Panteia Eindrapport Onderzoek ZZP Delft mei 2022

Onderzoek Zzp'ers Delft Eindrapport

John Boog, Marianne van Marwijk en Loïs Verhulst Zoetermeer, mei 2022 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

The responsibility for the contents of this report lies with Panteia. Quoting numbers or text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned. No part of this publication may be copied and/or published in any form or by any means, or stored in a retrieval system, without the prior written permission of Panteia. Panteia does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

Inhoudsopgave 1

Samenvattende conclusies en aanbevelingen

5

1.1 1.2

Conclusies Aanbevelingen

5 8

2

Inleiding en achtergrond

9

2.1 2.2

Achtergrond Doelstelling en onderzoeksvragen

9 10

3

Landelijke trends en ontwikkelingen

11

4

Resultaten enquête zzp’ers Delft

13

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

Achtergrondkenmerken Trends Corona Huisvesting huidig en gewenst Contact Tevredenheid met dienstverlening van de gemeente Delft Verbetersuggesties dienstverlening voor gemeente Delft Behoefte aan activiteiten en/of ondersteuning Verbetersuggesties dienstverlening door andere partijen Bereikbaarheid van zzp’ers door de gemeente

13 17 18 20 22 24 28 28 30 31

5

Resultaten stakeholders zzp’ers Delft

33

5.1 5.2 5.3

Ervaring met de gemeente in relatie tot zzp’ers Trends en ontwikkelingen op zzp-gebied Suggesties voor ZZP-beleid door de gemeente

33 34 35

6

Benchmark Delft met andere gemeenten

37

6.1 6.2

Aantal zzp’ers per 10.000 inwoners Aantal in sectoren

37 37

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4

Onderzoeksverantwoording Benchmark met andere gemeenten Open antwoorden ontevredenheid dienstverlening Open antwoorden verbetering dienstverlening

39 40 41 43

3

4

1 1.1

Samenvattende conclusies en aanbevelingen Conclusies Op basis van de internetenquête onder zzp’ers Het merendeel van de zelfstandigen is zzp’er geworden vanwege de autonomie, flexibiliteit, vrijheid en zelfstandigheid die zelfstandig ondernemerschap hen biedt. Dit leidt er ook toe dat 78% van de zzp’ers tevreden is over hun situatie als zzp’er. Ontevredenheid wordt beïnvloed door een financieel lastige situatie, weinig werk en corona. Daarnaast hebben de zzp’ers over het algemeen bewust geen personeel in dienst, omdat ze daar geen behoefte aan hebben. Voor zzp’ers uit de creatieve sector is er daarnaast ook niet genoeg werk of zijn er onvoldoende financiële middelen om personeel aan te nemen. Als het gaat om het hoofdinkomen dan verdient tweederde dit als zzp’er. Voor ongeveer de helft van de zzp’ers heeft corona negatieve impact gehad. De coronaperiode heeft er toe geleid dat er minder omzet is gedraaid. Het positieve is dat veel zzp’ers andere activiteiten hebben ontwikkeld, vooral online. Veel van de zzp’ers hebben klanten in de Randstad en door heel Nederland. Daarbij werkt driekwart in een gemiddelde werkweek in een kantoor aan huis. De helft van de zelfstandigen werkt (ook) bij een klant. Als we kijken naar de huisvestingsbehoeften van zelfstandigen dan blijkt dat 3 6% van de zelfstandigen behoefte heeft aan aanvullende huisvesting.

Zzp’ers in de creatieve sector hebben vaker behoefte aan een atelier, zowel nu als over vijf jaar. Daarnaast maken de creatieve zzp’ers ook meer gebruik van een atelierverzamelgebouw, werkplaats of broedplaats. De overige sectoren hebben een bredere behoefte: vergaderlocaties, opslag, kantoor op locatie en atelier. Over het algemeen hebben zzp’ers uit de creatieve industrie frequenter contact met andere zzp’ers. Hierbij hebben ze vaak behoefte aan het uitwisselen van informatie. Zzp’ers uit andere sectoren zeggen vaker waarde te hechten aan het hebben van algemeen collegiaal contact. Wat betreft het contact met de gemeente Delft blijkt het overgrote deel van de zzp’ers in het afgelopen jaar geen contact te hebben gehad (84%). De zelfstandigen die wel contact hebben gehad, hebben overwegend contact gehad over de coronaregels. Meer dan driekwart van de zzp’ers is tevreden over het contact dat zij hebben gehad met de gemeente Delft. Voor de dienstverlening van de gemeente Delft geldt dat ruim 70% van de zelfstandigen een neutrale mening heeft. Iets meer dan 20% is tevreden, terwijl 8% ontevreden is. De ontevredenheid heeft betrekking op het feit dat men zich niet gezien en /of niet gehoord voelt en er geen interesse is getoond voor de zzp’er.

De zzp’ers hebben het gevoel dat de gemeente Delft wel aandacht heeft voor mkb’ers, ondernemersverenigingen en de TU, maar geen aandacht geeft aan zzp’ers. Onderwerpen die genoemd worden zijn zeer breed (van hulp bij vinden van geschikte kantoorruimte tot parkeerbeleid en steun van ondernemers bij schulden).

5

Verder blijkt slechts een klein deel van de zzp’ers bekend te zijn met de website www.delft.nl, het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (BBZ) en de Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO). Verbetersuggesties voor de gemeente Delft zijn voornamelijk geënt op het verbeteren van de communicatie en informatievoorziening. Vooral de zzp’ers uit de creatieve sector hebben hier behoefte aan. De zzp’ers hebben daarnaast ook behoefte aan ondersteuning van gemeente Delft bij het ontwikkelen van netwerkactiviteiten met andere zzp’ers en contacten met bedrijven in Delft. Op basis van de gesprekken met stakeholders over zzp’ers Zzp’ers hebben doorgaans weinig ervaring met de dienstverlening van de gemeente. Dat komt omdat men in de regel niet heel veel te maken heeft met de gemeente. Ook al omdat men als zzp’er voornamelijk voor eigen risico werkt en gewend is om zelfstandig te werken. Geïnterviewde zzp’ers zijn pas naar de website van de gemeente gaan kijken, omdat er vragen over gesteld zijn in de enquête. Op zich vindt men de website wel duidelijk. Wel is er de wens om specifiek informatie over zzp’ers te vinden in een aparte rubriek op de pagina Ondernemen. Daar kan de informatie weergegeven worden voor zzp’ers over corona, financiële hulpmogelijkheden, wat accountmanagers voor hen kunnen betekenen, een bedrijf starten als zzp’er, netwerkmogelijkheden en betaalbare werklocaties.

Als er een aparte rubriek ZZP op de pagina Ondernemen zou komen dan ligt er ook een taak voor de gemeente om via publiciteit ervoor te zorgen dat zzp’ers ook daadwerkelijk naar de website komen en daar gebruik van gaan maken. Zzp’ers zien vooral een trend in de groei van het aantal zzp’ers, deels ook als gevolg van schijnzelfstandigheid die toeneemt. Daarnaast wordt de verdergaande digitalisering als trend gezien. Digitalisering neemt een nieuw scala aan ontwikkelingsmogelijkheden met zich mee. Verder is ook verduurzaming een doorzettende trend met nieuwe mogelijkheden voor zzp’ers. De coronacrises en de geopolitieke crisis maakte en maakt dat het lastige tijden zijn en dat het armoederisico stijgt. Daarnaast zijn er een aantal voorstellen door de SER geda an voor de middellange termijn die schijnconstructies meer moeten voorkomen en tegelijkertijd de positie van zelfstandigen moeten verbeteren. Ondanks dat zzp’ers in de regel niet veel te maken hebben met de gemeente vinden ze dat de omvang van het aantal zzp’ers dusdanig groot is dat beleid of extra aandacht voor zzp’ers gewenst is. De gemeente Delft moet oog hebben voor de groei van het aantal zzp’ers en daar beleid op ontwikkelen, zoals werkruimten en netwerken faciliteren. Men geeft ook aan dat de gemeente zich pro-actiever op kan stellen qua voorlichting en communicatie.

De gemeente zou zijn gezicht meer moeten laten zien richting de doelgroep. Een ZZP-loket op de website kan daarbij ook helpen. Ook een app voor zzp’ers in Delft die daarop aansluit is een idee. Over het algemeen is het idee dat vanuit TU Delft zzp’ers hun weg vinden en hetzelfde geldt voor de winkeliers in de binnenstad. Het “makersklimaat” kan wel verbeterd worden door bijvoorbeeld te helpen meer synergie te bereiken in de combi van cultuur met techniek. De gemeente kan in samenwerking met de Cultuurtafel stimuleren dat er voor creatieven meer plekken worden gecreëerd of wordt gestimuleerd dat mensen meer in die richting gaan doen. Een verhoging van het cultuurbudget kan daar een wezenlijke bijdrage aan leveren. Synergie kan ook bereikt worden door broedplaatsen, waardoor ondernemers bij

6

elkaar worden gebracht waardoor ze door interactie en samenwerking beter functioneren dan wanneer zij ergens alleen gevestigd zijn. Zzp’ers geven verder aan dat via een ZZP-loket meer voorlichting gegeven kan worden over het nut en de noodzaak voor verzekeringen tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid, reserveren van gelden voor belastingafdracht en de noodzaak voor pensioenopbouw. Dit om te voorkomen dat men in de BBZ of SHVO terechtkomt. De gemeente zou onder meer betaalbaar aanbod van werkruimtes en kantoren kunnen faciliteren geven geïnterviewde organisaties aan. Ook kan gedacht worden aan het faciliteren van goede informatievoorziening voor zelfstan digen en doorverwijzen naar het Kamer van Koophandel loket. Het voorkomen van de schijnzelfstandigheidconstructies is ook een veelgenoemd aandachtspunt. De ondernemers die nu werken in de Kabelfabriek zijn dringend op zoek naar een nieuwe broedplaats. Hulp vanuit de gemeente is hierbij van harte welkom. Geïnterviewde zzp’ers geven aan dat er betaalbare werkplekken of overlegmogelijkheden zijn, maar dat dit niet bij iedere zzp’ers bekend zal zijn. Het zou kunnen helpen als de gemeente op de website in de rubriek ZZP een lijst met betaalbare werklocaties zou opnemen en faciliteren, omdat de werklocaties schaars zijn.

Bij de geïnterviewde organisaties en zzp’ers leeft niet de behoefte dat gemeente Delft kan helpen bij communicatie door zzp’ers zelf richting h un klanten. De doelgroep zzp’ers is het beste te bereiken via een aparte rubriek ZZP op de pagina Ondernemen. Daarnaast worden nieuwsbrieven, mailingen, een app, social media en eventueel een digitaal platform als mogelijkheden genoemd.

7

1.2

Aanbevelingen Uit het onderzoek onder zzp’ers in gemeente Delft komen drie duidelijke behoeftes naar voren. Daarop zijn de volgende aanbevelingen gebaseerd:  Aanvullende huisvestingsvoorzieningen ter bevordering van synergie. Gezien de behoefte bij een derde van de zelfstandigen aan aanvullende huisvesting, zou de gemeente Delft hier een belangrijke rol kunnen spelen. Zo zou de gemeente Delft werkplekken kunnen ontwikkelen in de vorm van vergaderlocaties, ateliers, opslag en kantoor op locatie. Het zoeken naar een alternatieve werkplek voor de bedrijven die nu werken in De Kabelfabriek heeft hierbij prioriteit. Synergie en een bloeiend makersklimaat wordt beter bereikt in broedplaatsen. Uit een sectoranalyse van de creatieve industrie in Utrecht1 blijkt dat broedplaatsen plekken kunnen zijn met een wezenlijke culturele en economische betekenis. Dit omdat ze functionele en betaalbare ruimten bieden en disciplines en ondernemers bij elkaar brengen, die door interactie en samenwerking beter functioneren dan wanneer zij ergens alleen zitten. De omschrijving voor broedplaatsen is vaak gericht op cultuur/de kunsten.

Beleidsmatig kan worden verkend of een bredere insteek voor broedplaatsen in Delft gehanteerd kan worden, dus door deze breder te trekken naar makers en een link te leggen met kenniseconomie en innovatieve bedrijven of start-ups, waar bijvoorbeeld makerspaces ook een vorm van broedplaatsen zijn. Broedplaatsen kunnen ook een interessante combinatie zijn van werken en een maatschappelijke/culturele functie.  Meer communicatie en informatievoorziening. De zzp’ers geven aan dat ze meer communicatie en informatie willen omtrent het zelfstandig ondernemerschap en wat de gemeente Delft voor hen kan betekenen. De zzp’ers willen met de gemeente Delft in gesprek en duidelijk communiceren wat zij nodig hebben en hoe de gemeente hierbij zou kunnen helpen. Daarnaast zou gemeente Delft de informatievoorziening kunnen verbeteren door de bekendheid van de regelingen omtrent zelfstandig ondernemerschap of van de website www.delft.nl te vergroten. Communicatie met de zzp’ers zou volgens de zzp’ers kunnen plaatsvinden via brief, email of bijeenkomsten voor ondernemers.  Meer netwerkbijeenkomsten organiseren en ondersteunen. Verder staan bij de zzp’ers netwerkbijeenkomsten ook erg hoog op de agenda. Ze hebben behoefte aan netwerkbijeenkomsten georganiseerd en/of ondersteund door gemeente Delft waarbij zzp’ers kunnen samenkomen om informatie uit te wisselen of bijvoorbeeld samen te werken.

Een ZZP-loket op de website kan daarbij ook zeker helpen. Andere genoemde mogelijkheden zijn. Andere genoemde opties zijn: een ZZP-café door de gemeente georganiseerd, een inlooploket voor zzp’ers, het oprichten van een panel van zzp’ers om regelmatig te peilen hoe zij aankijken tegen werklocaties, netwerkbijeenkomsten en andere belangrijke issues, meer aandacht in gebiedsvisies en omgevingsvisie voor zzp’ers en vestigingsmogelijkheden voor eigen inwoners qua startersplekken of werklocaties en meer bekendheid aan het verlenen van opdrachten of lokale inhuur via aanbestedingen aan lokale zzp’ers via het Dynamisch Aankoop Systeem.

1

BureauBuiten, een bloeiende creatieve industrie in een levendige stad, 2017

8

2 2.1

Inleiding en achtergrond Achtergrond Ondernemers zijn van maatschappelijk belang voor het economisch klimaat en de bedrijvigheid. Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) spe len een grote rol in de lokale economie en de sociale cohesie in wijken en buurten. Gemeente Delft wil economisch beleid ontwikkelen dat aansluit bij de behoeften van zzp’ers. Om dit beleid te kunnen ontwikkelen, is het van belang om eerst de populatie van zzp’ers in Delft in kaart te brengen, om vervolgens te kunnen inventariseren of er behoefte is aan ondersteuning van gemeente Delft en op welke wijze dat het beste kan plaatsvinden. Hoe denken zzp’ers bijvoorbeeld over de dienstverlening van de gemeente aan zzp’ers en zijn daar verbeteringen in mogelijk? Hebben zzp’ers behoefte aan gezamenlijke flexwerkmogelijkheden waar mogelijk tekort aan is en hoe kan de gemeente daarbij helpen? Uit cijfers van de Kamer van Koophandel blijkt dat er in 2021 circa 8.0 00 zelfstandigen zijn in Delft. Figuur 1 laat zien hoe deze zzp’ers verdeeld zijn naar sectoren. Figuur 1

Aantal zzp’ers in Delft naar sectoren

Gemeente Delft vindt het van belang om bij de aandacht aan zzp’ers aan te sluiten bi j het imago van de gemeente. Delft is een stad van creatievelingen, kunstzinnigen en makers. In het onderzoek wilde de gemeente daarom extra aandacht schenken aan de creatieve industrie (de makers) als belangrijke subgroep. Het betreft een brede doelgroep met een essentieel belang voor de cultuursector en de kenniseconomie in Delft. In het recent vastgestelde Cultuurkader wordt deze doelgroep ook benoemd met de ambitie om broedplaatsenbeleid te ontwikkelen. Een ambitie die naadloos aansluit bij de wensen vanuit gemeente Delft.

9

2.2

Doelstelling en onderzoeksvragen De doelstelling van het onderzoek was het in kaart brengen wat de wensen en behoeften zijn van de zzp’ers in Delft waarbij er specifiek aandacht is voor de creatieve sector. De twee onderzoeksvragen die middels het onderzoek beantwoord worden, zijn: 1.

Hoe kan de gemeente de dienstverlening aan zzp’ers verbeteren?

2.

Hoe kan deze doelgroep gefaciliteerd worden op ruimtelijk gebied op basis van ruimtelijke bestemmingsplannen, gebiedsontwikkeling of bepaalde vastgoedontwikkelingen als gezamenlijke flexwerkmogelijkheden waar mogelijk tekort aan is?

Dit rapport doet verslag van het onderzoek dat in januari tot en met half april 2022 is uitgevoerd. In hoofdstuk 3 wordt eerst ingegaan op een aantal landelijke trends en ontwikkelingen op het gebied van zzp’ers. In hoofdstuk 4 worden de resultaten weergegeven van de enquête onder zzp’ers in gemeente Delft. Zie Bijlage 1 voor een beschrijving van de onderzoeksverantwoording van de enquête. In hoofdstuk 5 worden de resultaten gepresenteerd die aan de hand van interviews met organisaties en zzp’ers tot stand zijn gekomen. Tot slot is in hoofdstuk 6 een benchmark opgenomen over zzp’ers in gemeente Delft in verhouding tot zzp’ers in een aantal andere gemeenten.

10

3

Landelijke trends en ontwikkelingen Op basis van enkele landelijke rapporten is nader bekeken welke trends en ontwikkelingen zijn te verwachten. In een blog van Wise up consultancy zijn een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen wat het zzp-schap op een rij gezet met bronvermelding. Zie: https://wiseup.nl/blog/belangrijkste-trends-voor-zzpers/ Belangrijkste trends voor zzp’ers zijn: 

Het aantal zzp’ers is al jaren gestaag aan het stijgen. In 2003 was dit 8,1% van de werkenden, in 2019 12,3%. Samen met flexwerkers maakten zzp’ers in 2019 34% van de werkende bevolking uit (Business Insider, 2021). Nederland staat in de EU op een zevende plek qua aandeel zzp’ers. Gemiddeld is 1 op de 10 werkenden tussen de 15 en 75 jaar in de EU werkzaam als zzp’er. Het aandeel zzp’ers is het hoogst in Griekenland, 22 procent van de werkenden tussen de 15 en 75 jaar. Het laagst is het aandeel in Denemarken, nog geen 5 procent (CBS, 2021)



Een grotere groep zelfstandige ondernemers zit tijdens de Corona -pandemie verlegen om werk. Het aantal fulltime werkende zelfstandigen neemt af en tegelijk zegt een groeiende groep meer uren te willen maken. (FM.NL, 2021). Volgens de Kamer van Koophandel zijn er door Corona een recordaantal zelfstandigen gestopt (CBS, december 2020).



Ruim 1 op de 10 zelfstandigen heeft inkomensondersteuning van het Rijk (TOZO) ontvangen. Van de eerste TOZO regeling maakten ongeveer 380.000 zelfstandigen gebruik. Van de tweede TOZO regeling 119.000 zelfstandigen en van de derde TOZO regeling (cijfers maart 2021) 139.000 zelfstandigen.



Op de vraag waarom ze zelfstandig ondernemer zijn geworden, noemen zzp’ers die vooral hun eigen arbeid of diensten aanbieden, het vaakst als reden dat ze zoeken naar een nieuwe uitdaging. Als tweede voornaamste reden geven ze aan dat ze zelf kunnen bepalen hoeveel en wanneer ze werken. Niet (meer) voor een baas willen werken en het zelfstandig ondernemerschap ‘als roeping’ zijn ook veel genoemde argumenten. Zelfstandig ondernemers zonder personeel die vooral producten of grondstoffen verkopen, geven opvallend vaak aan te zijn ingestapt in het familiebedrijf, vooral in de landbouw speelt dit een rol (CBS, 2021).



De arbeidsmarkt verwacht steeds meer flexibiliteit. De flexibilisering van de arbeidsmarkt beweegt zich richting een nieuwe realiteit. Mede vanwege de komst van het coronavirus worden we ertoe gedwongen werk anders te organiseren. Vaste medewerkers, uitzendkrachten, zzp’ers, freelancers en co nsultants werken steeds vaker samen. In allerlei sectoren is al jarenlang een stijging zichtbaar in de inzet van dit flexibel personeel (Trends in HR, 2021).



Over de positie van zzp’ers wordt al een tijd veel gediscussieerd. Het belangrijkste discussiepunt richt zich op de manier waarop de overheid moet omgaan met de toenemende flexibilisering van de arbeidsmarkt, en welke kloven tussen mensen in loondienst en zelfstandigen dienen te worden gedicht (Consultancy.nl, 2021). De commissie Borstlap heeft aanbevelingen gedaan om deze kloof te verkleinen.



Het armoederisico voor zzp’ers was voor Corona reeds hoog en is verder gestegen naar 1 op 10. Het was voor Corona met 6,9% al hoog en varieerde in 2018 van 1,7 procent in de financiële dienstverlening tot 11,7 procent in de bedrijfstak cultuur, recreatie en overige dienstverlening en 12,0 procent in handel, vervoer en horeca (CBS). Laatstgenoemde sectoren zitten nu in de hoek waar door corona de meeste klappen zijn gevallen door Corona.

11

Verder is interessant te vermelden wat de SER in het Advies over het sociaaleconomisch beleid 2021-2025 heeft weergegeven. Het advies is bedoeld voor de middellange termijn van 2021 tot 2025. Met het advies 'Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving' 2geeft de SER een visie op de toekomstige arbeidsmarkt. Met name wil de SER schijnconstructies gaan en tegelijkertijd de positie van zelfstandigen verbeteren. Specifiek over zzp’ers wordt daarin het volgende voorgesteld: 

Wijzigingen in de fiscaliteit: zelfstandigenaftrek afbouwen in samenhang met andere maatregelen voor een betere bescherming van zelfstandigen.



Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen conform het advies van de Stichting van de Arbeid.



Sociaal vangnet naar het voorbeeld van Tozo met bijdragen van zelfstandigen.



Pensioenen zzp conform de afspraken van het pensioenakkoord.



Invoeren van het rechtsvermoeden van werkgeverschap.



Invoering minimumloon per gewerkt uur.

2

https://www.ser.nl/nl/Publicaties/advies-sociaal-economisch-beleid-2021-2025.

12

4

Resultaten enquête zzp’ers Delft Alle zzp’ers woonachtig in Delft is gelegenheid gegeven om via een internetenquête hun mening te geven over de gemeente Delft. Het Kamer van Koophandelbestand heeft als basis gediend voor de selectie van zelfstandigen zonder personeel. Hierna worden de resultaten van de enquête gepresenteerd.

4.1

Achtergrondkenmerken

4 . 1 . 1 D uu r va n z e lf sta nd i g ond e rn e me rs cha p 75% van de zzp’ers uit de gemeente Delft is 4 jaar of langer werkzaam als zzp’er en 42% hiervan zelfs langer dan 10 jaar. Het valt hierbij op dat de respondenten uit de creatieve sector 3 vaker hebben geantwoord dat ze al langer dan 20 jaar zzp’er zijn. figuur 2

Hoeveel jaar werkt u in totaal al zzp'er?

0%

5%

10%

15%

20%

Creatieve sector

Overig

Totaal

25%

30%

35%

0 t/m 3 jaar 4 t/m 9 jaar 10 t/m 20 jaar Langer dan 20 jaar

Bron: Panteia, 2022

4 . 1 . 2 S ect o re n 29% van de ondervraagde zelfstandigen is zzp’er in de creatieve sector. De overige 71% is verdeeld over verschillende andere sectoren. De volgende tabel toont de verdeling van de andere sectoren.

3

Voor het overzicht welke bedrijven in dit onderzoek tot de creatieve sector zijn gerekend, verwijzen wij naar bjilage 1.

13

Sector

Aantal

Percentage

Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening

91

30%

Advies, onderzoek en specialistische zakelijke dienstverlening

44

15%

Informatie en communicatie

38

13%

Onderwijs

35

12%

Gezondheids- en welzijnszorg

23

8%

Bouw

17

6%

Groot- en detailhandel

14

5%

Overige dienstverlening

13

4%

Financiële instellingen

7

2%

Industrie

6

2%

Vervoer en opslag

5

2%

Landbouw

2

1%

Catering

2

1%

Verhuur en handel in onroerend goed

2

1%

Sport

2

1%

4 . 1 . 3 R e d en en vo o r Z Z P -s cha p Het overgrote deel van de zzp’ers benoemt dat ze het fijn vinden om vrijheid, flexibiliteit, zelfstandigheid en autonomie te ervaren binnen hun werk. Mensen uit de creatieve sector benoemen dit minder vaak dan de zzp’ers u it de overige sectoren. Daarnaast geven de zzp’ers uit de creatieve sector vaker aan dat de baan zich leent voor het zelfstandig ondernemerschap (oftewel het type werk / baan leent zich er goed voor om zzp’er te worden) en/of dat het is ontstaan door de omstandigheden waarin zij zich bevonden (gedwongen door de omstandigheden). Zie verder tabel 1. tabel 1

Waarom bent u zzp'er geworden? Creatieve sector

Overige

Totaal

sectoren Categorie

%

N

%

N

%

N

Autonomie/flexibiliteit/vrijheid/zelfstandigheid

41%

51

48%

145

46%

196

Passie/uitdaging

10%

13

10%

30

10%

43

Geld

10%

12

8%

24

9%

36

Omstandigheden

12%

15

6%

19

8%

34

Baan leent zich ervoor

9%

11

6%

17

7%

28

Lastig een baan te vinden

5%

6

5%

15

5%

21

Faillissement/ontslag

5%

6

5%

15

5%

21

Afwisseling

3%

4

5%

15

5%

19

Bijverdienste/hobby

2%

3

4%

12

4%

15

Constructie met werkgever/opdrachtgever

3%

4

3%

8

3%

12

Pensioen

1%

1

3%

10

3%

11

Overig

5%

6

4%

11

4%

17

Bron: Panteia, 2022

14

4 . 1 . 4 T ev r ed en he i d s itua t ie a l s z z p’ e r 78% van de zzp’ers is op dit moment tevreden over hun situatie als zzp’er, waarvan 34% zelfs zegt heel tevreden te zijn. 7% van de zzp’ers is ontevreden over hun situatie als zzp’er (N=31). Hiervan komt 39% uit de creatieve sector (N=12). Opvallend is dat zzp’ers uit de creatieve sector vaker neutraal lijken te staan tegenover hun situatie. figuur 3

Hoe tevreden bent u op dit moment over uw situatie als zzp'er?

0%

20%

Creatieve sector

40%

23%

Overige sectoren

60% 45%

7%

43%

12%

44%

34%

100%

22%

38%

Totaal

80%

Heel tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Heel ontevreden

15%

2%

4% 2%

5% 2%

Tevreden Ontevreden

Bron: Panteia, 2022

Reden tevreden Uit de toelichting omtrent de tevredenheid blijkt dat de meeste zzp’ers tevreden zijn met hun situatie als zzp’er (N=330), omdat zij autonomie en vrijheid ervaren (30%) en er voldoende werk is (18%). 17% geeft aan tevreden te zijn met de situatie, omdat het goed gaat. Tabel 2 toont alle antwoorden. tabel 2

Toelichting tevreden over situatie als zzp'er Creatieve sector

Categorie

%

N

Overige sectoren %

N

Totaal %

N

Geen antwoord

8%

7

9%

22

9%

29

Autonomie/flexibiliteit/vrijheid/zelfstandigheid

24%

25

30%

72

30%

97

Er is voldoende werk

21%

18

17%

42

18%

60

Het gaat goed

13%

11

18%

44

17%

55

Ik doe leuk werk

14%

12

17%

41

16%

53

Ik heb het financieel goed

17%

14

11%

27

13%

41

Corona heeft negatieve invloed

9%

8

5%

11

6%

19

Ik heb het financieel lastig

1%

1

3%

7

2%

8

Het is eenzaam

2%

2

2%

4

2%

6

Er is te weinig werk

1%

1

1%

3

1%

4

Ik ben net begonnen

0%

0

1%

2

1%

2

Overig

9%

8

10%

24

10%

32

Bron: Panteia, 2022

15

Neutraal Van de zelfstandigen die neutraal staan tegenover hun situatie als zzp’er (N=65) geeft 36% aan dat dat komt doordat corona een negatieve invloed heeft (gehad). 30% zegt dat er weinig werk is en 20% heeft het financieel lastig. Reden ontevreden De zelfstandigen die ontevreden zijn (N=31), geven als toelichting op hun situatie dat zij het financieel moeilijk hebben (39%), er weinig werk is (29%) en corona een negatieve invloed heeft (29%). Tabel 3 toont hun antwoorden.

tabel 3

Toelichting ontevreden over situatie als zzp'er Creatieve sector

Categorie

%

N

Geen antwoord

8,3%

Ik heb het financieel lastig

42%

Er is weinig werk Corona heeft negatieve invloed

Overige sectoren

Totaal

%

N

%

N

1

0%

0

3%

1

5

37%

7

39%

12

33%

4

26%

5

29%

9

25%

3

32%

6

29%

9

Het gaat goed

0%

0

5%

1

3%

1

Het is eenzaam

0%

0

0%

0

0%

0

Ik ben net begonnen

0%

0

0%

0

0%

0

Autonomie/flexibiliteit/vrijheid/zelfstandigheid

0%

0

0%

0

0%

0

Ik heb het financieel goed

0%

0

0%

0

0%

0

Er is voldoende werk

0%

0

0%

0

0%

0

Ik doe leuk werk

0%

0

0%

0

0%

0

Overig

8%

1

32%

6

23%

7

Bron: Panteia, 2022

4 . 1 . 5 R e d en en om g e en p e rso n ee l in d i ens t t e h eb be n Het overgrote deel van de zelfstandigen heeft er bewust voor gekozen om als zelfstandige zonder personeel te werken (87%). De voornaamste reden om geen personeel in dienst te hebben, is dat de zzp’ers daar geen behoefte aan hebben (43%). Het aandeel in dit percentage is hoger voor de zzp’ers uit overige sectoren dan voor de zzp’ers uit de creatieve sector.

16

figuur 4

Wat is/zijn de voornaamste reden(en) om geen personeel in dienst te hebben?

0%

10%

20%

30%

40%

50%

Ik heb daar geen behoefte aan Ik wil graag alleen blijven Er is niet genoeg werk voor meerdere mensen Dat is financieel voor mij niet mogelijk op het moment Het is een financieel risico Ik huur mensen in Er zijn geen geschikte kandidaten Anders

Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

De zelfstandigen uit de overige sectoren geven vaker aan graag alleen te willen blijven. De zelfstandigen uit de creatieve sector geven vaker aan dat er niet voldoende werk is om meerdere mensen aan te nemen en dat het financieel niet mogelijk is om mensen aan te nemen op dit moment. 4 . 1 . 6 A a n ne me n pe r son e e l op t er m i jn Op termijn is 78% van de zelfstandigen niet van plan om personeel aan te nemen. 11% van de zzp’ers die dit wel van plan is, doet dit waarschijnlijk binnen 5 jaar. 10% kan geen termijn noemen. 4 . 1 . 7 H o of d ink om en 66% van de zzp’ers geeft aan dat het inkomen dat zij verdienen als zzp’er hun hoofdinkomen is. Voor 13% bestaat het hoofdinkomen uit loon uit loondienst, 5% heeft een uitkering en 2% zegt dit uit een andere onderneming te verkrijgen. Opvallend is dat in totaal 10% aangeeft dat het hoofdinkomen AOW en/of pensioen is (N=42). Dit zijn niet uitsluitend mensen die al vele jaren zzp’er zijn. 19% doet het werk als zzp’er pas 0 t/m 3 jaar, 21% doet het werk 4 t/m 9 jaar en 24% doet het werk 10 t/m 20 jaar. 36% van de zzp’ers doet het werk langer dan 20 jaar. Van de zelfstandigen die een hoofdinkomen uit AOW en/of pensioen halen, behoort 13% tot de creatieve sector. De zzp’ers uit de overige sectoren werken bijvoorbeeld in de ICT, gezondheidszorg of bouw.

4.2

Trends Op de vraag welke trends en ontwikkelingen ziet u op het gebied van zelfstandig ondernemerschap heeft een kwart geantwoord geen trends of ontwikkelingen te zien. De meest benoemde trend is dat er een toename plaatsvindt van het aantal zzp’ers (16%). Deze trend wordt vaker beschreven door zelfstandigen uit de overige sectoren, dan door zelfstandigen uit de creatieve sector. Verder wordt door 11% benoemd dat het moeilijke tijden zijn voor zelfstandig ondernemerschap en wordt door nog eens

17

11% benoemd dat er een verschuiving naar online plaatsvindt, waarbij digitalisering heel belangrijk is. Een trend die vaak genoemd wordt door zzp’ers uit de creatieve sector, is dat er meer samenwerking plaatsvindt tussen zzp’ers (10%). Tot slot heeft 14% van de zelfstandigen geen antwoord gegeven op de vraag. Zie verder tabel 4. tabel 4

Welke trends en ontwikkelingen ziet u op het gebied van zelfstandig ondernemerschap? Creatieve sector

Overige sectoren

%

N

%

N

%

N

Geen

20%

25

27%

81

25%

106

Toename zzp’ers

12%

15

17%

52

16%

67

(Financieel) moeilijke tijden

10%

13

12%

35

11%

48

Meer online/digitalisering

12%

15

11%

32

11%

47

Meer samenwerkingen

10%

12

4%

12

6%

24

Sociale/financiële zorg/regelgeving

2%

3

4%

12

4%

15

Schijn zzp/loondienst

1%

1

3%

8

2%

9

Aandacht voor duurzaamheid

1%

1

2%

6

2%

7

Meer jonge mensen

2%

3

1%

3

1%

6

Categorie

Totaal

Toename vraag naar zzp’ers

2%

2

1%

3

1%

5

Overig

10%

13

10%

30

10%

43

Bron: Panteia, 2022

4.3

Corona

4 . 3 . 1 I mpa ct c or ona Meer dan de helft van de zelfstandigen (57%) geeft aan dat corona impact heeft gehad op hun bedrijfsvoering (zie tabel 5). De zzp’ers uit de creatieve sector geven vaker aan dat corona impact heeft gehad, namelijk 69%. Bij zzp’ers uit de overige sectoren is het antwoord meer gelijk verdeeld. tabel 5

Heeft Corona impact op uw bedrijfsvoering (gehad)? Creatieve sector

Overige sectoren

Totaal

Nee geen invloed

31%

49%

43%

Ja, wel invloed gehad

69%

51%

57%

Totaal

100%

100%

100%

Bron: Panteia, 2022

4 . 3 . 2 M a n ie r va n i mp a ct c or ona 78% van de zzp’ers zegt dat corona ervoor heeft gezorgd dat er minder omzet of geen omzet is gedraaid. Zzp’ers uit de creatieve sector benoemen ook dat zij andere activiteiten hebben ontwikkeld in tijden van corona. Daarnaast heeft 26% een ander antwoord gegeven (N=41). De antwoorden zijn zeer divers van aard.

18

figuur 5

Op welke manier heeft dit impact op uw bedrijfsvoering voor nu en in de nabije toekomst?

0%

20%

40%

60%

80%

Minder omzet Heb andere activiteiten ontwikkeld Geen omzet Heb een baan erbij moeten zoeken Heb geld moeten lenen Meer omzet/werk Anders Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

4 . 3 . 3 G e l d mo et en le ne n De zzp’ers die geld hebben moeten lenen ten tijde van corona is gevraagd of ze dit konden specificeren, bij wie, waarvoor en hoeveel. Hierop kwamen de volgende antwoorden: 

Lenen voor onder andere kantoorruimte, computer, meubilair etc. Dit kan via de bank in contract met de gemeente tot een bedrag van € 10.000.



Ik heb de studielening omhoog moeten bijstellen.



Via gemeente € 20.000 voor apparatuur en marketing.



Een overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers bij de gemeente Delft. Gevraagd €10.000 en verkregen €5.500.

4 . 3 . 4 A n d er e a ct i vi t ei t en on tw ik k e l d Een derde van de zzp’ers die andere activiteiten hebben ontwikkeld, geeft aan dat hun activiteiten zijn verschoven naar online. Verder zijn er ook zzp’ers die van sector gewisseld zijn of terug zijn gevallen op hun oude werkzaamheden.

19

4.4

Huisvesting huidig en gewenst

4 . 4 . 1 A f sta n d to t k la nt Voor de meeste zelfstandigen bevinden hun klanten zich in de Randstad of in heel Nederland. Voor zzp’ers met klanten in gemeente Delft geldt, dat zij vaker werken in de overige sectoren dan in de creatieve sector. figuur 6

Waar bevinden de meeste klanten van u zich?

0%

10%

20%

30%

40%

In de Randstad In heel Nederland Binnen 100 km van mijn woonplaats In de gemeente Delft zelf Wereldwijd Buiten Nederland maar wel in Europa In de wijk Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

4 . 4 . 2 W e rk p le k k e n 76% van de zelfstandigen zegt in een gemiddelde werkweek te werken in een kantoor aan huis. 10% heeft een eigen kantoor op locatie en 8% zegt een gedeeld kantoor op locatie te hebben. 48% van de zzp’ers werkt (ook) bij een klant. Van een atelierverzamelgebouw, werkplaats of broedplaats wordt meer gebruik gemaakt door respondenten uit de creatieve sector dan door respondenten uit de overige sectoren.

20

figuur 7

Op welke plekken werkt u in een gemiddelde werkweek?

0%

20%

40%

60%

80%

Kantoor aan huis Bij de klant Eigen kantoor op locatie Gedeeld kantoor op locatie Openbare plek die niet primair gericht is op werk Atelierverzamelgebouw/werkplaats/broedplaats Openbare plek die primair gericht is op werk Anders Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

4 . 4 . 3 H u i d ig e b eho ef t e a a n hu i sv es ti ng Bijna tweederde (64%) heeft momenteel geen behoefte aan aanvullende huisvesting voor de onderneming (zie tabel 6). Zzp’ers die dat wel hebben en werkzaam zijn in de creatieve industrie hebben vooral behoefte aan een atelier (18%). Zzp’ers uit de overige sectoren hebben vooral behoefte aan een vergaderlocatie (11%). tabel 6

Heeft u op dit moment behoefte aan aanvullende huisvesting voor uw onderneming? Creatieve sector

Behoefte

Overige sectoren

Totaal

%

N

%

N

%

N

Geen

62%

77

65%

194

64%

271

Vergaderlocatie

6%

8

11%

34

10%

42

Atelier

18%

22

7%

20

10%

42

Opslag

8%

10

10%

29

9%

39

Kantoor op locatie

9%

11

9%

26

9%

37

Flexplek

5%

6

1%

4

2%

10

Woon-werk huisvesting

0%

0

2%

6

1%

6

Atelierverzamelgebouw, werkplaats en broedplaats

3%

4

1%

4

2%

8

Gedeeld kantoor op locatie

2%

2

1%

3

1%

5

Iets anders

3%

4

5%

15

5%

19

Bron: Panteia, 2022

21

4 . 4 . 4 T oek om st i ge b eh o eft e a a n hu i sv es t ing 56% zegt ook in de nabije toekomst geen behoefte te hebben aan aanvullende huisvesting voor hun onderneming (zie tabel 7). Dit betekent dat een kleine 8% die momenteel geen behoefte heeft aan aanvullende huisvesting, dit binnen 5 jaar wel zegt nodig te hebben. Als we kijken naar de toekomstige behoefte binnen vijf jaar dan blijkt dat zzp’ers uit de creatieve industrie vooral behoefte hebben aan een atelier. Ook lijkt de behoefte aan een kantoor op locatie en aan opslag, groter in deze groep. Zzp’ers werkzaam in andere sectoren geven aan binnen 5 jaar behoefte te hebben aan een vergaderlocatie en aan een kantoor op locatie. tabel 7

Verwacht u in de nabije toekomst (binnen 5 jaar) behoefte te hebben aan aanvullende huisvestiging voor uw onderneming? Creatieve sector

Behoefte

Overige sectoren

Totaal

%

N

%

N

%

N

Geen

51%

64

58%

173

56%

237

Kantoor op locatie

16%

20

16%

49

16%

69

Vergaderlocatie

8%

10

14%

43

12%

53

Opslag

10%

13

11%

34

11%

47

Atelier

22%

28

7%

20

11%

48

Woon-werk huisvesting

0%

0

2%

6

1%

6

Atelierverzamelgebouw, werkplaats en broedplaats

2%

2

1%

3

1%

5

Gedeeld kantoor op locatie

0%

0

1%

3

1%

3

Flexplek

1%

1

1%

2

1%

3

Iets anders

6%

7

9%

26

8%

33

Bron: Panteia, 2022

4.5

Contact

4 . 5 . 1 C o nta ct m et a nd e r e zz p’ e rs De antwoorden van de zelfstandigen zijn verdeeld als het gaat om de vraag: ‘Hoe vaak heeft u contact met andere zzp’ers in het kader van uw werk? ’. Ongeveer een derde zegt wekelijks contact te hebben met andere zzp’ers in het kader van hun werk. 21% zegt dagelijks contact te hebben, 15% maandelijks, 21% maar enkele keren per jaar. 9% heeft nooit contact met andere zzp’ers. Voor zzp’ers uit de creatieve sector blijkt dat zij iets frequenter contact hebben met andere zelfstandigen, dan de zzp’ers uit de overige sectoren. 58% heeft dagelijks of wekelijks contact met andere zelfstandigen. 4 . 5 . 2 M e er wa a rd e va n co nta ct m et a n de r e z zp ’ er s De meerwaarde in het contact met andere zzp’ers zien respondenten vooral op het vlak van informatie uitwisselen, zowel vakgerelateerd (69%) als over ondernemerschap (5%). Daarnaast zien zij netwerkmogelijkheden (55%) en het algemeen contact (59%) ook als meerwaarde. Als we kijken naar de sectoren dan blijkt dat de zzp’ers in de creatieve sector meer behoefte hebben aan informatie uitwisselen en de zzp’ers in de overige sectoren meer waarde hechten aan algemeen collegiaal contact.

22

figuur 8

Op welk vlak(ken) zit voor u de meerwaarde in contact met andere zzp'ers?

0%

20%

40%

60%

80%

Uitwisselen van (vakgerelateerde) informatie Algemeen contact zoals je ook met collega’s zou hebben Netwerkmogelijkheden Uitwisselen van informatie over ondernemerschap Mogelijkheden om werkplekken, vergaderlocaties of apparatuur te delen Samenwerking Anders Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

4 . 5 . 3 C o nta ct m et g em ee nt e D e l ft Het overgrote deel van de zzp’ers heeft in het afgelopen jaar geen contact gehad met de gemeente Delft (84%). De zelfstandigen die wel contact hebben gehad met de gemeente Delft, hebben hiervoor veel uitlopende redenen gege ven. Een veel genoemde reden was het hebben van contact omtrent corona (37%). Hierbij komt naar voren dat zzp’ers uit de overige sectoren vaker contact hebben gehad met de gemeente Delft als het gaat om corona, dan de zzp’ers uit de creatieve sector. figuur 9

Met welke reden(e) heeft u contact gehad?

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Coronaregels Huisvesting of werkruimte zoeken Hulp bij ondernemen Hulp bij schulden ZZP worden Anders Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

De respondenten die een ander antwoord hebben gegeven waarom zij contact hebben gehad met gemeente Delft (N=5), geven antwoorden die zeer verschillend van aard zijn. Genoemd worden werkgerelateerde redenen (dat de gemeente Delft zelf de klant

23

is of de zzp’er werkt voor de gemeente) maar ook contact in verband met vragen inzake parkeren of andere gemeentelijke zaken. 4 . 5 . 4 E rva r in g co nta c t ge m een te De l ft Over het algemeen wordt het contact met de gemeente vaker als positief dan als negatief ervaren. In figuur 10 is de ervaring van het contact met gemeente Delft op een aantal aspecten weergegeven. Deze resultaten zijn louter illustratief gezien de beperkte aantallen. De zelfstandigen die contact met de gemeente Delft hebben gehad over het worden van zzp’er, zijn allen positief over het contact. Daarnaast is 77% van de zzp’ers positief over het contact met gemeente Delft over overige zaken. 68% is positief als het gaat om het contact over de Coronaregels. Als het gaat om het contact omtrent hulp bij ondernemen dan blijkt dat 67% van de zzp’ers dit als negatief heeft ervaren. figuur 10

Hoe heeft u dit contact met de gemeente ervaren?

0%

20%

Corona regels (N=19) Hulp bij ondernemen (N=9) Hulp bij schulden (N=4)

40% 68%

33% 25%

80% 11%

100% 21%

67% 25%

50%

ZZP worden (N=3) Huisvesting of werkruimte (N=9)

60%

100% 33%

Anders (N=39)

22%

44%

77% Positief

Neutraal

8%

15%

Negatief

Bron: Panteia, 2022

4.6

Tevredenheid met dienstverlening van de gemeente Delft

4 . 6 . 1 A l g em en e t ev re d enh e i d 71% van de zelfstandigen staat neutraal tegenover de vraag of men tevreden is met de dienstverlening van de gemeente Delft aan zzp’ers. 21% is hier tevreden over en 8% is ontevreden. De toelichtingen van de zzp’ers die ontevreden zijn over de dienstverlening door gemeente Delft, lopen nogal uiteen van gebrek aan dienstverlening of contact tot ontevredenheid over huisvesting en parkeerbeleid. In Bijlage 3 is een overzicht opgenomen waarom mensen ontevreden zijn met de dienstverlening van de gemeente. Als we kijken naar het verschil in tevredenheid tussen mensen die contact hebben gehad met de gemeente Delft en mensen die geen contact hebben gehad, dan valt op dat mensen die contact hebben gehad met de gemeente Delft meer tevreden zijn dan mensen die geen contact hebben gehad. Zie tabel 8.

24

tabel 8

Algemene tevredenheid naar contact met gemeente Delft Contact gehad

Geen contact gehad

%

N

%

N

Heel tevreden

9%

6

2%

6

Tevreden

35%

24

15%

53

Niet tevreden/niet ontevreden

38%

26

77%

277

Ontevreden

10%

7

5%

17

Heel ontevreden

7%

5

1%

5

100%

68

100%

358

Totaal Bron: Panteia, 2022

In figuur 11 is te zien dat de zelfstandigen die tevreden zijn over het contact met gemeente Delft ook tevreden zijn over de dienstverlening. De zzp’ers die het contact met gemeente Delft als negatief hebben ervaren, zijn ook meer ontevreden over de dienstverlening van gemeente Delft. figuur 11

Tevredenheid over het contact met gemeente Delft naar tevredenheid over de dienstverlening van gemeente Delft

0%

20%

40%

(Heel) tevreden over contact

80%

100%

97%

Niet tevreden/niet ontevreden over contact (Heel) ontevreden over contact

60%

54% 8%

Totaal (Heel) tevreden

3% 35%

11%

92% 65%

15%

Niet tevreden/niet ontevreden

20%

(Heel) ontevreden

Bron: Panteia, 2022

4 . 6 . 2 W w w. d e l ft. nl Als het gaat over de vraag of men tevreden is met de informatieverstrekking van de gemeente Delft aan zzp’ers via de website www.delft.nl, geeft ook hier 73% van de zelfstandigen aan neutraal te zijn. 81% van de zzp’ers zegt niet bekend te zijn met de pagina ‘Ondernemen’ op de website www.delft.nl. 4 . 6 . 3 B es lu i t b i jst a nd v er l en ing ze l fs ta n di g en (B B Z ) 78% van de zelfstandigen zegt niet bekend te zijn met het besluit bijstandverlening zelfstandigen (BBZ), ook wel bekend als bijstand voor zelfstandigen. Van de zzp’ers die wel bekend zijn met de BBZ, zegt een deel het zelf op te hebben gezocht. Anderen zijn er mee bekend geraakt via de website van de gemeente Delft en weer anderen via informatie van een andere organisatie dan de gemeente Delft.

25

31% heeft een ander antwoord gegeven als het gaat om het bekend raken met de BBZ (N=29). Deze antwoorden zijn verschillend van aard en benoemen bijvoorbeeld de media, maar ook ander werk. figuur 12

Op welke manier bent u bekend geraakt met de BBZ (bijstand voor zelfstandigen)?

0%

10%

20%

30%

40%

Zelf gezocht en gebruikt Website van gemeente Delft Informatie van een andere organisatie dan de gemeente Zelf gezocht maar niet gebruikt Iemand uit mijn persoonlijke omgeving heeft gebruik gemaakt Iemand in mijn persoonlijke omgeving die geen gebruik heeft gemaakt Medewerker van de gemeente Delft Anders

Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

4 . 6 . 4 G e me en te l i jk e d i ens tv er l e n ing B B Z 79% van de zzp’ers heeft over de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van BBZ geen mening. De overige zzp’ers zijn verdeeld tussen goed, voldoende, redelijk en slechts een klein deel geeft aan dat ze de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van BBZ slecht vinden. 4 . 6 . 5 S c hu l dhu l pv e r le ni ng v oo r On d er ne me r s (S H VO) ? 89% van de zelfstandigen is niet bekend met de Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO). De bekendheid hiervan is groter onder de zzp’ers uit de creatieve sector, dan onder de zzp’ers uit de overige sectoren. Van de zzp’ers die wel bekend zijn met de SHVO, zegt een kwa rt bekend te zijn geraakt door middel van informatie via een andere organisatie dan de gemeente Delft. 19% is bekend geraakt door de website van gemeente Delft. Daarnaast heeft binnen de overige sectoren een groot deel van SHVO vernomen via zijn of haar omgeving (28%). Binnen de creatieve sector blijkt dat 13% er zelf naar gezocht heeft, maar er geen gebruik van heeft gemaakt. Dit is binnen de overige sectoren 0%. 31% van de zzp’ers heeft benoemd dat ze via een andere weg bekend zijn geraakt met SHVO (N=12). Deze antwoorden zijn heel uiteenlopend en benoemen bijv oorbeeld de media of via werk.

26

figuur 13 Op welke manier bent u bekend geraakt met de SHVO (Schuldhulpverlening voor Ondernemers)?

0%

10%

20%

30%

40%

Zelf gezocht en gebruikt Website van gemeente Delft Informatie van een andere organisatie dan de gemeente Zelf gezocht maar niet gebruikt Iemand uit mijn persoonlijke omgeving heeft gebruik gemaakt Iemand in mijn persoonlijke omgeving die geen gebruik heeft gemaakt Medewerker van de gemeente Delft Anders

Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

4 . 6 . 6 G e me en te l i jk e d i ens tv er l e n ing S HV O 90% van de zzp’ers heeft geen mening over de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van SHVO. Van de zelfstandigen die wel een mening hebben, vindt niemand deze dienstverlening slecht. 3% vindt de dienstverlening goed, 4% vindt deze voldoende en 3% zegt deze redelijk te vinden. figuur 14

Oordeel omtrent gemeentelijke dienstverlening SHVO

0%

20%

40%

60%

80%

100%

creatief overig totaal

geen mening

totaal 90%

overig 93%

creatief 82%

goed

3%

2%

8%

voldoende

4%

4%

3%

redelijk

3%

1%

5%

slecht

2%

Bron: Panteia, 2022

27

4.7

Verbetersuggesties dienstverlening voor gemeente Delft 56% van de zzp’ers heeft geen suggesties hoe de dienstverlening van de gemeente aan zzp’ers in Delft verbeterd kan worden. Degenen die dat wel hebben, noemen vooral het verbeteren van de communicatie en informatievoorziening door de gemeente Delft (17%). Deze suggestie wordt vaker gedaan door zzp’ers uit de creatieve industrie dan door de zzp’ers uit de overige sectoren. Daarnaast zou 7% ook graag zien dat gemeente Delft meer werkplekken en vergaderplekken voor zzp’ers realiseert. 5% van de zelfstandigen zou willen dat gemeente Delft meer netwerkbijeenkomsten tussen zzp’ers organiseert. In tabel 9 staan de gegeven antwoorden op categorie-niveau. In bijlage 4 staan alle gegeven antwoorden in detail. tabel 9

Heeft u suggesties hoe de dienstverlening van de gemeente aan zzp'ers in Delft verbeterd kan worden?

Categorie

Creatieve

Overige

sector

sectoren

Totaal

%

N

%

N

%

N

Verbeteren communicatie en informatievoorziening

29%

36

12%

35

17%

71

Meer werkplekken/vergaderplekken

3%

4

9%

26

7%

30

Meer netwerkbijeenkomsten

9%

11

3%

10

5%

21

Meer begeleiding/hulp

4%

5

5%

16

5%

21

Verbeteren

2%

2

4%

11

3%

13

Verbeteren parkeermogelijkheden

0%

0

2%

5

1%

5

Focus op de culturele sector

3%

4

0%

0

1%

4

Verbeteren situatie omtrent huisvesting

1%

1

1%

2

1%

3

Overig

4%

5

7%

22

6%

27

bereikbaarheid/toegankelijkheid/zichtbaarheid

Bron: Panteia, 2022

4.8

Behoefte aan activiteiten en/of ondersteuning Als het gaat om activiteiten en ondersteuning dan komt over het algemeen naar voren dat meer dan de helft van de zelfstandigen geen behoefte heeft aan activiteiten of ondersteuning. De zzp’ers die wel behoefte hebben aan activiteiten en ondersteuning hebben het meeste behoefte aan online informatie en advies (51%), netwerkactiviteiten met andere zzp’ers (49%) en contacten met bedrijven in Delft (47%). Zie tabel 10. Deze activiteiten en ondersteuning zien de zelfstandigen het liefst ontwikkeld door gemeente Delft. Verder wil 34% van de zzp’ers een fysiek zzp -loket opgezet door de gemeente. Workshops, trainingen of opleidingen, of contact met bedrijven buiten de regio zien de zzp’ers het liefst georganiseerd door een branchevereniging.

28

tabel 10

Behoefte aan activiteit/ondersteuning en door welke organisatie

Type ondersteuning

Geen ondersteuning

Wel ondersteuning door Gemeente

Branchevereniging

Belangenorganisatie

Stichting

Andere organisatie

Online informatie en advies

49%

35%

18%

14%

6%

13%

Netwerkactiviteiten met andere zzp’ers

51%

30%

21%

15%

9%

12%

Contacten met bedrijven in Delft

53%

35%

14%

11%

7%

11%

Workshops trainingen of opleidingen

57%

16%

24%

14%

7%

14%

Ondersteuning bij marketing / reclame / naamsbekendheid

61%

22%

13%

11%

7%

16%

Een fysiek zzp-loket

62%

34%

4%

4%

3%

5%

Contacten met bedrijven buiten de regio

63%

12%

18%

12%

6%

14%

Coaching

69%

14%

13%

10%

6%

12%

Bron: Panteia, 2022

4 . 8 . 1 S pe c if ica t ie b e ho ef te 14% van de zzp’ers heeft aangegeven een andere vorm van activiteit of ondersteuning te willen. Een deel hiervan heeft gespecificeerd waar zij precies behoefte aan heeft en hierin zijn vier thema’s te herkennen. Zie tabel 11. Hieronder zal per thema een voorbeeld volgen van een specificatie. Zo noemt iemand binnen het thema ‘Vinden van werk of woonruimte’ de behoefte aan: “Meer flexplekken, werkplekken voor zzp’ers in de gemeente. Ook aankoop van kleine kantoorruimtes voor zzp’ers is erg moeilijk. Er staan weinig ruimtes te koop geschikt voor zzp’ers.” Een voorbeeld van gewenste financiële hulp is: “Alles wat betrekking heeft op de financiële kant van het zzp-er zijn. Boekhouding, belastingaangifte, creditcards aanvragen. Handige tips om als ondernemer meer geld over te houden. Waar moet je rekening mee houden als je als ondernemer een huis wilt gaan kopen?” Wat betreft informatievoorziening noemt iemand: “Informatie/praktische hulp aanvragen subsidies, stipendia, kunstprijzen, deelname art residency, mogelijkheden overzichtstentoonstelling, betaalbaar atelier, marketing.” Als voorbeeld van behoefte aan specifieke hulp benoemt iemand: “Wat er niet bijstaat is een bloeiende ZZP community. Of meerdere vanuit de gemeente gefaciliteerd en gestimuleerd. Juist omdat het lokaal is kan de gemeente daarin iets doen.

Nu zijn er allerlei initiatieven a la de ICT kring e.d. of vanuit YesDelft o.i.d.” Andere specifieke behoeftes zijn bijvoorbeeld ICT-ondersteuning of taalondersteuning.

29

tabel 11

Kunt u specificeren waar u precies behoefte aan heeft? Creatieve sector

Categorie

%

Overige sectoren

N

%

Totaal

N

%

N

Vinden van werk of woonruimte

6%

7

3%

9

4%

16

Specifieke hulp

2%

2

3%

9

2%

11

Financiële hulp

2%

3

2%

6

2%

9

Informatievoorziening

2%

3

1%

4

2%

7

Overig

1%

6

2%

5

1%

6

Bron: Panteia, 2022

4.9

Verbetersuggesties dienstverlening door andere partijen 72% van de zzp’ers heeft geen suggestie gegeven. Bij de verbetersuggesties die gegeven zijn komen zes thema’s naar voren. Zie tabel 12. Hieronder wordt per thema een voorbeeldsuggestie beschreven. Als we kijken naar de zzp’ers uit de creatieve industrie dan komt naar voren dat er het meest behoefte is aan meer en verbetering van de informatieverstrekking door verschillende partijen. Zo zegt een zzp’er in het kader van verbetering van informatievoorziening: “Ik denk dat de belastingdienst een goede handreiking kan doen naar zzp'ers zoals voor informatie over regelingen.” Bij de zzp’ers uit de overige sectoren is te zien dat zij het meest behoefte hebben aan netwerkbijeenkomsten georganiseerd door verschillende partijen. Zo stelt iemand: “Ik zou het leuk vinden om meer lezingen/workshops of andere intera ctieve bijeenkomsten te zien in onze gemeente. Hiervoor wijk ik nu vaak uit naar Rotterdam, bijvoorbeeld naar Bluecity.” Een suggestie die wordt gegeven omtrent het verbeteren van financiële positie en hulp is: “Zzp-ers lopen meer risico doordat ze vaak niet goed verzekerd zijn, het zou prettig zijn als er een betaalbare verzekeringsmogelijkheid wordt gecreëerd, liefst landelijk.” Wat betreft samenwerkingen ontwikkelen stelt een zzp’er: “Meer samenwerking, daar sta ik zeker open voor.

Leegstaande bedrijfsruimte ter beschikking stellen wanneer het toch leeg staat in ruil voor een culturele tegenprestatie.” Een suggestie met betrekking tot het differentiëren, interesse tonen en luisteren luidt: “Zzp-er is niet meer één groep, daarin moet je differentiëren om de diverse subgroepen goed te kunnen bedienen. Over het algemeen is wet - en regelgeving te complex voor de eenpitter, zijn financiële risico's groot want op privépersoon.” Tot slot wordt over het voorzien in werkruimte het volgende gezegd: “Werkplekken creëren met ontmoetingsplekken, horeca en loketten daarbij. Zodat ik makkelijk ook vergaderruimte kan huren. Ook wonen en kantoorruimte. Brug tussen TU en Inholland etc en lokale ondernemers.”

30

tabel 12

Heeft u suggesties hoe de dienstverlening aan zzp'ers door andere partijen verbeterd kan worden? Creatieve sector

Overige sectoren

Totaal

Categorie

%

N

%

N

%

N

Organiseren (netwerk)bijeenkomsten

5%

6

6%

19

6%

25

Informatieverstrekking

10%

12

4%

13

6%

25

Verbeteren financiële positie en hulp

7%

9

3%

10

5%

19

Samenwerkingen ontwikkelen

5%

6

4%

11

4%

17

Differentiëren/interesse

2%

3

4%

12

4%

15

Voorzien in werkruimte

2%

2

1%

1

1%

3

Overig

5%

6

4%

11

4%

17

tonen/luisteren

Bron: Panteia, 2022

4.10

Bereikbaarheid van zzp’ers door de gemeente 62% van de zzp’ers geeft aan dat zij het beste te bereiken zijn via een brief of email. 37% vindt dat zij het beste te bereiken zijn via bijeenkomsten voor ondernemers, 31% benoemt sociale media en 27% benoemt een nieuwsbrief. Als het gaat om het bereiken van zzp’ers via sociale media, dan vinden zzp’ers uit de creatieve sector dit vaker een goed idee, dan zzp’ers uit de overige sectoren. figuur 15

Hoe is de doelgroep van zzp'ers volgens u het beste te bereiken door de gemeente?

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Via een brief of e-mail Via bijeenkomsten voor ondernemers Via sociale media Via een nieuwsbrief Via de krant Anders Weet niet Creatieve sector

Overig

Totaal

Bron: Panteia, 2022

31

32

5

Resultaten stakeholders zzp’ers Delft Eind maart 2022 heeft Panteia diepte-interviews gevoerd met drie organisaties die in relatie tot het zzp’er-schap door de gemeente Delft zijn aangereikt. Daarnaast zijn er interviews gehouden met vijf zzp’ers die op basis van hun antwoorden interessant waren om meer diepgang in hun antwoorden te verkrijgen. In dit hoofdstuk vatten we de belangrijkste bevindingen samen:

5.1

Ervaring met de gemeente in relatie tot zzp’ers

5 . 1 . 1 O p in i e ov er de d i en stv er l e n ing va n de g em e en te a a n zz p ’e rs Organisaties geven aan dat de gemeente Delft weinig tot geen connecties heeft met zzp’ers. Zo hebben de leden van de organisaties geen connecties met de gemeente, ervaarden men dat de gemeente geen duidelijkheid kon scheppen in wat men voor hun leden kon betekenen betreffende de ondersteuning van de getroffen zzp’ers tijdens corona, omdat de tozo-regeling 4 niet altijd voldeed. Een organisatie gaf aan dat zij zien dat starters meer en meer verplicht worden om als zzp’er aan de slag te gaan, en zzp’er lijken maar in feite in loondienst zijn. Ze hebben hierdoor niet de baten van werken in loondienst in de zin van bescherming bij ziekte of arbeidsongeschiktheid. Geïnterviewde zzp’ers hebben wel een mening over de dienstverlening van de gemeente aan zzp’ers, maar in de regel hebben zij niet heel veel te maken met de gemeente geven zijn aan, ook al omdat men als zelfstandige voornamelijk voor eigen risico werkt en gewend is om eigenmachtig te werken. 5 . 1 . 2 E rva r in g en i n re la t i e t ot d e w eb s it e va n d e gem e en te? Indien men op de website gaat zoeken, dan is het doorgaans een zoekplaatje voor (startende) bedrijven, daar kan de gemeente met een heldere website zeker aan bijdragen volgens geïnterviewde organisaties.

Twee organisaties hebben al rechtstreekse contacten met ambtenaren bij de gemeente, waardoor m inder behoefte is om op de website te kijken. Geïnterviewde zzp’ers zijn pas naar de website van de gemeente gaan kijken, omdat er vragen over gesteld zijn in de enquête onder zzp’ers waaraan zij deelnamen. Op zich is de website wel duidelijk, maar als men als zzp’er iets zou willen zoeken wat hen aangaat dan kan dat duidelijker. Zie de paragraaf hierna. 5 . 1 . 3 B ek end h ei d m et pa g ina On de rn e me n o p d e web s it e va n d e g em ee nt e Het onderdeel schuldhulp mag wat minder prominent volgens organisaties. Het gaat bij het ondernemerschap in de eerste plaats om het ondernemersklimaat. Voorheen waren er ook meer ondernemersklankborden genoemd. Zoals gezegd zijn de geïnterviewde zzp’ers pas naar de website van de gemeente gaan kijken, omdat er vragen over gesteld zijn in de enquête onder zzp’ers waaraan zij deelnamen. Men zegt ook dat men pas gaat kijken naar de website omdat men pas gaat zoeken naar relevante informatie als men in een bepaalde situatie terechtkomt (financiële hulp, schuldhulpverlening, behoefte aan netwerken en andere werklocaties).

4

Tozo is de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers van de Rijksoverheid.

33

Bij specifiek de pagina Ondernemen, nadat ze daarnaar gekeken hebben, geven zij aan dat het logisch zou zijn als er informatie specifiek over zzp’ers zou zijn en dat dit dan in een aparte rubriek onder Ondernemen zou moeten worden opgenomen. Nu is het vaak zoeken en doorklikken naar wat bijvoorbeeld de ondersteuning als gevolg van corona en financiële hulp specifiek aan zzp’ers kan zijn. Wat kunnen de accountmanagers bijvoorbeeld voor zzp’ers betekenen? Bij een “bedrijf starten” lij kt ook informatie te ontbreken hoe men dat als zzp’er kan doen? De rubriek “Ondernemingsklimaat” is een soort vergaarbak van onderliggende items vindt men. Netwerkmogelijkheden voor zzp’ers en mogelijke betaalbare werklocaties en het aanbod daarvan zou toegespitst kunnen worden op zzp’ers. Via de rubriek “Ondernemersklimaat” en daarna “Netwerken” en vervolgens “delft.business” kun je daar uiteindelijk kiezen voor “netwerkkaart”. De “netwerkkaart” zou meer geënt kunnen worden op zzp’ers en direct onder een aparte rubriek ZZP met relevante organisaties geplaatst kunnen worden. Als er een aparte rubriek ZZP op de pagina Ondernemen zou komen dan ligt er ook een taak voor de gemeente om via publiciteit ervoor te zorgen dat zzp’ers ook daadwerkelijk naar de websit e komen en daar gebruik van gaan maken. Bijvoorbeeld via publiciteit in lokale media zoals bijvoorbeeld “Delft op Zondag”. 5 . 1 .

4 B ek end h ei d m et d e S chu l dh ul pv e r l en in g v oo r O nd e rn em e rs (S V HO) De bekendheid met de Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SVHO) is er niet bij de geïnterviewden. Het wordt wel gezien als goed dat het bestaat. Zzp’ers (in de kunst) zijn vaak te trots om dergelijke hulp in te schakelen geeft men aan.

5.2

Trends en ontwikkelingen op zzp-gebied

5 . 2 . 1 T r en ds en o ntw i k k e l in ge n o p h et g e b ie d va n zz p -s cha p u it i nt er v ie ws Ontwikkeling naar (meer) schijnzelfstandigheid bij bijvoorbeeld postbodes, alfahulpen, horeca wordt als trend gezien door geïnterviewde organisaties. Meer freelancers met ontwikkeling naar minder vaste contracten en gedurende de crisis een toename naar meer zzp’ ers. Ook een groei naar zzp’ ers in bepaalde beroepsgroepen, omdat daar meer te verdienen is dan in loondienst ziet men. ‘Gedwongen’ zzp’er-schap bij bijvoorbeeld postbodes, koeriers, kappersstoelen, chauffeursstoelen, thuiszorg betreffen eigenlijk gewoon werknemers en zin in feite geen zzp’ers. Geïnterviewde zzp’ers zien ook met lede ogen de ontwikkeling van schijnzelfstandigheid en hopen niet dat dit doorzet. Minder vaak is er een vast dienstverband. Zeker qua (flits)bezorgingen van zzp’ers leidt dit ook tot onnodige congestie en blokkades in de stad met busjes en scooters. Schijnzelfstandigheid ziet men ook als een trend en een reden waardoor het aantal zzp’ers is toegenomen. Daarnaast speelt de verdergaande digitalisering een rol en kan als trend gezien worden. Zaken die tot voor kort niet mogelijk waren via apps of webshops zijn nu wel mogelijk geworden. Door deze technologische ontwikkeling biedt het ook meer mogelijkheden om als zzp’er vanuit huis te werken.

Een andere trend d ie gezien wordt is verduurzaming en zzp-schap dat daarop inspeelt. Verder zijn het ook onzekere tijden qua corona en de geopolitieke situatie wat van invloed kan zijn op het zzp schap.

34

5.3

Suggesties voor ZZP-beleid door de gemeente

5 . 3 . 1 I s sp ec i f iek Z Z P -b e l e id n o d i g? Er is zeker specifiek ZZP-beleid nodig volgens de geïnterviewde organisaties. Daarbij wordt in een aantal richtingen gedacht, namelijk: 

Het geven van voorlichting aan en/of scholing van zzp’ers is nodig om te voorkomen dat men in de financiële problemen komt. De gemeente Delft moet oog hebben voor de groei van het aantal zzp’ers en daar beleid op ontwikkelen, zoals werkruimten en netwerken faciliteren.



Geïnterviewde zzp’ers geven ook aan dat enig beleid voor zzp’ers welkom is. De gemeente kan zich pro-actiever opstellen qua voorlichting en communicatie. De gemeente zou zijn gezicht meer moeten laten zien richting de doelgroep .



Een ZZP-loket op de website kan daarbij ook helpen, zoals hiervoor aan de orde kwam. Ook een app voor zzp’ers in Delft die daarop aansluit is een idee.



Daarnaast kan de gemeente faciliteren in meer flexibele werkplekken en meer hun gezicht laten zien op netwerkbijeenkomsten in de stad.



De groep zzp’ers is omvangrijk, maar ook divers en daarmee versnipperd. Over het algemeen is het idee dat vanuit TU Delft zzp’ers hun weg vinden. Startups vanuit TU Delft maken vaak gebruik van netwerkorganisaties als Yes Delft. Next Delft en de ICT Kring. Ook voor winkeliers in de binnenstad wordt veel gedaan. Een aantal geïnterviewden geven aan dat het “makersklimaat” meer aandacht van de gemeente behoeft. Dus het makersklimaat meer stimuleren in de cultuur en synergie met techniek. Kunstenaars, theatermakers, dansers, musici, producers maken deel uit van dat makersklimaat en creatieven. Veel mensen binnen de evenementenbranche zijn ook als zzp’er begonnen. Er is geen kunstacademie in Delft, waardoor de aanvoer van jong talent minder is. De gemeente kan stimuleren dat er voor creatieven meer plekken worden gecreëerd of wordt gestimuleerd dat mensen in die richting gaan doen. Een verhoging van het cultuurbudget kan daar een wezenlijke bijdrage aan leveren. Iets als de Cultuurtafel Delft, die tijdens de coronapandemie is ontstaan als online bijeenkomst kan daarbij helpen. Hierbij zijn veertig partners in cultuur en alle instellingen bij aangesloten. De gemeente kan daarbij aansluiten.