Rapportcijfer van bewoners voor de buurt 10,0 9,0 8,0
7,4
7,3
6,6
7,0
6,7
Hoewel het aantal meldingen daalt, blijft de ervaren overlast voor zo-
In 2025 is 71% van de bewoners van Tanthof-west tevreden met het
wel Delft als geheel als het Wij West-gebied onveranderd. In Buitenhof
onderhoud. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2024. In Voorhof is
ervaren bewoners zelfs een lichte toename, waarbij het aandeel be-
het aandeel gestegen tot 77%, 3% hoger dan in het voorgaande jaar.
woners dat overlast ervaart is gestegen van 25% naar 27% (zie figuur 5.3.2). Dit kan erop wijzen dat niet alle vormen van ervaren overlast in
Het percentage bewoners dat aangeeft zich veilig te voelen in de
meldingscijfers zichtbaar worden, of dat specifieke en terugkerende
buurt is zowel in het Wij West-gebied als in Delft als geheel lichtelijk
vormen van overlast een blijvend grote invloed op het veiligheidsge-
afgenomen ten opzichte van 2023. Daarbij zien we dat bewoners uit
voel van bewoners hebben.
het Wij West-gebied zich over het algemeen minder veilig voelen dan
6,7
7,0
7,1 6,5
6,5
6,0
3,0 2,0 1,0 Delft
Wij West
De tevredenheid over het onderhoud van de openbare ruimte is in de drie Wij West-wijken over het algemeen lager dan in Delft als geheel.
6,6
Buitenhof 2023
TanthofWest
Voorhof
2025
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
Figuur 5.3.2 % bewoners dat (veel) overlast ervaart in hun woonbuurt 100% 80%
gemiddeld in Delft. Opvallend is de wijk Buitenhof, waar de ervaren veiligheid met 5% is afgenomen ten opzichte van 2023.
60% 40%
Hoewel de buurt over het algemeen als redelijk schoon, verzorgd en veilig wordt ervaren, laten de cijfers zien dat veranderingen op deze indicatoren nog beperkt zijn en dat de ervaren kwaliteit en veiligheid per wijk verschillen. Overlast
24%
24%
28%
28%
25%
27%
27%
25%
32%
31%
20% 0% Delft
Wij West
Buitenhof 2023
TanthofWest
2025
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
In het Wij West-gebied is het aantal geregistreerde meldingen van overlast door bewoners tussen 2023 en 2025 gedaald van 357 naar 314 per 10.000 inwoners. Daarmee wijkt de ontwikkeling positief af van Delft als geheel en van Nederland, waar het aantal overlastmeldingen juist is toegenomen. Binnen het Wij West-gebied zijn er wel verschillen tussen de wijken: Iin Tanthof-West is het aantal meldingen licht toegenomen, terwijl in Buitenhof en Voorhof het aantal meldingen juist is afgenomen.
Wij West - Voortgangsrapportage | 32
Voorhof
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
Veerkracht van de wijk Het is nog te vroeg om grote ontwikkelingen te zien op de complexe uitkomstmaten sociale samenhang (zie figuur 5.3.3), zelfredzaamheid en het aandeel midden- en hoge inkomens in de wijk. Veel van deze effecten zijn pas op lange termijn meetbaar en deels afhankelijk van
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
Figuur 5.3.3 Sociale Samenhang’ score Leefbaarometer 4,05
4,00
4,00
3,90
3,86
3,85 3,80 3,75
3,80
3,78 3,74
3,70 3,65 3,60 Delft
Buitenhof
Zwak) op de dimensie sociale samenhang van de Leefbaarometer.
TanthofWest 2022
Landelijk wordt de dimensie sociale samenhang van de Leefbarometer beoordeeld met een score van ruim voldoende tot goed (4,11) en
4,00
3,95
er een plek om te wonen, leren en werken. Wel valt op dat bewoners zelfredzaam te zijn. Ook scoren deze wijken lager (Onvoldoende of
4,01
4,00
de voortgang van de thema’s Bestaanszekerheid en Voor iedereen is van Buitenhof en Voorhof over het algemeen vaker aangeven minder
B | 9. Langetermijnindicatoren
Voorhof
2024
Bron: Leefbaarometer
Delft scoort een voldoende (4). Duurzame woning Zowel in Delft als geheel als het Wij West-gebied is het percentage
Figuur 5.3.4 % woningen met energielabels E t/m G
woningen met energielabels E t/m G ten opzichte van 2023 afgenomen (zie figuur 5.3.4). Deze ontwikkeling is ook landelijk zichtbaar. In
30%
Tanthof-West hebben redelijk veel woningen een gunstig energielabel,
25%
en hier is geen verandering zichtbaar. Een verklaring van de positieve
20%
ontwikkeling in het Wij West-gebied is de gerichte inzet op de verduur-
15%
zaming van woningen in Buitenhof en Voorhof, zowel via de plusop-
10%
gave die zich richt op kleine energiebesparende maatregelen als via
5%
de grotere VvE-aanpak. Daarnaast hebben (ook landelijk) stijgende
0%
energieprijzen, subsidieregelingen en strengere duurzaamheidsdoelen eigenaren en verhuurders gestimuleerd om woningen energiezuiniger te maken.
26%
24%
20% 17%
19%
16%
18%
16%
2%
2%
2023 Delft
2024 Wij West
Buitenhof
2025 Tanthof-West
Bron: RVO
Wij West - Voortgangsrapportage | 33
Voorhof
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Werken volgens de vertrekpunten Om onze werkwijze rondom het thema Fijn en veilig wonen te beschouwen kijken we naar het onderstaande vertrekpunt. 1. We richten ons op een domeinoverstijgende (veiligheid, openbare ruimte, sociaal) aanpak, daar waar nodig is. Een groot deel van de primaire plusopgaven wordt domeinoverstijgend benaderd, waarbij formele partners uit verschillende domeinen samenwerken. Voorbeelden hiervan zijn de samenwerking tussen o.a. de gemeente, politie en jongerenwerk bij de aanpak van jeugdoverlast binnen de plusopgave Domeinoverstijgende Aanpak Papsouwselaan, en de intensivering van de samenwerking tussen woningcorporaties, gemeente en politie binnen de plusopgave Gezamenlijke aanpak woonfraude en ondermijning in Buitenhof en Voorhof. Binnen laatstgenoemde opgave is in 2025 een stevige basis gelegd voor een meer structurele en integrale aanpak. Tegelijkertijd laten enkele plusopgaven zien dat afstemming over de aanpak en de ernst van de problematiek essentieel blijft. Wanneer
van de plusopgaven op de leefbaarheid en veiligheid beperken.
Leervragen rondom Fijn en veilig wonen
Naast de primaire plusopgaven zien we in 2025 ook bij andere initia-
• Is de huidige focus van subdoel 2 (minder overlast) op jeugdover-
tieven dat organisaties hun aanpak steeds vaker gezamenlijk afstem-
last de gewenste of zou deze mogelijk moeten worden verbreed
meningen hierover verschillen en voortgang niet continu wordt besproken, kan dit leiden tot wrijving in de samenwerking en de effecten
men. Een voorbeeld is de integrale aanpak focusbuurten, waarin fysie-
naar andere groepen of vormen van overlast?
ke, sociale, veiligheids- en economische aspecten worden verbonden
• In hoeverre is de huidige inzet vanuit de wijkuitvoeringsplannen
(zie hoofdstuk 6.4). In deze aanpak lag in 2025 echter vooral de nadruk
gericht op het bevorderen van de leefbaarheid (zoals voldoende
op de opzet en het samenbrengen van partners, terwijl de eerste stap-
ruimte voor ontmoeting, schone straten, goed onderhouden groen
pen richtingen concrete uitvoering nog moeten worden gezet.
en een veilige fysieke omgeving) voldoende? Of is er ook aanvullende inzet vanuit de plusopgaven nodig om de leefbaarheid te verbeteren?
Wij West - Voortgangsrapportage | 34
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Thema 4
Plek voor iedereen
Wij West - Voortgangsrapportage | 35
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Uitgelicht praktijkverhaal
Aandacht voor elkaar in De Vleugel Plek voor iedereen houdt in dat bewoners zich thuis voelen in hun
ook haar dochter is daar aan het werk. Ze wilde wat ruimte voor zich-
wijk. Daarvoor is het belangrijk dat in de wijken niet alleen ge-
zelf en daarom is ze hier. En om de taal te oefenen, want thuis spreekt
woond, maar ook gelééfd wordt. Daarom zetten we in op plekken
iedereen Turks.
waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. In De Vleugel komen bewoners met verschillende culturen samen. Een van de zalen van buurthuis De Vleugel is ingericht als gezellige
Er worden problemen besproken en buren helpen elkaar. Met het
woonkamer. Met een lange tafel, zitjes, een keukenblok en een speel-
repareren van een kapotte jas of een goed advies. Ook Hinda uit
hoek voor kinderen. En het belangrijkste: het is er een komen en gaan
de Poptahof loopt regelmatig binnen. “Het is een goede plek voor
van mensen uit de wijk.
mensen die wat ouder zijn en geen kinderen om zich heen hebben. Je kunt hier zitten en met elkaar praten zonder dat je naar een café hoeft.
Bewoners kunnen hier terecht voor een kop koffie, een praatje of om
We zijn met de vraag voor een woonkamer naar de gemeente gegaan
een krantje te lezen. Zo wordt het wijkcentrum steeds meer een huis
en daaruit is dit ontstaan.”
van de buurt. Ook in een buurthuis in Buitenhof en Tanthof-West is
Hulp vragen wordt makkelijker
zo’n woonkamer ingericht.
Gastvrouw Neriman Güneș zorgt dat iedereen zich op zijn gemak
Buren ondersteunen elkaar
voelt: “Op straat zeg je alleen ‘hoi’, nu hebben mensen aandacht voor
In de woonkamer van De Vleugel zit een dame die net boodschappen
elkaar.” De open inloop verlaagt ook de drempel om hulp te vragen,
heeft gedaan. Even het huis uit, vertelt ze. Haar man is ziek thuis en
merkt coördinator Joyce Hendriks. Ze heeft het idee dat bewoners minder schroom voelen om een probleem aan te kaarten, juist omdat
Op straat zeg je alleen ‘hoi’, nu hebben mensen aandacht voor elkaar
ze zonder afspraak kunnen binnenlopen. “Laatst kwam iemand met een formulier van de woningcorporatie om schade te melden. We hebben het samen ingevuld.”
Wij West - Voortgangsrapportage | 36
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
5.4 Plek voor iedereen Het toekomstbeeld “De woningen, straten, riolering, pleinen, winkelcentra en parken in Delft-West zijn vernieuwd en daarmee ook verbeterd. Er zijn nieuwe woningen, plekken om te werken, te leren en elkaar te ontmoeten met goede verbindingen. Er is een passende, duurzame woning voor iedereen en er zijn genoeg voorzieningen voor het aantal bewoners.”
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
STATUS 2025: Redelijk goed op koers om doelen te behalen
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Inzet vanuit de plusopgaven Naast de bouw- en renovatieplannen zien we vanuit de plusopgaven een duidelijke focus op het creëren van meer ruimte voor ontmoeting
Op basis van de kernindicatoren, vertrekpunten voor uitvoering,
al dan niet gecombineerd met plek voor werken en leren. In alle drie
resultaten van de plusopgaven en de voortgang van bouw- en renova-
de Wij West-wijken zijn nieuwe locaties gerealiseerd, opgeknapt, of in
tieplannen concluderen we dat we redelijk goed op koers zijn om de
ontwikkeling, zoals de drie Huizen van de Buurt, de bibliotheek DOK
doelen te behalen.
Tanthof en de Buurtfabriek. Plusopgaven als de Woonkamer Buitenhof en Wij West Dichtbij dragen bij aan ondersteuning en informatievoor-
In Buitenhof en Voorhof worden de komende twintig jaar circa 3.000
ziening in de wijk.
woningen toegevoegd met aandacht voor verschillende doelgroepen, doorstroming en betaalbaarheid. Daarnaast wordt ingezet op duurza-
Ook worden bewoners actief betrokken bij de energietransitie. In
me energie en op het creëren van plekken voor ontmoeting, leren en
het Wij West-gebied zijn honderden huishoudens bezocht door
ondernemen. Vanuit regulier beleid en bestaande bouwplannen wordt
energiecoaches, die ondersteuning boden bij energiebesparing. Dit
geïnvesteerd in woningen en de fysieke omgeving. Over het algemeen
heeft onder andere geleid tot fors gebruik van witgoedvouchers voor
ligt de ontwikkeling redelijk op koers, al zijn er kanttekeningen. Bouw-
energiezuinige apparaten.
en renovatieplannen lopen iets achter op schema en de ingebruikname van nieuwe woningen wordt waarschijnlijk vanaf 2030 gefaseerd
Op het gebied van werk en leren zijn er eerste positieve ontwikkelin-
verwacht. Tegelijk zijn in 2025 meerdere nieuwe ontmoetingsplekken
gen zichtbaar. De nieuwe bibliotheek DOK Tanthof biedt ruimte voor
en werk-/leerlocaties gestart. Daarbij wordt waar mogelijk samenge-
educatie, terwijl het Stationshuis (met onder andere Delft Boost Lab)
werkt met bewoners en lokale organisaties. We zien de toename in
werkplekken en ontmoeting succesvol combineert. Ook de Buurtfa-
ontmoetingsplekken nog niet terug in de belevingscijfers; het aandeel
briek is gestart. Tegelijkertijd blijven werk- en leerplekken nog beperkt
bewoners dat aangeeft weinig tot geen contact te hebben met de
in aantal en in variatie.
buurtgenoten blijft onveranderd hoog in het Wij West-gebied. Wel zijn lichte verbeteringen zichtbaar voor de tevredenheid van bewoners over woningen en een daling van woningen met slechte energielabels. Tegelijk blijft de waardering van bewoners voor de buurt relatief laag.
Subdoelen
“Ik wist helemaal niet dat deze hulp bestond, ik heb het meteen tegen mijn buurvrouw gezegd – die kan ook wel hulp gebruiken” - Bezoeker Wij West Dichtbij
1. Meer passende woningen waarbij de wensen en behoeften van bewoners over wonen centraal staan. 2. Er is voldoende ruimte voor ondernemen, onderwijs en ontmoeting.
Wij West - Voortgangsrapportage | 37
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Ontwikkelingen nieuwbouw & renovatie
Belangrijkste resultaten in 2025:
Ontwikkeling van de kernindicatoren
Op het gebied van wonen zijn in het Wij West-gebied plannen voor
Woningen passend bij de behoeften
Woningen passend bij de behoeften
circa 3.000 nieuwe woningen. Daarnaast wordt geïnvesteerd in de
• aankoop 80 appartementen en 39 eengezinswoningen voor (socia-
Sinds 2019 is de tevredenheid over de eigen woning in Delft redelijk
le) huursector
bestaande voorraad, onder andere door de aankoop van appartementen voor de sociale huursector en de voorbereiding van renovaties van
figuur 5.4.5 met een overzicht waar het warmtenet komt).
corporatiewoningen. De eerste opleveringen van bouw- en renovatieprojecten worden rond 2029 verwacht (zie onderstaande tabel).
stabiel met gemiddeld een rapportcijfer tussen de 7 en 7,5. In 2025
• Start werkzaamheden aanleg warmtenet Buitenhof en Voorhof (zie • In totaal zijn er 562 huishoudens in het Wij West-gebied bezocht door energiecoaches en 170 witgoedvouchers verzilverd.
Een belangrijke motor achter de wijkontwikkeling is de verduurza-
• De woningcorporaties en VvE’s werken (samen) toe naar concrete
ming van de woningvoorraad. In dat kader wordt in Delft gewerkt aan
uitvoeringsplannen voor verduurzaming van woningen en com-
een grootschalig warmtenet. NetVerder ontwikkelt dit samen met
plexen.
de gemeente Delft en woningcorporaties DUWO, Stedelink, Vidomes en Woonbron. In eerste instantie worden Voorhof, Buitenhof en de
Ruimte voor ondernemen, onderwijs en ontmoeting
TU Campus aangesloten, goed voor circa 6.000 huurwoningen. Sinds
• Diverse locaties met verschillende functies (ontmoeten, onderne-
januari 2025 is aannemer Hanab BV gestart met de aanleg, waarbij
men en leren) zijn gestart of verder ontwikkeld: de Buurtfabriek,
straten en groen tijdelijk worden opengebroken om leidingen te plaat-
bibliotheek DOK Tanthof, Woonkamer Buitenhof, Wij West Dichtbij, WIJcafé Papsouwselaan, en drie Huizen van de Buurt.
sen. In 2026 moet het warmtenet operationeel zijn. De aansluiting van flats en complexen biedt niet alleen kansen voor verduurzaming, maar
• Door betere samenwerking worden bestaande onderwijslocaties en faciliteiten efficiënter benut (bijvoorbeeld via Smartmakers Delft
draagt ook bij aan het betaalbaar houden van wonen.
en Rijke Leerdag).
zien we de tevredenheid over de eigen woning licht stijgen, zowel in Delft als in de wijken van Wij West. In Delft stijgt de gemiddelde tevredenheidsscore van een 7,3 in 2023 naar een 7,6 in 2025 (zie figuur 5.4.1). In het Wij West-gebied blijft de score iets achter, maar laat ook daar een stijging zien: van 7,0 naar 7,2.
Figuur 5.4.1 Rapportcijfer eigen woning 10,0 9,0 8,0
7,3
7,6
7,0
7,0
7,2
7,0
7,2
7,5
7,8 6,8
5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 Delft
Wij West
Buitenhof 2023
TanthofWest
2025
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
Project
Aantal nieuwbouw
Gillis-Delfia
500
Van Hasseltlaan
700
371
2029-2033
Poptahof veld 4
250-270
99
2030-2031
Kop van de buitenhof
1.000
Aantal sloop
7,0
6,0
Oplevering
Toelichting
2031-2035
evt. verdichting
91
Sociale huur
99
Midden huur
66
Zorggeschikte groepswoning
30
Overig (min 33 betaalbare koop)
ntb
2031-2034
Wij West - Voortgangsrapportage | 38
Voorhof
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
Tegelijkertijd valt op dat de verhuiswens sterk verschilt per wijk. In
onderling contact. In het Wij West-gebied blijft het aandeel bewoners
Voorhof geeft maar liefst 45% van de bewoners aan binnen twee jaar
dat weinig contact heeft met buurtgenoten hoger dan het stedelijk
te willen verhuizen (zie figuur 5.4.2). Dit hoge percentage hangt waar-
gemiddelde (zie figuur 5.4.4).
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Figuur 5.4.3 Samenstelling woningvoorraad naar eigendom 100%
schijnlijk samen met het grote aandeel studenten en andere tijdelijke
37%
37%
20%
21%
43%
42%
Delft 2023
Delft 2024
80%
bewoners, die gewoonlijk vaker verhuizen. Ook kan de beperkte
Dit kan verschillende oorzaken hebben. Zo kan de hoge mate van
diversiteit in woningtypen (bijvoorbeeld weinig doorstroommoge-
culturele diversiteit, hoewel waardevol, ook betekenen dat sociale net-
60%
lijkheden) een rol spelen. In Tanthof-West ligt dit aandeel aanzienlijk
werken minder vanzelfsprekend overlappen. Daarnaast zorgt een hoge
40%
lager: daar heeft slechts 19% verhuisplannen, wat past bij een meer
verhuisdynamiek in een aantal buurten – bijvoorbeeld door studenten
20%
gezinsgerichte wijk.
en tijdelijke bewoners – ervoor dat relaties minder tijd krijgen om zich
0%
te ontwikkelen. Ook kan het zijn dat bewoners wel gebruikmaken van Als we kijken naar de kwaliteit en diversiteit van de woningvoorraad,
voorzieningen, maar dat dit nog niet leidt tot duurzame sociale verbin-
dan blijft het beeld in de Wij West-wijken minder positief. Volgens de
dingen. Sociale cohesie groeit vaak geleidelijk en vraagt naast fysieke
Leefbaarometer scoren Buitenhof (score “zwak”) en Voorhof (score
plekken ook om langdurige programmering en betrokkenheid.
corporatie
huur
32%
31%
15%
18%
53%
51%
Wij West 2023
Wij West 2024
koop
Bron: CBS
“ruim onvoldoende”) nog altijd laag. Dit hangt onder andere samen met het relatief grote aandeel sociale huurwoningen, verouderde woningen en een minder gevarieerd aanbod in type woningen. Wel zijn er kleine verschuivingen zichtbaar in de samenstelling van de woningvoorraad in het Wij West-gebied (zie figuur 5.4.3). Het aandeel
Figuur 5.4.2 % bewoners met plannen om binnen 2 jaar te
Figuur 5.4.4 % bewoners dat weinig contact heeft met buren of
verhuizen
straatgenoten
100%
100%
80%
80%
particuliere huur is iets toegenomen, terwijl het aandeel corporatiewoningen licht is afgenomen. Dit kan wijzen op een geleidelijke verandering in de woningmarkt, bijvoorbeeld door verkoop van corporatiewoningen of toevoeging van nieuwe segmenten. Ook op het gebied van duurzaamheid is er vooruitgang. Het percentage woningen met een slecht energielabel (E tot en met G) is in het
60%
60% 46%
40%
36%
33%
36%
35%
31%
45%
24% 20%
42% 40%
32% 19%
27%
27%
33%
32%
31%
39%
29% 21%
20%
20%
0%
0% Delft
Wij West
Buitenhof
Wij West-gebied gedaald van 20% in 2023 naar 16% in 2025 (zie figuur
2023
5.3.4 van thema Fijn en veilig wonen). In heel Delft is een vergelijkbare
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
2025
TanthofWest
Voorhof
Delft
Wij West
Buitenhof 2023
TanthofWest
2025
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
daling te zien. Ruimte voor ondernemen, onderwijs en ontmoeting De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in ontmoetingsplekken en laagdrempelige activiteiten in de wijk. Nieuwe locaties voor ontmoeting, leren en werken zijn opgezet, vaak samen met bewoners en lokale initiatieven. Toch vertaalt deze inzet zich nog niet direct in meer
Wij West - Voortgangsrapportage | 39
Voorhof
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
Vooral Voorhof springt eruit op deze indicator. Daar geeft bijna
bouwkosten en beperkte beschikbaarheid van woningen ten opzichte
40% van de bewoners aan weinig contact te hebben met buren of
van de stijgende vraag.
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
straatgenoten. De combinatie van veel tijdelijke bewoners, een relatief jonge populatie en mogelijk minder binding met de wijk speelt hierin
2. Bewoners hebben een rol en/of eigenaarschap
waarschijnlijk een belangrijke rol.
De rol van bewoners neemt toe, maar is nog niet vanzelfsprekend en blijft vaak beperkt tot een adviserende functie (ophalen van behoeften
Voldoende maatschappelijke voorzieningen
en wensen). Verschillende initiatieven zetten stappen om betrokken-
Als het gaat om voorzieningen in de wijk, klinkt juist een positiever ge-
heid en eigenaarschap te vergroten. Voorbeelden hiervan zijn de inzet
luid. Bewoners van de Wij West-wijken ervaren vaker dat er voldoende
van ontvangstmedewerkers bij Wij West Dichtbij, de organisatie van
maatschappelijke voorzieningen aanwezig zijn dan gemiddeld in Delft.
bewonercafés, en de inrichting van de bibliotheek DOK Tanthof. Ook de
Dit kan worden verklaard door gerichte investeringen in voorzieningen
ontwikkeling en opening van de Buurtfabriek, en de start van program-
en een relatief hoge dichtheid van functies in de wijk. Tegelijk laat dit
mering rondom de Huizen van de Buurt vormen positieve stappen,
zien dat de aanwezigheid van voorzieningen op zichzelf niet voldoen-
waarbij bewoners en professionals samen zoeken naar een passende
de is om ook sociale samenhang of buurttevredenheid te vergroten.
programmering en invulling die aansluit bij de behoeften in de wijk.
Mogelijk spelen andere factoren zoals toegankelijkheid, gevoel van
Daarnaast laten projecten zoals Gillis-Delfia en de Kop van Buitenhof
veiligheid in de buurt en sociale interactie daarbij een rol.
zien dat bewoners steeds vaker in een vroeg stadium bij planvorming
Leervragen rondom Plek voor iedereen
worden betrokken.
• Hoe houden we wonen betaalbaar, terwijl bouw- en renovatiekos-
Om onze werkwijze rondom het thema Een plek voor iedereen te
Desondanks horen we ook geluiden dat ontmoetingsplekken niet
• Hoe kunnen bewoners meer eigenaarschap nemen bij het realise-
beschouwen kijken we naar het onderstaande vertrekpunt.
altijd goed bij een brede en diverse groep bewoners aansluiten. Op dit
Werken volgens de vertrekpunten
ten stijgen?
vertrekpunt zijn dus ook nog stappen te zetten. 1. We houden wonen betaalbaar Bij nieuwe bouwplannen wordt ingezet op een gevarieerd woningaanbod, met onder andere sociale huur, middenhuur, zorggeschikte (groeps)woningen en betaalbare koopwoningen. Daarnaast draagt samenwerking tussen woningcorporaties en via VvE’s bij aan meer bewustzijn en gezamenlijke inzet rondom de verduurzaming van
ren van een beter passend en betaalbaar woningaanbod (anders dan een adviserende rol)? • Hoe kunnen we ontmoetingsplekken borgen zodat hun voortbestaan niet in het geding komt? • Hoe kunnen we ontmoetingsplekken voor bredere doelgroepen aantrekkelijk maken? • Welke behoeften hebben bewoners en ondernemers voor plekken om te leren en werken?
woningen en wooncomplexen.
• Hoe kunnen bestaande plekken/locaties aangepast worden voor
Het (gedeeltelijk) voldoen aan deze richtlijn lijkt te worden beïnvloed
• Waar liggen kansen voor het bevorderen van mobiliteit en bewegen
verschillende functies? door meerdere factoren. Positief werkt dat er beleidsmatig aandacht is voor spreiding in woningtypen en prijsklassen, en dat samenwerking tussen partijen de slagkracht vergroot. Tegelijkertijd hebben we
in de wijken? • Hebben we binnen subdoel 2 voldoende oog voor andere vormen van werken, naast het genoemde ‘ondernemen’?
ook te maken met externe (landelijke invloeden) die het lastig maken om voldoende betaalbare woningen te realiseren, zoals stijgende
Wij West - Voortgangsrapportage | 40
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Waar komt het warmtenet? Het warmtenet komt in Voorhof, Buitenhof en een deel van de TU Delft Campus. Op de kaart zie je waar het warmtenet komt te liggen. Dit kan nog veranderen.
Wij West - Voortgangsrapportage | 41
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Thema 5
In vertrouwen samenwerken
Wij West - Voortgangsrapportage | 42
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Uitgelicht praktijkverhaal
Om de plannen in Delft-West te realiseren hebben we elkaar nodig: bewoners, organisaties en gemeente
Artikel en foto hebben op 19 april 2026 in de Delft op Zondag gestaan.
We willen in vertrouwen samenwerken. Als gelijkwaardige partners,
mag ook gewoon gezellig zijn. Even binnenlopen, een praatje maken,
zich betrokken gaan voelen. “We willen dat iedereen zich eigenaar voelt
want alleen met elkaar kunnen we passende oplossingen realiseren.
nieuwe mensen ontmoeten, dat is minstens zo belangrijk.”
van de wijk. Dat mensen niet alleen in de lift iets bespreken, maar het
Bij het Bewonerscafé in De Buurtfabriek in Buitenhof zijn bewoners van
Thema’s
wonerscafé draait om meedoen: meeluisteren, meepraten, meedenken
harte welkom. Het is een plek waar gesprekken ontstaan, plannen groei-
Verschillende thema’s staan centraal, zoals veiligheid, de sociale kaart
en meebouwen aan de toekomst van Buitenhof. “We zijn trots op onze
en en buurtgenoten elkaar leren kennen. “Hoe meer zielen, hoe meer
van de wijk en de vele werkzaamheden die op stapel staan, waaronder
wijk. Natuurlijk gaat niet alles perfect, maar het grootste deel van de
vreugd en hoe meer we samen kunnen bereiken.”
het warmtenet. “De wijk gaat de komende tijd flink op de schop. Dat
bewoners voelt zich hier thuis. Dat willen we versterken.”
hier komen delen. Zodat we er samen iets mee kunnen doen.” Het Be-
brengt onrust met zich mee, maar uiteindelijk wordt het mooier. Wij Wat vier jaar geleden begon met een klein bewonersgroepje, is inmiddels
willen bewoners goed informeren en zorgen dat iedereen weet wat er
uitgegroeid tot een levendig en waardevol initiatief in de wijk. Het Bewo-
speelt.” Bijzonder aan het Bewonerscafé is de directe verbinding met
nerscafé ontstond vanuit WijWest, met als doel om bewoners dichter bij
professionals. Denk aan vertegenwoordigers van Delft voor Elkaar,
elkaar én bij professionals te brengen. Inmiddels staan de bewoners zelf
woningcorporaties, een wijkagent, boa en een warmtecoach. Zij komen
stevig aan het roer.
graag langs om uitleg te geven en vragen te beantwoorden. “Het is echt een wisselwerking”, leggen de bewoners uit. “Bewoners krijgen infor-
WijWest-wijkregisseur Ivy ziet die ontwikkeling met trots: “In het begin
matie, maar professionals horen ook wat er leeft. Dat houdt iedereen
had ik een grotere rol, maar nu regelen bewoners het grotendeels zelf.
scherp.” De onderwerpen die besproken worden zijn zorgvuldig gekozen
Dat is een prachtige ontwikkeling: bewoners nemen hun eigen regie.”
door de organiserende bewoners, op basis van gesprekken in de wijk.
Die samenwerking tussen bewoners en professionals blijkt een sleutel
“Wij weten waar behoefte aan is, zorgen zitten en waar onduidelijkheid
tot succes. “We kunnen als bewoners veel ideeën hebben, maar zonder
over bestaat. Dat nemen we mee naar het café.”
ondersteuning kom je nergens”, vertellen de initiatiefnemers. “WijWest is daarin een enorme steun.” Tegelijkertijd benadrukken ze dat juist de
Karakter van de wijk
betrokkenheid als bewoners het verschil maakt. “Wij wonen hier, we
Buitenhof is een wijk met een bijzonder karakter: groot, dichtbevolkt en
kennen de wijk en horen wat er speelt. We willen die geluiden samen-
enorm divers met zo’n veertig nationaliteiten. Juist daarom is verbin-
brengen en omzetten in actie.” Het Bewonerscafé is laagdrempelig en
ding zo belangrijk. “We willen voorkomen dat iedereen op zijn eigen
voor iedereen toegankelijk. Of je nu actief wilt meedenken, een vraag
eilandje blijft. Samenwerken is essentieel, zeker in een wijk waar zoveel
Betrokken bewoners Dick de Jong, Daantje v.d. Klooster, René Krijger,
hebt, zorgen wilt delen of gewoon even wilt luisteren: alles is goed. “Het
verandert.” De organisatoren hopen dan ook dat steeds meer bewoners
Sultan Koyuncu, Henriëtte Post en Ton Reiber (Foto: Koos Bommelé)
Wij West - Voortgangsrapportage | 43
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
5.5 In vertrouwen samenwerken Het toekomstbeeld “Met Wij West streven de partners, bewoners en organisaties ernaar om vanuit een stevige vertrouwensband samen te bouwen aan veerkrachtige wijken. Meer bewoners hebben vertrouwen in de overheid en organisaties die actief zijn in de wijken. De organisaties en overheid hebben op hun beurt meer vertrouwen in (het overlaten aan) de bewoners. Bewoners ervaren gemeenschapszin en zijn verbonden met de wijk. Formele en informele netwerken realiseren gezamenlijk doelen.”
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
STATUS 2025: Goed op koers om doelen te behalen
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
benadrukt dat, ondanks positieve stappen, de ervaren zeggenschap van bewoners een belangrijk aandachtspunt blijft. Het vraagt om blijvende inzet op communicatie en het zichtbaar maken van wat er
Op basis van de kernindicatoren, vertrekpunten en plusopgaven die
met de inbreng van bewoners gebeurt. Daarnaast zien we dat de rol
onder dit thema vallen concluderen we dat we goed op koers zijn om
van bewoners vooral nog adviserend en vaak vanuit het individu is. De
de doelen te behalen. Het streefbeeld om vanuit stevig partnerschap
bewonersstem is nog onvoldoende georganiseerd en speelt nog een
en wederzijds vertrouwen samen te bouwen aan veerkrachtige wijken
kleine rol in zeggenschap over de ontwikkelingen in de wijk.
is nog niet bereikt. Het opbouwen van vertrouwen en partnerschap heeft tijd nodig. In 2025 zijn via de Wij West-aanpak wel belangrijke
Inzet vanuit de plusopgaven
stappen gezet: bewoners, organisaties en professionals leren elkaar
Het thema Vanuit vertrouwen samenwerken en naar elkaar omkijken
beter kennen, weten elkaar sneller te vinden en krijgen meer zicht op
is anders dan de andere vier thema’s van Wij West. Het is een minder
elkaars kennis en inzet in de wijken.
afgebakend doel en kan meer gezien worden als een onderliggende aanpak of werkwijze. Het thema hangt sterk samen met de aanpak Wij
Via de plusopgaven werken we aan belangrijke voorwaarden voor
West, en specifiek het samenwerken met bewoners. Daarom kijken we
samenwerking en locaties om samen op te trekken. Hoewel het nog te
in deze beschouwing niet enkel naar de tien plusopgaven die primair
vroeg is om van een duidelijk effect te spreken, zien we op het gevoel
bijdragen aan vertrouwen en samenwerking, maar ook kort naar de
voor medeverantwoordelijkheid voor de buurt en het vertrouwen
tientallen plusopgaven die hier secundair aan bijdragen. Dit omdat we
in instanties en gemeente een voorzichtige positieve ontwikkeling.
anders een te incompleet beeld geven van de voortgang op dit thema.
Vooral in Tanthof-West, waar ook meer bewoners aangeven actief in de buurt te zijn dan twee jaar geleden. Deze ontwikkeling zien we
Vanuit de plusopgaven die primair én secundair bijdragen aan het
als de eerste merkbare resultaten van de Wij West benadering. Het is
thema Vanuit vertrouwen samenwerken en naar elkaar omkijken lag
aannemelijk dat de grotere zichtbaarheid van uitvoeringsorganisaties
de focus in 2025 op het creëren van voorwaarden voor community
in de wijken en de gezamenlijke activiteiten vanuit wijkuitvoerings-
building, locaties om samen in de wijk op te trekken en het aanbieden
plannen hieraan bijdragen.
van laagdrempelige ondersteuning dichtbij.
Er zijn duidelijke stappen gezet, zoals de introductie van het Wijkmani-
Community building
fest en de groeiende ruimte voor bewonersinitiatieven. De voorwaar-
Vanuit de plusopgaven zijn in 2025 diverse communitybuilders ge-
den voor samenwerking op basis van vertrouwen worden steeds meer
start, zoals de Buurtmaker Bikolaan en Netwerkmaker sleutelfiguren.
gecreëerd, maar de daadwerkelijke invulling blijft soms nog achter. In
Daarnaast zijn in 2025 vanuit andere opgaven diverse stappen gezet
1. We benutten de kracht van lokale activiteiten.
vergelijking met vorig jaar is er wel vooruitgang zichtbaar. Tegelij-
rondom de organisatie van bewonersbelangen en het bouwen aan
2. Meer bewoners ervaren gemeenschapszin.
kertijd bestaat het risico dat wanneer initiatieven stoppen, ook het
gemeenschapszin, zoals de start van bewonersorganisatie HOF3 en de
3. We organiseren welzijn, zorg, activering en ondersteuning dicht-
onderlinge contact en verbinding afneemt.
aanzet tot een bewonersfonds. HOF3 is het netwerk waar bewoners en
Subdoelen
partners in Delft-West elkaar vinden, versterken en samen verantwoor-
bij en laagdrempelig. 4. We trekken vanuit gelijkwaardigheid met bewoners op, zodat zij
Als het gaat om invloed op de eigen leefomgeving ervaren bewoners
meer invloed uitoefenen op wat er in hun eigen omgeving/buurt
in het Wij West-gebied dit minder sterk dan gemiddeld in Delft. Dit
delijkheid nemen voor hun wijk.
Wij West - Voortgangsrapportage | 44
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
Locaties in de wijk
lijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) en verwoordt
In 2025 zijn diverse locaties waar bewoners (en professionals) elkaar
gedeelde uitgangspunten over bewonersparticipatie, zeggenschap en
kunnen ontmoeten en samenwerken, waaronder de start van biblio-
gelijkwaardigheid. Hiermee fungeert het wijkmanifest als inhoudelijk
theek DOK Tanthof, en de organisatie van laagdrempelige inloop in
kompas voor sturing en de vertaling van het bewonersperspectief
zes wijkcentra/buurthuizen o.a. via de Huizen van de Buurt. Vanuit de
naar programmering en uitvoering.
plusopgaven van de andere thema’s is hier ook op ingezet. Zo is in de wijk Buitenhof de Buurtfabriek geopend en gestart en in Voorhof het
In 2025 hebben verschillende initiatieven de inbreng van bewoners-
Stationshuis. Ook zijn de woonkamer Wij West Buitenhof en WIJcafé
groepen georganiseerd die anders onvoldoende gehoord worden. Zo
Papsouwselaan gestart en plannen voor woonkamer Tanthof-West
is er vanuit Speaking Minds in 2025 op de praktijkschool Laurentius
verder uitgewerkt.
een traject georganiseerd om het perspectief van jongeren op te halen
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Figuur 5.5.1 % bewoners dat actief in de buurt is geweest 100%
80%
60%
55%
51%
49%
43%
45%
saties jongeren het beste leren goed om te gaan met geld?”
44%
46%
40%
40%
42%
20%
0% Delft
Wij West
Buitenhof 2023
rondom de centrale vraag: “Hoe kunnen de gemeente Delft en organiLaagdrempelige ondersteuning dichtbij
44%
Tanthof-West
Voorhof
2025
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
Naar elkaar omkijken wordt ook bevorderd door laagdrempelige en passende ondersteuning dichtbij in de wijken te organiseren en/of aan
Ook zijn in de 2025 diverse bewonersinitiatieven gestart of verder
te bieden. Diverse nieuwe locaties (zoals hierboven genoemd) geven
versterkt, zoals de start van Stichting Straatmaatje, de uitbreiding van
naast ontmoeting ook mogelijkheden voor laagdrempelige ondersteu-
de Jongereninloop De Vleugel en de Onwijze Moeders.
Figuur 5.5.2 % bewoners dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de buurt
ning. Met Wij West Dichtbij is een ontmoetingsplek in winkelcentrum De Hoven ontwikkeld waar bewoners terecht kunnen voor hulp en ad-
Ontwikkeling van de kernindicatoren
vies. In het kader van Gezond en Wel Thuis zijn er op drie locaties vaste
Actief in de buurt
teams gevormd en gestart met een woonzorgconcept voor ouderen
In Delft en in het bijzonder in het Wij West-gebied is zichtbaar dat
die zelfstandig willen blijven wonen, maar ook zorg en ondersteuning
steeds meer bewoners actief deelnemen aan activiteiten in hun buurt.
60%
nodig hebben. Een vierde locatie Stefanna is halverwege 2025 van
Deze groei is niet overal even groot, maar springt er in sommige
40%
start gegaan. Diverse initiatieven zetten in op een meer toegankelijke
wijken duidelijk uit. Zo laat Tanthof-West een opvallende ontwikkeling
20%
ondersteuning voor bewoners die dat nodig hebben. Het bestaande
zien, met een toename van 9% in het aandeel actieve bewoners (zie
concept Vangnet in de buurt is in 2025 versterkt waardoor er veel meer
figuur 5.5.1). Dit wijst erop dat lokale initiatieven en betrokkenheid
hulpvragen van bewoners met verward gedrag opgepakt zijn. In 2025
steeds meer vorm krijgen.
100% 80%
68%
69% 61%
63%
64%
69%
75%
60%
55%
60%
0% Delft
Wij West
Buitenhof 2023
TanthofWest
Voorhof
2025
hebben alle basisscholen in Delft een Brugfunctionaris of personeel dat brugfunctionaristaken uitvoert, welke ouders, kinderen school, en
Een mogelijke verklaring hiervoor is de aanwezigheid van georgani-
ondersteuningsorganisaties (buiten het onderwijs) verbindt.
seerde lokale initiatieven, actieve bewonersgroepen. Ook kan gerichte
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
inzet vanuit Wij West, zoals het ondersteunen van bewonersinitiatieVersterken samenwerking en bewonersinitiatieven
ven en het faciliteren van toegankelijke voorzieningen waar bewoners
in Delft als in het Wij West-gebied. Opnieuw valt Tanthof-West op, waar
Een belangrijke stap in de samenwerking tussen bewoners en
elkaar kunnen ontmoeten, hier effect hebben gehad.
de verbondenheid met 7% toeneemt. Bewoners geven daar vaker
organisaties is de uitwerking van het Wijkmanifest (zie ook hoofd-
aan zich onderdeel van hun wijk te voelen. Het gevoel van medever-
stuk 6.2). Het Wijkmanifest is tot stand gekomen vanuit gesprekken
Verbonden met de buurt
antwoordelijkheid voor de buurt groeit eveneens licht, al verschilt
en ervaringen van bewoners en met ondersteuning van het Lande-
Ook de verbondenheid met de buurt laat een lichte stijging zien, zowel
dit sterk per wijk (zie figuur 5.5.2). In Tanthof-West en Voorhof is een
Wij West - Voortgangsrapportage | 45
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
duidelijke toename zichtbaar (respectievelijk 6% en 5%), terwijl in
Tegelijkertijd blijft het aandeel bewoners dat ervaart invloed te heb-
Buitenhof juist een daling van 4% wordt gemeten.
ben op de gemeentepolitiek lager in het Wij West-gebied (29%) dan gemiddeld in Delft (34%). Ook geven bewoners in de Wij West-wijken
Deze verschillen kunnen samenhangen met uiteenlopende factoren.
minder vaak aan dat de meeste mensen te vertrouwen zijn (58%
In wijken waar veel activiteiten, ontmoetingsplekken en informele net-
tegenover 64% in Delft). Dit kan samenhangen met eerdere ervarin-
werken aanwezig zijn, ontstaat vaker een gevoel van verbondenheid
gen, sociale spanningen of een gevoel van afstand tot instituties. Het
en verantwoordelijkheid. Waar dit soort structuren minder aanwezig
laat zien dat vertrouwen groeit, maar nog kwetsbaar is en blijvende
zijn, of waar bewoners vaker verhuizen, kan het lastiger zijn om dit
aandacht vraagt.
B | 9. Langetermijnindicatoren
Figuur 5.5.3 Score voor sociale samenhang 10,0 9,0 8,0 7,0 6,0
5,5
5,6
5,0
5,0
4,9
5,1
5,0
5,6
5,6 4,6
4,5
4,0 3,0 2,0 1,0
gevoel op te bouwen. Meer onderzoek is nodig om te bepalen wat de verschillen in het Wij West-gebied verklaren.
B | 8. Plusopgaven resultaten
0,0 Delft
Invloed op ontwikkelingen in de buurt
Wij West
Buitenhof 2023
Als het gaat om invloed op de eigen leefomgeving ervaren bewoners
TanthofWest
Voorhof
2025
Voor complexere thema’s zoals sociale samenhang en gemeenschaps-
in het Wij West-gebied dit minder sterk dan gemiddeld in Delft. Waar in
zin is het nog te vroeg om grote veranderingen te verwachten. De so-
Delft ruim 31% van de bewoners aangeeft invloed te hebben op wat er
ciale samenhang in het Wij West-gebied blijft bijvoorbeeld achter ten
in de buurt gebeurt, ligt dit aandeel in het Wij West-gebied wat lager.
opzichte van andere wijken in Delft (met een score van 4,9 tegenover
In Tanthof-West geeft bijvoorbeeld 25% van de bewoners aan deze
5,6) (zie figuur 5.5.3). Binnen de Wij West-wijken zijn de verschillen
invloed te ervaren. Een mogelijke verklaring is dat participatieproces-
Figuur 5.5.4 Rapportcijfer van bewoners voor vertrouwen in de
bovendien groot; vooral Voorhof scoort met een 4,5 duidelijk lager
sen nog niet voor alle bewoners even toegankelijk of zichtbaar zijn.
ambtelijke organisatie
dan andere wijken.
Sommige bewoners weten de weg naar inspraak en initiatieven beter te vinden dan anderen. Daarnaast kan het gevoel van invloed achter-
Vertrouwen
blijven wanneer resultaten van participatie-activiteiten onvoldoende
Op het gebied van vertrouwen zijn er eerste, voorzichtige tekenen van
zichtbaar zijn.
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
10,0 9,0 8,0 7,0
2,0
andering liet zien. Ook het vertrouwen in het college van burgemees-
1,0
de komende jaren moeten blijken.
6,7
6,4
6,7
6,1
6,6
6,4
6,8
3,0
5.5.4). Dat is opmerkelijk, omdat dit vertrouwen sinds 2019 geen ver-
Of deze ontwikkeling zich doorzet en echt sprake is van een effect, zal
6,4
4,0
meer vertrouwen te hebben in de ambtelijke organisatie (zie figuur
in het Wij West-gebied groeit het rapportcijfer van een 6,2 naar een 6,5.
6,8
5,0
verbetering. Bewoners in Delft en het Wij West-gebied geven aan iets
ter en wethouders laat voor het eerst in jaren een lichte stijging zien:
6,5
6,0
Delft
“Kennis zit niet alleen in boeken, maar juist ook in bewoners zelf.”
Wij West
Buitenhof 2023
TanthofWest
2025
Bron: Omnibusenquête gemeente Delft
- Saskia Postema (TU Delft)
Mogelijke oorzaken voor deze lichte stijging zijn een grotere zichtbaarheid van de gemeente en partners in de wijk, betere communicatie, en initiatieven waarbij bewoners steeds meer worden betrokken bij plannen en uitvoering. Kleine, concrete verbeteringen in de leefomgeving kunnen ook bijdragen aan een positiever beeld van de overheid.
Wij West - Voortgangsrapportage | 46
Voorhof
A | 4. Reflectie AR
A || 5. 5.Doelen Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
Werken volgens de vertrekpunten
teiten voor ontmoeting gerealiseerd of verbeterd. Daarmee wordt ge-
Om onze werkwijze rondom het thema In vertrouwen samenwerken te
werkt aan toegankelijke plekken in de wijk, al sluit de invulling en het
beschouwen kijken we naar onderstaande vertrekpunten.
gebruik van sommige locaties nog niet altijd goed aan bij de behoefte
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
van een brede groep bewoners. 1. We werken in alle activiteiten in de wijk/buurt samen, daar waar het kan en nodig is. Dat geldt voor bewoners en organisaties en organisaties onderling. Organisaties weten elkaar in de wijk steeds beter te vinden en werken vaker en intensiever samen. Daarbij blijft de samenwerking met bewoners en het benutten van lokale kennis, netwerken en talenten nog achter. 2. De onzichtbare en informele bewonersgroepen/initiatieven hebben een stem, en we benutten deze voor de kracht van de wijken. Er zijn stappen gezet om bewonersgroepen die vaak minder gehoord worden een stem te geven, zoals jeugdigen via de Wijkuniversiteit, Speaking Minds en de Kinderconferentie. Tegelijk is een bredere aanpak nodig om ook andere groepen bewoners (zoals nieuwkomers of bewoners met gestapelde problematiek) op een passende manier te
Leervragen rondom In vertrouwen samenwerken
bereiken en te betrekken. • Hoe kunnen we de betrokkenheid van bewoners bij de invulling 3. Bewoners hebben ideeën en activiteiten die de wijk/buurt versterken en andere partners in de alliantie ondersteunen deze op een goede manier. We vermijden zo veel mogelijk bureaucratie om dit (ideeën en activiteiten) zo veel mogelijk te kunnen realiseren.
van buurtaccommodaties en -activiteiten verder vergroten en hun gevoel van mede-eigenaarschap versterken? • Wat zijn effectieve manieren om bewonersinitiatieven te ondersteunen en tegelijkertijd bureaucratische regels en procedures te
Er ontstaan steeds meer initiatieven vanuit bewoners en de wijken,
vereenvoudigen, zodat bewoners zich meer gesteund voelen?
maar dit blijft nog op bescheiden schaal. Bureaucratische procedures
• Hoe kunnen we de samenwerking tussen organisaties en bewoners
en regels vormen nog geregeld een belemmering. Met name subsidie-
verder versterken, zodat lokale kennis, netwerken en talenten
aanvragen en financiële verantwoording worden door initiatiefnemers als complex ervaren.
effectiever worden benut? • Hoe kunnen we bewonersgroepen die nu ondervertegenwoordigd zijn binnen Wij West beter bereiken en betrekken, op een manier
4. Er wordt gewerkt aan uitnodigende buurtaccommodaties van waar-
die bij hen past?
uit (o.a. door bewoners zelf laagdrempelige activiteiten georganiseerd kunnen worden. Er zijn in 2025 diverse wijkaccommodaties en laagdrempelige activi-
Wij West - Voortgangsrapportage | 47
A | 4. Reflectie AR
A | 5. Doelen
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Hoofdstuk 6
Aanpak Wij West
Wij West - Voortgangsrapportage | 48
A | 4. Reflectie AR
A | 5. Doelen
6.1 Lerende aanpak De lerende aanpak van Wij West richt zich op het realiseren van de doelen via een flexibel leerproces. Omdat bij de start onduidelijk is wat precies werkt en een vast pad ontbreekt, leren partners, bewoners en initiatieven continu van en met elkaar. Monitoring, evaluatie en kennisdeling staan centraal in de lerende aanpak, waarbij we de inzichten uit Delft-West vertalen naar mogelijke toepassingen in de hele stad. Daarbij wordt gezocht naar een balans tussen grondige evaluatie en beperkte belasting voor uitvoerende partijen en bewoners.
A | 6. Aanpak Wij West
B | 7. Deelprogramma’s
B | 8. Plusopgaven resultaten
B | 9. Langetermijnindicatoren
Eerste leer- en deelsessies in 2025
weten te vinden, waardoor uitwisseling van ervaringen meer gebeurd.
In het afgelopen jaar is de lerende aanpak van Wij West voorzichtig op
Een voorbeeld hiervan is de integrale aanpak focusbuurten waarbij
gang gekomen. Na de start in 2023 en het eerste uitvoeringsjaar 2024
organisaties intensief samenwerken en plannen voor verbetering van
wordt steeds meer ervaring opgedaan met samenwerking, nieuwe
de buurt gezamenlijk opzetten en uitvoeren.
initiatieven en het behalen van resultaten. Aan de hand van de lerende aanpak ontdekken uitvoerende partners, initiatieven en bewoners in
Vanuit de praktijkorganisaties wordt een centraal (online) platform
de praktijk wat er wel en wat er niet werkt. Met behulp van monitoring,
gemist. Eén plek waar ervaringen, resultaten en geleerde lessen
evaluatie en kennisdeling zijn eerste stappen gezet om de lessen uit de
eenvoudig worden vastgelegd en gedeeld. Dit maakt het niet alleen
praktijk te identificeren, te delen en te vertalen naar andere werkvel-
mogelijk om terug te kijken, maar ook actief te leren van wat werkt en
den, organisaties of andere wijken in Delft. Het programmabureau Wij
wat niet. Zeker nu initiatiefnemers en organisaties elkaar steeds beter
West vormt een belangrijke aanjager voor de organisatie van leer- en
weten te vinden en de samenwerking toeneemt, wordt het belang
deelsessies. Voorbeelden hiervan zijn:
van snelle en toegankelijke kennisdeling groter. Daarnaast zorgt een
• Het Living Lab Wij West, waarbij uitvoerende organisaties geleerde
gezamenlijk (online) platform voor meer transparantie en samenhang.
lessen met elkaar beschreven, deelden en koppelkansen identifi-
Het voorkomt dat kennis versnipperd raakt en maakt het makkelijker
ceerden.
om inzichten te vergelijken en successen op te schalen.
• Diverse dialoogtafels waarbij professionals, initiatiefnemers en bewoners met elkaar in gesprek gingen over onderwerpen zoals Vitaal ou-
Ontwikkelingen in monitoren, evalueren en leren
der worden, Sport, bewegen en gezondheid en Bewonersparticipatie.
Tot slot hanteren we ook bij het monitoren zelf een lerende aanpak.
• Diverse inspiratiesessies van initiatiefnemers, zoals de inspiratie-
We krijgen steeds beter zicht op de mogelijkheden en beperkingen
sessie van DOK over leerecosystemen, leer- en deelsessie van de
van onderzoek en evaluatie. Enerzijds is er een duidelijke wens om op
gemeente Delft over de inrichting van de nazorg van ex-gedetineer-
een rijkere manier te verantwoorden dan alleen met cijfers. Anderzijds
den en de samenwerking met ketenpartners en het netwerkevent
ervaren betrokken partijen ook belasting vanuit registraties en uitge-
van Smart Makers Delft over het enthousiasmeren van techniek- en
breidere evaluaties. We zoeken daarom continu naar de juiste balans
technologietalent.
tussen diepgang en haalbaarheid.
Evaluatie en leerstructuur nog onvoldoende
Daarnaast ontwikkelen we ook nieuwe manieren om de ontwikke-
Tegelijkertijd blijkt dat het systematisch vastleggen en benutten van
lingen van Wij West te monitoren en de waarde van de resultaten te
lessen nog beperkt gebeurt. Monitoring vindt plaats, maar evaluatie
bepalen. Met de Haagse Hogeschool is intensief samengewerkt om
en bijsturing zijn nog oppervlakkig en nog geen vast onderdeel van het
een nieuwe methode te ontwikkelen voor het meten van vertrouwen
proces. Ook zien we dat rapportages over de voortgang hoofdzakelijk
in overheid en organisaties. Ook wordt samen met de initiatiefnemers
gebruikt worden voor verantwoording, terwijl ze juist meer kunnen
continue bekeken op welke manier we de ervaringen van bewoners
bijdragen aan leren en verbetering. Dat is begrijpelijk in deze fase van
en betekenis van vernieuwingen voor de bewoners inzichtelijk kunnen
Wij West; veel van de initiatiefnemers focussen op het laten landen en
maken. Zo wordt bijvoorbeeld samen met DOK en scholen onderzocht
uitvoeren van hun vernieuwingen in de praktijk. We zien echter ook