Programmabegroting 2024-2027

Dit doen we met verschillende partners langs vier actielijnen (het verminderen van maatschappelijke onrust en ongewenste polarisatie, het vergroten van de weerbaarheid, het opbouwen, trainen en onderhouden van netwerken en de persoonsgerichte aanpak). Hiermee sluiten we aan bij het landelijke dreigingsbeeld en spelen we in op lokale vragen vanuit de stad. Met hulp van de wetenschap en de kennis en expertise van professionals verbeteren we de aanpak. Komende jaren blijven we inzetten op de vier actielijnen, bijvoorbeeld door aan voorlichting te doen zodat professionals radicalisering kunnen signaleren of trainingen te organiseren om de weerbaarheid te versterken. Jeugdcriminaliteit en voorkomen jonge aanwas De Zorg- en Veiligheidskamer gaat ook in 2024 door met de Persoonlijke Aanpak Delft (PAD), gericht op de meest overlastgevende en criminele jongeren in Delft. Zowel binnen de lokale PAD-aanpak als de regionale aanpak rondom rivaliserend groepsgedrag en het programma Preventie met Gezag kijken we waar we de huidige aanpakken verder op kunnen doorontwikkelen. Ook zetten we in op versterking van de samenwerking met het onderwijs, bijvoorbeeld op het gebied van schoolveiligheid en vroegsignalering.

Preventie met Gezag (Opgave Delft-West) In het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid heeft het college een aanvraag toegekend gekregen voor rijksfinanciering uit het programma Preventie met Gezag. Hiermee kan een breed pakket aan interventies, gericht op voorkomen, signaleren en aanpakken, worden ingezet om jonge aanwas in criminaliteit te voorkomen. Dit moet ertoe leiden dat de jeugdcriminaliteit in 2030 is afgenomen tot 11% van het totaal aantal verdachten. Dat is nu 12%. Crisisbeheersing De resultaten uit de landelijke evaluatie Wet veiligheidsregio’s en het Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg bieden het professionaliseringsniveau waar naar gewerkt zal worden. Er wordt gestreefd naar een betere regionale inzet, met duidelijke verwachtingen richting de gemeenten hoe zij hierop moeten aansluiten. De invoering van het gemeentelijk team incidentbestrijding en het ontwikkelen van heldere planvorming en checklists worden voortgezet.

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

71

Programma-begroting 2024-2027

4.3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Baten 12 Openbare orde en veiligheid 21 Verkeer en vervoer 57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 63 Inkomensregelingen 72 Riolering 73 Afval 75 Begraafplaatsen en cremator Baten

1.190 517 37 31 14.374 19.395 114 35.660

1.070 517 37 31 14.839 19.395 114 36.004

570 517 37 31 15.049 19.395 114 35.714

70 517 37 31 15.371 19.395 114 35.536

Lasten 11 Crisisbeheersing en brandwe 12 Openbare orde en veiligheid 21 Verkeer en vervoer 57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 63 Inkomensregelingen 72 Riolering 73 Afval 74 Milieubeheer 75 Begraafplaatsen en cremator Lasten

9.380 7.981 15.264 7.687 1.716 10.697 14.520 34 123 67.402

9.380 8.427 16.976 7.960 1.716 11.177 14.525 34 133 70.327

9.380 7.832 17.953 8.286 1.716 11.414 14.525 34 150 71.290

9.380 7.412 18.504 8.222 1.716 11.742 14.531 34 169 71.710

Saldo Schone en veilige stad

-31.743

-34.323

-35.576

-36.174

Schone en veilige stad

De toegerekende kosten voor overhead, btw en perceptiekosten zijn niet op de taakvelden Riolering en Afval geraamd. Deze aanvullende kosten worden wel toegerekend aan de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we dit nader toe. Overzicht mutaties Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Schone en veilige stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2023-2026

-28.429

-29.548

-30.893

-30.109

Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2023 ARB 2 - 2022 Gevel tot gevel (2022) ARB 3 - 2022 ARB 1- 2023 Kadernota 2023

1.375 -100 23 72 -3.600

1.477 -100 23 100 -5.358

1.520 -100 23 125 -5.378

214 -100 23 150 -5.202

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Meicirculaire 2022 Herijking investeringsplanning

-967 -48 -69

-976 -48 107

-1.000 -48 175

-1.014 -48 -88

Totaal - Schone en veilige stad

-31.743

-34.323

-35.576

-36.174

(bedragen × € 1.000)

Toelichting op de mutaties Nominale ontwikkeling (-/- € 967.000) De nominale ontwikkeling is toegelicht in het hoofdstuk Financiële positie (bij het onderdeel Begrotingssaldo).

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

72

Programma-begroting 2024-2027

Meicirculaire (extra capaciteit BOA's) (€ -/- 48.000) In de openbare ruimte verrichten BOA’s belangrijk werk in specialistische en complexe beleids- en wetsgebieden. In de afgelopen jaren zijn BOA’s binnen hun bevoegdheid ook steeds meer taken gaan uitvoeren. Hiervoor is geld beschikbaar gesteld. Herijken investeringsplanning (-/- € 69.000) Dit betreft het effect van de actualisering van het investeringsprogramma op de kapitaallasten. Het actuele investeringsprogramma staat hieronder (Overzicht Investeringen). Overzicht investeringen

Investeringen

Toegekend bedrag

Realisatie t/m 2022

Fasering

(bedragen × € 1.000) Schone en veilige stad Begraafplaatsen Beheerplan civiele constructies Beheerplan groen en water Beheerplan groen en water t.l.v. reserve Waterberging Beheerplan openbare verlichting Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v. reserve Beheerplan wegen Kanaalweg (BHP Wegen) Reconstructie Ireneboulevard Vernieuwen riolen (GRP) Voorziening vernieuwen riolen (GRP) Rioolinvesteringen kostenverhaal Speelplekken Verkeersvoorzieningen Stadsvernieuwing Bomenwijk (Vestia) Tractie Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen t.l.v. reserve Schieoevers bovenwijkse voorzieningen t.l.v. reserve Voorzieningen - Schieoevers Poptahof Gevel tot gevel Projecten Tramlijn 19 Bijdrage projecten Tramlijn 19 Verplaatsen loswal en Gelatinebrug Verplaatsen loswal en Gelatinebrug bijdrage van derden Parkeerplaats Roland Holstlaan Totaal

2023 100 3.562 203

2024 100 6.465 803

2025

2026

2027

200 20.595 6.415

5.118 1.003

3.750 2.003

1.700 2.403

900

300

300

300

600 1.994

970 2.494

810 1.994

2.200

2.200

206

206

206

87

166

2.786 379 500 7.083 -7.083 100 350 300 230 608 300

3.100

3.300

4.000

4.400

7.101 -7.101 1.425 530 300 230

6.629 -6.629 3.500 530 300 230

6.629 -6.629 716 530 300 230

3.829 -3.829

115

200

200

200

1.000

1.000

1.000

1.100

2.500 10.882

120

618 830 17.586 600 500 31.271 -31.271 9.950 2.470 1.500 1.150 2.000 1.015

577 221

4.209

1.392

4.100 2.100 3.400 2.900 5.600 31.769 -3.422 27.777

500 117 31.168 -3.423 1.258

530 300 230

500

1.100 1.900

1.000 776 700 601

1.082 1.400

500 925 1.400

100

500

1.800

-13.200

1.400

700

6.300

17.819

-13.200

410

14

100

296

141.145

35.653

16.382

21.482

23.616

9.429

34.582

Toelichting op de investeringen Diverse investeringen zijn gebaseerd op de vigerende beheerplannen en het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. Zie hiervoor ook de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Uitdaging bij de besteding van de investeringsgelden is onder andere de capaciteit. Het betreft hier zowel de arbeidsmarkt (juiste mensen op de juiste plek), als de beschikbare capaciteit op de markt (om projecten voor te bereiden en uit te voeren).

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

73

Programma-begroting 2024-2027

Beheerplan Civiele Constructies (€ 6.455.000) In het beheerplan Civiele Constructies is een aanvullende investering opgenomen voor de vervanging van het areaal aan bruggen, kademuren en andere constructies. De dekking hiervoor is bij de Kadernota 2023 geregeld. Beheerplan Groen en Water (€ 803.000) In het beheerplan Groen en Water is aangegeven dat aanvullende middelen nodig zijn voor het beheer en onderhoud van het groen in de stad. De extra benodigde middelen zijn voor het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en de dekking van de kapitaallasten als gevolg van een stijging van de investering. De dekking hiervoor is bij de Kadernota 2023 geregeld. Waterberging en stedelijke vernieuwing (€ 970.000) Het investeringsbudget waterberging zetten we in voor de creatie van waterberging in de openbare ruimte, waar mogelijk in combinatie met reguliere onderhoudswerkzaamheden of vervanging. Op die manier wordt synergievoordeel behaald. Met het budget Stedelijke vernieuwing is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners. Beheerplan Openbare verlichting (€ 2.494.000) In het beheerplan Openbare verlichting is de vervanging van de spanverlichting in de binnenstad opgenomen. De extra benodigde middelen zijn voor de vervanging van de spanverlichting in de binnenstad. De dekking hiervoor is bij de Kadernota 2023 geregeld.

Beheerplan Wegen (€ 3.100.000) Uit de inspecties blijkt dat er achterstanden zijn ontstaan in het beheer en onderhoud van het areaal wegen. Om deze achterstanden in te lopen is een aanvullende vervangingsinvestering opgenomen. De dekking hiervoor is bij de Kadernota 2023 geregeld. Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) (€ 7.101.000) Deze investering betreft de uitvoering van de eerder hierover genomen raadsbesluitvorming. Zie voor meer info de link aan het begin van dit hoofdstuk.. Rioolinvesteringen kostenverhaal (€ 1.425.000) Investeringen in uitbreiding van rioolcapaciteit worden op basis van de nota kostenverhaal gedekt via de reserve kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. In 2022 is al € 2,85 miljoen ten laste van deze reserve gebracht. Zie hiervoor ook de nota T-MPG 2023. Bij de jaarrekening 2023 zal het resterende deel van € 7,1 miljoen worden onttrokken aan deze reserve voor de dekking van de kapitaallasten. Beheerplan Spelen (€ 530.000) Uit het beheerplan Spelen blijkt dat er aanvullende dekking nodig is voor de vervanging van de speeltoestellen in de openbare ruimte. De dekking hiervoor is bij de Kadernota 2023 geregeld.

Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen (€ 1.000.000) Voor de gebiedsontwikkeling in de rest van de stad (bijvoorbeeld De Staal en Schoemaker Plantage) dekken we de kosten van aanpassingen aan bovenwijkse voorzieningen uit het investeringsbudget Openbare ruimte bovenwijkse voorzieningen. Poptahof (€ 1.082.000) Het Poptahofpark is na het beëindigen van de grondexploitatie (GREX) Poptahof nog niet afgemaakt en doorgetrokken. Nu de Reiger wordt aangepakt wordt dit sluitstuk alsnog meegenomen. Gevel tot gevel (€ 1.400.000) Dit betreft de jaarschijf 2024 van de gevel tot gevel-aanpak, zoals besloten door de raad..

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

74

Programma-begroting 2024-2027

Realisatie Gelatinebrug (€ 500.000) De investering in de realisatie van de Gelatinebrug is afgestemd op de extra dekking van € 8 miljoen, die bij de Kadernota 2023 voor de Gelatinebrug is geoormerkt. Voor de totale investering is daarmee aanvullende dekking opgenomen in deze begroting. Daarnaast is de verwachting dat het restant benodigde bedrag door middel van bijdrage(n) van derden wordt aangevuld. Parkeren Roland Holstlaan (€ 295.000) Na de bouw van de nieuwe woontoren Prince of Delft moet de aansluiting en inrichting van het parkeerterrein aan de Roland Holstlaan worden aangepast. Ook de riolering rond dit plein moet worden vervangen. Door de complexiteit van de aansluiting / inrichting in combinatie met de (nog) niet dringende noodzaak is dit 2-3 jaar uitgesteld

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

75

Programma-begroting 2024-2027

5 Gezonde en sociale stad (bedragen × € 1.000) Totale baten: Totale lasten:

€ 999 € 115.800

Algemeen Wij werken aan een gezonde, veilige en inclusieve stad, met inzet op ontmoeting en preventie. Delftenaren moeten een gezonde leefomgeving hebben, waarin ze prettig en actief kunnen wonen, opgroeien en ouder worden. Een gezonde stad is een investering in gezonde en gelukkige mensen. Een waardevolle investering die in de toekomst de vraag naar extra zorg kan beperken. We blijven inzetten op een stad waar iedereen mee kan doen en maken werk van inclusie. Dit geldt vanzelfsprekend voor de gehele stad, maar in het bijzonder voor de opgave die de gemeente heeft met betrekking tot Delft-West. Hiermee geven we invulling aan de bestuurlijke accenten 'Delft kansrijk voor iedereen' en 'een gezonde en veilige stad'. Relevante beleidskaders • Beleidskader jeugd • Verordening maatschappelijke ondersteuning Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen: Toegang en Eerstelijnsvoorzieningen: incl. Veilig thuis, Jeugd Zorg In Natura en PersoonsGebonden Budgettten (PGB) / Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) inclusief Gehandicaptenparkeerkaarten, Langer en weer thuis, beschermd wonen, maatschappelijke- en vrouwenopvang/huiselijk geweld, verslavingsbeleid, begeleiding ex-justiabelen, gezondheidszorg (GGD en (preventief) gezondheidsbeleid) en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

5.1 Wat willen we bereiken? Algemeen Wij werken aan een gezonde, veilige en inclusieve stad, met inzet op ontmoeting en preventie. Overzicht beleidsindicatoren Gezonde en sociale stad Stand: Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ % Eenzaamheid % Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd

71% 52% 40% 11%

Streven: PB 2024 71% 49% 39% 10%

Streven: PB 2025 71% 49% 39% 10%

Streven: PB 2026 71% 48% 38% 9%

Streven: 2030 71% 45% 35% 5%

Toelichting op de beleidsindicatoren Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening We streven ernaar om het percentage van de geslaagde jeugdhulptrajecten (waarvan jongeren aangeven zich beter te redden door de geboden hulp) boven de 71% te hebben in 2024 en later. Onder invloed van landelijke ontwikkelingen streven we naar het verkleinen van de jeugdhulp doelgroep. Voor de complexere groep die overblijft is het reëel dat het % geslaagde jeugdhulp daalt. Daarom is het structureel boven de 71% houden ambiteus.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

76

Programma-begroting 2024-2027

Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ We streven ernaar de eenzaamheid onder ouderen te verkleinen met 2% tijdens deze bestuursperiode. % Eenzaamheid We streven naar het verlagen van het percentage eenzaamheid per 2030 met 5%. Het uitdrukken van eenzaamheid in een percentage is lastig. Een hoger percentage eenzamen in Delft geeft de noodzaak weer voor een programma tegen eenzaamheid. Het is prestatie-indicator met beperkte waarde voor een aanpak, omdat er zoveel meer kan meespelen waardoor dit percentage beïnvloed wordt.

5.2 Wat gaan we ervoor doen? Gezondheid, preventie en sociale basis We zetten in op fysieke en mentale gezondheid, preventie en een stevige sociale basis. Dit is verankerd in de diverse beleidskaders om een gezond en actief leven van Delftenaren te bevorderen en krijgt uitwerking binnen Positieve Gezondheid. We omarmen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) om versterkt in te zetten op een gezonde generatie in 2040. De uitwerking van deze akkoorden vindt in 2024 plaats in een lokaal plan van aanpak (Brede Specifieke Uitkering voor de thema’s sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis) en een regionaal plan van aanpak (Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord). We bouwen voort op wat er al is, maar verbinden en versterken interventies. Dit vraagt om een integrale, domeinoverstijgende samenwerking tussen partijen en interventies. De GGD gaat zich de komende jaren toeleggen op de regionale coördinatie van onderdelen uit het GALA en participeren in het traject van het Regionaal Gezondheidsakkoord (RIGA). We verbinden de uitvoering van de doelen uit het GALA aan het Hoofdlijnen Sportakkoord II en de Brede Regeling Combinatiefuncties. In het GALA staan vijf ketenaanpakken waar gemeenten en zorgverzekeraars komende jaren samen mee aan de slag gaan. De volgende ketenaanpakken moeten in 2024 zijn ingericht: • • • • •

kansrijke start valpreventie aanpak overgewicht en obesitas kinderen gecombineerde leefstijlinterventie overgewicht en obesitas volwassenen welzijn op recept

Als onderdeel van het GALA stellen we in 2024 een visie op een sterke basis op. Ook versterken we de bestaande sociale structuren in de wijken door het organiseren van meer informele en formele ondersteuning dichtbij de mensen in de wijk. Dit vraagt om een wijziging in de inrichting van het voorliggende veld. Samen met de stad blijven we inzetten op inclusie en continueren we de inzet op deLokale Inclusie Agenda (bestuurlijk accent: Delft kansrijk voor iedereen). Uitvoering gezondheidszorg GGD Haaglanden is de uitvoerende partij voor de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg. De GGD zet vooral in op preventieve maatregelen voor de gezondheid van de bevolking en risicogroepen. Het gaat onder andere om gezondheidsonderzoek van grote groepen mensen. De GGD adviseert ons over publieke gezondheid en voert voor Delft lokale taken uit. Dat zijn taken op het gebied van de gezonde-schoolaanpak, sociaal medisch advies (SMA) en geweld in afhankelijkheidsrelaties. Ook heeft de GGD een rol in de openbare ruimte. We voeren de notitie Gezondheidsbeleid 2020-2026 met als uitgangspunt Positieve Gezondheid in de wijk uit. In de wijken Voorhof en Buitenhof voeren we in 2024 interventies uit samen met bewoners en maatschappelijke partners. Verder zetten we de interventies voort uit het lokaal preventieakkoord. In 2024 zetten we in op een meer integrale aanpak van eenzaamheid door samenwerking met plannen

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

77

Programma-begroting 2024-2027

vanuit Positieve Gezondheid. In samenhang met de doelstellingen uit het GALA gaan we in 2024 de uitvoering voor Positieve Gezondheid voortzetten. Voor de jeugdgezondheidszorg voert de Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ) als basis de preventieve wettelijke taken uit voor gemeente Delft en de omliggende regio. Daarnaast geven zij op verzoek van de gemeente vorm aan aanvullende diensten, zoals de samenwerking tussen het medische en sociale domein zoals die voortkomt vanuit GALA en IZA. Tegelijkertijd houden deze aanvullende diensten ook uitvoering in zoals de ketenaanpak overgewicht en interventies als Kansrijke Start voor Ouders (Kasto), Prenataal Huisbezoek en Regie op preventie (voorlichting op scholen voor voortgezet onderwijs (VO)). Toegang Delft Support zal in 2024 als toegangspoort (0-100 jaar) zowel voor jeugd als Wmo laagdrempelige en passende ondersteuning bieden (jeugd) dan wel daar naartoe leiden (Wmo en jeugd). Daarbij stuurt zij erop dat de ondersteuning ‘licht waar mogelijk, zwaar waar nodig’ is. Gespecialiseerde jeugdhulp wordt niet door Delft Support zelf geleverd, maar door regionaal ingekochte zorgaanbieders. Ook de inzet van de doorbraakmethode wordt gecontinueerd. Deze wordt met name door het Sociaal Team ingezet bij multidisciplinaire problemen van inwoners. Delft Support werkt nauw samen met preventie-, onderwijs-, zorg- en veiligheidspartners.

Voor de verdere verbinding van het medisch en sociaal domein, in het kader van het Regionaal integraal gezondheidsakkoord, vragen we ook inzet van Delft Support. Hervormingsagenda en toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming We zien veel knelpunten (bijvoorbeeld wachtlijsten en het hoge percentage kinderen met jeugdhulp) in de jeugdzorg die dringend vragen om actie om het voor onze kinderen en hun ouders beter en makkelijker te maken. Dat vraagt om aan de slag te gaan met de volgende opgaven uit de Hervormingsagenda: • • • • • • •

toegankelijk en beschikbare jeugdzorg voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen; gezinsgerichte zorg; stevige lokale teams die waar nodig ook zelf hulp bieden; kinderen groeien zo thuis mogelijk op; jeugdigen en ouders kunnen vertrouwen op goede kwalitatieve zorg die daadwerkelijk helpt; samenwerking tussen gemeente en aanbieders wordt versterkt; verminderen van de bureaucratie en houdbaar financieringsmodel.

Met deze opgaven gaan we verder met de beweging die we in Delft al ingezet hebben. Om de knelpunten die we zien in de jeugdbeschermingsketen het hoofd te bieden, is er landelijk het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming ontwikkeld. Naar aanleiding daarvan werken we aan vervlechting tussen het programma Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM) en de jeugdbeschermingsketen. Ook zijn we gestart met een regionale proeftuin om te experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking rondom complexe veiligheidscasussen. Vanuit de twee centrumgemeenten Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Delft en Den Haag blijft de focus op preventie, het aanpakken van de oorzaken van geweld en de risicofactoren om zo het geweld duurzaam te stoppen. In de uitvoering worden de verschillende werkwijzen vanuit jeugd en HGKM steeds meer samengebracht. In structureel onveilige gezinssituaties schalen we op naar het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden. Wmo lokaal We blijven inwoners die dat nodig hebben ondersteunen met maatwerkvoorzieningen, zoals sociaal en persoonlijk functioneren, ondersteuning en regie bij het huishouden, dagbesteding, woningaanpassingen, vervoer en hulpmiddelen. Voor de hulpmiddelen gaat per april 2024 een nieuw contract in.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

78

Programma-begroting 2024-2027

De met het actieprogramma sociaal domein ingezette beweging om maatwerk en algemene voorzieningen beter te verbinden, zal in 2024 voor de maatwerkdiensten worden gecontinueerd. De nazorg voor ex-gedetineerden wordt verder verbeterd en de verbinding met Wmo ondersteuning, waar dat nodig is, wordt makkelijker gemaakt. Wmo Centrumgemeentetaken Delft voert voor, en in samenwerking, met de gemeenten in de DWO-regio (Delft, Westland, Oostland) enkele taken uit als centrumgemeente. De taak van de centrumgemeente is het financieren van voorzieningen die hieronder vallen en het voeren van regie op het beleid. De centrumgemeentetaken gaan over Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) en hieraan gelieerde taken, zoals verslavingszorg en ketenzorg GGZ, maatschappelijke opvang, beschermd wonen beschermd thuis en vrouwenopvang/huiselijk geweld kindermishandeling en Veilig Thuis (zie kopje toekomstscenario kinden gezinsbescherming). Vanuit OGGZ zal verder gewerkt worden aan de ketenaanpak GGZ/bemoeizorg. Ook wordt de introductie onderzocht van een wijk GGD’er, ten behoeve van het eerder reageren op signalen over personen met verward of onbegrepen gedrag. Voor Beschermd wonen beschermd thuis start per 2024 een nieuwe contractperiode.

In verband met het landelijke uitstel van het woonplaatsbeginsel, en het daarmee samenhangende financiële verdeelmodel, zal de daadwerkelijke doordecentralisatie met een jaar uitgesteld worden. In de DWO-regio gaan we door met de geplande werkzaamheden voor deze beweging. Onze koers voor de transformatie verandert niet: de ontwikkeling naar ‘zo thuis en lokaal mogelijke ondersteuning in de wijken’ zetten we onverminderd door. Voor de opvang van dak- en thuislozen geven we invulling aan het landelijk programma 'Iedereen onder een dak'. Hiertoe worden in Delft en de regiogemeenten flexwoningen gerealiseerd, werken we met de methodiek Housing First en zetten we Vangnet in de Buurt in waar dat nodig is. Naast de genoemde (landelijke) ontwikkelingen en preventieve inzet voeren we de taken uit waartoe we volgens de Jeugdwet, Wmo en Wet Publieke Gezondheidszorg verplicht zijn. Delft-West Binnen Delf-West wordt met inwoners van de stadop dit beleidsterrein ingezet op een gezondere en socialere stad. Dit betekent extra inzet op bijvoorbeeld collectieve jeugdhulp- en onderwijs voorzieningen (specifiek groeigroepen Horizon). Verder zal vanuit Preventie met gezag versterking op jongerenwerk worden gerealiseerd en zal worden ingezet op sleutelfiguren in de wijk.

Ten slotte continueert het programma Langer en Weer thuis onder Delft West, gezien de sterke onderlinge inhoudelijke en geografische verbinding. Vanuit de aanvraag SPUK Kansrijke Wijk wordt indien deze wordt toegekend aanvullend ingezet op het jonge kind, armoede en weerbaarheid.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

79

Programma-begroting 2024-2027

5.3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

695 250 54 999

657 250 54 961

1.642 250 54 1.946

1.620 250 54 1.924

Lasten 62 Toegang en Eerstelijnsvoorz 66 Maatwerkvoorziening (WMO) 71 Volksgezondheid 671a Huishoudelijke hulp (WMO) 671b Begeleiding (WMO) 671c Dagbesteding (WMO) 671d Overige maatwerkarrangeme 672a Jeugdhulp begeleiding 672b Jeugdhulp behandeling 672c Jeugdhulp dagbesteding 672d Jeugdhulp zonder verblijf 673a Pleegzorg 673b Gezinsgericht 673c Jeugdhulp met verblijf ov 674a JeugdbehandelingGGZ zonde 674b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ 674c Gesloten plaatsing 681a Beschermd wonen (WMO) 681b Maatschappelijke-en vrouw 682a Jeugdbescherming 682b Jeugdreclassering Lasten

16.021 4.847 5.559 10.804 15.247 591 1.021 5.989 3.185 3.374 3.705 1.881 576 3.367 7.853 2.359 455 16.166 10.758 1.861 182 115.800

15.863 4.929 5.521 11.237 14.823 591 940 6.053 3.221 3.407 3.705 1.902 583 3.405 7.937 2.378 460 15.388 11.527 1.879 184 115.933

15.149 4.928 5.520 11.237 14.830 591 940 6.054 3.221 3.408 3.706 1.902 583 3.405 7.939 2.379 460 17.404 9.222 1.626 184 114.687

15.241 4.922 5.520 11.237 14.832 591 940 6.054 3.221 3.408 4.006 1.902 583 3.405 7.939 2.379 460 17.411 9.260 1.626 184 115.120

Saldo Gezonde en sociale stad

-114.801

-114.972

-112.741

-113.195

Gezonde en sociale stad Baten 66 Maatwerkvoorziening (WMO) 681a Beschermd wonen (WMO) 681b Maatschappelijke-en vrouw Baten

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

80

Programma-begroting 2024-2027

Overzicht mutaties (bedragen × € 1.000)

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Gezonde en sociale stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2023-2026

-104.800

-106.120

-105.857

-106.393

Begrotingswijzigingen t/m 1 juli 2023 ARB 2 - 2022 ARB 3 - 2022 Septembercirculaire 2022 ARB 1 - 2023 Kadernota 2023

55 -1.001 109 50 -1.176

55 295 114 50 24

55 295 105

295 105

-1.676

-1.676

-235

-235

-235

-235

Nog te besluiten voorstellen: Regionaal programma ouderenzorg en TMW (Kadernota 2023) Applicatie aanpak woonoverlast (Kadernota 2023) Nominale ontwikkeling Meicirculaire 2023 Langer en weer thuis (Delft West) Bestedingen - reserve sociaal domein Bestedingen - reserve DUVO Bestedingen - reserve MO-BW Delft Support - CPB Totaal - Gezonde en sociale stad

-90

-30

-30

-30

-3.764 -1.583 -430 -250 -250 -1.100 -336

-4.054 -2.018 -430 -450 -200 -1.800 -173

-4.012 -783 -430

-3.854 -804 -430

-173

-173

-114.801

-114.972

-112.741

-113.195

Toelichting op de mutaties Kadernota 2023 De mutatie Kadernota 2023 is bij de behandeling van de kadernota besloten (11e begrotingswijziging), maar wordt ter verduidelijking hier nogmaals voor de grootste posten toegelicht. •

•

• •

Groei Wmo en Jeugd (€ 925.000). De zorgvraag in het sociaal domein neemt toe en wordt complexer, onder andere als gevolg van de vergrijzing. We zien dat meer mensen een beroep moeten doen op de bijzondere bijstand voor budgethulp en sociaal medische indicaties, zoals tegemoetkoming kinderopvang. We houden rekening met een autonome groei van de kosten voor de Wmo en jeugdzorg. Vanwege alle onzekerheden is de groei vanaf 2026 als risico op genomen in de weerstandparagraaf. Delft Support (€ 397.000). Voor de gevolgen van de hoge inflatie in 2022 hebben we eerder middelen gereserveerd. Die financiële ruimte is nodig voor de structurele nadelige effecten en overige onvermijdelijke meerkosten, zoals o.a. gestegen inhuurkosten bij DelftSupport. Waaronder hogere kosten voor het sociaal domein (bijzondere bijstand, Werkse! en Delft Support). Beschermd wonen (-/- € 1 miljoen in 2024 en € 2 miljoen in 2025). We hebben incidenteel financiële ruimte voorzien bij beschermd wonen en deze middelen betrokken bij de dekking van de financiële vraagstukken bij de Kadernota 2023. Daarnaast heeft er nog een actualisatie van de reserve Sociaal domein plaatsgevonden (€ 500.000 in 2024 en € 300.000 in 2025) en is de gemeentelijke cao aangepast (ongeveer € 165.000 structureel).

Regionaal Programma ouderenzorg en Transmuraal maatschappelijk werker (-/- € 235.000) In het Regionaal programma ouderenzorg wordt een pilot Sociale benadering dementie (SBD) gestart en richt het multidisciplinair team ouderen (MTO) zich op thuiswonende ouderen. Dit gebeurt in samenwerking met Delft Support en Delft voor Elkaar. De transmuraal maatschappelijk werker (TMW) zorgt voor een goede aansluiting van het medisch domein (ziekenhuis) en het sociaal domein bij inwoners met complexe thuissituaties.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

81

Programma-begroting 2024-2027

Applicatie aanpak woonoverlast (-/- € 90.000) De ambitie is de woonoverlast terug te dringen en het recidivegehalte minimaal te laten dalen tot het landelijk gemiddelde. In de processen woonoverlast en nazorg ex-gedetineerden worden persoonsgegevens verwerkt op een manier die niet conform AVG-wetgeving is. Een DPIA (Data Protection Impact Assessment) op het proces nazorg ex-gedetineerden heeft geleid tot een negatief advies. Het ontbreken van een geschikte applicatie om de gegevens in te verwerken was daarin een belangrijk element. Sindsdien hebben nieuwe wettelijke afspraken ervoor gezorgd dat de hoeveelheid data die met ketenpartners uitgewisseld wordt nog groter is dan voorheen waarmee ook de noodzaak dat zorgvuldig te doen nog urgenter is geworden. Voor nader onderzoek, implementatie en beheer conform wetgeving is voor 2023 € 25.000 begroot. Voor opvolgende jaren wordt voor 2024 € 90.000 en voor 2025 e.v. een structurele reeks van € 30.000 voorzien. Nominale ontwikkeling (-/- € 3,764 miljoen) De nominale ontwikkeling is toegelicht in het hoofdstuk Financiële positie (bij het onderdeel Begrotingssaldo).Naast reguliere nominale ontwikkeling is, als gevolg van stijgende tarieven voor de hulpmiddelen die we contractueel afnemen, het budget extra geïndexeerd.

Meicirculaire 2023 (-/- € 1.583.000) De mutatie Meicirculaire 2023 bestaat uit een aantal grotere posten, namelijk: • Compensatie Voogdij 18+ (€ 253.000): er is incidenteel geld beschikbaar gekomen voor de vanuit de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) bijgestelde indexatie. • Beschermd wonen (€ 1,3 miljoen): dit betreft de loon- en prijsbijstelling vanuit het Rijk. • Wmo eigen bijdrage (-/- ongeveer € 1 miljoen): per 2026 wordt de eigen bijdrage Wmo weer ingevoerd. Daardoor komen de baten niet vanuit het Rijk, maar vanuit de eigen bijdrage die de burger aan de gemeente moet betalen. Langer en Weer Thuis (Delft-West) (-/- € 430.000) In de Kadernota 2023 is besloten over het programma Langer en Weer Thuis voor het jaar 2023. Met dit voorstel willen we het programma vastleggen voor de komende jaren (tot en met 2027) vanuit de reserve Delft-West. Financiering is de komende jaren ook nog steeds nodig, gelet op de vergrijzing. Het gaat om inwoners die met zorg langer zelfstandig blijven of weer zelfstandig gaan wonen. Het vereist samenwerking en nieuwe initiatieven tussen zorg- en woonpartners en gemeente. Vangnet in de buurt is een onderdeel van Langer en Weer Thuis en heeft een structurele financiering nodig. Middelen zijn nodig voor onder meer de inzet van de programmamanager en organiseren van bijeenkomsten.

Voor Vangnet in de Buurt is het geld nodig voor de inzet van en coördinatie op zorg-/ welzijnspartijen en ruimte voor de huisvesting van Vangnet in de Buurt. Bestedingen reserve Sociaal domein (-/- € 250.000) Deze mutatie is een bijstelling in de verwachte uitgaven voor komende jaren. Voor 2024 en 2025 is er nog ongeveer € 750.000 per jaar gereserveerd voor uitgaven aan transformatieontwikkelingen, ontwikkeling Delft Support en uitvoeringskosten loonkostensubsidie. Bestedingen reserve Decentralisatie uitkering Vrouwenopvang (DUVO) (-/- € 250.000) In de regiovisie huiselijk geweld ontstaat in de jaren 2024 en 2025 een tekort. Dit kan worden opgevangen door de reserve DUVO waarin we de overschotten van de afgelopen jaren hebben gestort. Bestedingen reserve Maatschappelijk opvang en Beschermd wonen (MO-BW) (-/- € 1.100.000) Voor de begeleiding die komt kijken bij de opvang van dak- en thuislozen in de regionale flexwoningen die gerealiseerd gaan worden, hebben we middelen in de reserve MO-BW beschikbaar (tot en met 2029). De verwachting is dat als de hele maatschappelijke opvang richting 2029 is getransformeerd, dit binnen de bestaande middelen past.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

82

Programma-begroting 2024-2027

Applicatie CPB vervangen (-/- € 336.000) Bij Delft Support wordt op dit moment de applicatie CBP (Care By Proxy) gebruikt. Deze is niet langer houdbaar als gevolg van de nieuwste privacy wetgeving. Met de inspectie is een vernieuwing afgesproken. De nieuwe applicatie moet aanbesteed worden en vraagt jaarlijks onderhoud en/of licentiekosten. De verwachte kosten zijn hier opgenomen.

Beleidsbegroting / Gezonde en sociale stad

83

Programma-begroting 2024-2027

6 Samenleven, onderwijs en cultuur (bedragen × € 1.000) Totale baten: Totale lasten:

€ 5.068 € 48.664

Algemeen Maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan een leefbare en inclusieve stad. We streven naar een passend voorzieningenniveau met kwalitatief goede en voldoende voorzieningen. Ook cultuur in Delft is inclusief en draagt bij aan een stad die aantrekkelijk is om in te wonen, te werken en bezoeken. We stimuleren Delftenaren om meer te bewegen, als onderdeel van een gezonde leefstijl. En we werken eraan om kansen voor Delftenaren te vergroten, in de komende jaren met een focus op Delft-West. Onderwijs is essentieel voor een goede start in het leven. Hiermee dragen we bij aan de bestuurlijke accenten 'Delft kansrijk voor iedereen', 'een gezonde en veilige stad' en 'economische kracht en bruisende stad'.

Relevante beleidskaders • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2035 • Visie Sport en Bewegen 2017-2025 • Investeringsagenda Sportaccommodaties en Uitvoeringsplan Sport • Evaluatie Accommodatiebeleid Delft • Strategische onderwijsagenda 2019-2022 • Beleidskader OAB-VVE Delft 2019-2022 Gemeente Delft • Cultuurkader Delft 2021-2030 • Erfgoednota Delft 2020-2030 Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen: Openbaar basisonderwijs, Smarkt Makers Delft-Voorbereidingsbudget, Onderwijshuisvesting/ gymlokalen (diverse locaties), Onderwijsbeleid en leerlingenvervoer, Onderwijsondersteuning, Sportaccommodaties, Cultuur (presentatie en -particpatie), Musea, Archief (Erfgoed Delft), Archeologie, Cultureel erfgoed (incl. monumenten), Media en letteren (incl. bibliotheken), Samenkracht en burgerparticipatie (incl. Emancipatie/integratie en Eigen kracht jeugd), Gezond en Wel (incl. Adviesraad Sociaal domein en Buurtsportcoach), Overige maatschappelijke voorzieningen (diverse locaties, incl. welzijnsaccommodaties en bewaakte speeltuinen ), Wijken (Regie, wijkwerk Voorhof/Buitenhof, gebiedsgerichte aanpak), Stimuleringssubsidies en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).

6.1 Wat willen we bereiken? Algemeen Maatschappelijke voorzieningen We zetten in op een goede toegankelijkheid en bereikbaarheid van maatschappelijke voorzieningen. De groei van het aantal inwoners in de stad zorgt voor een grotere vraag naar maatschappelijke voorzieningen op zowel buurt- als stedelijk niveau enerzijds en een intensiever gebruik van de bestaande voorzieningen anderzijds. Het voorzieningenniveau laten we meebewegen met de veranderende vraag. De gemeente heeft de wettelijke taak voor realisatie en instandhouding van voorzieningen voor onderwijshuisvesting. Aan deze wettelijke zorgplicht geven we invulling met de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Delft 2021 (regelgeving) en integrale huisvestingsplannen (beleid). Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) brengt de huisvestingsbehoefte voor

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

84

Programma-begroting 2024-2027

de komende zestien jaar in beeld, verdeeld in perioden van steeds vier jaar. Het IHP is de basis voor beleidsmatige keuzes alsook concrete plannen voor verdere uitvoering in de periode 2020 tot en met 2035. Daarnaast zijn ook de participatie van sportverenigingen in het beheer van de sportaccommodaties en de bijdragen van sportverenigingen aan het oplossen van maatschappelijke problemen uitgangspunten van het sportbeleid. Uitgangspunt voor de Delftse sportaccommodaties is dat deze toegankelijk, functioneel en veilig moeten zijn en daarmee voldoen aan de normering van de sportbonden. Wijkcentra dragen bij aan de ambitie voor gezondere, leefbare en sociale wijken, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en zich ontplooien, en waar inwoners betrokken zijn bij de woon- en leefomgeving. Onderwijs Goed onderwijs draagt bij aan een goede start in het leven. Wij zetten ons in om elk kind naar de school te laten gaan die het beste bij hem of haar past. Thuiszitten is nooit een acceptabel alternatief. We hebben daarom extra aandacht voor de kwetsbare leerlingen. Iedereen moet zich veilig voelen en zichzelf kunnen zijn op de Delftse scholen. Cultuur Het Cultuurkader beschrijft de gemeentelijke visie op cultuur voor de komende tien jaar.

We zetten in op de volgende ambitie: cultuur in Delft is inclusief, past bij ons DNA en maakt de stad aantrekkelijk om in te wonen, te werken en bezoeken (bestuurlijk accent: economische kracht en bruisende stad). De uitvoeringsagenda voor het Cultuurkader 2021-2030 is gericht op de programmalijnen meedoen met cultuur, stedelijke aantrekkelijkheid en cultuur en innovatie. Erfgoed Erfgoed Delft (archief, archeologie, monumenten) werkt aan uitvoering van de vier programmalijnen uit de nota 'Erfgoed maakt Delft geliefd', voor zover daarvoor middelen beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast geven we uitvoering aan onze wettelijke taken, ondersteuning en kaderstelling rond erfgoedbeleid in relatie tot de gemeentelijke opgaves en projecten. In een dichtbevolkte omgeving die continu in ontwikkeling is, is erfgoed een bron van inspiratie die de stad leefbaar houdt. De lijnen zijn: • • • •

programma 1: De Delftse collectie: basis op orde (zorgen voor wettelijke taken; behoud/conservering en beheer, en digitale registratie van collecties en data) programma 2: Delfts erfgoed van en voor iedereen (zichtbaar maken van erfgoed voor een breed publiek, educatie, kennis ontsluiten voor hergebruik) programma 3: Erfgoed als pijler bij gebiedsontwikkeling (culturele waardenkaarten, historisch DNA zichtbaar maken binnen een gebied, inspiratie bieden) programma 4: Monumenten duurzaam ontwikkelen (kennis ontwikkelen en delen voor verduurzaming van monumenten).

Overzicht beleidsindicatoren Samenleven, onderwijs en cultuur Stand: % Startkwalificatie % Voortijdig schoolverlaters VVE doelgroeppeuters % Goede ervaren gezondheid % Niet sporters Bruisene stad Cultuurwaardering

91% 2,5% 73% 78% 42% ntb 6,9

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

Streven: PB 2024 92% 2,35% 74% 79% 41% ntb 7,1

Streven: PB 2025 92% 2,28% 74% 79% 41% ntb 7,2

Streven: PB 2026 93% 2,28% 75% 80% 40% ntb 7,3

Streven: 2030 95% 1,5% 80% 85% 35% ntb 8,0

85

Programma-begroting 2024-2027

Toelichting op de beleidsindicatoren Startkwalificatie/voortijdig schoolverlaten De aanpak Voortijdig School Verlaten (VSV) is een regionale aanpak met de RMC (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) regio Haaglanden. Onderwijs en gemeenten in deze regio zetten zich samen in om het percentage schoolverlaters omlaag te brengen en zoveel mogelijk jongeren met een startkwalificatie op zak het onderwijs uit te laten stromen. De genoemde cijfers zijn gebaseerd op regionale afspraken. Voor wat betreft het streefcijfer startkwalificatie is de hoogst mogelijk ambitie geformuleerd. Er is helaas altijd een percentage jongeren voor wie dit door omstandigheden niet haalbaar is. Cultuurwaardering De cultuurwaardering wordt tweejaarlijks gemeten via een meting van het Delft Internet Panel (DIP). In de coronajaren is deze gezakt naar een 6,9. Het streven is om in 2023 weer de opgaande lijn te bereiken met een score van minimaal een 7 en richting 2030 uit te komen op een 8. De eerstvolgende DIP-meeting Cultuur is gepland voor oktober 2023.

6.2 Wat gaan we ervoor doen? Maatschappelijke voorzieningen Een nader koersdocument van het referentiekader voor maatschappelijke voorzieningen stellen we op zodat duidelijk is welke ambitie de gemeente specifiek per type maatschappelijke voorziening nastreeft en wat hiervan de ruimtelijke impact is (in vierkante meters en locaties). Daarin nemen we ook mee dat de rol en verantwoordelijkheid van de gemeente per type voorziening kan verschillen. Onderwijshuisvesting Voor de periode 2024 tot en met 2027 geven we (conform geactualiseerd IHP) uitvoering aan de realisatie van nieuwbouw van drie schoolgebouwen (voor ISK & Pleysier, Jan Vermeer, IGVO) en een sportzaal voor vier scholen. Daarnaast geven we uitvoering aan de verdere groei in tijdelijke huisvesting van de (nieuwe) basisschool SIC. Samen met het nieuwe schoolbestuur van het Mercurius College geven we invulling aan de opgave om de komende jaren te voorzien in (tijdelijke) passende huisvesting. Ook werken we diverse nieuwbouw- en renovatieplannen met schoolbesturen verder uit, waaronder de renovatie van de Delftse Montessorischool, nieuwbouw voor de basisscholen in Tanthof, Maurice Maeterlinck, Grotius en de nieuwbouw voor het vmbo van Stanislas College. We continueren het onderzoek naar het toekomstbestendig maken van het bewegingsonderwijs voor diverse scholen in Hof van Delft.

Ook doen we diverse aanpassingen in bestaande sporthallen en gymzalen ter verbetering van de kwaliteit en daarmee het optimaliseren van het gebruik. Sportaccommodaties In 2019 is de Investeringsagenda Sportaccommodaties vastgesteld. Om de basis op orde te krijgen, geeft de agenda een investeringsopgave van € 16,2 miljoen aan. We geven uitvoering aan de verdere planvorming en/of realisatie van de verschillende opgaven uit de Investeringsagenda, waaronder sportcomplex voor Blue Birds, extra hockeyveld voor Ring Pass, de skatevoorziening, het versterken van Kerkpoldergebied en Sportpark Kerkpolder (inclusief het toekomstperspectief van het zwembad Kerkpolder), sportcentrum Maria Duystlaan en de verbinding tussen het Abtswoudse Bos en het sportpark. Ten slotte stellen we ook een visie op voor sporten, bewegen, spelen en ontmoeten in de openbare ruimte. In het kader van de opgaves voor Blue Birds en Ring Pass, maar ook voor andere verouderde verenigingsopstallen, ontwikkelen we nieuw beleid voor de financiële ondersteuningsmogelijkheden vanuit de gemeente voor verbouwing/nieuwbouw van verenigingsopstallen. De investeringsopgave voor grootschalige renovatie en/of realisatie van nieuwbouw, is zonder aanvullende steun vanuit de gemeente financieel niet haalbaar voor sportverenigingen. In 2024 wordt de raad hier nader over geïnformeerd.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

86

Programma-begroting 2024-2027

Sportbeleid en activering De gemeente heeft conform het herijkte Delfts Sportakkoord een regierol op sportbeleid en activering. Ook komend jaar is daardoor de uitvoering belegd bij sportaanbieders en de door de gemeente gefinancierde combinatiefuncties. Wijkcentra De gemeente is eigenaar van acht wijkcentra (en een jongerencentrum) en heeft het beheer en de exploitatie uitbesteed. In 2024 start een aanbestedingsfase van de nieuwe opdracht voor het beheer van de welzijnsaccomodaties. Hierbij kijken we onder andere naar de rol van de wijkcentra als ontmoetingsplek, het verbeteren van de zichtbaarheid van activiteiten en het verminderen van belemmeringen voor initiatieven van bewoners. Om Delft West in de basis te kunnen voorzien is het goed functioneren van wijkcentrum Buitengewoon van belang. Een verdubbeling van de huidige oppervlakte is nodig, met name door de toekomstige gebiedsontwikkeling Delfia – Gillesbuurt. Het is van belang dat de huidige voorzieningen meegroeien. Voor het verder doorontwikkelen van het concept van de Buurtfabriek is deze locatie ook van belang, in de tijdelijkheid wordt het terrein van wijkcentrum ingezet voor de Kickstart van de buurtfabriek. Overige maatschappelijke voorzieningen Uit onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de kinderboerderijen blijkt dat het zonder ondersteuning niet lukt om de kinderboerderij voor iedereen toegankelijk te houden.

De kinderboerderijen en de gemeente kijken samen hoe de kinderboerderij op langere termijn financieel toekomstbestendiger kunnen worden. Tot die tijd ondersteunt de gemeente de kinderboederijen in hun maatschappelijke functie. Voor de (ver)bouwplannen worden fondsen geworven en loopt een traject met Fonds Delft 2040. Met elkaar zoeken we uit hoe deze investering bij kan dragen aan de exploitatie en wat dat concreet betekent voor de benodigde structurele ondersteuning. Voor huisartsen in de Buitenhof onderzoekt de gemeente in het kader van haar huisartsenzorg welke oplossingen er voor de huidige huisvestingsproblematiek mogelijk zijn. Onderwijs Een van de bestuurlijke accenten is het bevorderen van kansengelijkheid voor kinderen en het bieden van perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede. In dit kader zetten we in 2024 verder in op het versterken van de voorschoolse educatie en investeren we in lopende programma’s, zoals het Onderwijs Achterstandenbeleid (OAB) en de Gelijke Kansen Agenda Delft. Ook versterken we in 2024 de verbinding met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Delft-West. Samen met scholen en andere partners blijven we werken aan kansengelijkheid in Delft. De lopende pilots schoolmaaltijden, en de te starten pilot Rijke Schooldag in Delft-West, zijn hier mooie voorbeelden van.

Daarnaast wordt samen met onze onderwijspartners de Delftse Educatieve agenda 2024-2027 uitgewerkt. In deze agenda zijn de lokale afspraken tussen de gemeente, onderwijs en de voor- en vroegschoolse educatie opnieuw vastgelegd. Openbaar (basis) onderwijs Het onderdeel openbaar (basis)onderwijs is gericht op het versterken van het onderwijs, ten overvloede dit betreft alle denominaties binnen het primair onderwijs. Hiertoe wordt de gemeentelijke bekostiging van het bewegingsonderwijs in het primair onderwijs gecontinueerd (schoolzwemmen voor onderwijsachterstands- en speciaal (basis)onderwijsscholen), extra middelen voor de inzet van gymzalen en de inzet van buurtsportcoaches). Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Het onderdeel onderwijsbeleid en leerlingenzaken is gericht op het bieden van ondersteuning aan de kwetsbare groep leerlingen. Het betreft (wettelijke) taken waarvoor we rijksmiddelen krijgen. Het gaat hier onder meer om de inzet op de volgende gebieden:

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

87

Programma-begroting 2024-2027

•

Voortijdig Schoolverlaten (VSV): in regionaal verband werken onderwijs en gemeenten samen om de uitstroom van voortijdig schoolverlaters te verminderen. De inzet van de gemeente richt zich op het begeleiden van uitvallers op scholen en het begeleiden van jongeren naar het behalen van een startkwalificatie en/of uitstroom naar betaald werk.

•

Aanpak van onderwijsachterstanden (OAB/VVE): we streven in 2024 naar een hoger bereik van de doelgroep-peuters (voor- en vroegschoolse educatie). Door de implementatie van de peutermonitor verwachten we in 2024 beter te kunnen sturen op toeleiding en bereik van peuters. We werken samen met onderwijspartners om de taalachterstanden in het onderwijs verder te verkleinen. Hierin is het onderwijs aan nieuwkomers een belangrijk onderdeel.

•

Gemeentelijke middelen Nationaal Programma Onderwijs (NPO): de periode waarin de gemeentelijke NPO-middelen ingezet kunnen worden, is verlengd tot met december 2025. Dit betekent dat scholen in schooljaar 2023-2024 én 2024-2025 nog gebruik kunnen maken van het aanbod, zoals vastgelegd in de gemeentelijke menukaart Nationaal Programma Onderwijs. De scholen kunnen inschrijven op aanbod van Delftse organisaties op het gebied van: (1) Zorg in en om de school, (2) Sport, bewegen en gezondheid, (3) Taal-, natuur- en cultuureducatie en (4) Ondersteuning van leerkrachten.

Daarnaast worden gemeentelijke middelen ingezet ter ondersteuning van onderstaande onderwerpen: •

Zorg en onderwijs: we onderzoeken en gaan experimenteren hoe zorg in het onderwijs beter vormgegeven kan worden. We zoeken naar passende oplossingen voor de vraagstukken die vanuit het onderzoek ondersteuningsbehoefte zorgpeuters naar voren zijn gekomen. Daarnaast gaan we in het passend onderwijs in pilotvorm (Delft-West) aan de slag met jeugdhulp op school. Tot slot doen we lokaal onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van voortgezet onderwijs scholen in Delft.

•

Leerlingenvervoer: in 2023 zijn de beleidsregels voorbereid voor het leerlingenvervoer waarvan de uitvoering volgt in 2024. We werken hierbij samen met de scholen en de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs.

•

Middelbaar beroepsonderwijs, hoger onderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Met het middelbaar beroepsonderwijs, het hoger onderwijs en het wetenschappelijk onderwijs werken we samen aan de Citydeal Kennismaken. Het consortium heeft voor de komende drie jaar een subsidie ontvangen voor opschaling van de samenwerking. In co-creatie zetten we in op kennisontwikkeling (benutting van kennis en expertise van kennisinstellingen en antwoorden/hulp bij vragen uit de stad), talentontwikkeling (de stad als rijke leeromgeving voor studenten) en maatschappelijke ontwikkeling.

De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt als gevolg van de snelheid van nieuwe technologische ontwikkelingen steeds belangrijker. We zien landelijk en regionaal al dat de vraag naar juist opgeleid technisch personeel op alle niveaus groot is en dat de behoefte aan praktisch geschoolden enorm toeneemt. Delft is de stad van innovatie en technologie, waarbij we ruimte geven aan de maakindustrie. Dat maakt dat wij initiatieven die hierop inspelen stimuleren en ruimte geven, zoals bijvoorbeeld het Innovatiecentrum Energie en Mobiliteit Delft en het Digital Operations Center. Smart Makers Delft Verder streven wij naar een goede aansluiting met de technologieketen – van vmbo tot wetenschappelijk onderwijs – door middel van het initiatief Smart Makers Delft (SMD). Hiervoor ontwikkelen de initiatiefnemers (ROC Mondriaan, Lucas Onderwijs en gemeente Delft) gezamenlijk een duurzaam netwerk tussen primair, voortgezet en hoger onderwijs in Delft. Inhoudelijk leggen we de verbinding met de vraagstukken die voortkomen uit de opgaven Delft-West en Innovatiedistrict Delft. De praktische uitwerking loopt door in 2024.

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

88

Programma-begroting 2024-2027

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Het culturele veld in Delft bestaat voor een groot gedeelte uit gesubsidieerde organisaties. De grootste subsidiebijdragen van de gemeente gaan naar Theater de Veste, DOK en coöperatie De VAK. Het Cultuurkader is ons spoorboekje. De in de bestuurlijke accenten ingezette lijn om te bouwen aan een sterke culturele basis, wordt voortgezet. Hierbij gaat het om cultuur in de wijken, cultuurinitiatieven die de sociale basis versterken, de continuering van de creatieve makersregeling en inzet op popmuziek. In lijn met voorgaande jaren wordt incidenteel budget gecontinueerd dat nodig is voor de exploitaties van culturele organisaties. Cultuurkader 2021-2030 In de uitvoeringsagenda voor het Cultuurkader 2021-2030 werken we nauw samen met onze culturele partners. Begin 2024 leggen we een voortgangsrapportage ter informatie voor aan de gemeenteraad. Komend jaar zetten we in op vervolgacties naar aanleiding van een amateurkunstverkenning, de Fair Practice Code en cultuur in de wijken, netwerkvorming, continuering van de creatieve-makersregeling, versterking van het popklimaat, de uitvoering van het plan van aanpak broedplaatsenbeleid. We dragen bij aan de diverse thema’s die spelen in 2024. Hierin maken we de verbinding met het sociaal domein, toerisme, economie, evenementen en erfgoed.

OPEN (DOK en De VAK) In 2024 wordt verder gewerkt aan het realiseren van een zo goed mogelijke synergie tussen DOK en De VAK binnen OPEN. De VAK ontvangt in 2024 een gelijkblijvende subsidie ten opzichte van voorgaande jaren. Deze is voldoende om zowel de huidige functie en het aanbod in stand te houden en deel te blijven nemen aan de gezamenlijke programmering in OPEN. Aanvullend zetten we een combinatiefunctionaris cultuur in om vraaggericht te kunnen werken aan activiteiten in de wijken en programma en samenwerking in de Tanthof en met name de Hofstee mogelijk te maken. Theater de Veste Er wordt gewerkt aan een studie op basis waarvan het college en gemeenteraad in 2024 een besluit over de toekomstige huisvesting nemen van het Theater de Veste. Cultuur in de wijken De komende jaren geven we in Delft-West een impuls aan laagdrempelige cultuuractiviteiten die bijdragen aan verbinding, inclusie en talentontwikkeling en goed aansluiten bij de doelen van Delft-West, het cultuurkader, versterken van de sociale basis, doorontwikkelen van preventie en de doelen van de rijksregeling Brede SPUK (specifieke uitkering). Dit doen we vanuit de reserve Delft-West. We versterken in Delft-West de combinatiefunctie cultuur, die in Voorhof en Buitenhof vanuit de Cultuurhuizen en in de wijken werken. Daarnaast komt de focus ook op de wijk Tanthof te liggen en met name de Hofstee.

Hiervoor stellen we aan Stichting Delfts Peil en De VAK middelen beschikbaar uit de reserve Delft-West. Het gaat hier om een impuls voor de uitbreiding van de combinatiefunctie en de benodigde matching van de rijksmiddelen Brede SPUK/combinatiefunctie. Om activiteiten voor en door bewoners mogelijk te maken, wordt het concept Buurtfabriek verder doorontwikkeld. Ook wordt programmabudget beschikbaar gesteld dat de combinatiefunctionarissen in kunnen zetten in de Cultuurhuizen of op andere plekken in Delft-West. Samenwerking met een breed scala aan partners is hierbij vanzelfsprekend. Hiermee worden de mogelijkheden voor inwoners verbeterd om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, zich te ontplooien en te ontspannen. Ook zetten we de ingezette weg voort om activiteiten mogelijk te maken die binnen- en buitenschoolse cultuureducatie en -participatie met elkaar verbinden. In het uitvoeringsprogramma Delft-West wordt de invulling verfijnd. Delfts popmotor (motie 4.1.5 Laat de Delftse popmotor weer draaien, 10 novemner 2022) In 2023 zijn middelen ter beschikking gesteld van de Delftse pop-organisaties Popdelft en Stichting Popoefenruimten Delft (SPOD). Popdelft heeft hier diverse popconcerten mee georganiseerd in o.a. Hal 015 en Steck met als slotstuk een groot concert met vele Delftse beginnende en gevestigde artiesten in Lijm & Cultuur.

SPOD heeft met de ter beschikking gestelde middelen een podium in het eigen pand in het leven geroepen waar talentvolle jongeren hun eerste schreden als live-act kunnen zetten, zonder de druk

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

89

Programma-begroting 2024-2027

van een externe locatie. Hiermee zijn de middelen ten goede gekomen aan verschillende onderdelen van de Delftse pop-infrastructuur. Beeldende kunst Met de inzet van de Rijksregeling Beeldende kunst stimuleren we via subsidies de presentatie van nationale en internationale hedendaagse kunstenaars en van lokaal en regionaal talent aan een breed en divers publiek. Nader wordt onderzocht op welke manier een nieuwe regeling beeldende kunst vorm kan krijgen. Musea In dit budget vallen de kosten van Museum Prinsenhof Delft, museum Paul Tétar van Elven en van Archief en Archeologie. Museum Prinsenhof Delft Museum Prinsenhof Delft programmeert in 2024 meerdere kleinere presentaties en twee grote tentoonstellingen: 'Pioniers in keramiek. De traditie van innovatie' (16 februari - 8 september 2024) en 'De Delftse kunstparade. Moderne en hedendaagse Delftse beeldend kunstenaars' (18 oktober 2024 - 14 januari 2025). De tentoonstelling 'Lothar Wolleh ziet Jan Schoonhoven. Meesters in ritme en licht' is nog tot 7 januari 2024 te zien. Ook tonen we de werken van kunstenaars die genomineerd zijn voor de landelijke Keiprijs. Daarnaast is in het museum ook een presentatie van het werk van Jan Henderikse te zien. Het museum presenteert rondom de tentoonstellingen en presentaties een divers publieksprogramma met daarin onder meer lezingen, workshops, rondleidingen, filmavonden en het Prinsenhofweekend.

Met het succesvolle project De Delftse Blik geeft het museum invulling aan het diversiteiten inclusiebeleid waarmee het museum nieuwe doelgroepen (inwoners uit Delft met een migratieachtergrond en inwoners met een lagere sociaaleconomische status) aan zich verbindt. Dat doet het museum met take-overs, gesprekken in de wijken en in het museum en meerstemmige rondleidingen door deelnemers aan De Delftse Blik. In februari 2024 wordt er in het kader van De Delftse Blik een nieuw communitykunstwerk gepresenteerd. Het werk wordt gemaakt door Yuro Moniz, keramist, in co-creatie met Delftenaren uit diverse gemeenschappen. Tot aan de verbouwing is het museum elke eerste zondag van de maand gratis toegankelijk voor Delftenaren. Daarnaast ontvangt het museum ook in 2024 weer ongeveer 8.500 leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs. In 2024 wordt de nieuwe website van het museum gelanceerd. En daarmee wordt de collectie ook digitaal ontsloten. Renovatie Museum Prinsenhof Delft Reservering € 10 miljoen (op basis van gemeenteraadsbesluit Kadernota 2023) Museum Prinsenhof Delft is één van onze belangrijkste monumenten: het gebouw vertelt het verhaal van Delft en het verhaal van Nederland. Hier brengen we de basis op orde. We investeren nu om deze gebouwen in goede staat te houden voor de toekomst.

We maken van het Prinsenhof een aantrekkelijk en eigentijds museum voor iedereen, met versterking van het monumentale karakter. Zo investeren we in een toeristische trekpleister die ook economisch van groot belang is voor vele ondernemers en inwoners. Om tot realisatie te komen, is op de gemeentelijke investering (€ 18 miljoen) en de reeds gedane private schenking (€ 10 miljoen) aanvullend € 10 miljoen financiering door derden vereist. Financiering door private partijen, fondsen, provincie en Rijk. Hiertoe is in 2022 een wervingstraject ingezet, dat in de komende jaren wordt voortgezet. Deze reservering stelt de gemeente in staat om met passende liquiditeit de continuïteit van het project te waarborgen. Cultureel erfgoed Erfgoed zorgt in 2024 voor beheer van archieven en erfgoedcollecties, en een goede omgang met monumenten en archeologie. Dit doen we vanuit een wettelijke basis en inhoudelijke kennis en expertise. We adviseren en inspireren bij planvorming en ontwikkelopgaven zoals Schieoevers, ruimte in de binnenstad, het Prinsenhofgebied en ruimtelijk beleid. Door het uitvoeren van archeologisch onderzoek

Beleidsbegroting / Samenleven, onderwijs en cultuur

90

Programma-begroting 2024-2027

kunnen deze taken beter uitgevoerd worden. Voor de energietransitie zetten we in op kennisdeling over verduurzaming om te zorgen voor beter gebruik en behoud van gebouwde monumenten. We dragen bij aan maatschappelijke thema’s als slavernijveleden en maken erfgoed (digitaal) toegankelijk voor alle Delftenaren. Onze website vernieuwen we om bronnen en kennis nog beter vindbaar en beschikbaar te maken. In 2024 doen we dat voor het eerst vanuit één erfgoedbreed collectiebeheersysteem. Samen met Werkse! digitaliseren we bouwtekeningen. Archieven van DSM laten we via crowdsourcing door inwoners van de stad en regio digitaal verrijken. We werken en denken mee met de uitvoeringsagenda cultuur en hebben aandacht voor erfgoed in alle wijken. Ook stimuleren we participatie met bewoners in bijvoorbeeld visievorming en educatie. Door onderzoek creëren we nieuwe kennis over de stad en haar bewoners. We leveren volgens regionale overeenkomsten op het gebied van Monumentenzorg, Archeologie en Archief via Erfgoed Delft tegen vergoeding kennis en advies aan omliggende gemeenten. In 2024 zullen met enkele gemeenten nieuwe afspraken worden bekrachtigd. De gemeenten maken in toenemende mate gebruik van de Delftse e-depot-voorziening.

Voor de periode 2023-2024 is budget toegekend om samen met betrokkenen in de stad vervolg te geven aan onderzoek naar Joods Vastgoed, met aandacht voor onder andere nabestaandenonderzoek en bredere bewustwording van dit deel van de geschiedenis in Delft. Archief en Archeologie vallen financieel in het product Musea; Monumentenzorg onder Cultureel Erfgoed. Media Omroep Delft 2024 geldt voor Omroep Delft als een overgangsjaar tussen het huidige stelsel, waarin de lokale omroepen vanuit de gemeenten worden gesubsidieerd en de stelselwijziging per 1 januari 2025, waarbij het Rijk de financiering overneemt. Mediafonds Delft Het Mediafonds Delft verwacht in 2024 weer onderzoeksprojecten te ondersteunen met onder meer subsidie vanuit de gemeente. Daarnaast is de provincie Zuid-Holland inmiddels een vaste subsidiënt. Ook het Rijk heeft veel aandacht voor onderzoeksjournalistiek.