Technische vragen jaarstukken 2024 gesteld via Cie. R&A

Bij meerdere reserves, zoals de Reserve Stad De bestemmingsreserves worden ingezet als incidentele dekkingsbron. De geplande ontttrekkingen vinden (€3.127.000), de Reserve Openbare Ruimte (€1.000.000) niet plaats als de uitgaven niet zijn gerealiseerd. Veelal is sprake van uitstel van de beoogde dekkng en geen en de Reserve Schieoevers (waar onder andere €983.000 afstel. De uitvoering van plannen en projecten is standaard onderwerp van managementgesprekken. voor een businesscase niet is uitgevoerd), zijn begrote onttrekkingen niet tot besteding gekomen. Wat zegt dit over de haalbaarheid van het geplande beleid? En hoe wordt hier structureel op gestuurd?

82

Volgens de jaarstukken 2024 is het onderzoek naar geluidsoverlast bij de VAK niet uitgevoerd (€31.000 begroot, €0 gerealiseerd). Tegelijkertijd is eerder aan de raad gecommuniceerd dat het onderzoek wel heeft plaatsgevonden. Hoe verhouden deze twee zich tot elkaar? Is het onderzoek uitgevoerd en zo ja, waarom is dit niet zichtbaar in de financiële verantwoording?

Een deel van het onderzoek (inventarisatie van wat er moet gebeuren, opvragen offertes voor de werkzaamheden) is in 2024 door de VAK zelf gedaan zonder extra kosten. In 2025 worden deze middelen wel ingezet voor verder onderzoek o.a. naar de effecten van het geluidsdicht maken van twee ruimtes die als pilot kunnen dienen voor het totale pand (reductie in decibellen meten na ingrepen, advies voor aanpak andere ruimtes).

25 83

In 2024 is €230.000 onttrokken uit de reserve voor slapende dienstverbanden bij Werkse! Welke verplichtingen of afwikkelingen zijn met deze onttrekking gedekt, en wordt verwacht dat hier in de komende jaren opnieuw middelen voor nodig zijn?

De reserve slapende dienstverbanden betrof de transitievergoedingen die betaald hadden kunnen moeten worden als iemand na 2 jaar ziekte de WIA in gaat. De reservering is gemaakt toen de UWV geen toezegging had gedaan tot betaling. Dit is veranderd en de reservering kon dus vrijvallen. De middelen zijn niet specifiek gebruikt voor specifieke verplichting, maar vrijgevallen naar de algemene middelen.

84

Er is €48.000 geboekt onder de reserve “organisatieontwikkeling Werkse!”. Waarvoor is dit bedrag van €48.000 in 2024 ingezet binnen de organisatieontwikkeling van Werkse! en wat is de verwachte doorwerking op structurele lasten of efficiency?

Op basis van de voorlopige jaarcijfers van Werkse! is het negatieve resultaat ten laste gebracht van deze reserve. Dit is dus niet ingezet voor specidiek doel maar dekking voor het verschil tussen baten en lasten van het gemeentelijk deel van Werlkse!. Het definitieve resultaat is nog iets kleiner, namelijk -/- €23k. NB De Werkse! Holding BV heeft +€130k en het gehele Werkse! Groep resultaat is daarmee positief, met €106k in 2024.

OVERHEAD Algemeen De jaarstukken laten zien dat er op meerdere afdelingen sprake is van aanzienlijke overschrijdingen door externe inhuur, bijvoorbeeld bij Financiën (€315.000) en HRM (€213.000). Externe inhuur is begrijpelijk bij tijdelijke pieken of specialistische kennis, maar roept vragen op als het structureel wordt ingezet voor reguliere taken.

85

In hoeverre is de externe inhuur tijdelijk of structureel? Externe inhuur is per definitie altijd tijdelijk.

86

Wat doet de gemeente om deze afhankelijkheid af te bouwen — bijvoorbeeld door werving, opleiding of herverdeling van taken?

87

Wordt bij nieuwe projecten, zoals de implementatie van Vooraf wordt een inschatting gemaakt voor de benodigde capaciteit door de ambtelijke organisatie. het nieuwe financiële systeem, vooraf expliciet rekening Uiteindelijk neemt het DT hierover een besluit. gehouden met de benodigde capaciteit en inzet van personeel?

Externe inhuur is doorgaans noodzakelijk ter invulling van vacatureruimte, die niet direct kan worden ingevuld door arbeidskrapte. Voorzover als mogelijk worden deze werkzaamheden alsnog intern of door werving van vaste medewerkers ingevuld om de afhankelijkheid af te bouwen.

26 Op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen is een vrijval verwerkt voor een bestaande voorziening ten behoeve van juridische claims (€ 418.000). Deze vrijval veroorzaakt incidenteel een onderschrijding van de lasten op het budget van Facilitair."

88 89

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Worden de risico-inschattingen regelmatig Ja, ieder half jaar wordt het totaal aan risico-inschattingen gectualiseerd. Ieder individueel risico wordt geactualiseerd? minimaal eens per jaar geactualiseerd. Is er overwogen om de structurele weerstandscapaciteit Nee, vooralsnog is hier geen aanleiding voor. Bewaking van een financieel gezonde gemeente vindt plaats op te hogen om beter voorbereid te zijn op door sturing op de uitgaven en inkomsten. aanhoudende financiële druk?

90

Waaruit bestaat de toename van €27,9 miljoen in de Algemene reserve precies, en zijn dit incidentele of structurele meevallers?

De toename word in hoofdzaak verklaard door de rekeningresultaten 2023 en 2024 (€ 11,3 mljoen), de ophoging van de buffer in de PB 2023-2026 alsmede de inzet voor de opgaven Delft-West en IDD (€ 12,8 miljoen) en de toevoeging van de vrijval van de reserve Maatregelen coronacrisis (€ 4,1 miljoen). De overige mutaties zijn het gevolg van eerder gemaakte afspraken (- € 0,4 miljoen).

91

Wordt de lage investeringsdruk mede veroorzaakt door De netto investeringsquote wordt bepaald door de immateriële en materiële vaste activa. De geactiveerde uitstel van projecten? En zo ja, welke en waarom? investeringen zijn onderdeel van de materiële vaste activa en worden mede bepaald door de gerealiseerde projecten. De score van de netto investeringsquote is positief omdat de signaleringswaarden voor te hoge en te lage investeringen niet worden overschreden.

92

Waar is de vrijgevallen coronamiddelen (€4,1 miljoen) precies voor gebruikt of gereserveerd?

Het positieve saldo van de bestemmingsreserve Maatregelen coronacrisis is overgeheveld naar de Algemene reserve en onderdeel van vrij besteedbare ruimte die is betrokken bij de incidentele dekkingsmiddelen. Deze middelen zijn en worden ingezet als dekking voor cofinanciering, opgaven Delft-West en IDD en het begrotingssaldo.

27 93

Hoe wordt gewaarborgd dat PM-posten zoals strategische risico’s of dossiers zonder exacte bedragen wel goed worden meegenomen in bestuurlijke afwegingen?

Het risicomanagement is bedoeld om zicht te krijgen op de onzekerheid waar bestuurders in college en vertegenwoordigers in de raad onvermijdelijk mee te maken hebben. Door de inventarisatie van (strategische) risico's en kerndossiers wordt bij voorkeur gekwantificeerd in beeld gebracht welke potentiële risico's het gemeentebestuur loopt. Waar kwantificering niet ingeschat kan worden, wordt het wel benoemd, om het in het totaalbeeld niet uit het zicht te verliezen.

94

Waarom zijn er nog geen voorstellen gedaan voor inzet van de beschikbare middelen in de Reserve Stad (€18,5 miljoen), terwijl er druk ligt op investeringen in o.a. Prinsenhof en infrastructuur?

De beschikbare middelen in de bestemmingsreserve Stad zijn onderdeel van de incidentele dekkingsmiddelen. Deze middelen zijn en worden ingezet als dekking voor Museum Prinsenhof en de Gelatinebrug.

95

De vrij besteedbare ruimte binnen de Algemene reserve De vrij besteedbare ruimte in de Algemene reserve is onderdeel van de incidentele dekkingsmiddelen. Deze bedraagt op dit moment €38,7 miljoen. Wordt hiervoor middelen zijn en worden ingezet als dekking voor cofinanciering, opgaven Delft-West en IDD en het een bestedingsdoel voorzien of een begrotingssaldo. reserveringsstrategie gevolgd, en zo ja: op basis van welke uitgangspunten en termijnen?

96

Hoe verklaart het college het grote verschil tussen de gereserveerde €14,4 miljoen en het feitelijke begrotingssaldo? Zie pagina 127 tabel incidentele dekkingsmiddelen

De reservering van € 14,4 miljoen is het saldo van de oorspronkelijke reservering van € 25 miljoen (zie PB 2024-2027) en de geplande inzet voor het begrotingssaldo in 2025.

97

Wat gebeurt er met de vrijgevallen €9,8 miljoen aan reservering voor het begrotingssaldo 2024–2025?

De vrijval van € 9,8 miljoen vloeit terug naar de reservering die daardoor toeneemt van € 4,6 miljoen naar € 14,4 miljoen.

98

De post vlottende activa daalt sterk van €211,6 miljoen Een groot gedeelte van het saldo van de vlottende activa betreft de rekening-courant verhouding met het in 2024 naar slechts €145.000 in 2027. Waar wordt deze Rijk (ca. 156 mln.). Deze middelen zullen de komende jaren ingezet worden om te voorzien in de forse afname door veroorzaakt, en welke gevolgen heeft toegenomen liquiditeitsbehoefte van de gemeente. De verwachting is dat ultimo 2027 het saldo rekeningdit voor de financiële flexibiliteit en liquiditeit van de courant verhouding met het Rijk nagenoem nihil zal zijn. Dat verklaar de aanzienlijk lagere stand van de gemeente? Zie pagina 128, tabel meerjarige balans vlottende activa in dat jaar.

28 99 128 Waaruit bestaat de stijging van de overlopende passiva Deze stijging kan in zijn geheel worden toegewezen aan de post 'de van Europese en Nederlandse in 2024? Is dit uitstel van betalingen of voortkomend uit overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel'. Deze tijdelijke verplichtingen? Van €87 miljoen in 2023 naar post muteert van 29 mln. eind 2023 naar bijna 84 mln. eind 2024. €142,8 miljoen in 2024, daarna weer omlaag. Zie pagina 128, tabel meerjarige balans. 100 126 In 2024 bedraagt de post liquide middelen €5 miljoen, De gemeente Delft heeft per 31-12-2024 de bankrekening van AHC Stedin opgenomen in de liquide terwijl dit in de overige jaren rond de €20.000 ligt. Wat is middelen. Dit betreft een bedrag van circa 5 mln. de achtergrond van deze tijdelijke piek? Zie pagina 126, tabel meerjarige balans. 101

102

De belastingdruk in Delft ligt boven het landelijk Het kengetal Belastingcapaciteit is gebaseerd op een vergelijking van de woonlasten in Delft met het gemiddelde. Hoeveel ruimte heeft de gemeente nog om landelijk gemiddelde. De woonlasten betreffen de OZB voor woningen en de rioolheffing en belastingen te verhogen als dat nodig is voor nieuwe afvalstoffenheffing voor meerpersoonshuishoudens. De woonlasten in Delft zijn op basis van dit kengetal plannen of financiële tegenvallers? Hoe wendbaar is 13,5% hoger dan het landelijk gemiddelde. Volgens de waarderingscijfers die de provincie als financieel Delft op dit punt? toezichthouder hanteert, is deze score 'meest risicovol'. Dit betekent dat de wendbaarheid op dit onderdeel gering is en de ruimte voor een extra stijging van de woonlasten beperkt is. Wel is de verwachting dat veel gemeenten de woonlasten gaan verhogen om het ravijn vanaf 2026 te dempen. Daarmee ontstaat mogelijk meer ruimte voor verhoging van de woonlasten. RISICO PARAGRAAF De ontwikkeling van Schieoevers kent een risicoprofiel van €20,2 miljoen. Wordt bij de actualisatie van het risicoprofiel ook rekening gehouden met toekomstige investeringsopgaven in het gebied, en op welke manier worden hier financiële reserveringen of scenario’s voor meegenomen blz ChristenUnie

Het operationeel risicoprofiel wordt gebaseerd op de door de raad vastgestelde geldende kader "Delftse aanpak: risico's in beeld". Daarin is opgenomen dat risico's worden opgenomen als de raad tot het project heeft besloten. Dus er worden geen potentiële risico’s opgenomen voor eventuele aanvullende investeringen waartoe de raad niet heeft besloten. Nieuwe (aanvullende) risico’s komen aan de orde wanneer aanvullende investeringsvoorstellen naar de raad zouden gaan. De bepaling van een aanvullend risicobedrag is dan immers ook te relateren aan een concreet voorgesteld extra investeringsbedrag.

29 103 19 Is er in de jaarstukken een evaluatie te vinden van de bijsturingsmaatregelingen uit de Kadernota 2024?

Er is geen aparte evaluatie opgenomen van bijsturingsmaatregelen. De maatregelen zijn verwerkt in de programma's Schone en veilige stad (aanpassing afschrijftermijnen) en Financiën (afrekening BCF en onderzoek bestemmingsreserves). De maatregel Incidentele dekking is niet gerealiseerd als gevolg van de positieve ontwikkeling van het begrotings- en rekeningsaldo.

104 20 Wat betekend 1,2,3,4,5 in de kop van de onderste tabel op deze pagina? 105 21 Welke andere handvatten hebben we met onze nieuwe manier van financiële condities inschatten om onze financiële positie met andere gemeentes te vergelijken?

Zie toelichting pagina 265.

106 22 De indicatoren van de vermongenspositie laten een groot verschil zien met de eerdere jaren qua vermogenspositie, is hier op gestuurd of is dit een schommeling?

De scores van de kengetallen zijn de uitkomst van de beweging van de balans (bezit en schulden) en de exploitatie (baten en lasten). De sturing vindt met met name plaats op die bewegingen en de keuzes die daarbij gemaakt (kunnen) worden. Dit gaat bijvoorbeeld over het saldo van baten en lasten, de financiering van schulden en het schatkistbankieren. De scores van de kengetallen zijn dan vooral een resultante van de sturing (ter vergelijking: de kengetallen zijn eerder een thermometer dan een thermostaat).

107 28 Bij het investeringsplan staat dat niet uitgegeven middelen worden geherfaseerd, geldt dit ook voor de bedrijfsmiddelen?

Dit geldt ook voor de bedrijfsmiddelen.

GEZONDE & SOCIALE STAD 108 71 Wordt in de toekomst verwacht dat WMO nog meer baten ontvangt vanuit de toename van het aantal cliënten? Omdat de baten dit jaar hoger zijn dan de lasten, is de verwachting dat de eigen bijdrage gaat dalen?

De financiële kengetallen zijn voor alle gemeenten voorgeschreven in het BBV. Hiervoor is dus een vergelijking te maken. Voor een overzicht zijn dashboards beschikbaar, bijvoorbeeld bij de provincie Zuid Holland die voor alle gemeenten in de provincie bijhoudt wat de exploitatieresultaten, weerstandsvermogen, kengetallen, verbonden partijenen woonlasten zijn. Het accountantskantoor BDO maakt jaarlijks een benchmark van alle Nederlandse gemeenten.

Met de toename van het aantal cliënten in de toekomst (als gevolg van de vergrijzing), zullen zowel de lasten als de baten toenemen. De hoogte van de eigen bijdrage in de Wmo wordt niet door de gemeente bepaald, maar door het Rijk. Naar verwachting zal in 2027 de inkomensafhankelijke eigen bijdrage weer worden geïntroduceerd. Het is nog niet duidelijk welk effect dit zal hebben. Wel zal het Rijk dan een uitname uit het gemeentefonds doen.

30 109 72 Er wordt gesproken over een afwijking van 300.000 op de baten vanwege bijdragen uit partners wat via subsidies is doorgezet. Is dit volledig in evenwicht? Dus zijn de 300.000 volledig doorgezet in subsidies?

Ja, dit is op een heel klein bedrag na volledig doorgezet. De gemeente heeft hier enkel gefungeerd als "tussenkassier". Het kleine bedrag (rond de 25k) is bij het resultaat in de stukken gekomen.

SAMENLEVEN, ONDERWIJS & CULTUUR 110 85 Heeft de langere looptijd van tijdelijke huisvesting ISK Er is binnen de huidige budgetten rekening gehouden met (doorlopende) huurlasten. De instroom hebben nog effect op 2025 jaarrekening? Is de instroom nu beter we goed in beeld, we ontvangen 1 x per kwartaal een overzicht van de instroom. in beeld? 111 86 Er wordt een onderschrijding van circa 250.000 getoond Onderschrijding bedraagt € 215.000. Omdat er een jaarlijks budget (ca. € 3 ton) beschikbaar kan de bij de wijkbudgetten, kan dit nog uitgegeven worden in onderschrijding 2024 niet in 2025 uitgegeven worden. de wijken waarvoor dit bestemd wordt in 2025? 112 89 Waarom wordt de 667.000 onderschrijding naar 2026 ipv 2025 overgeheveld?

Betreft een incidenteel budget Delft West (€ 1,1 miljoen per jaar) voor de jaren 2023 tm 2025. Omdat de opgave Delft West een langdurige opgave is en er in 2025 € 1,1 miljoen beschikbaar is voorgesteld het restant 2024 door te schuiven naar 2026 zodat ook in dat jaar middelen beschikbaar zijn.

WERK en INKOMEN 113 92 Er is circa 3 miljoen euro verschil, maar er wordt maar 2 Er blijkt uit de vraag niet duidelijk waar dit betrekking op heeft. Ik ga in de beantwoording uit van het miljoen euro in de bestemmingsreserve gestort. Waar is resultaat en het voorstel m.b.t. Oekraïne. Dit lijkt niet goed te zijn gegaan. Er zijn nog correcties geweest en de overige miljoen euro gebleven? daardoor is het resultaat aangepast, maar niet het voorstel om te storten in de reserve. ECONOMIE en VASTGOED 114 99 Zijn er meer incidentele uitgaven begroot in het kader van huurgaranties zoals ASR (NEXT)? Zoja, wordt er verwacht dat daar ook in de toekomst minder huurinkomsten uitkomen? FINANCIEN + OVERHEAD

Nee, op dit moment zijn er geen nieuwe huurgaranties begroot. De huurgarantie met NEXT is afgewikkeld.

31 115 111 Wat verklaard het grote verschil bij Overige Algemene dekkingsmiddelen tussen realisatie 2023 en alle tussenstappen?

De afwijking op het onderdeel lokale heffingen wordt nader toegelicht in de paragraaf lokale heffingen. Het onderdeel algemene uitkering staat beschreven in de toelichting op het gemeentefonds (programma financiën). De claim van de belastingdienst viel uiteindelijk lager uit dan oorspronkelijk geraamd. Mutaties in de reserves staan gespecificeerd onder het overzicht stortingen en onttrekkingen van reserves (programma financiën).

116 121 Zijn de hogere lasten personele uitgaven incidenteel of wordt er de komende jaren een structurele verhoging van deze lasten verwacht?

Voor een groot gedeelte zijn dit incidentele en variabele lasten. Ook de dotaties aan de voorziening spaarverlof zijn hierin opgenomen, wat op termijn zal resulteren op een tegengesteld effect door de onttrekkingen van deze voorziening.

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING 117 124 De post onvoorzien is dit jaar niet gebruikt, heeft dit effect op het weerstandsvermogen? En als elk jaar de pot onvoorzien wel volledig wordt gebruikt, heeft dat dan een effect?

De post Onvoorzien is € 100.000 in de begroting (structureel). Voor het totale weerstandsvermogen is de invloed hiervan beperkt. Bij de bepaling van de weerstandsratio wordt hier geen rekening mee gehouden.

118 126 Kan het EMU-saldo vergeleken worden met andere Het CBS beheert een database met EMU-sadi van gemeenten in de inwonersklasse 100.000 - 150.000 middel-grote steden? Zoja, hoe staat Delft er dan voor? inwoners. Hieruit valt geen eenduidig beeld te halen. Diverse gemeenten scoren negatief, anderen (o.a. Delft) juist weer posietief. De score is onder meer afhankelijk van de omvang van de afschrijvingen, de mutaties in de voorzieningen en de uitgaven aan aankoop van grond. 119 131 Wordt er bewust gestuurd op hele grote marges bij de eerste vijf kentallen?

De scores van de kengetallen zijn de uitkomst van de beweging van de balans (bezit en schulden) en de exploitatie (baten en lasten). De sturing vindt met met name plaats op die bewegingen en de keuzes die daarbij gemaakt (kunnen) worden. Dit gaat bijvoorbeeld over het saldo van baten en lasten, de financiering van schulden, het schatkistbankieren en de hoogte van de woonlasten. De scores van de kengetallen zijn dan vooral een resultante van de sturing (ter vergelijking: de kengetallen zijn eerder een thermometer dan een thermostaat).

120 135 Ik zie weinig indexatie op risico's (bv. Indexatie is een belangrijke ontwikkeling waar rekening mee wordt gehouden. Daartegenover staat dat bodemsanering/veronteriniging en gw ontrekking is echt bijvoorbeeld twee jaar geleden de inschatting van bodemsanering naar beneden is bijgesteld vanwege duurer geworden in de afgelopen jaren). Worden de nieuwe technieken die toegepast konden worden. Bij de komende update (PB2026) zal de indexering voor risico's wel eens in de zoveel tijd geindexeerd? de concrete risico's weer worden gecontroleerd. VVD

32 121 115 Wat gebeurd er met de Reserve Maatschappelijke voorzieningen voor het "Integraal huisvestingsplan cultuur", nu deze is afgekeurd door de raad?

De Reserve Maatschappelijke Voorzieningen wordt gebruikt voor algemene (onvoorziene) kosten ten aanzien van maatschappelijke voorzieningen. Deze reserve is dus niet specifiek gekoppeld aan cultuurvoorzieningen. De kosten voor het opstellen van het IHP Cultuur zijn destijds (deels) geboekt op deze reserve, maar er zijn (vooralsnog) geen nieuwe/andere kosten in relatie tot het IHP cultuur die geboekt worden op deze reserve

122 36 Er is sprake van flinke onderbesteding in het licht van de Dat de subsidie nog niet betaalbaar is gesteld leidt niet tot nieuwe risico's voor het warmtenet. aanleg van het warmtenet. Leidt dit nog tot eventuele risico's? 123 42 We lezen dat er 835.000 euro meer aan inkomsten uit straatparkeren is gegenereerd dan begroot. Wat gaat het college met deze middelen doen?

De eenmalige extra opbrengsten komen ten goede aan de algemene middelen. In het jaarresultaat zijn plussen en minnen. Er is daardoor geen specifiek bestedingsdoel hieraan te koppelen.

124 159 We lezen: "De actualisatie van de grondexploitaties in In het MPG 2025 zijn in paragraaf 1.3 de resultaten van de grondexploitaties bij de Jaarrekening 2024 het MPG 2025 resulteert in een verwacht verlies voor de samengevat. Hier valt te lezen dat de verliesvoorziening voor de negatieve grondexploitaties kan worden verliesgevende grondexploitaties van € 3,31 miljoen." verlaagd met € 4,83 miljoen tot de genoemde € 3,31 miljoen. Deze verlaging is een financiële meevaller, Welke maatregelen kan en/of gaat het college nemen grotendeels het resultaat van verlaging van kosten in project Nieuw Delft. om deze verliezen om te buigen (kosten verlagen, Binnen alle grondexploitaties wordt nauwlettend gestuurd op zowel kosten als opbrengsten (grondverkopen, inkomsten verhogen, subsidies verwerven of...)? subsidies).

125 163 De kosten voor het regulier onderhoud van onze riolering waren in 2024 flink hoger dan begroot. Waar komt deze overschrijding vandaan? En wat zijn hiervan de gevolgen, bijvoorbeeld voor de rioolheffing?

Deze overschrijding wordt toegelicht op pagina 60: Binnen het gesloten circuit Riolering verloopt de realisatie van de uitgaven volgens het vastgestelde verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan. Bij het totale verschil op het taakveld riolering is rekening gehouden met de afrekening met het gesloten circuit. Bij het opstellen van het tarief bij de Programmabegroting 2025-2028 is rekening gehouden met een verrekening met het tarief van € 1 miljoen. De kosten die toegerekend kunnen worden aan het riooltarief waren hoger. Op andere taakvelden worden conform Delfts beleid ook kosten (kwijtschelding en schoonmaakkosten) verantwoord, die kunnen worden toegerekend aan het gesloten circuit; ook deze zijn hoger uitgevallen dan begroot. De opbrengst, mede door een hoger aantal huishoudens, is hoger dan geraamd, zodat dit taakveld een nihil resultaat presenteert.

33 126 152 Wat is de actuele kostendekkendheid afval & riool per 2024 – inclusief kwijtschelding? (ziet er positief uit)

De kostendekkendheid van afvalstoffenheffing is 104,37% en van rioolheffing 98,24%.

127 164 De kosten voor het regulier onderhoud van het groen en Deze overschrijding wordt toegelicht op pagina 59: Als gevolg van meer Iepziekte in de stad en onverwachte water waren in 2024 flink hoger dan begroot. Waar komt schades als het gevolg van stormen zijn de lasten hoger. Daarnaast hebben we dit jaar ingezet op het deze overschrijding vandaan? En wat zijn hiervan de vergroenen van de openbare ruimte. In de Delftse Hout is een inhaalslag gemaakt in het onderhoud, gevolgen? hiervoor is een deel-subsidie van de provincie Zuid Holland ontvangen. Door de algemene stijging van arbeid, bouw en transportkosten zijn de kosten voor onderhoud hoger uitgevallen dan begroot 128 PD blz ParkerenDelft 13 We lezen dat er bijna 70.000 dagontheffingen voor het autoluwgebied zijn afgehandeld in 2024. Welke kosten brengt de afhandeling van deze dagontheffingen met zich mee?

99% van de dagontheffingen worden online aangevraagd. Die worden automatisch afgehandeld en daar zijn geen kosten aan verbonden. De overige 1% belt of komt bij langs bij Parkeren Delft. Daar zijn wel kosten aan verbonden. Waar ook kosten aan verbonden zijn/waren: -het wegschrijven van iedere ontheffing in het NPR (70.000 * € 0,0156 = € 1.092) -het checken van het recht in het NPR, minimaal 1 keer per dag per recht (70.000 * € 0,0039 = € 273) - het wekelijks verwerken van alle opgelegde beschikking en het uploaden van deze export bij het CJIB - het wekelijks verwerken van alle opgelegde waarschuwingen en het versturen ervan (€ 2,20 per brief) - het in stand houden van de organisatie om het systeem te beheren en vragen te kunnen beantwoorden en hulp te kunnen bieden - het beantwoorden van vragen over opgelegde beschikkingen en verstuurde waarschuwingen - de licentie kosten van de handhaafapplicatie (Brickyard)

129 132 Welke beleidsruimte is er om OZB-druk (nu 0,60 % onbenut, p.132) te verlagen zonder structureel tekort?

De indicator Onbenutte belastingcapaciteit geeft aan hoeveel rekenkundige ruimte er is voor stijging van de OZB afgezet tegen de bovengrens van 120% van het landelijk gemiddelde. Als het tarief hoger wordt vastgesteld ten opzichte van de 120% wordt er meer OZB opgehaald en wordt het structureel tekort minder. In dit geval daalt de indicator OZB-druk.

Zie ook FCI Netto lasten p.21

34 130

Wat zijn geschatte risico's, ook na 2027, en hoe lang verwachten we vol te kunnen houden zonder bij te lenen?

131 208 Zijn de renteresultaten na aflossing oude leningen structureel gunstiger, of (nu) incidenteel? 132 17 Wat merkt de bewoner concreet van het overschot van Het positieve resultaat wordt verklaard door incidentele voordelen bij lasten, baten en reservemutaties. Na € 6,5 mln – krijgen we lagere afval- of parkeer-tarieven? verwerking van de resultaatbestemming vloeit het resultaat naar de Algemene reserve. Voor zover daar sprake is van vrije bestedingsruimte kan die worden ingezet als incidentele dekkingsbron. Daarmee is dus Voorzetje OZB; wellicht specifieker verwoorden in relatie geen sprake van structurele ruimte voor verlaging van de woonlasten. Bovendien geldt voor de tot OZB? Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing de afspraak dat gestuurd wordt op 100% kostendekkendheid. Als gekozen wordt voor verlaging van de OZB moet bedacht worden dat dit geldt als een structurele baat die het begrotingsevenwicht nadelig beïnvloedt. Randvoorwaarde vanuit het(€financieel 133 27 Investeringsplan: welk deel zit vast, welk deel is logisch structurele Van het totale toegekende bedrag ad € 463.473 is € 3.992 overhead het restant 459.481)toezicht is beleid.door De de en welk deel is beleid 134 115 /Worden 208 de reserves nog steeds op marktconform rendement belegd, of kost de lage rente ons geld?

andere 2 vragen zijn zonder toelichting niet te beantwoorden. De aanwezige liquiditeit wordt verplicht uitgezet bij het ministerie van financieen(schatkistbankieren) Hier krijgen de verplichte deelnemers een marktconforme rente.

Rentevraag 135 17 Zijn er scenario’s om lasten te verlagen als de september- Nee, er zijn geen scenario's voor lastenverlaging. Als de circulaires positief uitvallen, wordt een voorstel en december-circulaires opnieuw positief uitvallen? gemaakt voor de inzet van de financiële ruimte. Door middel van de bestuurlijke reactie op de circulaire wordt dit voorstel aan de raad voorgelegd. Onderstaande vragen zijn gesteld na de tafeltjesavond, vandaar de nieuwe nummering Groenlinks 1 8 In Delft zijn meer banen bijgekomen dan we als Het aantal banen in Delft is in de afgelopen jaren harder gegroeid dan het landelijk gemiddelde op basis van doelstelling hadden gesteld. CBS data. Met name door groei van de bevolking. Dat het gemiddelde aantal banen per inwoner achterblijft is niet eenduidige te verklaren omdat daar geen actueel onderzoek voor voorhanden is met een eenduidige antwoord. Aannemelijke oorzaken zijn echter:

35 Tegelijkertijd blijkt uit de beleidsindicatoren op blz. 270 dat het aantal banen achterblijft bij het Nederlands gemiddelde.

Primair: Het grote aantal studenten in Delft heeft een drukkend effect op de cijfers aangezien een groot deel niet (fulltime) werkt.

Vraag: Wat is de verklaring voor het geringe aantal banen (777) en vestigingen (127) per 1.000 inwoners in Delft? Aanvullend: - Delft kent een groot aantal kennisintensieve banen met een hoge arbeidsproductitiviteit, waar relatief gezien minder banen voor nodig zijn. - Delft maakt onderdeel van een regio met sterke pendelbewegingen. Omliggende gemeenten voorzien in werkgelegenheid, mede vanwege ander type banen (onder andere praktisch geschoold). - Daaraan gerelateerd; Delft is een compacte stad met veelal midden en kleinschaligere bedrijven. Delft telt relatief weinig grote bedrijven die veel (praktische) werkgelegenheid bieden. 2

8 Het aantal m2 bedrijfsruimte blijft achter bij de ambitie. Voor het gebied Schieoevers-Noord vindt sturing van het aantal arbeidsplekken plaats via de uitgangspunten die zijn opgenomen in het Ontwikkelplan Schieoevers-Noord dat is vastgesteld in 2019, waaronder de gebiedsontwikkelingen Kabeldistrict, Station Delft Campus en Nieuwe Haven. Deze uitgangspunten zijn vertaald naar afspraken die wij met ontwikkelende partijen voor Kabeldistrict en Nieuwe haven hebben gemaakt. Voor Station Delft Campus zijn uitgangspunten meegenomen in de gebiedsvisie, wanneer in het vervolg concrete projecten tot ontwikkeling komen, zullen ook hierover afspraken gemaakt worden met ontwikkelende partijen. Voor het gebied Schieoevers-Zuid wordt samen met de deelgebieden Vulcanusweg en Rotterdamseweg een gebiedsvisie opgesteld. Onderdeel van deze gebiedsvisie is het beter benutten van de beschikbare economische ruimte die moet leiden tot een toename van het aantal arbeidsplaatsen.

Vraag: Hoe wordt gestuurd op de ambitie voor 3.000 extra arbeidsplekken uit de REV in Schieoevers?

De Mixed Use Index (MXI) voor Schieoevers Noord is 80.

36 Wat is de Mixed Use Index voor Schieoevers Noord? (Uitgaande van 70.000 m3 bedrijfsruimte, commerciële en maatschappelijke voorzieningen)

20% van het bruto vloeroppervlak is bestemd voor bedrijfsruimte, commerciele en maatschappelijke voorzieningen.

Oftewel hoeveel procent van het bruto vloeroppervlak is bestemd voor bedrijfsruimte, commerciële en maatschappelijke voorzieningen? 3 11 De eerste resultaten voor het IDD zijn het Economisch Het economisch profiel van Delft staat beschreven in het rapport van Buck: Rapport Economisch profiel Profiel Innovatiedistrict Delft en de Brand innovatiedistrict Deflt. Het profiel is naar de raad gestuurd in september 2024. Strategie.Vraag: Wat is het economisch profiel van IDD? Hoe ziet de Brand Strategie eruit?

4 12 Als gevolg van netcongestie in Zuid-Holland komen bedrijven die een grootverbruik aansluiting nodig hebben op een wachtlijst terecht.

Stedin publiceert periodiek informatie hierover. Volgens de laatst bekende informatie zijn er 31 aanvragen op de wachtlijst geplaatst voor het TenneT-station Delft-1, voor in totaal 11,2 Mw. Omdat dit station zowel Delft, Pijnacker als Berkel en Rodenrijs bedient, kan niet worden aangegeven hoeveel aanvragen specifiek op Delftse aanvragers betrekking heeft. Stedin deelt die informatie niet. Netcongestie heeft impact op alle Vraag: Staan er al Delftse bedrijven op de wachtlijst? Om projecten waarvoor een nieuwe of zwaardere grootverbruiksaansluiting nodig is. Dat geldt ook voor sleuteltechnologie-projecten. hoeveel bedrijven gaat het? Heeft netcongestie al gevolgen voor de ontwikkeling van sleutel technologieën in Delft (zoals AI of kwantum)?

5 27 De gerealiseerde investeringen in 2024 blijven achter bij Om alle geplande investeringen te kunnen realiseren zijn twee zaken belangrijk: 1. realistisch ramen (dwz de geplande investeringen (tabel). niet meer ramen dan uitvoerbaar is) en 2. voldoende uitvoeringskracht mobiliseren. Dit laatste is gezien de arbeidsmarkt een flinke uitdaging. Er zullen altijd factoren zijn van invloed zijn op het tempo an uitvoering. In 2024 hebben we circa 84% uitgevoerd van de geplande investeringen.

5 27 Deze investeringen worden geherfaseerd en gaan mee naar komende jaren. Vraag: Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we de komende jaren de geplande investeringen ook gaan realiseren? (volgens het meer jaren investeringsplan 47 miljoen per jaar) 7 95 Het realiseren van ruimte om te ondernemen is de grootste opgave voor economie in de komende jaren. Vraag: Hoe sturen we op of gaan we zorgen voor een goede balans tussen wonen en werken in Delft?

8 97 Waarom heeft de opzet van een Bedrijven Investeringszone voor de binnenstad nog niet tot resultaat geleid?

37 Om alle geplande investeringen te kunnen realiseren zijn twee zaken belangrijk: 1. realistisch ramen (dwz niet meer ramen dan uitvoerbaar is) en 2. voldoende uitvoeringskracht mobiliseren. Dit laatste is gezien de arbeidsmarkt een flinke uitdaging. Er zullen altijd factoren zijn van invloed zijn op het tempo an uitvoering. In 2024 hebben we circa 84% uitgevoerd van de geplande investeringen.

In het Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026 zijn drie maatregelen beschreven die bijdragen aan het behouden van bestaande vierkante meters bedrijfsruimte en bijdragen aan het realiseren van nieuwe vierkante meters bedrijfsruimte: 1. Gemeente Delft verleent (in principe) geen medewerking aan

het afwijken van afspraken en regels met betrekking tot het economisch programma bij ontwikkelingen (zoals vastgelegd in de anterieure overeenkomst en het bestemmingsplan) 2. En houdt vast aan de minimumnorm van 10% toevoeging van economische functies bij nieuwe woningbouw- en gebiedsontwikkelingen. Uitzonderingen op deze regels en afwijking van deze kaders kunnen enkel na toestemming van het college. 3. Er wordt zeker op A-locaties in de binnenstad en in het westelijk deel van Delft, alleen bij uitzondering worden meegewerkt aan transformatie van bestaande bedrijfsruimte. De opzet van een BIZ in de binnenstad is opgezet door SCMD, maar heeft in de eerste ronde niet geleid tot voldoende draagvlak, waardoor ervoor gekozen is het traject niet verder op te pakken. De gemeente heeft hierin een ondersteunende rol gespeeld.

Vraag: Is de gemeente hierbij betrokken geweest? Welke Delft heeft een Ondernemersfonds, waarvoor een opslag op de OZB wordt geheven. De BIZ zou daar dan nog rol zou de gemeente kunnen spelen bij oprichting van bovenop moeten komen. een BIZ?

38 10 155 De kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing komt De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op de structurele kosten en opbrengsten bij het uit op 104,37%. Dit komt doordat er €745.000 gesloten circuit afval. De meeropbrengst van 745.000 euro is beoordeeld als incidenteel over 2024. incidentele meeropbrengst is aan baten buiten de heffing. Daarnaast is de belastingcapaciteit in Delft over het algemeen hoog 113,5% (pag. 129). Vraag: Zijn er komende jaren vergelijkbare baten mogelijk en/of opties om de hoge lasten voor afval zoveel mogelijk te beperken? 11 157 De kwijtschelding blijft al enkele jaren onder het Bij aanslagen waarvoor kwijtschelding mogelijk is wordt hiervan melding gemaakt op het aanslagbiljet. daarvoor geraamde bedrag. Ambtelijk wordt gesproken over de mogelijkheid om partners zoals de Voedselbank en Schuldhulpmaatje bij Vraag: Hoe kunnen we ervoor zorgen dat meer mensen het attenderen op kwijtschelding te betrekken. met een laag inkomen hier maximaal gebruik van kunnen maken? STIP 12 41 "Zo leveren we een bijdrage aan de leefbaarheid in Delft- De oorspronkelijke tekst kon worden geinterpreteerd als een parkeertransitie in Delft West, vergelijkbaar West (tekst gewijzigd n.a.v. Amendement A.4.D1 Geen met de uitbreiding van Autoluw+ in de binnenstad. Omdat dit niet aan de orde is, is de tekst aangepast.

parkeertransitie in Delft-West)." Wat is gewijzigd? 13 184 Waarom ontbreken de financiële gegevens/kentgetallen?

Deze waren nog niet bekend ten tijde van het opmaken van de jaarrekening. De bedoeling is dat dan de oude cijfers daar nog staan, maar per abuis is toen de hele tabel weggevallen Ondertussen zijn deze wel bekend en die leiden tot de volgende tabel : Financiële gegevens CBG Beginstand (1-1-2024) Eindstand (31-12-2024) Eigen vermogen € 6.392.432 € 6.916.855 Vreemd vermogen € 1.865.106 € 1.756.841 Resultaat € 307.384 € 238.694 Financieel belang 17% Verstrekte garanties / geldleningen geen Omvang van de bijdrage (2024) € 329.211

39 15 Me Zijn er nog plannen om de beleidsindicatoren te erd veranderen? ere n

Het is goed gebruik om tijdens een bestuursperiode geen wijzigingen aan te brengen in de indicatoren. Dit zorgt ervoor dat het behalen of niet behalen van streefwaarden goed te volgen blijft. In maart 2026 vinden de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen plaats. Na het opstellen van het nieuwe coalitieakkoord worden alle indicatoren opnieuw tegen het licht gehouden.