TMPG 2024 DEF 260824

Tussentijds MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (TMPG) 2024-2027

Stationsomgeving Delft Campus: Noordkavel (Schieoevers)

Gemeente Delft Afdeling Grond en Vastgoed Postbus 78 2600 ME Delft Delft, augustus 2024

1

Voorwoord Ruimtelijke ontwikkelingen binnen gemeente Delft vinden zowel plaats op eigen gronden als op gronden van derden. Bij eigen gronden stelt de gemeente veelal een grondexploitatie op om actief en risicodragend kavels bouwrijp te maken en deze vervolgens te verkopen, waarna zij het openbaar gebied woonrijp maakt. Hebben derden plannen op hun grond die passen bij de goede groei van Delft dan stelt de gemeente zich positief op en faciliteert deze plannen. De gemeente sluit in dat geval een anterieure overeenkomst waarin zij haar kosten verhaalt. In het MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (MPG) rapporteert Delft over de gebiedsontwikkelingen op haar eigen gronden, zowel qua programma en planning als financieel en over het bijbehorende risicoprofiel. Wijzigingen (financieel en in het risicoprofiel) worden verwerkt in de Jaarrekening. Tussentijds actualiseert Delft haar grondexploitaties en risicoanalyses op hoofdlijnen. Het resultaat hiervan wordt vastgelegd in het Tussentijds MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (TMPG). In geval van majeure financiële wijzigingen worden deze verwerkt in de Najaarsrapportage. Het TMPG heeft ook een signalerende functie. In de actieve ruimtelijke projecten kan sprake zijn van ontwikkelingen die mogelijk bij het aanstaande MPG effect kunnen gaan hebben.

In zowel het MPG als het TMPG gaat verder aandacht uit naar de strategische grondposities die Delft nog heeft en die in de toekomst mogelijk tot nieuwe projecten met grondexploitaties kunnen leiden. Ook wordt er gerapporteerd over het verloop van de Reserve kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. Deze reserve heeft de gemeente gevormd naar aanleiding van vaststelling van de Nota Kostenverhaal in 2021. Voor u ligt nu het TMPG 2024-2027. Peildatum van deze rapportage is 1 juni 2024.

2

Inhoudsopgave 1.

Het TMPG in hoofdlijnen ................................................................................................................. 4 1.1. Inleiding ........................................................................................................................................ 4 1.2. Samenvatting resultaten grondexploitaties en grondposities ..................................................... 5 1.3. Opbouw rapportage ..................................................................................................................... 8

2.

Actieve Grondexploitaties ............................................................................................................... 9 2.1. In uitvoering ................................................................................................................................. 9 2.1.1. Kop van de Buitenhof ............................................................................................................ 9 2.1.2. Maria Duystlaan .................................................................................................................. 13 2.1.3. Nieuw Delft.......................................................................................................................... 15 2.1.4. Voorhof Noord-West ........................................................................................................... 24 2.2. In afronding ................................................................................................................................ 27 2.2.1. Harnaschpolder ................................................................................................................... 27 2.2.2. Haring .................................................................................................................................. 27

3.

Overige gebiedsontwikkelingen en grondposities ........................................................................ 28 3.1. Schieoevers............................................................................................................................. 28 3.2. Gillis/Delfia ............................................................................................................................. 28 3.3. Campus Zuid ........................................................................................................................... 28 3.4. Kavels Tanthof ........................................................................................................................ 29 3.5. De Reiger ................................................................................................................................ 29

4.

Kostenverhaal ................................................................................................................................ 30

Bijlage 1. Kaders en besluiten ............................................................................................................... 31 Bijlage 2. Kaart met locaties .................................................................................................................. 33

3

1. Het TMPG in hoofdlijnen 1.1. Inleiding Sinds de peildatum van het MPG 2024 van 1 januari 2024 zijn er 5 maanden verstreken. Deze periode heeft informatie opgeleverd die wordt betrokken bij en invloed heeft op de tussentijdse actualisatie van de gemeentelijke grondexploitaties en de bijbehorende risico’s. Diverse bronnen1 berichten het volgende. De koopkracht van de Nederlandse bevolking herstelt zich dankzij een stijging van de lonen en een daling van de inflatie. Dit uit zich in een toenemende leencapaciteit onder potentiële kopers van woningen. De hypotheekrente is Q4 2023 met 0,5 procentpunten gedaald. De verwachting is dat in de tweede helft van 2024 de hypotheekrente verder zal dalen. De huizenprijzen zijn de afgelopen maanden gestegen en zullen naar verwachting blijven stijgen in zowel 2024 als 2025. De nieuwbouw van woningen zit in een dip. Het aantal verleende omgevingsvergunningen ligt 28% lager dan tijdens de piek eind 2021. Herstel wordt verwacht vanaf eind 2025. Netcongestie, verduurzaming, stikstofproblematiek en internationale spanningen (Oekraïne en Israël-Hamas) vormen risico’s. Onduidelijk is ook wat het nieuwe nationale kabinet voor impact gaat hebben. De bouwkosten blijven hoog en zullen op korte termijn licht stijgen. De materiaalprijs is gestabiliseerd, maar de loonkosten zijn gestegen. De verwachting is dat de materiaalprijzen wel weer gaan stijgen.

De indirecte kosten en algemene bouwplaatskosten stijgen, omdat steeds meer moet worden vastgelegd, begeleid, gerapporteerd en gecertificeerd. Ook de inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging met ingang van 2024 leidt tot kostenstijging. Deze wet verplaatst de toetsing van bouwtechnische eisen van een bouwwerk van gemeente naar een onafhankelijke partij. De vraag naar kantoren is structureel minder. Het thuiswerken is hier mede debet aan. Wel is er vraag naar duurzame gebouwen waar invulling aan beleving wordt gegeven en nabij OVknooppunten. De bouw van overige utiliteitsbouw kent stagnatie als gevolg van hoge bouwkosten en hoge rente. De hiervoor geschetste ontwikkelingen zien we op dit moment met name terug in het project Nieuw Delft. Hier worden intensieve gesprekken gevoerd met de beoogde ontwikkelaar over het te realiseren programma (mix van wonen en commercieel). Dit vertaalt zich vooralsnog in vertraging en daarmee het in de tijd doorschuiven van geraamde opbrengsten en kosten. Financieel bezien wijkt het verwacht resultaat van het TMPG 2024 2in zijn totaliteit niet veel af van het MPG 2024. De gemeentelijke lopende grondexploitaties blijken tot nu toe robuust. Wel blijven in het MPG 2024 gesignaleerde risico’s op hogere kosten en lagere grondopbrengsten aanwezig.

Mei 2024 heeft de raad de nieuwe grondexploitatie Kop van de Buitenhof vastgesteld met een omvangrijk programma, looptijd van 10 jaar en eigen risicoprofiel. Dit project loopt voor het eerst mee in dit TMPG. De beschreven ontwikkelingen vormen aanleiding om de gehanteerde parameters in de grondexploitaties nog eens tegen het licht te houden. In de volgende tabel zijn de gehanteerde parameters in het MPG 2024 afgezet tegen gemaakte berekeningen voor dit TMPG 2024 op basis van tot nu toe in 2024 beschikbare gegevens.

1

Centraal Planbureau, De Nederlandsche Bank, Rabobank, ABN AMRO Bank, AT Osborne, Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling, NVM Business 2 De nieuwe grondexploitatie Kop van de Buitenhof buiten beschouwing gelaten

4

Tabel 1 Parameters MPG 2024 en tussentijdse berekening TMPG 2024

PARAMETERS

Tussentijdse berekening

MPG 2024

Kosten- en opbrengstenstijging

2023

2024

2025 e.v.

2023

2024

2025 e.v.

Kostenstijging civiel technisch (GWW) Kostenstijging plankosten en overig (CPI) Opbrengstenstijging (CPI)

2,2% 3,8% 2,7%

5,2% 3,0% 2,7%

3,4% 2,7% 2,7%

3,7% 3,8% 2,7%

5,8% 4,3% 2,7%

3,5% 2,7% 2,7%

Overige parameters Rente Disconteringsvoet

2023

2024

2025 e.v.

2023

2024

2025 e.v.

1,55% 2%

1,55% 2%

1,55% 2%

1,55% 2%

1,55% 2%

1,55% 2%

De definitieve gegevens voor 2023 zijn bekend. De prijsstijging civiel technisch, op basis van de CBS index voor grond-, weg- en waterbouw (GWW), bedroeg uiteindelijk 2,2% in plaats van 3,7%. De CPI index van het CBS, gehanteerd voor de plankosten en overige kosten was al gebaseerd op de definitieve gegevens. De meest recente gegevens voor de index GWW leiden ertoe dat de parameter voor de jaren 2025 en volgende iets te hoog is ingeschat (3,5% in plaats van 3,4%). Voor het jaar 2024 zijn alleen de eerste kwartaalgegevens beschikbaar voor de index GWW. Voor de CPI index zijn maandelijkse gegevens beschikbaar voor de periode januari tot en met april. De gehanteerde parameters in het MPG 2024 liggen hoger dan de herberekening op basis van 1 kwartaal, respectievelijk 4 maanden. Uit voorzichtigheidsoogpunt is gekozen voor handhaving van de parameters uit het MPG 2024 in de huidige actualisatie TMPG 2024. De gemeentelijke grondexploitaties zijn divers in omvang en vordering in de uitvoering. Er zijn altijd risico’s op tegenvallers die zich ook voordoen. In plaats van aanpassen van de parameters zijn de in het MPG 2024 berekende marktrisico’s afgezwakt.

De scenario’s 1 tot en met 3 (opbrengstendaling in 2024, doorzetting kostenstijging in 2025 en een combinatie van beide) zijn gehandhaafd, maar de kans van optreden van de scenario’s 1 en 2 zijn omlaag bijgesteld naar respectievelijk 25% en 10% (was 50% en 25%). Het scenario 4 (rentestijging) is geschrapt. De regelgeving3 is gewijzigd. Vanaf 1-1-2025 moeten gemeenten hun rente voor grondexploitaties anders berekenen. Dit leidt in Delft tot een verwachte daling van de rente bij het MPG 2025.

1.2. Samenvatting resultaten grondexploitaties en grondposities Delft telt zes gemeentelijke grondexploitaties. Deze zijn: In uitvoering: • Kop van de Buitenhof • Maria Duystlaan • Nieuw Delft • Voorhof Noord-West In afronding: • Haring • Harnaschpolder

3

BBV: Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten

5

Over Kop van de Buitenhof wordt in dit TMPG 2024 voor het eerst gerapporteerd. De raad heeft deze grex in mei 2024 vastgesteld. Het project Haring is verschoven van grondexploitatie in uitvoering naar grondexploitatie in afsluiting. In tabel 2 zijn per grondexploitatie de belangrijkste gegevens op een rij gezet ten tijde van het TMPG 2024 en het MPG 2024. Dit betreft de netto contante waarde (NCW), de looptijd en het programma. De NCW is het verwachte financieel resultaat op prijspeil 1-1-2024. De looptijd geeft het jaar van afronding van het project aan. Er zijn geen significante wijzigingen te melden. Overige wijzigingen die zich hebben voorgedaan bij de verschillende grondexploitaties worden nader toegelicht in Hoofdstuk 2.

Tabel 2 Financieel overzicht grondexploitaties TMPG 2024 score

Programma Bouwgronden in exploitatie bedragen in 1.000 EUR

NCW TMPG 2024

NCW MPG 2024

Winst of verlies

Looptij Totaal d Looptijd aantal TMPG MPG woningen 2024 2024

J

K

L

Totaal m² niet-wonen

In uitvoering Nieuw Delft

-4.952

-4.990 verlies

2028

2028

>1000

Maria Duystlaan

-1.540

-1.500 verlies

2028

2028

>50<100

6.000

402

387 winst

2027

2027 >100<1000

15.000

Voorhof Noord-West Kop van de Buitenhof

J J J

40.000

360

nvt winst

2035

nvt >100<1000

31.480

-560 -1.332

-560 verlies -1.267 verlies

2024 2024

2024 2024

3.500

totaal negatief

-8.384

-8.317

totaal positief

762

387

nvt

In afsluiting Harnaschpolder Haring

J K L

>1000 >50<100

J J NCW

looptijd

programma

Project verloopt volgens bestuurlijk vastgesteld plan (grondexploitatie en stedenbouwkundig plan of overeenkomst)

< € 0,1 mln

gelijk

< 5%

Project wijkt beperkt nadelig af van bestuurlijk vastgesteld plan of vorig MPG op in ieder geval één van de onderdelen:

> € 0,1 - < € 0,2 mln

1 jaar langer

> 5% - < 10%

Project wijkt nadelig af van bestuurlijk vastgesteld plan of vorig MPG op één of meer van de onderdelen:

> € 0,2 mln

> 1 jaar langer

> 10%

Van het gemeentelijk strategisch bezit is in de eerste 5 maanden van 2024 geen kavel verkocht. De financiële mutaties in de grondexploitaties en grondposities zijn in onderstaande tabel samengevat. Het voordelig resultaat bij de winstgevende grexen is het gevolg van het voor het eerst meenemen van de positieve grondexploitatie Kop van de Buitenhof in de rapportage. Tabel 3 Financiële mutaties grondexploitaties en grondposities TMPG 2024

Verliesgevende grexen (NCW) Winstgevende grexen (NCW) Kavels Tanthof (incidenteel)

MPG 2024

Verschil**

V/N*

€

-8,38 €

-8,32 €

-0,07 N

€

0,76 €

0,39 €

0,38 V

€

-

€

-

nvt

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Zoals in de inleiding al aangegeven leidt het huidig economisch klimaat wel tot verschuivingen in de tijd van kosten en opbrengsten. Voor het lopend jaar 2024 is met name sprake van het doorschuiven van opbrengsten naar latere jaren. In totaal gaat het om ruim € 6 mln. Dit betreft in het bijzonder de projecten Nieuw Delft en Voorhof Noord-West. Tabel 4 laat de wijzingen in verwachte kosten en opbrengsten voor alle grondexploitaties gezamenlijk in 2024 zien4.

4

Exclusief Kop van de Buitenhof

6

Tabel 4 Wijzigingen jaarschijf 2024 TMPG 2024

MPG 2024

Verschil**

V/N*

Totale kosten 2024

€

13,48 €

13,24 €

0,25 N

Totale opbrengsten 2024

€

6,92 €

13,26 €

-6,34 N

SALDO 2024

€

-6,56 €

0,02 €

-6,58 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Bij het TMPG zijn ook de risico’s samenhangend met de in uitvoering zijnde grondexploitaties geactualiseerd. De wijziging in het totale risicoprofiel (€ 5,68 mln. nadelig) is het gevolg van de opening van de nieuwe grondexploitatie Kop van de Buitenhof met zijn bijbehorend risicoprofiel. Het totale risicobedrag bedraagt € 9,85 mln. Hiervan kan een deel worden opgevangen binnen de positieve grondexploitaties Kop van de Buitenhof en Voorhof Noord-West. Het gezamenlijk risicobedrag dat opgenomen dient te worden in het gemeentelijk weerstandsvermogen bedraagt € 9,22 mln. Een nadere toelichting op het risicoprofiel per project is opgenomen in Hoofdstuk 2. Tabel 5 Projectspecifieke risico’s Projectspecifieke risico's

TMPG 2024

Nieuw Delft Maria Duystlaan Voorhof Noord-West Kop van de Buitenhof

€

3,04 €

MPG 2024

3,02 €

Verschil**

0,02 N

V/N*

€

0,76 €

0,88 €

-0,12 V

€

0,27 €

0,27 €

€

5,78 nvt

nvt

Totaal projectspeciefiek risicobedrag

€

9,85 €

4,17 €

5,68 N

Op te nemen in weerstandsvermogen

€

9,22 €

3,90 €

5,32 N

-

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Bij het MPG 2024 zijn algemene risico’s benoemd in de vorm van 4 scenario’s met afwijkende parameters. Deze scenario’s zijn de volgende. - Scenario 1: 5% opbrengstendaling over 2024 (2,7% stijging in de volgende jaren) met een kans van optreden van 50%. - Scenario 2: 1 jaar extra kostenstijging van respectievelijk 5,8% en 4,3% over 2025 (vanaf 2026 3,5% respectievelijk 2,7%) met een kans van optreden van 25%. - Scenario 3: scenario 1 en scenario 2 samen met een kans van optreden van 10%. - Scenario 4: rente van 2% in plaats van 1,55% gedurende de totale looptijd vanaf 2024 met een kans van optreden van 50%. Deze algemene risico’s zijn bij het TMPG 2024, vanwege de in de inleiding geschetste matiging in inflatie, als volgt gewijzigd: - Scenario 1: een kans van optreden van 25%. - Scenario 2: een kans van optreden van 10%. - Scenario 4: geschrapt.

7

Tabel 6 Algemene risico’s Algemene risico's

TMPG 2024

Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Scenario 4

€

1,52 €

MPG 2024

0,64 €

Verschil**

0,89 N

V/N*

€

0,10 €

0,07 €

0,03 N

€

0,71 €

0,16 €

0,55 N

nvt

€

Totaal algemeen risicobedrag

€

2,33 €

0,87 €

1,47 N

Op te nemen in weerstandsvermogen

€

2,20 €

0,75 €

1,45 N

-

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Het totale risicobedrag bedraagt € 2,33 mln. Hiervan kan een deel worden opgevangen binnen de positieve grondexploitatie Voorhof Noord-West. Het gezamenlijk risicobedrag dat opgenomen dient te worden in het gemeentelijk weerstandsvermogen bedraagt € 2,20 mln. Ook hier geldt dat de toename van het algemeen risicoprofiel het gevolg is van toevoeging van het project Kop van de Buitenhof. De beide typen risico’s zijn in de volgende tabel samengevat. In totaal moet er een bedrag van € 11,4 mln. worden opgenomen in het gemeentelijk weerstandsvermogen. Tabel 7 Samenvatting risico’s TMPG 2024

MPG 2024

Verschil**

V/N*

Projectspecifieke risico's Op te nemen in weerstandsvermogen projectspecifiek

€ €

9,85 € 9,22 €

4,17 € 3,90 €

5,68 N 5,32 N

Algemene risico's Op te nemen in weerstandsvermogen algemeen

€ €

2,33 € 2,20 €

0,87 € 0,75 €

1,47 N 1,45 N

Totaal risico's Op te nemen in weerstandsvermogen totaal

€ €

12,18 € 11,42 €

5,03 € 4,65 €

7,15 N 6,77 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

1.3. Opbouw rapportage Na het TMPG in hoofdlijnen wordt in Hoofdstuk 2 ingegaan op de wijzigingen in de individuele grondexploitaties. Hoofdstuk 3 schetst gebiedsontwikkelingen binnen de gemeente waarin zich gemeentelijk strategisch grondbezit bevindt. Het gaat hierbij om: • • • •

Schieoevers: Vulcanusweg 295-305, Stationsomgeving Delft Campus en Nieuwe Haven Gillis/Delfia Campus Zuid (voorheen Technopolis) Kavels Tanthof

Tot slot wordt in Hoofdstuk 4 kort stilgestaan bij het gemeentelijk kostenverhaal. In de bijlagen zijn relevante beleidsstukken en besluiten samengevat en is een kaartje met locaties opgenomen.

8

2. Actieve Grondexploitaties 2.1. In uitvoering 2.1.1. Kop van de Buitenhof Beoogd resultaat Het project Kop van de Buitenhof heeft als doel bestaande voorzieningen een andere plaats te geven binnen het plangebied van de Kop van de Buitenhof en verdichting toe te passen. Door het verdichten van de bestaande voorzieningen is er plek voor aanvullende woningbouw, kleinschalige voorzieningen en een mobiliteits-hub.

Figuur 1 Bouwvlakken Kop van de Buitenhof

Programmering en planning De grondexploitatie Kop van de Buitenhof is 16 mei 2024 vastgesteld. De looptijd van het project is tot en met 2035. In de huidige grondexploitatie houden we onderstaande planning aan: − RO-procedures onherroepelijk in 2024; − Sportveld Grotius College beschikbaar in 2024; − nieuwbouw verdeeld over de jaren 2026 t/m 2032 (alle categorieën).

9

Woningbouw In geheel Kop van de Buitenhof is plaats voor circa 110.000 m2 bvo aan woningen (795), kleinschalige voorzieningen, twee scholen en nieuwbouw revalidatiecentrum Basalt. Aan de oostzijde van de Buitenhofdreef, in de Juniusbuurt, is plaats voor circa 441 woningen op zowel het voormalig terrein van het Christelijk Lyceum Delft als het terrein waar nu het schoolgebouw van het Grotius College is gehuisvest. Aan de westzijde van de Buitenhofdreef, op de huidige Basalt-locatie, is plaats voor ongeveer 354 woningen op het terrein waar momenteel zowel Basalt als de Maurice Maeterlinckschool zijn gehuisvest. Voorzieningen Aan zowel de oost- als westzijde van de Buitenhofdreef zal circa 1.500 m2 bvo (in totaal 3.000 m2 bvo) aan kleinschalige voorzieningen ingepast worden; uitgangspunt is vooralsnog 50% commercieel en 50% maatschappelijk. De nieuw te bouwen grootschalige voorzieningen Basalt en Maurice Maeterlinckschool komen aan de oostzijde, op het huidige sportterrein van het Grotius College; het nieuw te bouwen schoolgebouw voor het Grotius College zal op een deel van de Basalt-locatie worden gerealiseerd. Kop van de Buitenhof Voorzieningen Kleinschalig voorz. maatschappelijk Kleinschalig voorz. commercieel Nieuwb. Grotius (school) Nieuwb. Basalt (revalidatie) Nieuwb. Maurice Maeterlink (school) Totaal Voorzieningen

Opp.-West Opp.-Oost Opp.Totaal m2 bvo m2 gbo 750 750 1.500 750 750 1.500 13.580 13.580 10.800 10.800 4.100 4.100 15.080 16.400 31.480

Parkeren Aan de oostzijde zal het parkeren, behorend bij de woningbouw en kleinschalige voorzieningen van de vier bouwblokken, centraal aangelegd worden; in deze parkeergelegenheid is dubbelgebruik het uitgangspunt. Kop van de Buitenhof Parkeren Wonen Niet Wonen Totaal

Aantal

Oppervlak m2 bvo 518 15.548 219 6.568 737 22.116

10

Activiteiten in 2024 en vooruitblik In 2024 voert de gemeente gesprekken met Basalt over zowel de aan- als verkoop van de huidige en nieuwe locatie. Basalt heeft de wens om de grond in een vroegtijdig stadium te verkopen en voor een korte periode te huren nadat de gemeente aangekocht heeft, zodat zij hun financiering kunnen stroomlijnen. Daarnaast gaan we in 2024 aan de slag met een nadere invulling van het eerste deelproject. Verdere uitwerking van het programma, het ruimtelijk besluit en de tenderprocedure zijn hierbij van groot belang. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding De grondexploitatie is 16 mei 2024 vastgesteld. Per 1-1-2024 was er nog geen vastgestelde grondexploitatie, waardoor een vergelijking met 1-1-2024 niet mogelijk is. Zie de vastgestelde financiële situatie in de volgende tabel. TMPG 2024 MPG 2024

Verschil**

V/N*

Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

59,52 nvt 59,16 nvt

nvt nvt

nvt nvt

Saldo

€

-0,37

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

0,36 nvt 0,46 nvt

nvt nvt

nvt nvt

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Bij de vaststelling van de grondexploitatie zijn een best case scenario en een worst case scenario uitgerekend. Deze resulteren in een bandbreedte voor de netto contante waarde van € 10,3 mln. positief tot € 10,6 mln. negatief. Verschillen ten opzichte van het MPG 2024 Zoals eerder aangegeven was er 1-1-2024 nog geen grondexploitatie. In onderstaande tabellen zijn de cijfers weergegeven van de vastgestelde grondexploitatie per 16 mei 2024.

11

KOSTEN Verwerving Tijdelijk beheer Bouwrijp maken Woonrijp maken Plankosten Overige kosten Rente TOTALE KOSTEN

TMPG 2024 MPG 2024 € 21,96 nvt € 0,10 nvt € 13,20 nvt € 7,35 nvt € 11,63 nvt € 5,27 nvt € nvt € 59,52

OPBRENGSTEN Verkoop onroerend goed € Subsidies en bijdragen Overige opbrengsten TOTALE OPBRENGSTEN €

Verschil** nvt nvt nvt nvt nvt nvt nvt

V/N* nvt nvt nvt nvt nvt nvt nvt

nvt nvt nvt

nvt nvt nvt

59,16 nvt nvt nvt 59,16

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Totale kosten 2024 Totale opbrengsten 2024 SALDO 2024

TMPG 2024 MPG 2024 € 2,71 nvt € nvt

Verschil** nvt nvt

V/N* nvt nvt

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Risico’s Bij het vaststellen van de grondexploitatie zijn ook de risico’s samenhangend met de Kop van de Buitenhof ingeschat. Het totale projectspecifieke risicoprofiel komt uit op € 5,78 mln. Dit omvat in totaal 14 project specifieke risico’s. Risico’s met een risicobedrag van € 0,1 mln. of meer zijn: • Toename van de onrendabele top parkeren. • Stijgende bouwkosten en lagere VON prijzen leiden tot een lagere grondwaarde. • De verwervingskosten vallen hoger uit. • De kosten voor het bouwrijp maken vallen hoger uit. • De kosten voor het woonrijp maken worden duurder. • De sloopkosten vallen hoger uit. • De sanering wordt duurder. • Interne uurtarieven en overhead stijgen harder dan de verwachte cpi ontwikkeling. • Opwaartse bijstelling in ambities betekent duurdere aanleg van de openbare ruimte. • Vertraging in het ontwikkelproces leidt tot extra plankosten. • Achterblijvende capaciteit nutsbedrijven heeft hogere kosten ondergrondse infra tot gevolg. Het risicobedrag kan zeer beperkt binnen het project zelf worden opgevangen en zal grotendeels meegenomen moeten worden in het weerstandsvermogen van de gemeente.

Te dekken risicobedrag

TMPG 2024 MPG 2024 € 5,78 nvt

Verschil nvt

V/N* nvt

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

12

2.1.2. Maria Duystlaan Beoogd resultaat Het doel van het project is het realiseren van kwalitatief hoogwaardige stedelijke voorzieningen die, gezien de ligging tegen het centrum aan, goed bereikbaar zijn met de fiets en te voet. Door het combineren van deze voorzieningen met woningen ontstaat een stedelijk milieu met een hoge dichtheid dat gecombineerd wordt met een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte (Clara van Sparwoudestraat). In het TMPG wordt alleen gerapporteerd over de voortgang en verwachte uitkomsten van de grondexploitatie. Realisatie van maatschappelijke voorzieningen als school en sportcentrum maken geen onderdeel uit van de grondexploitatie. Programmering en planning Het project kent twee deelprojecten (dp) met onderstaand programma. • circa 10.000 m² bvo maatschappelijke voorzieningen: o een basisschool met kinderdagverblijf (dp 1) o sportcentrum (dp 2) o parkeergarage (dp 2) •

circa 52 woningen o 15 woningen aan de S. van der Wieleweg (dp 1) o 37 woningen tegen het sportcentrum aan (dp 2)

Figuur 2 Situering deelprojecten Maria Duystlaan

In het meest recente voorlopig ontwerp van het woon- sportcomplex zijn minder woningen mogelijk, door de gestegen opbrengsten per woning heeft dit geen invloed op het resultaat. In deelproject 1 is het zwembad gesloopt, op deze locatie wordt begin 2025 gestart met de bouw van een basisschool met kinderdagverblijf gerealiseerd worden. Na verhuizing van de basisschool in deelproject 2 worden de opstallen in dit gebied gesloopt en grond bouwrijp gemaakt. Daarna zal dan de bouw van het sportcentrum plus de 37 woningen starten. Volgens planning wordt het project eind 2028 afgerond. Activiteiten in 2024 en vooruitblik In 2024 wordt het ontwerp van het sportcentrum gemaakt. Eind van het jaar zal de omgevingsvergunning worden aangevraagd waarna in 2025 de aanbesteding voor het sportcentrum start. Daarnaast wordt de bouw van de school aanbesteed die in 2025 zal worden gebouwd.

13

Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding Via de tussentijdse actualisatie wordt ook gesignaleerd of zich in opmaat naar het volgende MPG 2025 en de hiermee verbonden Jaarrekening 2024 mogelijk significante financiële wijzigingen voor gaan doen. De financiële situatie per 1-6-2024 wijkt per saldo licht af van die per 1-1-2024. Zie hiervoor de volgende tabel. TMPG 2024 MPG 2024

Verschil**

V/N*

Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

5,59 € 4,27 €

5,11 € 3,74 €

0,48 N 0,53 V

Saldo

€

-1,31 €

-1,37 €

0,05 V

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

-1,54 € -1,70 €

-1,50 € -1,72 €

-0,04 N 0,02 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Verschillen ten opzichte van het MPG 2024 In de volgende tabel zijn de wijzingen in hoofdkostensoorten en -opbrengstensoorten weergegeven. Verschillen groter dan € 0,1 mln. worden nader toegelicht. KOSTEN Verwerving Tijdelijk beheer Bouwrijp maken Woonrijp maken Plankosten Overige kosten Rente TOTALE KOSTEN

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** V/N* € 0,30 € 0,30 € € 0,06 € 0,06 € € 1,22 € 0,76 € 0,46 N € 2,04 € 2,04 € € 1,63 € 1,60 € 0,03 N € 0,34 € 0,34 € € 0,01 € 0,01 € € 5,59 € 5,11 € 0,48 N

OPBRENGSTEN Verkoop onroerend goed Subsidies en bijdragen Overige opbrengsten TOTALE OPBRENGSTEN

€ € € €

4,27 4,27

€ € € €

3,74 3,74

€ € € €

0,53 V 0,53 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Bouwrijp maken De toename van de kosten bouwrijp maken is het gevolg van een administratieve wijziging in de grondexploitatie en heeft geen financieel effect. Verkoop onroerend goed De toename van de opbrengst is grotendeels het effect van de hiervoor gemelde administratieve wijziging.

14

Er zijn geen significante wijzigingen te melden over de verwachte kosten en opbrengsten in het lopend jaar, zoals blijkt uit de volgende tabel.

Totale kosten 2024 Totale opbrengsten 2024 SALDO 2024

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** V/N* € 0,30 € 0,21 € 0,09 N € € € € -0,30 € -0,21 € -0,09 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Wijziging resultaat De wijziging in kosten en opbrengsten hebben geen significante invloed op het saldo (verschil tussen kosten en opbrengsten), netto contante waarde (verwacht financieel resultaat in euro’s van nu) en eindwaarde (verwacht financieel resultaat in euro’s bij afsluiting project). Risico’s Het project kent een aantal risico’s. Het hiermee gepaard gaande totale risicobedrag bedraagt € 0,76 mln. De risico’s met een risicobedrag groter dan € 0,1 mln. hebben betrekking op: • Hogere kosten voor inrichting van de openbare ruimte als gevolg van extra kwaliteitseisen; • Hogere plankosten als gevolg van vertraging; • Lagere grondopbrengsten parkeergarage; • Lagere grondopbrengsten woningbouw. De kans op lagere grondopbrengsten voor woningbouw is afgenomen. Daarom is ten opzichte van het MPG 2024 het risicoprofiel verbeterd.

Te dekken risicobedrag

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil V/N* € 0,76 € 0,88 € -0,12 V

2.1.3. Nieuw Delft Beoogd resultaat De realisatie van Nieuw Delft –op en naast de nieuwe spoortunnel- is de verbindende schakel tussen het oude historische centrum van de stad Delft, en de omliggende wijken. De ambitie voor Nieuw Delft is om een economisch vitale en levendige stadswijk te realiseren. Dit vereist onder andere een mix aan (bijzondere) functies die het gebied een eigen kleuring geven en die mensen naar het gebied kunnen trekken.

15

Figuur 3 Overview Nieuw Delft

Programmering en planning Het project behelst de realisatie van circa 2.083 woningen, waarvan ruim 500 studentenwoningen, en circa 41.000 m2 aan niet-woonfuncties. Tevens wordt er een stadspark aangelegd. De realisatie van het project loopt op basis van de huidige planningsinzichten tot en met 2028. Het programma (wonen en niet-woonfuncties) is in de volgende tabel weergegeven. Tot en met 2023 zijn er 1.690 woningen opgeleverd en 26.586 m2 bvo aan niet-woonfuncties. De woningaantallen vanaf 2024 zijn deels indicatief. Nog niet voor alle velden is het resterende programma volledig uitgekristalliseerd en vastgelegd in overeenkomsten. Dit geldt ook voor de nietwoonfuncties. De nog te realiseren m2 aan niet-woonfuncties bevinden zich voornamelijk in velden 7 en 8. De omvang is afhankelijk van de definitieve ontwikkelplannen. De velden 7 en 8 lopen vertraging op door langlopende gesprekken over de programmatische invulling. Door de uitloop van de gesprekken met de ontwikkelaar en de daaraan gekoppelde verwachte latere oplevering van veld 7 en 8 kan er ook pas later met sommige delen van het park worden begonnen.

16

Figuur 2 Programmering Wonen (aantallen) Appartementen Huur Appartementen Huur Appartementen Koop subtotaal appartementen Eengezinswoningen Huur Eengezinswoningen Huur Eengezinswoningen Koop subtotaal eengezinswoningen Zorgunits Huur Studentenwoningen Huur subtotaal sociaal subtotaal vrije sector Totaal wonen Overig programma (m2 bvo) Kantoren Detailhandel Hotel Horeca overig Dienstverlening Maatschappelijke voorzieningen Culturele voorzieningen The Student Hotel Totaal overig programma

t/m 2023 77 509 389 975 sociaal 0 vrije sector 0 vrije sector 194 194 sociaal 117 sociaal 521 598 1.092 1.690

2024 0 0 134 134 0 0 2 2 0 0 0 136 136

2025 0 0 244 244 0 0 13 13 0 0 0 257 257

2026 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

2.528 1.081 2.979 1.319 1.858 869 2.428 13.524 26.586

1.910 0 0 0 0 646 0 0 2.556

9.746 200 0 200 766 500 200 0 11.612

0 0 0 0 0 0 0 0 0

sociaal vrije sector vrije sector

2027 totaal 0 77 0 509 0 767 0 1.353 0 0 0 0 0 209 0 209 0 117 0 521 0 598 0 1.485 0 2.083

0 0 0 0 0 0 0 0 0

14.183 1.281 2.979 1.519 2.624 2.015 2.628 13.524 40.753

Hierna wordt per veld en voor het park de planning voor start bouw en gereedkomen aangegeven. Ten opzichte van het MPG 2024 schuift de planning voor een aantal (deel-) velden naar achteren. De uitkomsten van de onderhandelingen met de ontwikkelaar zijn hier debet aan. De huidige vertragingen op deelplanniveau zijn nog op te vangen met behoud van de eindmijlpaal van het project. De afronding van het laatste zuidelijke deel van het park staat nu rond eind 2028 gepland. Reden voor de vertraging is de verwachte start bouw veld 7 en 8 in Q4 2026, de afronding van het Park (zuid) kan dan pas volgen na afronding van het werk in veld 7. Bij het MPG 2025 zal meer duidelijkheid zijn of de huidige planning van 2028 inderdaad wordt gehaald.

17

Figuur 4 Verbeelding planning Nieuw Delft

Activiteiten in 2024 en vooruitblik Per veld en voor het park worden hierna de bereikte resultaten in het afgelopen jaar 2024 gemeld en wordt er vooruitgekeken naar de mijlpalen die gepland staan voor 2025. De focus van de eerste helft van 2024 lag bij de PO-ers en CPO-ers van veld 6 en de onderhandelingen met de ontwikkelaar voor veld 7 en 8. Betreffende de openbare ruimte zijn verschillende onderdelen afgerond en opgeleverd (bijvoorbeeld de Tuinen van Delft). Door de vertraging die afgelopen jaren opgelopen is in velden 6, 7 en 8 klopt de verwachting nog steeds dat oplevering van de resterende openbare ruimte ook vertraagt. De gehele ontwikkeling kan nog in 2028 worden afgerond. Als zich extra vertragingen voor gaan doen dan wordt het lastig om deze nog binnen de huidige looptijd van het project op te vangen. Veld 1 De bouw van het Huis van Delft is in de afrondende fase. Dit bouwproject bevat 53 appartementen op de verdiepingen en voorzieningen in de plint. Door een wijziging van de ontwikkelaar in de tegelkeuze op de gevel en tegenvallers in de interne afbouw van de plint is een forse vertraging in de afronding van het gebouw ontstaan. De nieuwe prognose is dat het gehele gebouw rond het eerste kwartaal 2025 gereed en in exploitatie zal zijn.

In overleg met de ontwikkelaar is de Tuin van Delft in de eerste helft van 2024 gerealiseerd en opgeleverd, inclusief de openbare ruimte aan de oost-, west- en zuidzijde. Aan de noordzijde blijft het tijdelijke trottoir langs de kademuur beschikbaar voor de ontwikkelaar om de laatste afbouwwerkzaamheden in Huis van Delft te kunnen bevoorraden. De verwachting is dat dit deel van de openbare ruimte na het eerste kwartaal 2025 afgerond kan worden. Momenteel vindt de overdracht van de gerede delen van de openbare ruimte aan de beheerorganisatie plaats.

18

Het plein is mede mogelijk dankzij de inzet van door de raad beschikbaar gestelde kwaliteitsgelden (zie hiervoor ook ‘Specifieke aandachtpunten: Kwaliteitsgelden’). Veld 2 Alle zelfbouwkavels en de projecten Gezicht op Delft en Vermeer zijn opgeleverd. Rest alleen de ontwikkeling van De Hooghe Delft (veld 2.5), met hierin onder meer filmhuis Lumen. De bouw is in de tweede helft van 2023 gestart. Oplevering staat gepland eind 2025. De inrichting van de openbare ruimte is gereed, behalve een deel langs Veld 2.5. Dit laatste deel zal na gereedkomen van Veld 2.5, tezamen met de afronding van het Park Noord, opgepakt worden. De huidige prognose is momenteel medio 2025. Veld 3 Veld 3 is gereed, zowel qua ontwikkeling als de openbare ruimte. De openbare ruimte is overgedragen aan de beheerorganisatie. Veld 6 Noord Allereerst wordt het noordelijk deel van dit veld ontwikkeld. Pieter van Foreest/Woonbron gaan hier 117 zorgstudio’s en 67 sociale huurwoningen realiseren. De bouw is gestart en verwachte oplevering is 2026. De laatste van in totaal 11 PO zelfbouwkavels (particulier opdrachtgeverschap=PO) was geleverd, maar is begin 2024 weer teruggegeven aan de gemeente. Deze staat inmiddels opnieuw onder optie, waarbij de optienemers tot 1 augustus 2024 de tijd hebben om de koopovereenkomst te ondertekenen.

Van de 2 collectief particulier opdrachtgeverschap kavels (=CPO) is er 1 gebouwd en de andere is medio 2023 gestart met de bouw. Oplevering vindt naar verwachting plaats in Q1 2025. Begin 2024 is de wooncoöperatie gestart met de bouw van 33 middeldure huurwoningen. Hierbij is aan het licht gekomen dat de schoon geachte bouwgrond toch nog vervuild was. Momenteel wordt hier een oplossing voor gezocht. Dat zal waarschijnlijk leiden tot meerkosten. In het noordelijk deel realiseert de gemeente een (permanente) mobiliteitshub. Deze bestaat uit een parkeergarage met 50 plekken ten behoeve van de omringende ontwikkelingen en ten behoeve van deelmobiliteit. De 10 deelmobiliteitsplekken worden in 2024 overgedragen aan ParkerenDelft. De permanente hub vervangt ook de tijdelijke parkeerplaatsen op veld 7. De garage is opgeleverd. Er moet nog een toegangssysteem worden aangelegd. De verwachting is dat dit Q3 2024 gereed is. Daarna wordt de hub in gebruik genomen. Veld 6 Zuid Voor het zuidelijk deel van veld 6 zijn in 2023 voor de deelvelden 6.7 en 6.4 via een selectieprocedure twee partijen geselecteerd. De koopovereenkomsten zijn in mei 2024 ondertekend. Beide partijen ronden nu de Voorlopig Ontwerpfase fase af, conform planning. Velden 6.3 (zelfbouwkavels) en 6.6 (groeps-zelfbouwkavels) zijn in april 2023 verkocht via een Kavelkiesdag en partijen werken nu hun ontwerpen uit.

Enkele kavels zijn teruggegeven en wederom verkocht. Verwachte start bouw voor veld 6.6 is Q3 2024 en veld 6.3 Q4 2024. Veld 7 Dit veld wordt op grond van een reeds afgesloten gronduitgifte overeenkomst ontwikkeld. Beoogd is een gemengd programma. De gemeente stelt hiervoor een hernieuwd kavelpaspoort op. De ontwikkelende partij zal na acceptatie van dit kavelpaspoort na de zomervakantie van 2024 de ontwerpfase opnieuw opstarten. Begin 2025 zal het voorlopig ontwerp moeten worden opgeleverd. Veld 8 Februari 2024 is de Porseleinen Toren (85 huurappartementen en horeca in de plint) en de Porseleinen Hof (17 koop-stadswoningen) opgeleverd.

19

Het eerste deel van de openbare ruimte (Ambachtstraat en Nijverheidsdwarsstraat) wordt momenteel aangelegd. Dit zal naar verwachting het tweede kwartaal 2024 gereed zijn. De resterende deelvelden worden ontwikkeld met een programma van woningen en commerciële voorzieningen (met name kantoren-dienstverlening). Net als in veld 7 vindt de ontwikkeling in deze deelvelden plaats op grond van een reeds afgesloten gronduitgifte overeenkomst. De gemeente stelt een kavelpaspoort op. De ontwikkelende partij zal na acceptatie van dit kavelpaspoort medio 2024 de ontwerpfase weer oppakken. Voor de kerstvakantie van 2024 zal hij het voorlopig ontwerp moeten afronden. Veld 9 De Poortmeesters is opgeleverd en de openbare ruimte is gereed. Veld 10 The Family is opgeleverd. De inrichting van de openbare ruimte inclusief het Mercuriuspad is momenteel in uitvoering. De verwachting is dat dit in het tweede kwartaal van 2024 gereed is. Van Leeuwenhoekpark: Noord & Zuid Dit park wordt in 2 fases aangelegd: Noord en Zuid. De planning volgt de oplevering van de omringende bebouwing. Dit betekent dat eerst het noordelijk deel wordt gerealiseerd. Van dit noordelijke deel is het gedeelte tussen The Social Hub en Antoni in maart 2023 afgerond, inclusief het waterwerk, en overgedragen aan de beheerorganisatie. Het tweede deel tot en met de brug en het bouwterrein van Veld 2.5 is gereed.

De overdracht aan de beheerorganisatie is in voorbereiding. Het laatste deel van het noordelijke park zal dan na afronding van Veld 2.5 gerealiseerd worden. De prognose hiervoor is medio 2025. Door de vertragingen in de realisatie van de deelvelden 6 is er nog geen voortgang gemaakt met het Van Leeuwenhoekpark Zuid. Momenteel vindt een doorstart plaats met de uitwerking van het definitief ontwerp. Dit gebeurt in overleg met de stakeholders en omgeving. Prognose start realisatie is 2026.

Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding Via de tussentijdse actualisatie wordt ook gesignaleerd of zich in opmaat naar het volgende MPG 2025 en de hiermee verbonden Jaarrekening 2024 mogelijk significante financiële wijzigingen voor gaan doen. De financiële situatie per 1-6-2024 wijkt niet wezenlijk af van die per 1-1-2024. Dit geldt voor de totale kosten, totale opbrengsten, netto contante waarde en de eindwaarde. Zie hiervoor de volgende tabel.

20

TMPG 2024

MPG 2024

Verschil**

V/N*

Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

133,85 € 128,97 €

133,76 € 128,90 €

0,09 N 0,08 V

Saldo

€

-4,88 €

-4,86 €

-0,02 N

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

-4,95 € -5,47 €

-4,99 € -5,51 €

0,04 V 0,04 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Verschillen ten opzichte van het MPG 2024 In de volgende tabel zijn de wijzingen in hoofdkosten- en hoofdopbrengstensoorten weergegeven. Er zijn geen verschillen groter dan € 0,1 mln. om nader toe te lichten. KOSTEN Verwerving Tijdelijk beheer Bouwrijp maken Woonrijp maken Plankosten Overige kosten Rente TOTALE KOSTEN

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** V/N* € 54,03 € 54,03 € € 1,58 € 1,58 € € 5,26 € 5,26 € € 28,99 € 28,94 € 0,06 N € 27,85 € 27,85 € € 16,42 € 16,39 € 0,03 N € -0,28 € -0,28 € € 133,85 € 133,76 € 0,09 N

OPBRENGSTEN Verkoop onroerend goed Subsidies en bijdragen Overige opbrengsten TOTALE OPBRENGSTEN

€ € € €

97,47 31,50 128,97

€ € € €

97,45 31,45 128,90

€ € € €

0,02 V 0,05 V 0,08 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Wel gaan zich wijzigingen voordoen in de verwachte kosten en opbrengsten in het jaar 2024. Het was de verwachting dat de grondlevering van velden 7 en 8 al in 2024 zou beginnen. Door de opgelopen vertraging is de verwachting nu dat deze leveringen geheel in 2025 zullen plaatsvinden.

Totale kosten 2024 Totale opbrengsten 2024 SALDO 2024

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** V/N* € 12,25 € 12,15 € 0,09 N € 6,54 € 11,52 € -4,99 N € -5,71 € -0,63 € -5,08 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Wijziging resultaat Per saldo blijft het nominaal resultaat van de grondexploitatie (het verschil tussen de totale nominale kosten en de totale nominale opbrengsten) met -€ 4,88 mln. (nadelig) nagenoeg gelijk aan de waarde ten tijde van het MPG 2024. Hetzelfde geldt voor de netto contante waarde en de eindwaarde. Deze bedragen per 1-6-2024 -€ 4,95 mln. (nadelig), respectievelijk -€ 5,47 mln. (nadelig).

21

Specifieke aandachtspunten De grondexploitatie voor Nieuw Delft bevat een aantal specifieke onderdelen. Deze zijn: kwaliteitsgelden, investeringskosten parkeren, kosten PFAS en kosten mobiliteits-hub. Bij deze specifieke elementen wordt hieronder kort stilgestaan. Kwaliteitsgelden De raad heeft een bedrag van € 3 mln. beschikbaar gesteld om de kwaliteit van de openbare ruimte in Nieuw Delft te verhogen. Hiermee werd een bezuinigingsslag uit het verleden teruggedraaid. In een raadssessie op 27 juni 2023 is een raadsvoorstel met een verdeling van de resterende kwaliteitsgelden aan een aantal deelprojecten binnen Nieuw Delft door de gemeenteraad goedgekeurd. Hierbij is met name aandacht gevraagd voor meer vergroening, meer klimaatadaptatie en een onderzoek naar de vergroening van het busplein. Deze zaken worden in 2024 per deelproject opgepakt. Momenteel lopen de volgende zaken: Op verzoek van de raad wordt een voorstel uitgewerkt voor vergroening van het OV-plein. Hierbij moet rekening worden gehouden met de belasting van de tunnel. De realisatie van plantenbakken met groen en bomen rond het OV-plein worden nu onderzocht. Daarnaast is onderzocht of ook de bushaltes vergroend kunnen worden.

Vanwege de beperkte ruimte op de perrons blijkt het niet mogelijk om hier een levensvatbare vergroening te ontwerpen, zowel door beplanting op de perrons als via een verbinding van de randen door middel van klimplanten. Er is te weinig ruimte om voldoende gronddekking voor de beplanting te realiseren, waardoor hier geen levensvatbaar systeem kan worden ontworpen. Derhalve wordt nu verder de focus gelegd op het vergroenen van de randen van het OV-plein. Een ontwerp hiervoor zal in 2024 aan de raad worden voorgelegd. Park Noord is voor 2/3e gerealiseerd, het verzoek hier is om het gerealiseerde groen te verdichten en in het laatste deel het betonwerk te verkleinen. Het voorstel hiertoe wordt uitgewerkt. De participatie van Park zuid wordt opgestart. Hierbij zal het Voorlopig Ontwerp als basis verder worden uitgewerkt, met meer oog voor groen en minder beton, het uitwerken van de verschillende speelplekken en een onderzoek naar het bufferen van water ten behoeve van het watergeven van het park conform de nieuwe eisen van klimaatadaptatie. Investeringskosten parkeren (onrendabele top parkeren) In de grondexploitatie is per 1-1-2024 nog een bedrag van € 5,5 mln. beschikbaar voor het opvangen van onrendabele toppen of een tekort aan parkeerplaatsen. Het resterende bedrag kan gebruikt worden voor onrendabele toppen of een tekort aan parkeerplaatsen in velden 6, 7 en 8.

Kosten PFAS In het projectgebied Nieuw Delft was op verschillende ontwikkelvelden PFAS aanwezig. Om deze vervuiling te saneren was er € 3 miljoen budget beschikbaar. Alle bekende PFAS is inmiddels verwijderd. Dit heeft nagenoeg het gehele budget gekost. Mobiliteits-hub De raad heeft een bedrag van € 1,05 mln. beschikbaar gesteld ter dekking van de onrendabele top van één of meerdere hubs. Inmiddels is een definitieve hub, in opdracht van de gemeente, in aanleg op veld 6. De gemaakte kosten per 1-6-2024 bedragen € 2,2 mln. De verwachte nog te maken kosten en de te realiseren opbrengsten uit de verkoop van de parkeerplaatsen zijn apart inzichtelijk. De totale kosten overstijgen de totale opbrengsten. Het negatieve verschil kan vooralsnog worden opgevangen binnen het door de raad beschikbaar gestelde bedrag ter dekking van de onrendabele top.

22

Plankosten De plankosten en de overhead in het lopend jaar 2024 zijn na het MPG 2024 aangepast. Personele wisselingen, herijking van de verwachte te maken uren en inpassingen van definitieve uurtarieven waren hier de oorzaak van. De uitputting per type plankosten verschilt per sub-post, zoals te zien is in de volgende tabel. Plankosten Interne uren Externe kosten Overhead TOTAAL

Bedrag MPG 2024 Bedrag TMPG 2024 Besteed 1-6-2024 Besteed in % t.o.v. TMPG 2024 € 0,98 € 0,94 € 0,33 35% € 0,71 € 0,58 € 0,15 26% € 0,31 € 0,34 € 0,08 25% € 2,00 € 1,86 € 0,56 30%

Bedragen in € miljoen

Per 1-6-2024 is er € 0,33 mln. aan interne plankosten geboekt. Dit is 35% van het totaal begrote bedrag voor het jaar 2024. De bijbehorende overhead van € 0,08 mln. betreft alleen Q1. Bedragen behorende bij Q2 zijn nog niet door de financiële administratie geboekt. Per 1-6-2024 is er € 0,15 mln. aan externe plankosten geboekt. De resterende budgetten worden voldoende geacht voor de rest van het jaar. Risico’s Bij het TMPG 2024 is de risicoanalyse voor Nieuw Delft opnieuw geactualiseerd. Per 31-05-2024 zijn er 32 risico’s benoemd. Aan ieder risico is een kans van optreden en een financieel effect bij optreden van het risico toegekend. Vermenigvuldiging van kans met bedrag levert het bijbehorende risicobedrag op. Voor alle risico’s samen leidt deze methodiek tot een totaal risicobedrag van € 3,04 mln. De risico’s met een risicobedrag (verwachtingswaarde) hoger dan € 0,1 mln. zijn: -

-

Hogere kosten vanwege tijdelijke maatregelen om bouw- en bewonersverkeer te scheiden, veiligheid verhogende maatregelen en moeilijke bereikbaarheid aan te leggen openbaar gebied. Claim The Student Hotel. Lagere grondopbrengsten veld 7. Het lukt gemeente en ontwikkelaar niet om de afgesloten gronduitgifteovereenkomst voor velden 7 en 8 op essentiële onderdelen aan te passen, waardoor het proces vertraagt. In het zuidelijk deel van veld 6 moeten mogelijk extra parkeerplaatsen aangelegd worden. Hogere bouwkosten. Handhaven huidige gronduitgifteovereenkomst voor de velden 7 en 8 kan leiden tot lagere grondopbrengsten en/of vertraging. Complexe bouwlogistiek velden Zuid.

Ten tijde van het MPG 2024 bedroeg het totale risicobedrag € 3,02 mln. De (geringe) stijging van het risicobedrag wordt nagenoeg geheel verklaard doordat bestaande risico’s nader zijn gespecificeerd. Risico’s voor veld 7 en 8 zijn vervangen en opgedeeld. Zodoende zijn de risico’s verduidelijkt en specifieker gemaakt. Het totale risicobedrag voor deze velden is gelijk gebleven. De risicobeheersing is hierdoor verbeterd. Het risicobedrag van € 3,04 mln. moet worden opgenomen in het gemeentelijk weerstandsvermogen. Dit is nagenoeg gelijk aan het bedrag bij het MPG 2024 zoals te zien is in de volgende tabel.

23

Te dekken risicobedrag

TMPG 2024 MPG 2024 € 3,04 €

Verschil 3,02 €

V/N* 0,02 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

2.1.4. Voorhof Noord-West Beoogd resultaat Het project Voorhof Noord-West heeft als doel het creëren van een prettig woon- en leefmilieu voor bewoners in combinatie met het bieden van economisch perspectief voor winkeliers en andere ondernemers. Programmering en planning Grondexploitatie Voorhof Noord-West kent twee deelgebieden. Dit zijn Hovenpassage en AH locatie. Looptijd van het project is tot en met 2027. Het programma voor deelgebied Hovenpassage bestaat uit: • 300 – 400 woningen. • 9.000 m2 bvo aan winkels, horeca en dienstverlening. In maart 2022 heeft de gemeente een addendum gesloten met de ontwikkelaar voor de resterende ontwikkelingen, te weten Blok 6 en Blok 4. Het nog te realiseren programma in Blok 6 en Blok 4 is 250 woningen en 2.400 m2 bvo niet-wonen (gemengde doeleinden). Om de ontwikkelingen uit het addendum mogelijk te maken dient nog een planologische procedure doorlopen te worden, omdat het beoogde aantal woningen niet past binnen het geldende bestemmingsplan. Blok 6 wordt eerst ontwikkeld, hierna volgt Blok 4. Start bouw van Blok 6 heeft de ontwikkelaar doorgeschoven van 2024 naar 2025. Blok 4 staat gepland in 2026. Het programma voor Blok 4 bestaat uit 200 woningen. Het gaat hier om een ‘luxe’ woontoren van stedelijk karakter passend bij de al bestaande woontorens aan de Martinus Nijhofflaan.

Hierdoor wordt Blok 4 de tegenhanger van Delft Hoog met de drie kleinere toren hiertussen. Hierbij wordt ook voorzien in voldoende parkeervoorzieningen.

Figuur 5 Schematische weergave Blok 6 (V6) en Blok 4 (T4) Hovenpassage

24

Het programma voor deelgebied AH locatie bestaat uit: • 300 woningen. • 6.000 m2 bvo aan winkels. Dit programma is gerealiseerd. Activiteiten in 2024 en vooruitblik Deelgebied Hovenpassage Op 7 december 2023 heeft de raad het bestemmingsplan dat de bouw van Blok 6 mogelijk maakt vastgesteld. De ontwikkelaar kan nu een omgevingsvergunning aanvragen. Deze aanvraag wordt in Q3 2024 verwacht. Stedin heeft aangegeven dat er alsnog leidingen moeten worden verplaatst. Deze werkzaamheden staan gepland in november/december 2024. Hierdoor kan de ontwikkelaar pas in 2025 starten met de bouw. Gemeente en ontwikkelaar zijn in overleg over de werkzaamheden die nog moeten worden verricht aan het kavel en de onderlinge verdeling van de hiermee gemoeide kosten. Voor Blok 4 wordt een stedenbouwkundig plan opgesteld, in combinatie met een ontwikkeling die buiten het plangebied van de grondexploitatie valt en waarvoor een anterieure overeenkomst wordt opgesteld. Het opstellen van het plan vergt meer tijd dan verwacht. De planning nu is dat dit in Q3 van 2024 kan worden afgerond en vervolgens aan de raad kan worden aangeboden. Vervolgens moet de benodigde ruimtelijke procedure worden opgestart. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1-1-2024 is deze procedure nog onderwerp van studie en overleg. Start bouw van Blok 4 staat gepland in 2026.

Afronding van het woonrijp maken van het plangebied vindt plaats in 2027. Deelgebied AH locatie De woontoren aan de Martinus Nijhofflaan, Prince of Delft, heeft de ontwikkelaar in juni 2023 opgeleverd. In Q2 2024 zijn de gronden teruggeleverd aan de gemeente. Hiermee is dit deelgebied afgerond. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding De financiële situatie per 1-6-2024 wijkt niet wezenlijk af van die per 1-1-2024. Zie hiervoor de volgende tabel. TMPG 2024 MPG 2024

Verschil**

V/N*

Totale kosten Winstneming 2022 Totale opbrengsten

€ € €

16,25 € 0,70 € 17,42 €

16,25 € 0,70 17,42 €

-

Saldo

€

0,48 €

0,48 €

-

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

0,40 € 0,44 €

0,39 € 0,42 €

0,01 V 0,02 V

-

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

25

Verschillen ten opzichte van het MPG 2024 Ook binnen de hoofdkostensoorten en hoofdopbrengstensoorten hebben zich geen wijzigingen voorgedaan, zoals blijkt uit de volgende tabel. KOSTEN Verwerving Tijdelijk beheer Bouwrijp maken Woonrijp maken Plankosten Overige kosten Rente TOTALE KOSTEN

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** € 0,00 € 0,00 € € 0,09 € 0,09 € € 2,34 € 2,34 € € 5,09 € 5,09 € € 7,87 € 7,87 € € -0,52 € -0,52 € € 2,07 € 2,07 € € 16,95 € 16,95 € -

OPBRENGSTEN Verkoop onroerend goed € Subsidies en bijdragen € Overige opbrengsten € TOTALE OPBRENGSTEN€

12,98 4,44 17,42

€ € € €

12,98 4,44 17,42

€ € € €

V/N*

-

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Wel leidt het doorschuiven van start bouw van Blok 6 van 2024 naar 2025 tot een verschuiving van geldstromen in 2024. Dit is in de volgende tabel weergegeven.

Totale kosten 2024 Totale opbrengsten 2024 SALDO 2024

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** V/N* € 0,63 € 0,63 € € € 1,35 € -1,35 N € -0,63 € 0,72 € -1,35 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Wijziging resultaat De netto contante waarde en eindwaarde zijn stabiel. Risico’s Het risicoprofiel is ongewijzigd. Er is 1 risico met een risicobedrag hoger dan € 0,1 mln. Dit betreft hogere kosten woonrijp maken als gevolg van het ontbreken van een ontwerp.

Te dekken risicobedrag

TMPG 2024 MPG 2024 Verschil** € 0,27 € 0,27 € -

V/N*

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

26

2.2. In afronding 2.2.1. Harnaschpolder De laatste kavel is medio 2024 verkocht. De grondexploitatie wordt per 31-12-2024 afgesloten. 2.2.2. Haring Alle woningen zijn opgeleverd. Wat rest is de verkoop van drie parkeerplaatsen. Dat staat gepland in 2024. Verder speelt er nog een discussie met de ontwikkelaar over de aansluitingskosten op het riool. De verwachting is dat de grondexploitatie eind van het jaar kan worden afgesloten.

27

3. Overige gebiedsontwikkelingen en grondposities 3.1. Schieoevers De ontwikkelingen in Schieoevers Noord vinden hun grondslag in het Ontwikkelplan Schieoevers van 2019. De gemeente heeft een beperkt aantal grondposities in dit gebied: o

o

o

Vulcanusweg 295-305 De resterende gemeentelijke grondpositie is tot medio 2029 verhuurd ten behoeve van Tiny Houses. Stationsomgeving Delft Campus: Noordkavel en De Strip Met een ontwikkelende partij zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van de Noordkavel. In De Strip is de gemeente deels eigenaar, namelijk van de openbare ruimte en een voormalige BAM locatie. Nieuwe Haven De gemeente beschikt over een klein deel van de locatie. Dit perceel is gereserveerd voor roeivereniging Laga. Hiervoor is een grondexploitatie opgesteld. De planning is dat deze in oktober 2024 aan de raad ter vaststelling wordt voorgelegd.

Ontwikkelaars hebben grondposities in Kabeldistrict en Nieuwe Haven. Om ontwikkelingen hier mogelijk te maken heeft de raad oktober 2022 een nieuw bestemmingsplan vastgesteld en april 2024 een herstelbesluit genomen. Tegen het bestemmingsplan is beroep aangetekend. De gemeente is in afwachting van behandeling door de Raad van State. Voor de stationsomgeving wordt eind 2024 een gebiedsvisie aan de raad voorgelegd. Diverse subsidieaanvragen zijn ingediend bij en toegekend door Rijk en Provincie. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen wij naar de Voortgangsrapportage Schieoevers tweede helft 2023 en jaarplan 2024. 3.2. Gillis/Delfia Samen met woningcorporatie Woonbron werkt de gemeente ten behoeve van de integrale wijkversterkingsopgave in deze buurt het ambitiedocument “Kansen voor een sterk Gillis” verder uit naar een Integraal Ontwikkelplan. De gemeentelijke grondposities hier betreffen de sportvelden van voormalige voetbalclub Delfia, enkele vastgoedobjecten aan de Mozartlaan en het bestaand openbaar gebied. Het gebied Gillis/Delfia is opgenomen in de toegekende 5e tranche WBI (Woningbouwimpuls) voor Delft West. Deze specifieke uitkering dient ter dekking van tekorten in de openbare ruimte, potentiële grond- en opstalaankopen, het versnellen van woningbouw en de realisatie van een groter percentage betaalbare woningen.

In 2024 werken gemeente en Woonbron samen verder aan de uitwerking van het Integraal Ontwikkelplan dat naar verwachting in het tweede kwartaal van 2025 afgerond wordt en ter vaststelling wordt aangeboden. Onderdeel van dit proces is participatie met de buurt. Daarnaast wordt door de initiatiefnemers van de Buurtfabriek gekeken naar een eerste/tijdelijke opzet van de Buurtfabriek op het terrein van het wijkcentrum BuitenGewoon. Dit betreft een samenwerking tussen verschillende wijkorganisaties. 3.3. Campus Zuid Voor dit gebied is een plan opgesteld met een programma van totaal 360.000 m² bvo (exclusief bijbehorend gebouwd parkeren). Dit programma bestaat uit: - 100.000 m² bvo bestemd voor de TU Delft op grond van de TU Delft. - 225.000 m² bvo voor kennisintensieve bedrijven/samenwerkingspartners van de TU Delft op grond van de TU Delft. 28

-

35.000 m² bvo aan wonen en kennisintensieve bedrijven, evenals sportvelden/sportaccommodaties en een ecologische zone op grond van de gemeente Delft.

De totale ontwikkeling bestaat uit meerdere fasen. De eerste fase betreft de ontwikkeling met een planperiode van 20 jaar. In 2021 werd hiervoor een anterieure overeenkomst met de TU afgesloten. Daarin zijn afspraken opgenomen over het kostenverhaal. In 2022 is vanwege uitspraken/jurisprudentie in de stikstofwetgeving besloten om het plangebied van het bestemmingsplan te verkleinen. Het plangebied omvat nu alleen ontwikkelingen die passen binnen de normen voor stikstofdepositie. Dit betekent dat het bestemmingsplan de realisatie van circa 70.000 m2 bvo van het totale programma mogelijk maakt. Hiermee worden ontwikkelingen voor de komende 2 tot 3 jaar veiliggesteld. Vervolgens zal onderzocht worden hoe het overig deel van Campus Zuid gerealiseerd kan worden. Het bestemmingsplan is juli 2024 door de raad vastgesteld. De gemeentelijke locatie voor wonen en kennisintensieve bedrijven is tot april 2031 verhuurd voor een tijdelijk theater. In 2024 werkt de gemeente een sportschuif uit en brengt deze in de jaren erna tot uitvoering. 3.4. Kavels Tanthof Er resteert nog één kavel aan de Laan der Verenigde Naties in Tanthof. Hiervoor is nog geen definitieve bestemming. De kavel wordt strategisch aangehouden. 3.5. De Reiger Samen met woningcorporatie Woonbron werkt de gemeente aan een integraal plan voor de herontwikkeling van het Poptahof (Project de Reiger).

De gemeente is hier eigenaar van het aanwezige parkeerterrein. Naast woningcorporatie en gemeente kent het gebied nog een aantal andere eigenaren. Woonbron heeft een bestaande sociale woningbouwlocatie met 99 sociale woningen die aan het einde van zijn levensduur is. Het sloopbesluit is reeds genomen en uitvoering staat gepland voor 2025/2026. Samen met Woonbron is besloten tot een integrale ontwikkeling waarbij de sociale woningen terugkomen en het voorliggende parkeerterrein wordt ontwikkeld. Met deze ontwikkeling kan een optimaal plan worden opgesteld waarbij het naastgelegen park kan worden afgemaakt en waarbij het gebied goed aangesloten kan worden bij De Hoven. Voor Woonbron is het ook een startpunt voor verdere herontwikkeling/renovatie van de resterende Poptahof woongebouwen. Het project is als onderdeel van Delft West aangemeld voor de 5e tranche Woningbouwimpuls (WBI). Juni 2023 is deze aanvraag gehonoreerd. De toegezegde uitkering zal worden meegenomen in de financiële kaders. Het bestemmingsplan is reeds in een vorige fase aangepast. Met Woonbron is in mei 2024 een intentieovereenkomst gesloten waarin de kaders zijn vastgelegd voor de ontwikkeling en de samenwerkingsvorm. De verwachting is dat er in 2025 een grondexploitatie kan worden opgesteld en vastgesteld.