Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

Werk maken van energietransitie De energietransitie creëert banen in duurzame energie. Die vraag neemt sneller toe dan het aanbod, waardoor er tekorten ontstaan. Krapte op de arbeidsmarkt zien we breder in de economie en juist het realiseren van onze klimaatambities brengt een grote hoeveelheid werk met zich mee. Het brengt ook ander werk met zich mee dat focust op nieuwe technologieën, materialen, installatie en onderhoud etc. Dit vraagstuk vraagt om oplossingen op nationaal niveau. Lokaal kunnen we een aantal dingen doen. Dat kan door het stimuleren van zelfwerkzaamheid. Zo verlicht de inzet op doehet-zelf subsidies de vraag naar aannemers die isolatie aanbrengen. Belangrijker nog is om zowel op korte- als lange-termijn samen te werken met onderwijsinstellingen. De gemeente kan hen ondersteunen in het promoten van technisch onderwijs, het ontwikkelen van onderwijsaanbod toegespitst op de energietransitie en het aantrekkelijk maken van omscholing en bijscholing. Een voorbeeld is de Regiodeal. Onderdeel van de inzet in het kader van de Regiodeal is dat regionale partijen samen werken aan het aantrekkelijk maken van het MBO en het Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

57

laagdrempelig maken van omscholing en bijscholing, maar de huidige inzet is onvoldoende om het arbeidstekort op te lossen.

Gemeentelijke inzet Gemeentelijke rol Alleen samen kunnen we onze doelen bereiken. Dat geldt zeker voor de energietransitie. De gemeente kan vanuit verschillende rollen de transitie ondersteunen. Elke keer wordt daarbij afgewogen met welke rol we de beste resultaten kunnen halen. Daarbij is van belang wat de positie van de gemeente is ten opzichte van de wet, andere partijen en de fase waarin de transitie zich bevindt. De rol die we als gemeente kiezen bepaalt ook de inzet die we plegen en de hoeveelheid middelen die we inzetten. We onderscheiden vier rollen: de rechtmatige, presterende, samenwerkende en de responsieve gemeente. Doordat samenwerking zeer belangrijk is, zetten we vooral in op een samenwerkende gemeente. Daarmee kiezen we voor een regisserende en verbindende rol: we bieden ondersteuning aan onze inwoners en bedrijven om de transitie naar CO2 neutraal te realiseren. Waar mogelijk stimuleren we ook de samenwerking tussen partijen.

De regulerende, rechtmatige rol verliezen we niet uit het oog. We zorgen voor regelgeving en waar nodig handhaving. We zorgen ook dat marktpartijen hun rol kunnen vervullen onder andere door ruimtelijk beleid. Via de Omgevingsvisie en omgevingsplannen creëren we kansen voor duurzame energieopwekking. Uiteindelijk is het aan marktpartijen of energiecoöperaties om dat met projecten in te vullen.

Financiering De Routekaart Klimaatneutraal bestrijkt een periode van ruim 25 jaar. In die tijd verwachten we dat nieuwe technologische ontwikkelingen invloed zullen hebben op de realisatie van de opgave. Daarnaast zullen ook de sociaal-maatschappelijke en economische ontwikkelingen impact hebben. Dat maakt het lastig om nu precies te bepalen wat er nodig is en wat we ervoor over hebben. Daarom kiezen we ervoor geen begroting voor de hele looptijd van de opgave te maken. Dat betekent wel dat gedurende deze 25 jaar periodiek opnieuw middelen zullen moeten worden vrijgemaakt om de juiste vervolgstappen te nemen.

Figuur 9: Rollen gemeente in de energietransitie Vanuit resultaten naar randvoorwaarden De presterende overheid

De samenwerkende overheid

New Public Management (NPM)

Network Governance (NG)

Vanuit de overheid naar de samenleving

Vanuit de samenleving naar de overheid

Public Administration (PA)

Societal Resilience (SR)

De rechtmatige overheid

De responsieve overheid in de actieve samenleving

Vanuit randvoorwaarden naar resultaten

58

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

In elke raadsperiode wordt aan de raad een uitvoeringsagenda en begroting voor de komende 4 jaar voorgelegd. We geven regelmatig inzicht in de voortgang van de routekaart en wat eventueel aanvullend nodig is om het doel Klimaatneutraal in 2050 te bereiken. Zo kunnen geïnformeerde democratische afwegingen worden gemaakt over de route richting klimaat­ neutraliteit en de afweging ten opzichte van andere opgaven in de stad.

Ruimtelijke inpassing Uit het transitiepad Energie Infrastructuur blijkt dat het een uitdaging is om voldoende fysieke ruimte te vinden. In de transitie naar klimaatneutraal hebben we ruimte nodig voor de warmte- en elektriciteitsinfrastructuur, zowel onder- als bovengronds. Dat is niet eenvoudig: de groei van de stad vereist ook ruimte en het is ondergronds en bovengronds al dringen om ruimte. In de omgevingsvisie wordt het toekomstbeeld van Delft geschetst en we zorgen dat daar ook de ruimte voor infrastructuur wordt opgenomen. Verder gaan we in ruimtelijke planvorming en bij planning van werkzaamheden rekening houden met de benodigde ruimte voor de energietransitie boven en onder de grond. Dat doen we samen met de MRDH, de provincie en het Rijk.

Monitoring Op dit moment wordt de raad elk half jaar geïnformeerd over voortgang op projecten binnen de energietransitie. De eerste Halfjaarrapportage Energietransitie Q1-Q2 2023 was de eerste stap naar een overkoepelende systematiek.

op doelen van duurzame energieopwekking en vermindering van uitstoot. Dit geheel wordt weergegeven in een aantal rapportages die elkaar versterken en inzicht moeten geven in de opgave. Op die manier kan de raad sturen op de strategische prioriteiten en politieke invulling van de energietransitie. Het bestaat uit de volgende onderdelen: • Halfjaarrapportage: eens per half jaar rapporteert het programma Energietransitie over de voortgang van projecten en activiteiten. De rapportage beschrijft de inspanningen, kortetermijnplanning en resultaten. Waar mogelijk wordt het effect van de inspanningen op de doelen beschreven. • Trendmonitor Energietransitie: eens per jaar zal de trend­ monitor rapporteren op de belangrijkste actuele cijfers van de belangrijkste indicatoren van de 4 transitiepaden: wonen, dienstverlening, industrie en verkeer. De nadruk ligt op CO2-uitstoot, maar ook indicatoren zoals isolatiegraad, duurzame warmtevoorziening en opwek van zonne-energie komen aan bod. • Routekaart: het voornemen is om eens per 4 jaar een update van de routekaart te geven. Daarbij hoort een nieuwe raming van de uitstootcijfers op basis van huidig beleid voor in elk geval de vaste peiljaren 2030 en 2050. We vergelijken deze voorspellingen met de oude, verklaren mogelijke verschillen en identificeren nieuwe mijlpalen.

• Uitvoeringsagenda Eens per 4 jaar, halverwege de raadsperiode schrijven we een Uitvoeringsagenda Energietransitie. Dat bestaat uit een voorstel voor projecten en activiteiten, kostenindicatie en een dekkingsvoorstel voor eventuele aanvullende maatregelen door Delft. • Financiële rapportage Jaarlijks wordt er - gekoppeld aan de P&C-cyclus - financiële verantwoording afgelegd aan de raad over de realisatie van het uitvoeringsplan.

De systematiek bestaat uit doelstellingen, voortgangsmetingen binnen projecten en het in kaart brengen van het totale effect

Termijn

Programmadoelen​

Projectresultaten​

Korte Termijn, Terugblikkend​

Trendmonitor​ • 1x per jaar • Cijfers van de indicatoren van de 4 sectoren: wonen, dienstverlening, industrie en verkeer​

Halfjaarrapportage​ • 2x per jaar • over de voortgang van projecten​

Lange Termijn, Vooruitkijkend​

Routekaart​ • 1x per 4 jaar een update van de routekaart • Halverwege een raadsperiode • Inclusief nieuwe raming van de uitstootcijfers (2030 en 2050).

Uitvoeringsagenda • 1x per 4 jaar​ • Halverwege een raadsperiode • voorstel + kostenindicatie + dekkingsvoorstel​

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

59

Bijlage 1: Beleidsnota’s met bijdragen aan Delft Klimaatneutraal 2050

60

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

De Routekaart bouwt voort op bestaande documenten van Delft. Hieronder zijn de gebruikte documenten opgenomen. Aanpak CO2- reductie Verkeer (2019) Beheerplan groen en water 2020-2023 (2019) Bouwen aan een duurzaam Delft (2018) (inmiddels vervangen) Broeikasemississie in 1990 binnen de gemeente Delft (CE-Delft, 2022) Coalitieakkoord 2022-2026 (2022) Convenant Schieoevers (2023) Delft Energieneutraal in 2050 - Inzicht in de Opgave (2017) (inmiddels vervangen) Delft Energieneutraal in 2050 (2013) (inmiddels vervangen) Delft Energieneutraal Uitvoeringsprogramma 2017-20 (inmiddels vervangen) E-Deal Verduurzaming energieverbruik bedrijven (2019) Eindverslag participatie bijeenkomsten Delft aardgasvrij (2018) Energie Strategie Delft (concept 2023) Energieneutraal in 2050 (CE-Delft, 2017) (inmiddels vervangen) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2035 (2020) Isolatieplan Delft (2023) Klimaatakkoord (2019) Landelijk Schone Lucht Akkoord (2022) Mobiliteitsprogramma 2040 (2021) Monitoring CO2 uitstoot en energie gemeente Delft 2013-2020 (CE-Delft, 2022) Natuurinclusief bouwen (2022?) Nota Parkeernormen (2018) Omgevingsvisie Delft 2040 (april 2021) Ontheffingverlening autoluwplus (2018) Plan van Aanpak Warmte-uitvoersplannen Prestatie afspraken corporaties/huurders, jaarschijf 2023 Beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving (2022) RES 1.0 Regio Rotterdam Den Haag

Samenwerkingsovereenkomst Open Warmtenet in Buitenhof en Voorhof (juli 2019) Samenwerkingsovereenkomst WarmtelinQ (maart 2021) Sneltoetscriteria zonnepanelen - monumenten en beschermde stadsgezichten (2019) Stadsanalyse zachte factoren Buurtkracht (aug. 2022) Potentie Dakoppervlakt Gemeente Delft (Generation Energy, 2020) Delft Hernieuwbare Energieopwekking (Generation Energy, 2020) Uitvoeringsovereenkomst WarmtelinQ (nov 2022) Uitvoeringsrichtlijnen Monumenten Delft (2021) Verduurzaming Vastgoedportefeuille (april 2021) Visie Delft Circulair (2019) Warmteplan Delft (2021)

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

61

62

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

63

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl Februari 2024