Technische vragen-antwoorden jaarstukken 2021 - 23 juni 2021

Ontvangen technische vragen R&A-adviestraject jaarstukken 2021

Vragen CDA d.d. 31 mei 2022 over de Jaarstukken Nr

Technische vragen bij de jaarstukken van de gemeente Antwoord Delft 2021 1 P.9: Inleiding. Er wordt gesproken over een positief Het positieve totaalbeeld betreft de beeld, want er zijn extra middelen vanuit het Rijk, maar begrotings- en meerjarenperiode 2021-2025 verderop in de alinea staat dat er ook extra taken en inzet en wordt veroorzaakt door incidentele ( = bijkomt voor gemeenten. Onderaan de streep blijft het tijdelijke) middelen. De waarschuwing structurele tekort aan middelen tot 2026 dus bestaan. Dit betreft de extra inzet bij landelijke opgaven; klinkt redelijk negatief, wat maakt het totaalbeeld die zijn structureel en blijven daardoor vanaf uiteindelijk toch positief? 2026 bestaan ( = tekort). 2 P.10: Gerealiseerde resultaten op hoofdlijnen. “In 2021

Er is een langzaam herstel zichtbaar, maar dat is op zijn de gevolgen van de coronacrisis zichtbaar geworden z’n minst fragiel te noemen. Zeker nu een mogelijke binnen het project. Door stijgende (bouw)kosten en volgende coronagolf niet uitgesloten kan worden. terugloop van de vraag naar niet woonfuncties zijn op een We boeken kleine successen (vullen van aantal van de nog te ontwikkelen velden vertragingen beschikbare plinten). Als het gaat om functies als ontstaan.” Wanneer is de verwachting dat de vraag naar kantoor en horeca is het nog zeer kwetsbaar. niet-woonfuncties weer aanwakkert? Veel bedrijven zijn bijvoorbeeld hun huisvestingsbeleid aan het herijken (als gevolg van het thuiswerken in coronatijd). De horeca heeft een gigantische klap gehad en heeft tijd nodig om zich te herstellen. 3 P.13: Het financieel resultaat en de financiële positie. Of er dit jaar minder rijksbijdragen zijn te “Dit wordt bijna volledig veroorzaakt door ontvangen weten we nog niet, want er vooruitontvangen rijksbijdagen en vertraagde uitgaven”. kunnen ook dit jaar weer extra Betekent dit dat er voor 2022 minder rijksbijdragen te rijksbijdragen worden toegezegd.

De extra ontvangen zijn en meer uitgaven te verwachten zijn? Zo rijksbijdragen en vertraagde uitgaven in ja, is het de verwachting dat het resultaat volgend jaar 2021 zullen tot meer uitgaven leiden in negatief kan zijn door een omgekeerde situatie van 2021? 2022, maar dat hoeft nog niet te betekenen dat dit tot een negatief resultaat zal leiden, want er wordt nu ook voorgesteld die te reserveren voor 2022. Dus die extra uitgaven in 2022 worden dan uit die reserve gedekt. 4 P.14: Oekraïne. In de laatste zin gaat het over de

anticipatie op de sterk gestegen inflatie. In hoeverre is de inflatie een probleem voor de gemeente qua gemaakte kosten?

Er is elk jaar wel sprake van inflatie. De afgelopen jaren viel die inflatie mee. In de raadsbrief wordt aangekondigd dat dit voor dit jaar en volgend jaar wel eens flink meer zou kunnen worden en daarop moet worden geanticipeerd. Er is ook een extra reservering voorgesteld. Bij de programmabegroting wordt de indexatie berekend en toegepast. Als hier bij de programmabegroting onvoldoende rekening mee wordt gehouden kan dit een probleem opleveren voor de gemeente. Je hebt dan onvoldoende begroot.

5 P.15: Samenstelling van het bestuur. Heeft de

Zie hiervoor: Nevenactiviteiten gemeentesecretaris/algemeen directeur ook gemeentesecretaris Van der Kraan | Gemeente nevenfuncties gehad in 2021? Zo ja, is het mogelijk om de Delft nevenfuncties van de gemeentesecretaris/algemeen directeur, alsmede een hyperlink naar het digitale overzicht zoals ook bij de andere leden van het college gedaan is, ook op te nemen in de volgende jaarstukken? 6 P.17: Ontwikkeling Algemene reserve. Liggen de risico’s De onzekerheden ivm covid-19 zijn voor zover in te waarvoor concrete risicovertalingen (nog) niet mogelijk schatten opgenomen als risico’s nr 13 Corona-crisis zijn voornamelijk in de onzekerheden omtrent covid-19 en de economische impact op investeringen bij nr en de oorlog in Oekraïne? 11. Zie ook het overige operationele risico als PMpost ‘Prijsstijgingen onderhoud en investeringen’. De gevolgen van de Oekraïne-oorlog op energie en grondstofprijzen zijn nog niet expliciet meegewogen in het risicoprofiel. De Algemene reserve vormt inderdaad de dekking voor het deel van de risico’s waarvoor concrete vertaling naar financiële omvang van eventuele schade (nog) niet mogelijk, en dat geldt nu inderdaad de impact van de Oekraïneoorlog alsmede voor de andere risico’s als klimaatgerelateerde risico’s, grexen, of projecten in het sociaal domein. Inherent aan risico’s is de onzekerheid en daarom moeilijk aan te geven waar het leeuwendeel ligt.

7 P.18: Ontwikkeling stadsschuld. De stadschuld is eind

2021 zo rond de €370mln, is dit in verhouding tot andere gemeenten een gezond niveau? Wat is het streefniveau?

De schuld van Delft bevind zich op een gezond niveau. Dit is toegelicht in de Jaarstukken 2021 (zie blz. 27-28 en blz. 145). De kengetallen voor de schuld (i.c. netto schuldquote, netto schuldquote, solvabiliteitsratio) voldoen ruimschoots aan de streefwaarden zoals voorgesteld door de VNG. Voor een vergelijking met andere gemeenten zijn de volgende sites te raadplegen: - www.waarstaatjegemeente.nl - www.staatvan.zuid-holland.nl

8 P.24: Voorstel tot bestemming van het resultaat. In de

laatste zin wordt gesteld dat de kosten van een werkplek zijn gestegen. Wat zijn de belangrijkste oorzaken in die stijging?

9 P.27: Financiële positie. Er zijn extra leningen

aangetrokken met een negatieve rente. Heeft het stijgen/eventueel verder stijgen van de rente invloed op de al aangetrokken leningen?

Belangrijkste oorzaken van deze stijging zijn: •

Concept hybride werken, waarbij er werkplekken worden gefaciliteerd op kantoor en thuis;

•

Laptops in plaats van thin clients;

•

Toenemende beheerskosten;

•

Algehele ICT prijsstijgingen.

Nee dit stijgen en eventueel verder stijgen heeft geen invloed op de al aangetrokken leningen

2

10 P.66: Samenvatting. Er is een lichte stijging te zien van

het aantal verstrekte hulpmiddelen. Hoeveel van deze stijging is door toedoen van corona? 11 P.66: Samenvatting. Wat houdt het afschalen concreet in?

12 P.67: Samenvatting. Binnen de Vrouwenopvang wordt

gesteld dat elke inwoner die opvang of begeleiding nodig had is geholpen. Zijn dit inwoners die zelf aan de bel hebben getrokken? Wat is de situatie omtrent inwoners die niet in beeld zijn?

13 P.67: Samenvatting. Er moest constant de balans worden

gezocht tussen de gezondheid van professionals en de veiligheid van cliënten waarborgen. Is hier uiteindelijk een goede balans ontstaan en welke lessen zijn getrokken voor een toekomstige pandemie?

14 P.67: Samenvatting. In de laatste zin staat dat in 2021

een groeiend aantal huisartsen zich hebben aangesloten bij het samenwerkingsproject. Wat is het percentage huisartsen dat momenteel is aangesloten bij dit project? 15 P.68: Samenvatting. De implementatie van Beter

Samenspel voor veilig opgroeien heeft bij Delft Support vertraging opgelopen. Is het mogelijk aan te geven wanneer de implementatie van deze maatregel weer hervat zal worden?

Dat is zonder uitvoerig onderzoek niet te bepalen.

Met afschalen willen we onderzoeken en bewerkstelligen dat door de inzet van algemene voorzieningen naast maatwerkvoorzieningen, de zwaarte en/of de stapeling in maatwerkvoorzieningen verminderd kan worden. Zo hebben we door de inzet van financiële maatjes de inzet van het resultaatgebied financiën kunnen verminderen. Binnen de vrouwenopvang worden inwoners op verschillende manieren geholpen. Vrouwen die daadwerkelijk in de opvang terecht komen worden veelal aangemeld via andere hulpverlening, veilig Thuis en/of politie. Hierbij is sprake van acute situaties waarbij vrouwen (met of zonder kinderen) op een veilige plek moeten worden opgevangen. Dit kunnen vrouwen uit de regio zijn (vrijwel altijd) maar ook van buiten de regio. Bij de ambulante hulpverlening betreft het voornamelijk vrouwen/gezinnen waarbij een tijdelijk huisverbod is opgelegd. Bij zo’n huisverbod wordt de pleger van het geweld tijdelijk uit huis geplaatst om rust in de situatie te brengen. Het gezin krijgt dan meteen begeleiding aangeboden, gericht op het beëindigen of verminderen van het geweld. Inwoners kunnen ook zelf bij hulpverlening/huisarts/politie/Veilig Thuis aan de bel trekken en een melding doen van huiselijk geweld. Begeleiding via Veilig Thuis is dan ook mogelijk. Over inwoners die niet in beeld zijn is geen informatie beschikbaar •

Antwoord: het is een continue zoektocht, geen uiteindelijke uitkomst maar samen zoeken wat past. Een voorbeeld hiervan is de periodieke afstemming, op initiatief van Delft, in de H10 regio rond de werkwijze waar "acute" veiligheid van kinderen mogelijk in het geding is. Een dergelijke vorm kunnen we voor toekomstige pandemieën weer benutten.

: In Q1 2022 is één huisartspraktijk (vier huisartsen) gestart met de VVH methode, waarmee in totaal 9 praktijken deelnemen. Omdat de grootste praktijken (dus met de meeste huisartsen) deelnemen, kunnen we stellen dat meer dan 60% van de huisartsen met de nieuwe VVH-methode werkt. : de implementatie, concreet het aantal trainingen van medewerkers in deze werkwijze, was vertraagd (niet gestopt). Inmiddels worden de trainingen weer gegeven. Getrainde medewerkers zetten de werkwijze gelijk in bij relevante casuïstiek.

3

16 P.68: Samenvatting. Een groot aantal JGZ-medewerkers

heeft de GGD ondersteund rondom covid-19. Zijn er medewerkers bij JGZ die vanwege deze werkzaamheden langdurig ziek zijn geworden (denk aan long covid)? Op welke manier beïnvloedde het bijspringen door JGZmedewerkers het reguliere werk van de JGZ?

er zijn medewerkers die long-covid hebben. De relatie met werkzaamheden bij de GGD valt niet te leggen

niet alle werkzaamheden hebben doorgang kunnen vinden. Er is geprioriteerd o.b.v. kritische werkprocessen zoals vaccineren en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen 17 P.70: Toelichting (Jeugdhulp ZIN en PGB). Is het complete Ja, er is sprake van een positief jaarrekeningresultaat beeld inmiddels al bekend en zo ja, is er nog steeds

sprake van een positief jaarrekeningresultaat? 18 P.73: Samenvatting (Taakveld Brede Educatie). “Samen met het onderwijs werken we aan een herstelplan voor 2021-2023 gericht op inlopen van onderwijsvertragingen en ondersteunen van leerlingen die het moeilijk hebben door schoolsluitingen en corona.”. Is het mogelijk een inschatting te geven om hoeveel kinderen dit gaat?

Uit landelijk onderzoek naar leerontwikkeling blijkt dat de meeste cognitieve vertragingen (deels) zijn ingehaald, behalve bij begrijpend lezen. Tegelijkertijd concluderen de onderzoekers dat vooral kinderen met ouders uit lagere sociaaleconomische milieus bij rekenen en spelling een grotere vertraging hebben opgelopen dan kinderen uit hogere sociaaleconomische milieus. Een scan van de schoolprogramma’s bevestigt dit beeld in grote mate ook voor Delft. De (cognitieve) leervertragingen in Delft zijn op onderdelen minder groot dan in eerste instantie verwacht of gedacht. De mate van vertragingen op rekenen, begrijpend en technisch lezen verschilt per school, per groep en per individueel kind. In Delft hebben we circa 14.000 leerlingen (7.000 PO en 7.000 VO) die in min of mindere mate extra ondersteuning hebben gekregen voor het inlopen van cognitieve (onderwijs) vertragingen en/of het verbeteren van het emotioneel welbevinden van leerlingen. 19 P. 74: Samenvatting (Taakveld Onderwijsondersteuning). De scholen zijn nog steeds bezig om met veel kunst Hebben ondanks de vertraging alle leerlingen die en vliegwerk achterstanden in te halen en extra ondersteuning nodig hebben, die ondersteuning ook ondersteuning te bieden aan de leerlingen.

Voor gekregen? het wegwerken van de corona-achterstanden is vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) in totaal € 8,5 miljard euro geïnvesteerd om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. De spil van het investeringsprogramma wordt gevormd door schooleigen programma’s die scholen op basis van een eigen analyse van de situatie op de school opstellen. In Delft gaat dit voor het primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) en (voortgezet) speciaal onderwijs (V)SO gezamenlijk over een bedrag van ongeveer € 11.500.000. en daarnaast is er een bedrag van € 1,8 miljoen gemeentelijke NPO middelen beschikbaar gesteld om aanvullen aanbod te organiseren voor de scholen. In het voorjaar van 2022 is in de tweede kamer besloten de inzet van de zogenaamde gemeentelijke NPO-middelen te verlengen tot eind 2025. Daardoor hebben scholen langer de tijd om ondersteuning in te zetten voor het wegwerken van achterstanden. Het personeels- en lerarentekort maakt dat nog niet alle ondersteuning ingezet is. 4

20 P.77: Samenvatting (Eenzaamheid). Zijn er al concrete

De netwerkpartners van Een tegen Eenzaamheid resultaten van de mogelijkheden voor ontmoeting en hoe werkt samen met diverse andere organisaties dit laagdrempeliger gemaakt kan worden? Kunt u enkele waarbij het er steeds om gaat wat te doen om het voorbeelden geven wellicht? contact tussen inwoners te bevorderen. Hierop wordt veel georganiseerd. Het blijkt dat mensen op activiteiten afkomen waar ze zich prettig en gezien voelen. Van belang is daarbij om geen drempels op te werpen voor activiteiten, door hoge kosten of een verre afstand. Juist iets dichtbij in de eigen wijk spreekt de mensen aan. Ook bij de organisatie van de zomeractiviteiten met Delft voor Elkaar is rekening gehouden met de kosten en een goede verspreiding over de stad. Verder zet de werkgroep in op betrekken van meer mensen met een Turkse achtergrond bij deze activiteiten. Voor een ieder is het belangrijk zich te herkennen in de activiteit, maar ook met de mensen die er aan meedoen. Zo wordt het laagdrempelig om contacten te leggen en verwachten we dat ook de Turkse gemeenschap beter bereikt wordt en meer mee gaat doen met activiteiten.

21 P.77: Samenvatting (Wijken). “Ondernemers van

winkelcentrum De Hoven hebben met gemeente samengewerkt aan het vergroten van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied en de bereikbaarheid,”. Zien we hier, sinds de pandemie enigszins over lijkt te zijn, al resultaten van?

De gemeente en Van der Vorm hebben op 14 maart jl. een addendum ondertekend, dat een einde maakt aan een onduidelijkheid tussen beide partijen in de lopende ontwikkelovereenkomst De Hovenpassage. Met deze ondertekening kunnen partijen weer inzetten op de verdere ontwikkeling van het winkelcentrum. Dat is in eerste instantie de bouw van 2 woongebouwen met retail aan Martinus Nijhofflaan en Troelstralaan. Maar er wordt door partijen ook ingezet om het winkelcentrum mee te kunnen laten doen in de nieuwe ontwikkelingen betreffende retail, mobiliteit en klimaat. In opdracht van Van der Vorm wordt een visie voor het winkelcentrum opgesteld, waarin de ambities worden weergegeven op bovenstaande items: retail, mobiliteit en klimaat, gecombineerd met nieuwe woningen. Deze visie zal in het 3e kwartaal van dit jaar (als bijlage van een intentieovereenkomst tussen gemeente en Van der Vorm) aan het college worden voorgelegd. Deze visie zal worden gevolgd door een stedenbouwkundig plan/gebiedspaspoort voor het winkelcentrum. In de tussentijd zetten gemeente en van der Vorm ook in op bijv. veiligheid. De laatste tijd worden er regelmatig (elektrische) fietsen gestolen rondom het winkelcentrum. Het winkelcentrum heeft wel een bewaakte (camera’s) fietsenstalling aan de Papsouwselaan, maar deze wordt nog niet goed gebruikt.

In samenwerking met afdeling Mobiliteit wordt bekeken hoe de uitstraling, zichtbaarheid, 5

bereikbaarheid en bekendheid van deze fietsenstalling kunnen worden verbeterd, zodat deze fietsenstalling een veiligere mogelijkheid biedt voor de fietsende bezoekers van het winkelcentrum en de andere winkels aan de Papsouwselaan. 22 P.78: Samenvatting (Sport). Wat zijn de afwegingen

De markt voor kunstgrasvelden en infillmaterialen is continu in beweging. Dit wordt mede veroorzaakt door Europese regelgeving. In Duitsland is het gebruik van kunststofmaterialen als infill op kunstgrasvelden verboden. Het is niet ondenkbaar dat dit verbod op termijn naar Europees niveau wordt doorgetrokken. De markt probeert hier op voor te sorteren. Zo zijn de afgelopen jarenvelden met natuurlijke infillmaterialen (bijv. maiskorrels, olijfpitten) en non-infillvelden ontwikkeld. Er zijn echter weinig gebruikservaringen met deze velden. De gemeente vindt het belangrijk om bij te dragen aan milieuvriendelijkere sportvoorzieningen. In dat kader is recent een non-infill-pupillenveld aangelegd en eerder al een kunstgras pupillenveld met maiskorrels als infillmateriaal. De ervaringen vanuit de gebruikers van beide velden zijn tot op heden goed. 23 P.82: Toelichting (Sportaccommodaties – huurderving Op de verhuur van gemeente binnensport). Hoe is dit geregeld voor zulke binnensportvoorzieningen zijn korte “amateursportorganisaties” bij een eventuele lockdown annuleringstermijnen van toepassing, waarbinnen in de toekomst? gereserveerde uren geannuleerd kunnen worden. Deze uren wordt niet in rekening gebracht. Deze mogelijkheid is er altijd al. Bij een eventuele nieuwe lockdown in de toekomst kan de gemeente hierop actief acteren door gereserveerde automatisch uren te annuleren.

24 P.88: Samenvatting. In 2021 zijn 437 mensen vanuit de Er zijn 56 mensen uitgestroomd met als reden uitkering aan het werk of weer naar school gegaan. Is hier studie, de overige met als reden werk een uitsplitsing te maken in de uitstroom naar werk en uitstroom naar school? 25 P.88: Samenvatting. Er zijn per saldo eind 2021 217 Dit wordt niet geregistreerd minder mensen met een uitkering dan eind 2020. Hoeveel van deze uitstromers zijn tijdens/vanwege corona in de bijstand gekomen? geweest om dit veld te renoveren zonder infillmateriaal i.p.v. met TPE-infillmateriaal? Is er een duidelijke financiële afweging?

26 P.89: Samenvatting. “Helaas hebben deze activiteiten in

2021 minder financieel effect opgeleverd dan vooraf ingeschat.”. Waarin is het verschil gebleken tussen de inschatting en het uiteindelijke resultaat? Kan dit meer uiteengezet worden?

Op basis van de businesscase hadden we verwacht dat de maatregel binnen het actieplan sociaal domein “besparen op bewindvoering” € 200.000,zou opleveren. In de praktijk zien we nog geen besparing. De rechter bepaalt of iemand bewindvoering opgelegd krijgt. Sinds de invoering van het adviesrecht in 2021 mogen gemeenten advies geven over eventueel andere (goedkopere) ondersteuning die de gemeente mensen kan bieden. Bij alle adviezen die we in 2021 gegeven hebben was echter ons advies in lijn met dat van de bewindvoerder. 6

Delft wijkt daarbij overigens niet af van andere gemeenten. Op deze manier valt dus geen besparing te realiseren. We onderzoeken nu of we op andere manieren toch nog een besparing kunnen realiseren. 27 P.89: Samenvatting. Is er inzicht in hoeveel van de

ondernemingen die een beroep hebben gedaan op de TOZO uiteindelijk toch failliet zijn gegaan? 28 P.89: Samenvatting (TONK). “Ondanks een verlenging tot 1 oktober bleef het aantal aanvragen veel lager dan verwacht.” Welke inzet is er door de gemeente gepleegd om deze regeling onder de aandacht te brengen van de doelgroep? In hoeverre komt dit doordat huishoudens niet op de hoogte waren van deze regeling?

Nee daar is geen zicht op. De gemeente houdt geen registratie bij van faillissementen. We hebben veel communicatiemiddelen ingezet om de TONK onder de aandacht te brengen. Zo hebben we extra campagne gevoerd in de media en via social media en er extra aandacht aan besteed in de Delft Actief (de klantenkrant voor bijstandsgerechtigden).

29 P.100: Samenvatting. “Tijdens corona hebben we de

Tijdens de gehele coronaperiode zijn meermaals de openingstijden beperkt (specifiek de koopavond). Dit heeft openingstijden van niet-essentiële en essentiële winkels niet of nauwelijks geleid tot bezwaren of klachten.” Is het aangepast, dit was een landelijke maatregel om drukte in de winkelstraten te voorkomen. Deze maatregel heeft mogelijk dat er geen klachten waren, omdat tijdens grote gevolgen gehad voor winkeliers en bezoekers aan corona (bijna) iedereen thuiswerkte en daardoor Delft, omdat een fysiek bezoek op bepaalde momenten niet mogelijk was. Het is mogelijk dat daardoor aankopen makkelijker overdag langs konden komen? verspreid over de gehele dag werden gedaan, of dat ook een gevolg is van het lage aantal bezwaren en/of klachten kan niet met zekerheid worden gezegd. Het aantal internet bestedingen is de afgelopen jaren wel toegenomen, het aankoopgedrag van consument is langzaam aan het veranderen. Corona kan hierin een versterkend effect hebben gehad.

30 P.129: Risicoprofiel. Voorheen ongewogen risico’s

De kans wordt initieel opgesteld door de betrokken worden nu gewogen met een kans. Hoe komt de kans van ambtenaren op basis van ervaring en inschatting, daarna door Controlling bezien en eventueel een risico tot stand? bevraagd en vervolgens bestuurlijk vastgesteld. 31 P.134: Avalex. Zijn er naast belastingen en toeslagen, Nee, normaal gesproken worden verandering in de andere oorzaken van de kostenstijging van het verwerken lasten of opbrengsten meegenomen in de Producten Diensten Catalogus en de daarop van restafval? volgende Dienstverleningsovereenkomst. In het geval van de Co2 toeslag en de verbrandingsbelasting is de afgelopen jaren met enige regelmaat een wijziging doorgevoerd nadat wij de tarieven en dergelijke hebben vastgesteld. Voor die specifieke gevallen is dit risico opgenomen. 32 P.145: Financiële kengetallen. Welke verklaring is te

geven op de daling van het kengetal van de grondexploitatie van 0.5% naar -1.3%?

33 P.163: Informatiebeveiliging en privacybescherming.

“Wel is het aantal zogenaamde events (potentiële incidenten) flink toegenomen en zijn er grote ransomware-aanvallen geweest bij verschillende andere

Hoewel de grondpositie (= waarde van de grond) in Delft beperkt is, is die het afgelopen jaar wel verslechterd en negatief geworden, waardoor hier een voorziening voor moest worden opgenomen. Op deze vraag is geen simpel antwoord mogelijk. Een ransomware aanval is een zogenaamde Cyber Kill Chain, een keten van verschillende stappen die nodig zijn om succesvol een organisatie aan te 7

organisaties.”. Hoe groot wordt de kans ingeschat dat vallen. Voor iedere stap op zich kan een inschatting een grote ransomware-aanval zich voordoet bij gemeente worden gemaakt van de risico’s die je als aangevallen organisatie loopt. Maar bij iedere stap Delft? horen ook maatregelen die het risico weer kunnen beperken. Tijdsverloop en monitoring op verdachte bewegingen spelen daarbij ook een rol. Dat maakt het lastiger om een integrale risico-inschatting te maken en die in 1 cijfer uit te drukken. Verder heb je ransomware-aanvallen in alle maten, soorten en kwaliteiten. Risico bij een bulk aanval (schot hagel) van minder professionele hackers is anders dan bij een specifiek gerichte aanval van een professionele hacker. Tot nu toe is Delft nog niet getroffen door een grote ransomware-aanval. In de inwerkbijeenkomst voor alle raadsleden over Informatiebeveiliging op 5 juli wordt de Cyber Kill Chain nader toegelicht.

34 P.164: HR en organisatieontwikkeling. Hoeveel young

professionals hebben meegedaan aan het traineeprogramma van de gemeente, en wat was daar de man/vrouw verdeling?

Om een globale indicatie te geven van de risicoinschatting, bij de laatste phishing campagne in 2021 bleek een risico van 12% dat medewerkers hun inloggegevens bij telefonische fishing bekend maken. Uit een eerder uitgevoerde penetratietest vanuit een positie op het netwerk door professionele hackers is eerder gebleken dat er een redelijke kans (20-30%) was om via een aantal stappen in te breken in onze systemen. We hebben toen maatregelen genomen om deze gaten te dichten en blijven periodiek ethische hackers uitnodigen om kwetsbaarheden te vinden en zo ons risico te verminderen. NB. Het zijn verschillende metingen, je kunt de percentages niet bij elkaar optellen! Peildatum is 1-4-2021: 9 deelnemers, waarvan 5 man, 4 vrouw

35 P.165: HR en organisatieontwikkeling. Goed dat er zoveel Net zoals medewerkers kunnen leidinggevenden

aandacht is voor het (mentaal) welzijn van de medewerkers! Is er daarnaast ook aandacht voor het welzijn van de leidinggevenden zelf? Zijn er toegewezen personen waar zij terecht kunnen?

terecht bij bedrijfsmaatschappelijk werk van het GIMD. Mocht verdere begeleiding nodig zijn dan kan er vanuit de bedrijfsarts doorverwezen naar een instantie (denk aan bv. Skills, HSK) die leidinggevende net zoals medewerkers helpt om ze te begeleiden. Ook coaching kan aan de orde zijn en dan wordt er een coach aangeboden. In de communicatie naar leidinggevende wordt aandacht gegeven aan het eigen welzijn, zij zijn immers ook medewerker. Daarnaast hebben zij allemaal een cursus aangeboden gekregen hoe ze problemen bij hun medewerkers kunnen signaleren en bespreekbaar maken. Tevens hebben leidinggevenden de mogelijkheid tot het hebben van intervisie. 8

36 P.181: Vergelijking met gemeenten in de regio. De

Nee, daar is geen verklaring voor.

woonlasten in Delft lijken op het eerste gezicht meer op de andere gemeenten dan op die van Leiden, terwijl dat de meest vergelijkbare stad is. Is hier een verklaring voor? 37 P.216: Achtergrond en uitleg WNT. Zijn er in 2021 ook

externen ingehuurd die boven (of rondom) de geldende normen zijn bezoldigd?

Nee geen externen ingehuurd welke de norm overschreden. Indien dat het geval zou zijn zouden we deze moeten opnemen in de WNT paragraaf.

38 P.218: WNT-verantwoording 2021 Gemeente Delft. “De

Het is niet mogelijk om een bijlage op te nemen van aan de gemeente gelieerde bedrijven of instellingen met topfunctionarissen van de gelieerde bedrijven/instellingen. Met die reden is dat ook de een eigen rechtspersoonlijkheid maken op grond van de bovengenoemde toelichting in de WNT paragraaf wet, zo nodig, in de eigen jaarstukken bezoldigingsgegevens openbaar.” Is het mogelijk om in de opgenomen. Hiermee is getracht duidelijk te maken dat gebruikers van de jaarrekening welke benieuwd toekomst een kort overzicht te geven van de zijn naar de WNT overzichten van de gelieerde topfunctionarissen (i.c. directieleden en hoger kader) bij bedrijven/instellingen deze kunnen inzien in de dergelijke bedrijven/instellingen met hun salaris? betreffende jaarstukken van die partijen (indien wettelijk de WNT van toepassing is).

Vragen VVD d.d. 31 mei 2022 over de Jaarstukken Nr

Antwoord Technische vragen bij de jaarstukken van de gemeente Delft 2021 39 Jaarstukken 2021, Er is geen streefgetal voor hernieuwbare elektriciteit. p. 39 Wat is het streefgetal aan hernieuwbare elektriciteit Er staan twee typen indicatoren in de jaarstukken in Delft? 2021. Indicatoren uit het Delftse coalitieakkoord, en wettelijk verplichte indicatoren. “Hernieuwbare elektriciteit” is een wettelijk verplichte indicator. Hier zit geen wettelijk verplicht streefgetal bij. Het college stelt alleen streefcijfers vast op doelen/indicatoren uit het coalitieakkoord. Dit is bij Duurzaam Delft de CO2-uitstoot. 40 Jaarstukken 2021, p. 40 Te lezen is: “SDE++ subsidie is nog niet toegekend waardoor er nog geen financiële haalbaarheid is.” → Wanneer is de toekenning te verwachten? Waar hangt hij nog van af?

Vorige week is bekend gemaakt dat er SDE++ subsidie is toegekend aan Geothermie Delft. Zie voor meer achtergrond het nieuwsbericht van het consortium: https://www.aardyn.nl/nieuws/geothermie-delftgaat-nieuwe-fase-in/

41 Jaarstukken 2021, p. 46 Te lezen is: “In veld 7 is een tijdelijke mobiliteitshub voor toekomstige bewoners geopend. Deelauto’s en -fietsen staan ter beschikking voor een duurzamere mobiliteit.” → Wat zijn de gebruikscijfers? Hoe groot is het gebruik?

De deelauto’s worden ongeveer 90 keer per maand gebruikt (gemiddeld 3x per dag). Het totaal aantal verschillende gebruikers is ongeveer 30. Volgens de exploitant is dit voor een net gestarte hub hoger dan gemiddeld. Voor de deelfietsen zijn op dit moment geen gegevens beschikbaar. 42 Jaarstukken 2021, p. 46 Dat de gewenste fasering in kaart is gebracht Te lezen is: “Stadslogistiek combineren we met betekent niet dat hierover al een besluit is genomen. milieuzonering. We hebben de gewenste fasering in kaart De gewenste fasering is gebruikt om te bepalen gebracht om bestaand beleid te optimaliseren en de welke inzet er nodig is om dit te realiseren. Hiervoor toelatingseisen te verscherpen. Met name voor zwaar is de projectgroep Duurzaam Zoneren opgericht. De 9

verkeer. We werken stapsgewijs toe naar uitbreiding van de milieuzone en een toekomstige nul-emissiezone.” → Hoe ziet die fasering er uit, in termen van planning en eisen? 43 Jaarstukken 2021, p. 48 Te lezen is: “De opbrengsten van het straatparkeren alsmede de inkomsten van vergunningen en ontheffingen zijn hoger dan voorzien.” → Waar worden de hogere baten voor gebruikt? 44 Jaarstukken 2021, p. 49 De gerealiseerde investeringen op het gebied van bereikbare en leefbare stad liggen veel lager dan begroot. Hoe komt dat? En wat betekent dat voor de planning en realisatie van projecten? Wat is er (nog) niet gerealiseerd?

45 Jaarstukken 2021, p. 52 Nieuw Delft, de met Pfas verontreinigde grond is grotendeels verwijderd. Wordt het restant ook nog verwijderd of blijft een deel achter en welke risico’s zijn er dan?

46 Jaarstukken 2021, p. 53 Verstedelijkingsalliantie: aanvraag Delft voor woningbouw impulsen 2e en 3e tranche niet beloond. Waarom en welke lering trekt de gemeente hieruit voor vervolg? 47 Jaarstukken 2021, p. 67 Actieplan sociaal domein maatregelen jeugd: gaat dit er ook toe leiden dat het aantal gecontracteerde aanbieders (meer dan 180) kan worden teruggebracht? 48 Jaarstukken 2021, p. 70 Jeugdhulp ZIN en PGB. Klopt de voorlopige prognose regionaal en voor Delft of nog steeds nu, naar wij aannemen, ook de definitieve declaraties in maart/april bekend zijn? 49 Jaarstukken 2021, p. 73 Hoe staat het met de zoektocht naar een locatie voor Smart Makers Delft?

projectgroep Duurzaam Zoneren zal de gewenste fasering opwerken tot jaarlijkse uitvoeringsplannen en dit uiteraard bestuurlijk vast laten stellen. Het informeren van de gemeenteraad maakt onderdeel uit van deze jaarlijkse procedure De hogere baten maken onderdeel uit van het gemeentelijk resultaat. Voor zover het gemeentelijk resultaat niet specifiek bestemd wordt door de raad maakt dit deel uit van de algemene middelen. Van de projecten die benoemd zijn in het investeringsplan is voor 2021 aan uitgaven ca. 4 mln begroot en daarvan is in 2021 ca 3,5 mln gerealiseerd omdat enkele projecten zijn doorgeschoven in tijd. In de begrotingscyclus worden de investeringsactiviteiten opnieuw gefaseerd en daarbij wordt rekening gehouden met deze overloop. De projecten die benoemd zijn in de investeringsagenda zijn onvoldoende geconcretiseerd om in uitvoering te nemen en daarom staan ze op de agenda en niet in het investeringsplan. Het restant pfas betreft het deel dat in de openbare ruimte naast veld 9 ligt in de toekomstige plas draszone tussen kavel 9 en de Nieuwe Gracht Zuid. Dit gebied is momenteel de werkruimte van de ontwikkelaar/aannemer van veld 9. Deze plas draszone is een uitloop van het water van de Nieuwe Gracht Zuid zodat dit bij hevige regenval onder water kan lopen.

In deze zone ligt nu nog een restant pfas dat wij zullen verwijderen bij de aanleg van de openbare ruimte rond veld 9. Deze werkzaamheden zullen dit jaar (2022) worden uitgevoerd. Niet succesvol geweest omdat de businesscase niet voldoende onderbouwd was volgens de subsidieverstrekker. Daardoor was BZK niet overtuigd. Nee, dat is geen doel met de maatregelen wordt beoogd

Ja, er is sprake van een positief jaarrekeningresultaat.

Begin februari hebben we in het voortgangsbericht aan de raad aangegeven dat we bezig zijn met een haalbaarheidsstudie naar de fysieke locatie voor Smart Makers Delft. De voorkeurslocatie is aan de Rotterdamseweg 266a. In het kader van de haalbaarheidsstudie worden verschillende sessies 10

50 Jaarstukken 2021, p. 78 Hoe staat het met de planning van een nieuw binnenzwembad? Is de beoogde realisatie in 2025 nog haalbaar? 51 Jaarstukken 2021, p. 81 Hoe staat het met de nog benodigde financiering (ondanks de schenking van de Fam. Vlek) voor Museum Prinsenhof? En zijn de verwachtte kosten nog realistisch gelet op de huidige stijgingen van (ver)bouwingen? 52 Jaarstukken 2021, p. 87 Wij begrepen dat er een voornemen is om met de regeling energie compensatie ook overige regelingen (fiets, computer, etcetera) weer onder de aandacht te brengen? Wordt dit voornemen inderdaad beleid en wat kunnen we hiervan verwachten? 53 Jaarstukken 2021, p. 99 Te lezen is: “We hebben onze dienstverlening verder verbeterd met de hulp van inwoners op basis van de methode klantreizen.” → Interessant! Welke klantreizen voor welke producten zijn er gemaakt? En tot welke concrete maatregelen hebben die geleid?

54 Jaarstukken 2021, vanaf p. 152 (paragraaf Kapitaalgoederen) In 2021 lijkt er over het algemeen veel minder geïnvesteerd te zijn in grootschalig onderhoud aan/van onze kapitaalgoederen. Wat is de verklaring hiervoor? En wat zijn de risico’s hiervan, uitgesplitst per kapitaalgoed? Graag een toelichting.

georganiseerd samen met een ontwerpbureau en de initiatiefnemers (ROC Mondriaan en Stanislas College). Waarbij ook gesprekken gevoerd worden met belanghebbenden zoals omliggende bedrijven en de BKS. We streven ernaar om deze zomer de eerste resultaten te hebben. De raad zal over de uitkomsten van de haalbaarheidsstudie worden geïnformeerd. Proces verloopt volgens planning. Het nieuwe sportcentrum, bestaande uit een zwemvoorziening en binnensportaccommodatie, zal naar verwachting in 2026 openen. Er wordt momenteel gewerkt aan het realiseren van aanvullende financiering.

Via het aanvraagformulier kunnen mensen aangeven dat zij zich willen abonneren op de digitale nieuwsbrief Werk en Inkomen. Via deze nieuwsbrief kunnen mensen dan attenderen op andere regelingen. Voordeel van deze manier van werken is dat conform de eis vanuit de AVG mensen zich zelf ook weer kunnen afmelden voor de nieuwsbrief. We hebben verschillende klantreizen in kaart gebracht: • geboorteakte aanvragen • afspraak maken voor activeringsgesprek (onderdeel van bijstand aanvragen) • lang verlof aanvragen • internationale studenten (leven en studeren in Delft) • anderstaligen (hoe anderstaligen in contact komen met de gemeente, hoe ze hun weg vinden en wat hun behoeften zijn) Daar zijn verschillende inzichten uit gekomen op het gebied van: • gebruik van kanalen (website, balie, telefoon, social media etc.) • klantcontact/communicatie • toegankelijkheid van de organisatie en diensten/systemen • samenwerking met partners en interne samenwerking. Op basis van de tabellen uit de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen zijn er alleen significantie onderbestedingen op groot onderhoud zichtbaar bij wegen, civiele constructies en groen. Voor het beheerplan groen en water is het een technische verschuiving tussen groot onderhoud en regulier onderhoud. Het saldo is na verrekening nagenoeg 0. Bij wegen is een onderbesteding na verrekening zichtbaar van 167.000. Dit is mede te 11

verklaren door de op pagina 61 gemelde hogere degeneratievergoeding. Ook is er in de huidige markt een krapte aan personeel en materiaal om werkzaamheden tijdig uit te voeren. Voor wat betreft de civiele constructies is in 2021 aan het einde van het jaar een schadevergoeding binnen gekomen voor een schade van langere tijd geleden bij de Koolhavenbrug. Als gevolg van de aanbesteding voor het groot onderhoud en vervangingswerken aan de kademuren in de binnenstad is vorig jaar maar een beperkte hoeveelheid groot onderhoud uitgevoerd. Wegen:

Civiele constructies:

Riolering:

Groen:

Openbare verlichting 12

Speelvoorzieningen

55 Jaarstukken 2021, p. 155 Volgens de financiële verordening van de gemeente Waarom is er nog geen beheerplan voor speeltoestellen? Delft, artikel 18, lid 3 sub a. Hoeft het college voor de Wat is daar het risico van? Staat het opstellen van een speelvoorzieningen geen beheerplan vast te stellen. beheerplan nog op de planning? Op dit moment wordt gewerkt aan een Beheerplan voor speelvoorzieningen. Door de beperkte ambtelijke capaciteit is nog niet aan te geven wanneer dit beheerplan ter besluitvorming aan college en eventueel raad voorgelegd kan worden. Dat er geen beheerplan is op dit moment, zorgt niet voor aanvullende risico’s. Conform het warenwetbesluit attractie en speeltoestellen worden de speelvoorzieningen in Delft (meer) jaarlijks geïnspecteerd, eventuele gebreken opgelost. Indien een probleem niet op te lossen is worden de toestellen vervangen. Sinds een aantal jaar is het vervangingsbudget beperkt omhoog gegaan waardoor de oude speeltoestellen beetje bij beetje vervangen worden. 56 Jaarstukken 2021, p. 175 Het negatieve resultaat van Parkeren Delft is Het eigen vermogen van ParkerenDelft BV is in één jaar toegevoegd aan de overige reserves en dat valt onder tijd met bijna 1,5 miljoen gedaald. Hoe is dit te verklaren? het eigen vermogen.(jaarrekening PD BV blz 12/18) Het verlies is conform de verwachting in de businesscase van Parkeren Delft.

Het verlies zal de komende jaren verder oplopen om per 2042 een positief eigen vermogen te kunnen laten zien.

Vragen CDA d.d. 7 juni 2022 over de Jaarstukken Verbonden Partijen 13

GGD Haaglanden P.12: “De beoogde bijeenkomst met gemeenten voor het uitwisselen van best-practices met betrekking tot vervolghulp heeft geen doorgang kunnen vinden vanwege de coronacrisis.”. Heeft deze bijeenkomst inmiddels al wel plaatsgevonden, en zo niet, is het al duidelijk wanneer deze wel doorgang kan hebben?

Er heeft geen regionale bijeenkomst over vervolghulp regeling onverzekerden plaatsgevonden in 2021. Er is besloten om te starten met een pilot best practices in Den Haag. De resultaten zouden dan worden gedeeld met de overige gemeenten. Begin 2022 is duidelijk geworden dat de regeling onverzekerden geen wettelijke grondslag heeft. Op nadrukkelijk advies van GGD GHOR Nederland heeft GGD Haaglanden de regeling onverzekerden on hold gezet. Hierdoor heeft ook de pilot niet plaatsgevonden. 57 P.13: “Het aantal vragen en meldingen inzake nietHet hoge aantal vragen en meldingen inzake nietmeldingsplichtige ziekten is fors hoger dan verwacht”. meldingsplichtige ziekten heeft niet geleid tot hogere Heeft dit invloed gehad op de gerealiseerde lasten? Zo ja, gerealiseerde lasten, maar wel tot een toename van de werkdruk. 58 op welke manier? P.14: “Het AZC in Rijswijk zou begin november 2021 Vanwege het uitstel van de sluiting van het AZC in definitief zijn deuren sluiten. In overleg met het COA was Rijswijk is besloten tot het uitvoeren van een besloten dat er daarom dit jaar geen inspectie meer zou inspectie. Deze zal op 23 juni 2022 plaatsvinden. worden uitgevoerd. De sluiting is echter uitgesteld.”.

Is de inspectie alsnog uitgevoerd wegens het uitstel van de 59 sluiting van het AZC? P.22: Aan hoeveel studenten is een stageplek Er zijn in 2021 bij de GGD 12 stageplekken aangeboden in 2021? Wat was de verdeling tussen mbo-, aangeboden waarbij het voor het grootste gedeelte (90%) WO studenten betrof. 60 hbo- en wo-studenten? P.27/28: Heeft het krimpende personeelsbestand bij VTH De dienstverlening voor de meest urgente- en acute effect gehad op de dienstlevering? zaken worden altijd met voorrang in behandeling genomen, hier geldt dat VTH de hulp biedt zoals verwacht. De minder urgente zaken, waaronder gevallen van meervoudige hermeldingen e.d. hebben mogelijk wel te lijden gehad door het arbeidstekort. Denk hierbij aan lange wachttijden (ver boven de 10wekelijkse wettelijke termijn) en hulpverleners die onder druk staan. 61 P.39: Kunt u het grote verschil bij de solvabiliteitsratio Het verschil tussen de solvabiliteitsratio zoals tussen de primaire begroting 2021 (100%) en de opgenomen in de initiële begroting en de jaarstukken jaarrekening 2021 (46%) toelichten? komt door de post nog te betalen bedragen. Deze post maakt als gevolg van de afgesproken financieringssystematiek onderdeel uit van de jaarstukken. Immers, verrekening met de deelnemende gemeenten vindt plaats na vaststellen van de jaarstukken.

Als de begroting wordt opgesteld en vastgesteld is er geen sprake van ‘nog te betalen bedragen’ in het toekomstige uitvoeringsjaar en is daarmee alleen het eigen vermogen van invloed op de solvabiliteitsratio. 62 P.45: Hoe verhouden de indicatorwaarden van GGD De indicatoren zijn regionaal bepaald en dus niet Haaglanden zich tot andere GGD’en en het landelijk (zondermeer) bruikbaar voor een vergelijking. 63 gemiddelde? P. 61: “Door pragmatische oplossingen en het feit dat het P.61 verwijst naar de inhuurde personeelscapaciteit, werkelijk aantal ontvangen meldingen lager is geweest die is in 2021 eveneens tegen gevallen. VTH’s partner dan verwacht, …” Kunt een voorbeeld noemen van deze (BMC) heeft bijvoorbeeld geen enkele maand haar pragmatische oplossingen? beloofde normprestatie gehaald. Met als gevolg dat de vaste formatie van VTH dit gat heeft proberen te dichten. Pragmatisch handelen is dan geboden. 64 14

Hulpverleners proberen op alle mogelijke manieren tijd terug te winnen om hun taken te voldoen. Er is minder tijd voor ‘small talk’, voorlichtingen aan cliënten en/of uitjes van werk. Elke overbodige handeling wordt in feite vermeden. Algemeen: GGD: Kunt u een reflectie geven op het Het uitstroompercentage over 2021 is 13%. De personeelsverloop bij de GGD Haaglanden? Op welke uitstroom is grotendeels te verklaren door de manier borgt de GGD Haaglanden aantrekkelijk uitstroom van werknemers die Covid-19 gerelateerde werkgeverschap? taken uitvoerden. Vanuit de gemeente Den Haag wordt de GGD Haaglanden ondersteund en geeft de GGD richting aan modern werkgeverschap en aandacht voor Duurzame Inzetbaarheid (DI). Vanuit DI is er in de afgelopen periode veel aandacht geweest voor Vitaliteit. Ingegeven door de ‘herstelbehoefte’ van medewerkers na de hectische COVID-19 periode. De gesprekscyclus is een belangrijk instrument om aandacht te hebben voor de inzet van de werknemer in zijn/haar functie en kunnen afspraken worden gemaakt over deze inzet en (door)ontwikkeling.

65 Algemeen VTH: Hoe zorgt VTH ervoor dat personeel Iedere medewerker van VTH heeft een persoonlijke continu voldoende toegerust is voor het belangrijke werk opleidingsplan, volgt (wettelijke) trainingen om hun dat zij doen? SKJ-registratie te behouden en zijn gekoppeld aan een werkbegeleider die de medewerker vakinhoudelijk coacht, daarbij wordt aandacht geschonken aan casuïstiek en dilemma’s. Daarnaast heeft VTH de commissie ‘binden & boeien’ in het leven geroepen, die zich focust op het interesseren en het binden van medewerkers aan de organisatie. 66 Servicebureau Jeugdzorg Haaglanden P.14: Het percentage (%) van de afgehandelde 2020: 92,5% factuurregels binnen de gestelde termijn (10 werkdagen) 2021: 96,3% was in 2021 95,9%. Wat was dit percentage in 67 voorgaande jaren? P.15: “Deze achterstand in declaraties 2021 is gedurende Eenduidige betekenis van het begrip achterstand is het jaar fors opgelopen tot € 40 mio en inmiddels hierbij van belang. Het SbJH hanteert voor de teruggebracht tot circa € 17 mio per 1 februari 2022.”. berekening van de achterstand dat de declaraties Wanneer is de verwachting dat deze achterstand volledig over de maand april 2021 (als voorbeeld) in mei 2021 is ingehaald, en hoe verhoudt zich dat tot 2020? ingediend zijn.

Peildatum achterstand is derhalve (in hetzelfde voorbeeld) 1 juni 2021 waarbij wordt gekeken naar de ingediende declaraties t/m april 2021. Vanuit deze begripsbepaling zal er in principe altijd sprake zijn van achterstand. De oorzaak ligt met name in het proces (verzoek om toewijzing door jeugdhulpaanbieder, beoordelen en afgeven toewijzing door gemeente, verwerken van de ontvangen toewijzing in de administratie van de jeugdhulpaanbieder gevolgd door het indienen van declaraties).

68

In 2021 is de achterstand opgelopen doordat diverse zaken tegelijkertijd geïmplementeerd werden zoals nieuwe overeenkomsten, de controle op de 15

hoeveelheid zorg, de controle op de tijdigheid van indienen van declaraties, maar ook door externe factoren zoals de implementatie van berichtenverkeer 3.0. Dit heeft tijdelijk geleid tot een toename van de achterstanden. De achterstand declaraties over 2019 en 2020 per 1 februari van het jaar erop bedroeg circa € 12 mio. Hieruit blijkt dat de achterstand 2021 qua verhouding hoger is dan de achterstand zoals deze, op hetzelfde peilmoment in de twee voorgaande jaren lag. Volledigheidshalve dient opgemerkt te worden dat de achterstanden over de jaren vóór 2019 beduidend hoger lagen. P.21: De solvabiliteitsratio is sinds boekjaar 2021 boven de signaalwaarde van 5%. Is het de verwachting deze trend zich doorzet in 2022?

Deze ratio is flink verbetert grotendeels door de ontwikkeling van hun eigen vermogen. Percentage kruipt omhoog sinds 2020 maar of dit trend zich verder doorzet in 2022 is niet met zekerheid te zeggen. 69 P.39: Met €146k ligt de bezoldiging (ruim) onder de WNT- De normering van de bezoldiging van directie (en norm van €209k, maar bedraagt deze tegelijkertijd 20% andere topinkomens) door de WNT betreft de van de totale overhead kosten van €706k. Hoe verhoudt absolute bedragen en niet de fractie van de dit zich tot andere gemeenschappelijke regelingen waar overhead. Daarnaast is er beleidsmatig de wens de Delft deelnemer van is? overhead bij de gemeente en bij haar verbonden partijen (waaronder gemeenschappelijke regelingen) zo beperkt mogelijk te houden in omvang. Nu is het Servicebureau Jeugd Haaglanden een organisatie van beperkte omvang met dus ook een beperkte omvang van de overhead in absolute zin. Als we nu de bezoldiging van de directeur als fractie bezien van de overhead dan zien we dus dat SbJH relatief hoog zit en de andere gemeenschappelijke regelingen een lagere fractie van hun overhead besteden aan de bezoldiging van de directeur. Dit is dus vooral het gevolg van een kleinere noemer. Overigens is de overhead in relatieve zin (16%) als fractie van de totale lasten in 2021 ook laag in vergelijking met andere verbonden partijen.

70

Is de overhead in relatieve zin (16%) niet juist hoog? Normaal gesproken geldt een percentage van 10% voor overhead? Voor de ‘overhead’ is geen algemeen geldende norm aan te geven, want het is sterk afhankelijk van het soort organisatie en loopt uiteen van 5% tot 35%, met ministeries rond de 40% (Berenschot 2012). Als we naar de gemeente zelf kijken is het percentage in de paragraaf Bedrijfsvoering 10,4%. Daarbij moet worden opgemerkt dat de lasten van de programma’s (in de noemer) ook onder meer de gemeentelijke uitkeringen bevatten en daarom slecht te vergelijken met de lasten van uitvoeringsorganisaties, wat onze verbonden partijen vooral zijn. We kunnen daarom ook kijken naar de fractie van het personeel dat in de 16

overhead werkzaam is. Volgens publicatie van Binnenlands Bestuur (2018) werkt 31,7% bij gemeenten gemiddeld in een overheadfunctie. Dat is qua orde van grootte vergelijkbaar met de overheadpercentages bij andere verbonden partijen in haaglanden. Want zo heeft bijvoorbeeld de GGD een percentage van 29% (p.45 jaarstukken 2021 GGD&VT), en de ODH 38,8% (p.41 jaarstukken 2021 ODH). In deze benadering is het overhead percentage van SbJH laag te noemen vergeleken met andere verbonden partijen.

Werkse! BV (Jaarrekening) P.7: “De Raad van Commissarissen (RvC) van Werkse! Holding BV houdt toezicht op de Werkse! Holding BV. Daarnaast draait ze 'schaduw' over het gemeentelijke deel van Werkse!.”. Kunt u dit nader toelichten?

71

P.12: “Meer dan 420 mensen worden door Werkse! bemiddeld naar betaald werk, …”. Hoeveel van deze mensen zijn duurzaam naar werk begeleid en volledig uit 72 de uitkering gestroomd? P.14: Personeel. Hoeveel fte was er in 2021 extra nodig t.o.v. 2020 en hoeveel sollicitanten hebben zich in 2021 aangeboden?

Werkse! heeft twee juridische entiteiten, namelijk de Werkse! Holding BV en een Werkse! gemeentelijk deel. De bedrijfsactiviteiten en dienstverlening vindt plaats vanuit beide entiteiten. Om op het geheel en in samenhang toezicht te houden, heeft het college van B&W rond 2001 beslist dat de RvC niet alleen op de Werkse! Holding toezicht houdt maar ook ‘schaduwdraait’ oftewel meekijkt\toezicht houdt op de activiteiten in de gemeentelijke entiteit. De genoemde 420 mensen zijn volledig uit de uitkering en naar duurzaam werk begeleid.

De vraag kunnen we niet herleiden naar de tekst in de jaarrekening. Er wordt daar niet gesproken over extra personeel en of het in de vraag over begeleidend personeel danwel de doelgroep waarvoor Werkse! werkgever is. De formatie aan het begeleidend personeel is in 2021 gegroeid met 5 fte van 154 fte naar 159fte. Er is geen volledige data over het aantal sollicitanten. Wel kan gezegd worden dat er circa 25 vacatures in het kaderpersoneel waren in 2021. Gemiddeld genomen komen er circa 10 sollicitanten af op een vacature. In het algemeen kunnen we zeggen dat we als Werkse!, door een open en innovatieve sollicitatieprocedure, veel aanmeldingen krijgen voor alle soorten vacatures. .

73

P.19: “Digitalisering heeft in 2021 te maken met een aantal uitgestelde opdrachten waardoor de geplande groei nog niet is gerealiseerd.”. Is het mogelijk om aan te 74 geven wanneer deze opdrachten zullen beginnen? P.20: Het personeelsbestand in fte’s is voor 2021 begroot op in totaal 400 fte, maar is uiteindelijk 377 fte. Wat zijn de oorzaken van dit verschil?

75

Deze opdrachten zijn gestart (en ondertussen ook al afgerond) in 2022.

Het gaat hier over de doelgroep Wet Sociale Werkvoorziening. Oorzaken zijn: pensionering belangrijkste reden met zoals aangegeven in de jaarrekening de verruimde mogelijkheden in de cao om vervroegd met pensioen te gaan. Daarnaast een combinatie van oorzaken: meer afgeronde WIA17

P.35/36: Voor de zekerheid: er staat in de tabellen betreffende WNT “bezoldiging 2020”. Dit zou 2021 76 moeten zijn? Algemeen: Kan de RvC een reflectie geven op de (hoogte van de) bezoldiging?

trajecten, helaas een aantal medewerkers overleden, en ontslag op eigen verzoek. Nee. In de betreffende tabel op pagina 35 en 36 wordt bewust de vergelijking gemaakt tussen 2020 en 2021. Tussen de aandeelhouder en de RvC zijn afspraken over het beloning van zowel de bestuurder alswel van henzelf. Voor wat betreft de beloning van de bestuurder is daar de zgn ‘Krul-norm’ van toepassing, oftewel de beloning van de gemeentesecretaris is het maximum. Vanuit de RvC is dat een gedragen standpunt en op geen enkele manier een punt van discussie. Ten aanzien van de beloning van de RvC is deze vanuit de aandeelhouder het initiatief genomen deze gelijk te trekken met de bezoldiging van de andere gemeentelijke BV’s. Dit voornemen is onderschreven door de RvC en zo uitgesproken tijdens de laatste aandeelhoudersvergadering.

77

Delft Support BV P.29: “In 2021 hebben we meer klachten dan voorgaande jaren, omdat we eerder het gesprek aangaan met onze cliënten en zo’n gesprek ook registreren als klacht.” Hoe zijn de 21 klachten te duiden in vergelijking met de voorgaande jaren? Is er een trend te zien?

Na duiding van de klachten, is er geen trend te zien. Delft Support voert jaarlijks duizenden gesprekken met klanten en andere betrokkenen. In 2021 zijn er 21 meldingen geregistreerd als klacht. De klachten hebben allemaal betrekking op bejegening door medewerker en samenwerking of op procedures en/of de werkwijze van Delft Support. In ruim 90% van de meldingen kon de situatie in een gesprek worden opgehelderd. En in sommige gevallen kon na onderzoek niet worden vastgesteld dat er sprake was van niet correct gedrag. Echter werd in alle deze gevallen een oplossing gevonden zodat het hulptraject kon worden voortgezet en de melding naar tevredenheid afgesloten worden. Daarnaast ging een deel van de klachten over de inhoudelijke beslissing in plaats van over gedrag. In dat geval leggen wij uit dat er een bezwaar moet worden ingediend bij de gemeente en op welke wijze klanten dit kunnen doen. Deze klachten zijn niet in behandeling genomen door DelftSupport. De inschatting is dat er niet meer klachten zijn ontvangen dan eerdere jaren. Echter worden nu alle klachten die bij een manager binnenkomt geregistreerd. Voorheen werden alleen de klachten, die verstuurd werden naar onze klachtenafdeling (klachten@delftsupport.nl), geregistreerd. Geen enkele klacht werd in 2021 gegrond verklaard.

78 P.41: “Als een aanbieder haar bestedingsruimte dreigt te Er wordt doorlopend gemonitord in hoeverre overschrijden, gaat Contract-management het gesprek aanbieders wel of niet het budget overschrijven. Dit is aan met deze aanbieder.” Is het mogelijk een indicatie te onderdeel van de cyclus van gesprekken met aanbieders, ongeacht over- of onderschrijding. 79 geven hoe vaak dit is voorgekomen in 2021? P.46: Toekomst. “We willen onze eigen kweekvijver Nee, in 2021 hebben we geen stages aangeboden. 80 creëren waarin we young professionals de kans geven zich Echter nu in 2022 doen 3 studentes van de 18

te ontwikkelen naar ervaren professionals.”. Zijn er in 2021 ook stages aangeboden?

P.47: Wat is naar uw inzicht een gezond 81 verlooppercentage om naar te streven?

P.48: Wat zijn mogelijke oorzaken van de stijging in de gemiddelde ziekteduur in dagen van medewerkers?

82

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) P.14: Ketenmobiliteit. Op hoeveel procent van de knooppunten wordt is in 2021 7,5 of hoger gescoord en wat is de gemiddelde score over de knooppunten?

83

Algemeen: Kunt u ingaan op het ziekteverzuim in 2021? 84

P.65: “Het risico dat de vervoerders niet aan de rente- en aflossingsverplichtingen voldoen blijft laag”. Hoe heeft een eventuele rentestijging effect op dit risico.

84

P.86: Kunt u de realisatie van de bijdrage samenwerkingsverbanden kort toelichten?

85

Hogeschool van Leiden een onderzoek bij ons in het kader van hun opleiding, heeft 1 persoon een snuffelstage bij ons gedaan en start er in ieder geval 1 stagiaire in september. Wij streven naar een 10% verlooppercentage, in een “normale” arbeidsmarkt Corona, aantal medewerkers met langdurende klachten. Ook als gevolg van corona, was de balans privé en werk, een oorzaak. Ook hebben een aantal medewerkers moeten wachten op medische ingrepen die uitgesteld werden. Daarnaast hadden we zwangerschap gerelateerde langdurige zieken. In 2019 is een eerste meting gedaan op de destijds 56 UAB-knooppunten. Deze meting wordt niet jaarlijks herhaald, omdat de scores alleen wezenlijk veranderen na ingrijpende aanpassingen. In 2020 zijn extra metingen gedaan op de stations van de Hoekse Lijn en op Rotterdam Alexander (na verbouwing). Per 2021 is de gemiddelde algemene beoordeling een 6,9. Negen knooppunten (16% van de 56 punten) hebben een beoordeling van 7,5 of hoger. Knooppunten die fors zijn opgeknapt of zijn verbeterd, zoals langs de Hoekse lijn, krijgen van de reizigers een hogere beoordeling van één tot soms zelfs twee punten. De verzuimcijfers worden opgenomen in het Sociaal Jaarverslag van de MRDH. Dit verslag is momenteel nog niet gereed Voor de lopende leningen doet het rente-effect zich niet voor, omdat de leningen voor langere tijd vastgezet zijn.

Voor nieuwe leningen geldt dat risico wordt beperkt, doordat de afschrijvingen over door de MRDH goedgekeurde railinvesteringen en de rente over de daarvoor verstrekte leningen in de maandelijks door de MRDH te betalen concessievergoeding zijn opgenomen. BEREIK! is een samenwerkingsverband van wegbeheerders in de metropoolregio Rotterdam Den Haag dat projecten uitvoert of laat uitvoeren om de mobiliteit van het (auto)verkeer te bevorderen. Per 11-2022 is Bereik! opgehouden met bestaan. Samen met De Verkeersonderneming en Bereikbaar Haagladen en Rijnland is er een nieuwe organisatie opgezet, Zuid-Holland Bereikbaar. BEREIK! maakte in 2021 gebruik van werkplekken en diensten bij de MRDH, waardoor er sprake was van doorbelasting werkplekken en overheadkosten. Deze opbrengst van de doorbelasting was niet in de begroting opgenomen en is in die zin een meevaller van € 48.346. De overheadkosten worden via een verdeling van 80%-20% verdeeld over de Vervoersautoriteit en Economische Vestigingsklimaat. 19

Algemeen: Ziet de MRDH mogelijkheden om in een volgend jaarverslag aandacht te geven aan fraude en integriteit, zoals de accountant aanbeveelt?

86

Regionale Belasting Groep (RBG) Algemeen: 2.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Kunt u de waarschijnlijkheid van de financiële risico’s meer toelichten? Welke risico’s hebben de grootste aandacht? 87

P.17: Is het mogelijk de compensatie uitvoeringskosten verder uit te splitsen?

Het hoofdstuk over fraude en integriteit is dit jaar voor de eerste maal opgenomen in de jaarstukken. Vanaf het controlejaar 2022 zijn accountants verplicht in hun controleverklaring te rapporteren over fraude en integriteit. We hebben kennisgenomen van de aanbevelingen van de accountant in dit kader. De rekeningcommissie MRDH heeft in haar vergadering van 23 mei j.l. tevens aandacht gevraagd voor dit onderwerp. We verwachten door een goed samenspel tussen de MRDH-organisatie en de controlerend accountant invulling te kunnen geven aan de aanbeveling.

De meeste aandacht gaat uit naar het onderdeel Invordering RBG (maatwerk). Dit betreft een arbeidsintensieve nieuwe manier van incasseren. De laatste periode vraagt de oplopende inflatie en daarmee risico’s op kostenbeheersing meer aandacht. een uitsplitsing naar gemeente is voorhanden, zie hieronder, bron rapportage aan dagelijks bestuur RBG juni 2022

88

Gemeenschappelijke Regionale Bedrijfsvoering (GRB) Delft-Rijswijk P.6: Kunt u een verklaring geven voor de grote stijging (+17%) in meldingen m.b.t. informatievragen, verzoeken of storingen? 89

Evides BV P.33: In hoeverre speelde inflatie een rol in het verhogen van de drinkwatertarieven? Is de verwachting dat dit in 2022 een significante effect zal hebben op de tarieven?

90

de stijging kan voor een groot deel worden verklaard doordat mensen in 2021 veel thuis hebben gewerkt in verband met corona. Daardoor zien we dat er meer hulpvragen zijn gesteld. Evides Waterbedrijf kent sinds de fusie in 2004 een zeer gematigde tarief ontwikkeling waarbij de drinkwatertarieven thans lager zijn dan destijds bij de totstandkoming van Evides. Voor 2022 staan de drinkwatertarieven vast. Echter, als de huidige inflatie zich handhaaft, zal Evides er niet aan ontkomen in 2023 de drinkwatertarieven te verhogen. Wij zullen, zoals te doen gebruikelijk en wettelijk verplicht, de drinkwatertarieven 2023 in november 2022 ter goedkeuring aan de aandeelhouders voorleggen waarbij dan uiteraard rekening wordt gehouden met de meest actuele prijsontwikkelingen en inzichten.

Stedin Netbeheer BV 20

P.33: “Er is een dalende trend zichtbaar in het ervaren klantgemak. Dit komt vooral door het vele werk als gevolg van de energietransitie.”. Kunt u dit toelichten?

De betreffende passage gaat specifiek over klantgemak aansluitingen in voormalig Enduris gebied in Zeeland (2021). De jaartargets zijn behaald, maar we zien een dalende trend doordat klanten meer ongemak ervaren op de doorlooptijden, informatievoorziening en planning. Dat heeft weer te maken met het feit dat er door de energietransitie meer aanvragen binnen komen en minder capaciteit (ook bij aannemers) beschikbaar is. Dit zorgt weer voor vertraging in het proces en dat zie je terug in de trend in de aansluitketen in Enduris gebied.

91

NV Bank voor Nederlandsche Gemeenten (BNG) P.33: De verdeling man/vrouw bij leidinggevenden ligt substantieel lager dan bij de RvC, ExCo en de medewerkers. Welk beleid voert de organisatie om ook deze verdeling omhoog te krijgen?

92

Yes!Delft BV P.10: Toelichting op de resultatenrekening. In de resultatenrekening is van de €2.8M aan baten €1.7M geboekt onder “Overige opbrengsten”. Welke opbrengsten/baten betreft dit en zijn deze incidenteel of structureel?

93

Dit antwoord hebben we opgevraagd bij de BNG bank: De man/vrouw-verdeling onder de leidinggevenden is ook intern een punt van aandacht (‘red flag’). Ons streven is die verdeling te verbeteren en in eerste instantie in lijn te brengen met die in de RvC en het ExCo. Dat gaat echter langzamer dan we graag willen. Enkele voorbeelden van recente benoemingen van vrouwen in leidinggevende functies: in 2021 zijn vrouwen benoemd als hoofd Compliance en hoofd Juridische en Fiscale Zaken en in 2022 als hoofd IAD en hoofd Communicatie. Bij uw beoordeling van het gerapporteerde percentage van 24% moet u ook bedenken dat de bank relatief van ver komt. Dit zijn alle inkomsten die voortkomen uit onze innocubes propositie ( https://www.innocubes.nl ) Hierbij verzorgen wij voor bedrijven en publieke organisaties allerlei challenges , techlabs en hackatons waarbij we startups koppelen aan specifieke uitdagingen van corporates of gemeenten. Het project City of the Future van de MRDH is daar ook een groot onderdeel van ( https://mrdh.nl/project/city-future )