Ontwerpbegroting Avalex 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029
Tekst van het document
Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Avalex
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding
1 2 3
Profiel Avalex
3
Uitgangspunten begroting
3
Rapportages
8
Mogelijke besparingen DVO per gemeente
9
Overzicht structurele en incidentele verschillen
10
2. Programma Avalex
12
Wat willen we bereiken
12
Beleidsindicatoren
12
Wat gaan we daarvoor doen
13
2.4. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
17
2.5. Openbaarheid
21
2.6. Informatieveiligheid
21
3. Financieel overzicht
23
Baten en lasten
23
Financiële positie
24
Meerjarenraming 2027 – 2029
24
Basis voor de dekkingsmiddelen
24
Bijdrage per gemeente
25
Investeringen
26
4. Verwerkingskosten 5. Meerjarenraming 2026-2029 Bijlage 1: Interne kaderbrief Avalex 2026 Bijlage 2: Scenario’s kostenbesparing DVO Bijlage 3: Tarievenblad Bijlage 4: EMU-saldo Bijlage 5: IV-3 tabel
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
27 28 30 34 37 38 39
1
Voorwoord Voor u ligt de begroting 2026 van het gezamenlijke afvalinzamelbedrijf Avalex, met daarbij een doorkijk in de meerjarenraming 2027-2029. Een begroting, waarbij vanwege het zogenaamde Ravijnjaar ook Avalex een bijdrage zal moeten leveren aan de oplossing voor de financiële tekorten waarmee de aangesloten gemeenten vanaf 2026 hebben te maken. In lijn met de taakstellingen die Avalex zelf heeft genomen in 2021 en in het jaar 2025 zijn deze door vertaald naar de begroting 2026. Het verder invullen van een taakstelling vraagt een goed samenspel met haar gemeenten. Daarbij hoort dat er keuzes gemaakt zullen moeten worden in wat we nog wel en wat we niet meer kunnen doen. Dit geldt zowel voor Avalex met betrekking tot de interne bedrijfsvoering als voor de individuele gemeenten met betrekking tot het inzamelbeleid van afval en grondstoffen richting hun inwoners. In aanloop naar 2026 en verder zal Avalex dus nog meer, dan voorheen, samen met de gemeenten in overleg treden over de te maken keuzes. Hierbij gaat het in hoofdzaak over drie thema’s: prijs, service en beter afval en grondstoffen scheiden. Het beter aan de voorkant scheiden van grondstoffen en daarmee verminderen van restafval blijft een belangrijk middel om de kosten voor de inwoners te verlagen. Grondstoffen zoals papier, glas en pmd leveren geld op.
Ook het verwerken van gft tot compost is minder duur dan het verbranden van het restafval. Dit laatste wordt de komende jaren naar verwachting alleen maar duurder door verhoging van de verbrandingsbelasting en de invoering van de CO2-heffing. Meer inzetten op afvalscheiding aan de voorkant blijft onze inzet. Er kunnen kosten verminderd worden met een efficiëntere bedrijfsvoering. Ook hiervoor hebben we de gemeenten nodig door meer en beter gezamenlijk op te trekken bij innovaties en meer te kiezen voor eenzelfde soort dienstverlening in plaats van allerlei aparte wensen per gemeente. Maatwerk maakt de dienstverlening nu eenmaal duurder voor iedereen. Het jaar 2026 is ook spannend vanwege de start met de uitvoering van een tariefprikkel door invoeren van een Restafvaltarief in de gemeente Midden-Delfland. Dit heeft veel voorbereiding gevraagd van de gemeente en Avalex. De opgedane kennis en ervaring nemen we mee in het verder innoveren van de dienstverlening om betere afvalscheiding in al onze gemeenten te realiseren. Als werkgever ziet ook Avalex dat het in onze regio steeds moeilijker wordt om voldoende personeel te vinden. Aantrekkelijk zijn als werkgever is dan ook van belang. Dat vraagt onder andere inzet van innovatie om de lichamelijke belasting voor onze mensen te verlagen. We kunnen hiermee het risico van uitval beperken en het ziekteverzuim verlagen.
Daarnaast willen we in de regio gaan samenwerken op het gebied van mobiliteit en de duurzame inzetbaarheid van medewerkers, omdat Avalex maar beperkt in staat is om intern re-integratiemogelijkheden te bieden. In dit kader is Avalex sinds de oprichting ook founder van het netwerk Werkwaardig. In 2026 start ook het gebruik van het nieuwe Kernsysteem Afvalinformatie binnen Avalex. Hiermee wordt de automatisering van onze dienstverlening sterk verbeterd. Uiteindelijk moet betere informatie kunnen helpen in het bepalen van gemeentelijke keuzes om de kilo’s restafval te verminderen. Na de renovatie van ons pand in Rijswijk, waarbij de verplichte eisen voor verduurzaming van het gebouw zijn gerealiseerd, is nu de locatie in Delft aan de beurt. Op deze locatie aan de Schie is sprake van een hoog energieverbruik en achterstallig onderhoud. Voor verduurzaming en efficiënter gebruik van de locatie is inmiddels een plan opgesteld. De voorbereiding voor de start van de gewenste verbouwing is gepland in 2026. Ondanks alle uitdagingen zijn we erin geslaagd een sluitende begroting op te stellen, die ons uiteraard wel uitdaagt scherp te sturen op onze uitgaven. Daarbij moeten we blijven bewaken dat de inwoners onze dienstverlening positief blijven waarderen en we dit op een financieel verantwoorde wijze doen. Namens het bestuur Avalex,
Peter Hennevanger voorzitter
Desirée Curfs, secretaris-directeur
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
2
1. Inleiding Het eerste deel van de begroting geeft u inzicht in het profiel van de organisatie, ontwikkelingen die er spelen, de algemene uitvoeringsinformatie waarop de begroting gebaseerd is en de doelstellingen die Avalex met haar programma nastreeft.
Profiel Avalex Avalex verzorgt het inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval voor de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. Avalex is een bedrijfsvoeringsorganisatie; een samenwerkingsverband zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat beleidsmatige keuzes thuishoren bij de gemeenten en dat Avalex zich richt op de uitvoering. Dit vraagt een nauw samenspel tussen Avalex en de opdrachtgevende gemeenten. De beleidsmatige vragen moeten enerzijds goed uitgevoerd, verantwoord en gestuurd kunnen worden. Anderzijds adviseert Avalex ook als kennispartner over de uitvoering en de betekenis hiervan voor (nieuw) beleid. De kracht van onze (geografische) nabijheid, de expertise van afval-en grondstoffen en de gedeelde publieke waarden vormen een belangrijke basis voor deze samenwerking. Avalex maakt hierover transparante afspraken met elke gemeente. Zoveel mogelijk vanuit een gemeenschappelijke, uniforme aanpak, en ook met ruimte voor maatwerk, passend bij de diversiteit van onze gemeenten. Bijna 200 professionals geven hier, voor en achter de schermen, dagelijks, met grote inzet invulling aan. Uitvoering is immers de kracht van Avalex. Afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om een steeds betere, slimmere invulling te geven aan deze uitvoering. De vruchten daarvan plukt Avalex dagelijks.
Opdrachtgevers en bewoners geven aan overwegend tevreden te zijn over de dienstverlening van Avalex. Voor de uitvoering werken we samen met een groot aantal partners, met name voor de verwerking van onze grondstof- en afvalstromen.
Uitgangspunten begroting Interne kaderbrief Avalex 2026 De uitgangspunten van deze begroting zijn verwoord in de interne kaderbrief Avalex 2026 die als bijlage 1 is opgenomen. Hierin is opgenomen dat de begroting voor een belangrijk deel gebaseerd is op de afgenomen producten en diensten zoals in de dienstverleningsoverkomsten (DVO’s) voor 2025 zijn afgesproken. Om op de DVO 2026 te anticiperen zijn de gemeenten gevraagd een indicatie te geven over de te verwachten bezoeken milieustraten en tonnages afval in 2026. De DVO’s voor 2026 zijn bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend. De tonnages zijn daarmee gebaseerd op de realisatie van 2024 minus de ambitie van onze zes gemeenten rond de reductie van restafval. In de kaderbrief begroting 2026 gemeenschappelijke regelingen van de gemeenten in de regio Haaglanden is een financiële taakstelling van 6,2% opgenomen ten opzichte van de begroting 2025. Voor Avalex zou dit een kostenbesparing t.a.v. de begroting 2025 betekenen van € 3,2 miljoen. Uiteraard heeft Avalex wederom geprobeerd deze taakstelling in te vullen. Immers, zowel in 2021 als in 2025 heeft Avalex zich al taakstellingen van respectievelijk € 500K en € 400K opgelegd, die ook financieel doorvertaald zijn naar 2026.
Daarnaast hebben wij voor 2026 niet de cumulatieve indexatie van 4,2% uit de kaderbrief toegepast, maar alleen een indexatie voor het jaar 2026 van 2,1%. Dit is mede ingegeven vanwege het feit dat er in 2023 een begrotingswijziging heeft plaatsgevonden. Avalex heeft ook kritisch gekeken naar mogelijke besparingen op de bedrijfsvoering, maar stuit daarbij wel op het gegeven dat de meeste kostenposten op de begroting niet-beïnvloedbare kosten betreffen. Efficiency en daarmee het realiseren van een kostenreductie is voor een groot deel afhankelijk van gemeentelijke keuzes in afvalbeleid. Hoe meer differentiatie tussen gemeenten, hoe minder efficiency en dus hogere uitvoeringskosten. Avalex zal uiteraard daar waar mogelijk kosten besparen en gaat in gesprek met gemeenten over door de gemeenten beïnvloedbare reductiemogelijkheden. In zowel paragraaf 1.4 mogelijke besparingen DVO per gemeente, als in bijlage 2 zijn een aantal scenario’s opgenomen die besparingen met zich meebrengen. Deze worden in 2025 door het bestuur en het OGO besproken.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
3
Cao-SGO 2024-2025 In het onderhandelingsresultaat cao Gemeenten en cao SGO 2024-2025 is voor wat betreft externe inhuur opgenomen dat een arbeidsovereenkomst het uitgangspunt is. Cao-partijen vinden dat een arbeidsovereenkomst de voorkeur heeft boven inhuur voor structureel werk. Uitgangspunt is dat structureel werk door medewerkers wordt gedaan met vaste en tijdelijke arbeidsovereenkomsten. Avalex maakt relatief veel gebruik van inhuur. Voor een deel faciliteert dit ons in de gewenste flexibiliteit in personele inzet in het uitvoerende proces. Voor een deel is de inhuur ook gebaseerd op het gegeven dat de fysieke aard van het werk het veelal lastig maakt om het werk fulltime en langjarig uit te voeren. Avalex kijkt in dit kader structureel naar mogelijkheden om werk fysiek minder belastend te maken. Bijvoorbeeld in de planning van routes en in de inzet van materieel wat zo veel als mogelijk fysieke belasting van medewerkers overneemt. De arbeidsmarktkrapte heeft gemaakt dat afgelopen jaren er echter ook op strategische posities met een structureel karakter gebruik is gemaakt van uitzendkrachten. In de voorliggende begroting is nog geen afbouw van externe inhuur zichtbaar. In 2025 wordt gestart met het strategische personeelsplan gericht op het beperken van afbouw inhuur.
Avalex investeert in lokale netwerken zoals Werkwaardig, de mobiliteitspool van gemeenten en businessnetwerken om haar zichtbaarheid als aantrekkelijk werkgever te vergroten. Hiervoor wordt ook gebruik gemaakt van selectiebureaus die bekend zijn met onze publieke opgave.
Ontwikkelingen Circulaire doelstellingen Eind januari 2023 is het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) gelanceerd. Dit programma omvat een groot aantal concrete doelen en acties op weg naar 50% minder grondstoffengebruik in 2030 en een circulaire economie in 2050. Naast concrete maatregelen en doelen voor productgroepen zullen er ook meer generieke maatregelen in het NPCE terecht komen. Als voorbeeld wordt specifiek een sterkere inzet op het beter en meer gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval genoemd. Van LAP naar CMP Het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) is het Nederlandse kader voor afvalbeheer en circulaire economie, bestaande uit beleidskaders en sectorplannen, binnenkort vervangen door het Circulair Materialenplan (CMP). Gemeenten, afvalinzamelaars, kringlooporganisaties, recyclebedrijven c.s. konden reageren op het ontwerp plan waar uitgebreid gebruik van is gemaakt. IenW bundelt nu de reacties en gaat deze beoordelen met mogelijke aanpassingen. Het streven is het CMP zo snel mogelijk in werking te laten treden. Vanwege het aflopen van het LAP3 moet dit uiterlijk voor einde 2025. Reacties op ontwerpplan: • Het CMP bundelt wet- en regelgeving en verbetert structuur en toegankelijkheid ten opzichte van LAP3. Het stimuleert circulariteit, maar blijft te sterk gericht op afvalverwerking. Ambities voor hergebruik en reparatie ontbreken grotendeels.
Het CMP blijft vooral een opsomming van regels, zonder vernieuwende impuls voor circulaire economie. • Het CMP focust op afvalverwerking en recycling, terwijl hergebruik en afvalpreventie onderbelicht blijven. NVRD vreest dat gemeenten extra taken krijgen zonder financiële middelen. Juridische barrières voor hergebruik verdwijnen niet. Ondanks kritiek ziet de NVRD het CMP als een nuttig startpunt, maar benadrukt dat verdere verbetering nodig is voor echte circulariteit. VANG Het landelijke uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval 2021- 2025 heeft als doel om in lijn met de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. Het programma helpt daarmee gemeenten bij het volbrengen van hun taak in de keten om afval goed te scheiden, te voorkomen dat waardevolle grondstoffen worden verbrand en zo een bijdrage te leveren aan een circulaire economie. NVRD Benchmark De uitkomsten van de jaarlijkse ‘Benchmark Huishoudelijk Afval’ door de NVRD geven het beeld dat Nederland langzaam de goede kant op gaat met het realiseren van de afvalscheidingsdoelstellingen, maar dat ze nog ver van deze doelstellingen verwijderd is. De uitkomsten van onze gemeenten liggen hiermee in lijn. Avalex-breed in 2024 was deze 206kg ten opzichte van de landelijke norm van 100kg.
Onze gemeenten hebben met hun afvalbeleid afgelopen jaren zeker stappen gemaakt in de reductie van het restafval en verbeteren van het scheidingspercentage, maar de daadwerkelijke prestaties liggen nog ver van de genoemde doelstellingen. Deze uitkomsten benadrukken voor onze gemeenten de noodzaak tot het doorontwikkelen van gemeentelijk afvalbeleid. De inwoners spelen een grote rol bij het succesvol scheiden.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
4
Gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid De Avalex-gemeenten omarmen de circulaire doelen en realiseren zich dat er ook nog een grote opgave ligt, ondanks de behaalde afvalscheidingsdoelen vanwege het afvalbeleid Het Nieuwe Inzamelen (HNI).Vanaf 2023 is in vrijwel alle gemeenteraden een dialoog op gang gekomen om het gemeentelijk afvalbeleid verder te versterken. Een gezamenlijk opgestelde startnotitie van de Avalex- gemeenten en een tweetal externe onderzoeken vormden hiervoor de basis. In 2025 kan hier naar verwachting al eerste besluitvorming over plaatsvinden binnen de gemeenten. De beleidskeuzes kunnen invloed hebben op de hoogte van de dienstverleningskosten en mogelijk leiden tot nu nog niet bekende investeringen in zaken zoals aanpassingen van het wagenpark, de inzamelmiddelen en ICT systemen t.b.v. datasturing (om bronscheiding beter te monitoren, slimmere routeplanning maar ook wanneer gekozen wordt voor verder doorvoeren van de financiële tariefprikkel). Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) Het NPCE benoemt de UPV, waarmee producenten verantwoordelijk worden voor producten in de afvalfase. Hiermee zou een verschuiving plaatsvinden van kosten die een positief effect hebben op de gemeentelijke kosten voor afvalverwerking. De toepassing van UPV groeit, met textiel vanaf juli 2023 en luiers gepland voor 2026.
De NVRD werkt samen met VNG aan een eerlijk speelveld voor de implementatie van UPV. Er is nog een wereld te winnen in het verschuiven van deze verantwoordelijkheid naar de producenten. Ketenovereenkomst PMD De Ketenovereenkomst Verpakkingen (SVZ) wordt herzien, nadat eerder gemeenten hun overeenkomsten met Verpact opzegden. Sinds medio 2024 werken partijen onder leiding van Dick Benschop aan nieuwe afspraken over de inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval. De onderhandelingen richten zich op circulariteit, kwaliteitsborging, eerlijke vergoedingen en governance. Een hoofdlijnenakkoord is bereikt mede dankzij EU-wetgeving (PPWR), die de verpakkingsdefinitie verruimt. De formele overeenkomst wordt op 1 mei 2025 verwacht, met een besluit in juni en ingangsdatum op 1 januari 2026. Belangrijke afspraken: • Alle verpakkingen worden geaccepteerd; niet-verpakkingen kunnen leiden tot afkeur. • Bij minder dan 65% verpakkingen in een vracht geldt advies: nascheiding. • Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het laten meten van de kwaliteit, mogelijk via landelijke aanbesteding. • PMD-verzamelcontainers worden afgebouwd, terwijl PMD minicontainers worden geoptimaliseerd. • Een landelijke communicatiecampagne en uniforme pictogrammen worden ingevoerd. Vergoedingen: • Differentiatie per kwaliteit (bronscheiding): € 325/ton bij >85% verpakkingen, aflopend tot € 163/ton bij >50%.
• Geen vergoeding voor ondergrondse en inpandige PMD-verzamelcontainers. • € 25 miljoen wordt beschikbaar gesteld voor kwaliteitsverbetering, inclusief transitievergoeding (bijvoorbeeld voor het uit faseren van PMD verzamelcontainers). • Vergoeding voor PMD uit nascheiding is nog niet onbekend. Avalex zorgt dat zij goed geïnformeerd en betrokken blijft, om uiteindelijk zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen. Daarbij kijken we vanuit het belang van onze gemeenten om te blijven werken aan een efficiënt inzamelsysteem. Belangrijk hierbij is om het voor bewoners zo aantrekkelijk mogelijk te maken om hun afval goed te scheiden. Arbeidsmarktontwikkelingen Ook bij Avalex voelen we de effecten van de arbeidsmarktkrapte. In de afvalsector kan een tekort aan personeel leiden tot o.a. een verminderde dienstverlening, b.v. door het afschalen van de inzamelfrequentie. Dit speelt bij Avalex niet. Het wordt wel moeilijker om vacatures voor chauffeurs en beladers ingevuld te krijgen. Ook het invullen van (met name specifieke kantoor) vacatures duurt langer, waarbij we ook zien dat zelfs voor tussentijdse interim-oplossingen de markt krap wordt. Het gaat om vacatures voor de vaste of tijdelijke inzet van medewerkers financiën en gespecialiseerde projectleiders. Ook ICT-ondersteuning is lastig te vinden. Noodgedwongen wordt steeds vaker gebruik gemaakt van externe recruiters.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
5
MVO-doelstellingen We vinden het belangrijk dat duurzaam ondernemen als een rode draad door de organisatie loopt. Hiervoor is een MVO Kompas ontwikkeld dat als kader dient om Avalex te helpen om verder te verduurzamen. Elk hoofdthema van het Kompas draagt tevens bij aan de door Avalex onderschreven Sustainable Development Goals (SDGs): • Thema Milieu draagt bij aan SDG 13: Klimaatactie. • Thema Mens levert een bijdrage aan SDG 8: Eerlijk werk en economische groei. • Thema Maatschappij draagt bij aan verschillende SDGs. Zo levert Avalex een bijdrage aan SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen met haar dienstverlening. Middels voorlichting, betrokkenheid en duurzaamheid inkopen draagt ze een steentje bij aan SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie. Alle thema’s moeten een bijdragen leveren aan SDG 17: Partnerschap om de doelen te bereiken. Dit omdat duurzame partnerschappen met diverse stakeholders essentieel zijn om de doelstellingen te kunnen bereiken. Door een jaarlijkse cyclus toe te passen, kan de organisatie met het kompas in de hand steeds verdere stappen zetten in duurzaamheid en de voortgang continu evalueren en bijwerken .
Afvalkosten De markt voor het verwerken van afvalstoffen- en grondstoffen blijft net als het voorgaande jaar in beweging. Algemeen beeld is dat zowel de kosten voor het verwerken en verbranden van het huishoudelijk afval toenemen en de opbrengsten voor grondstoffen fluctueren. Hoge afvalkosten bedreigen het innovatievermogen, investeringsvermogen en het publieke imago van Avalex, terwijl deze kosten grotendeels buiten onze invloedssfeer liggen. Overheadkosten vormen maar een deel van de totale kosten. De kosten voor afval worden daarnaast ook bepaald door het inzamelgedrag van inwoners en de externe tarieven voor het verwerken van afval. De hoogte van de inzamelkosten is sterk afhankelijk van het inzamelgedrag van de inwoners. Zij zijn verantwoordelijk voor alle ingezamelde kilo’s afval. Stimuleren van bewust consumentengedrag is een grote uitdaging. Het verminderen van afval begint immers met het minder kopen van spullen en het aantrekkelijk maken van hergebruik. Hiervoor werken we op enkele plekken samen met lokale kringloopwinkels. Vervolgens draagt de gemeentelijke inzamelsystematiek bij aan het afvalscheidingsgedrag van inwoners. Met routeoptimalisatie werkt Avalex aan het steeds slimmer inrichten van de logistiek waarmee we kosten kunnen besparen. Een andere belangrijke kostenpost zijn de tarieven van afvalverwerkers.
Deze zijn afhankelijk van sterk fluctuerende marktprijzen en de gehanteerde belastingtarieven. Ook voor de toekomst valt te voorzien dat de verbrandingsbelasting verder zal stijgen en per 2025 krijgen we ook te maken met een CO2-heffing voor het verbranden van restafval.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
6
Uitvoeringsinformatie In onderstaand overzicht is een kernoverzicht opgenomen met daarin de belangrijke kengetallen. Realisatie 2022
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Prognose 2025
Prognose 2026
Sociale en fysieke structuur Huisaansluitingen Delft Huisaansluitingen Leidschendam-Voorburg Huisaansluitingen Midden-Delfland
59.300 36.900 8.000
60.500 37.000 8.000
63.500 37.700 8.000
64.700 38.000 8.500
65.900 38.450 8.500
Huisaansluitingen Pijnacker-Nootdorp
22.000
22.700
22.900
23.200
23.400
Huisaansluitingen Rijswijk
27.600
28.000
28.900
29.500
30.000
Huisaansluitingen Wassenaar
12.100
12.000
12.000
12.000
12.600
Totaal aantal huisaansluiting Totaal aantal inwoners
165.900 341.300
168.800 346.100
173.000 351.900
176.400 356.800
178.850 361.200
219.080
221.158
219.132
221.100
223.100
4.800
4.900
4.881
5.006
5.150
Papier
13.107
12.578
12.194
13.472
12.286
Textiel
864
1.002
1.070
1.374
1.150
Inzamelvoorzieningen Aantal minicontainers Aantal verzamelcontainers (onderlossend) Inzameling (tonnages)
Glas
6.588
6.323
6.162
6.792
6.203
Gft
20.374
20.920
20.276
24.279
20.952
Pmd
4.436
3.977
8.432
5.074
3.866
Totaal ingezamelde grondstoffen
45.370
44.801
43.440
50.991
44.458
Fijn huishoudelijk restafval
66.169
66.848
67.772
60.659
66.755
Aantal kg fijn huishoudelijk restafval per inwoner
194 kg
193 kg
193 kg
170 kg
185 kg
Tabel 1.1: Meerjaren uitvoeringsinformatie
In bovenstaande tabel is te zien dat het aantal huishoudens (gebaseerd op informatie van het CBS) in de Avalex gemeenten licht stijgt. Daarnaast zien we dat het aantal inzamelmiddelen de laatste jaren mede door meer scheidingsmogelijkheden en HNI is toegenomen. Deze trend zet zich in 2026 ook voort. Het landelijke programma VANG-Huishoudelijk afval beslaat de periode van 2015-2025. De ambitie was om in 2020 100 kilo restafval per inwoner te realiseren en dat 75% van het afval wordt gescheiden. De Avalex-gemeenten zitten daar in 2024 nog ver boven. Hieraan moet de komende jaren hard gewerkt worden. Voor deze begroting zijn de gemeenten wederom gevraagd wat hun ambitie is in de vermindering van het aantal kilo restafval. Hieronder de ambitie ten opzichte van de realisatie van 2024 per gemeente voor 2026: Delft Leidschendam-Voorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Wassenaar
0% afname 3% afname 38% afname 0% afname 3% toename 1% toename
Avalex-breed betekent dit een afname van 2% ten opzichte van de realisatie 2024.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
7
Kosten per huishouden In onderstaande tabel is te zien dat afval ophalen en verwerken per huishouden komend jaar € 7 duurder wordt ten opzichte van de begroting 2025. Dit is voor € 2 te wijten aan de stijging van de verwerkingskosten, die door Avalex niet of nauwelijks te beïnvloeden valt. De eigen kosten Avalex, met name de kosten direct gerelateerd aan het primaire proces (directe personeelskosten, mobiliteit, etc.), stijgen met € 5 per huishouden. Realisatie 2024 Huisaansluitingen (x 1.000) Verwerkingskosten (x € 1.000)
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
173
171
174
179
12.762
12.914
13.679
14.519
Kosten per huisaansluiting
74
76
79
81
Kosten Avalex (x € 1.000)
35.417
35.925
37.836
39.699
Kosten per huisaansluiting
205
210
217
222
278
286
296
303
Totale kosten per huisaansluiting Tabel 1.2: Kosten per huisaansluiting
Onderstaande tabel laat de verwerkingskosten over 2026 per gemeente zien. Deze kosten zijn direct gerelateerd aan de hoeveelheid afval dat per huishouden wordt aangeboden. verwerkingskosten 2026
huisaansluitingen 2026
kosten per huisaansluiting
Delft
4.198
65.900
64
Leidschendam-Voorburg
3.394
38.450
88
Midden-Delfland
612
8.500
72
Pijnacker-Nootdorp
2.225
23.400
95
Rijswijk
2.712
30.000
90
Wassenaar
1.379
12.600
109
Totaal
14.519
178.850
81
Tabel 1.3: Verwerkingskosten 2026 per gemeente, per huisaansluiting
Rapportages Avalex verstrekt het bestuur periodiek informatie over de voortgang van het realiseren van de begroting. Dit gebeurt drie keer per jaar met een bestuursrapportage (april, augustus, december). In deze rapportages worden ook de prognoses voor dat jaar meegenomen. Daarnaast ontvangen de opdrachtgevende Avalex-gemeenten met dezelfde frequentie een opdrachtgeversrapportage over de voortgang van de Avalex-dienstverlening, zoals vastgelegd in de DVO.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
8
Mogelijke besparingen DVO per gemeente Ten tijde van het opstellen van de begroting lopen de DVO gesprekken tussen Avalex en de gemeenten voor de DVO 2026. Dit is het moment dat de gemeenten kunnen aangeven welke dienstverlening en welk dienstverleningsniveau men wil afnemen voor het komende begrotingsjaar. Deze uitkomsten zijn niet verwerkt in de voorliggende begroting. Aan de gemeente als opdrachtgever is het om hier eigen beleidskeuzes in te maken. Aan Avalex is het om de effecten transparant in beeld te brengen voor de gemeenten en na besluitvorming haar dienstverlening hierop aan te passen. In onderstaand overzicht staan voorbeelden uit de praktijk van een of meerdere Avalex-gemeenten die mogelijk ook interessant zijn voor de andere gemeenten om door te voeren gezien de positieve financiële effecten. Dienst
Mogelijke bezuinigingen in dienstverlening
Inzamelen GFT minicontainer
afschaffen van extra zomer inzamelroutes (LV van 30 naar 26 inzameldagen)
Inzamelen GFT minicontainer
winterregeling: Inzameling 8 maanden 1 x2 weken en 4 maanden 1x 4 weken
X
Inzamelen Restafval minicontainers
inzameling 1 x 4 weken in plaats van 1 x 2 weken
X
Inzamelen mix minicontainers
inzameling 1 x 2 weken in plaats van wekelijks
Inzameling grof huishoudelijk afval op afroep
Invoeren betalen voor halen
Inzameling grof huishoudelijk afval op afroep
termijn voor het ophalen van grofvuil verlengen zodat inwoners eerder naar de milieustraat gaan
Papier verenigingen
stoppen met dienst
RW
DL
PN
LV
WS
MD
X X
X X
X
X X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Tabel 1.4: Besparingsmogelijkheden in dienstverlening
Het uniformeren van de gft-inzameling levert een jaarlijkse besparing op van in totaal € 605.000. Dit bedrag is gebaseerd op afname routes en tarieven 2025. Bovenstaand overzicht geeft nog geen beeld van de meer ingrijpende gevolgen van breed nieuw afvalbeleid voor de gemeenten. De mogelijke effecten hiervan zijn eerder al gedeeld met de twee onderzoeken uit 2022 ter voorbereiding op nieuw gemeentelijk afvalbeleid: één naar inzamelvarianten en één naar de toekomstvisie grofvuil en producthergebruik. Extra scenario’s In bijlage 2 zijn nog een drietal scenario’s kort weergegeven met de financiële impact hierbij. Twee ervan gaan uit van minder restafval: scenario VANG-norm 100 kg per inwoner restafval en scenario als er 25% (ten opzichte van de realisatie 2024) minder restafval verwerkt hoeft te worden en er daarmee naar verwachting ook meer opbrengsten zijn van de grondstoffen. Het gaat hierbij nadrukkelijk om een indicatie van de impact van deze reductie. Naast de besparingen zijn mogelijk ook investeringen nodig om de reductie te bewerkstelligen (in het kader van nieuw beleid) en er kunnen naar de toekomst toe nog veel zaken wijzigen (opbrengsten grondstoffen, belastingen, CO2-heffing etc.). Het derde scenario betreft een scenario van het verminderen van ophaalroutes grof huishoudelijk afval in tijden die hiervoor in aanmerking komen, bijvoorbeeld in de zomervakantie.
Onderstaand zijn de jaarlijkse financiële consequenties van de diverse scenario’s alvast weergegeven. Besparingsmogelijkheid
Besparing in (€*1.000) 4.070
Besparing in % van OB 2025 7,9%
Reductie 25% minder restafval
2.140
4,2%
Uniformering gft-inzameling
605
1,2%
Reductie grofvuil ophalen
198
0,4%
Temporiseren invoering elektrisch wagenpark (alleen leasebedrag per wagen per jaar) - achterlader - bovenlader
26 38
Reductie restafval op 100 kg per inwoner
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
9
Overzicht begroting 2026 t.o.v. 2025 Onderstaand is de vergelijking van de begroting 2026 ten opzichte van de begroting van 2025 weergegeven. Taakveld
Om schrijving
7.3 Afval
Bijdrage gemeente
Begroting Begroting 2025 2026
Begroting 2026 versus 2025
% verschil
5,8% -100,0% -42,8% 15,2% 21,1% 5,2%
47.537 400 442 2.473 663 51.515
50.314 253 2.849 803 54.218
2.777 -400 -189 375 140 2.703
11.206 2.473 -11.627 -2.052 0
11.670 2.849 -12.242 -2.277 0
464 375 -615 -224 0
4,1% 15,2% 5,3% 10,9%
6.427 15.847 364 537 4.986 13.679 41.840
7.121 17.239 263 575 5.333 14.519 45.049
694 1.392 -101 37 347 839 3.209
10,8% 8,8% -27,7% 7,0% 7,0% 6,1% 7,7%
Totaal overhead kosten
8.675 8.675
8.350 8.350
-326 -326
-3,8% -3,8%
7.3 Afval
Projecten
1.000
794
-206
-20,6%
0.9 VPB
Vennootschapsbelasting
25
25
51.515
54.218
2.703
0
0
0
Taakstelling Avalex Bijdrage Projecten Opbrengst grondstoffen Overige opbrengsten Totaal opbrengsten 7.3 Afval
Totaal bemiddeling afval en grondstoffen gemeenten Door te berekenen aan gemeenten Aan gemeenten af te dragen opbrengst grondstoffen Verwerkingskosten Afvalstoffenbelasting Totaal opbrengsten en kosten afval & grondstoffen
7.3 Afval
Inzamelvoorziening Directe personeelskosten Milieustraten Overlaad Mobiliteit Verwerking en Belastingen Totaal directe kosten
0.4 Overhead Bedrijfsvoering
Totale kosten Resultaat
5,2%
Tabel 1.5: Vergelijk begroting 2026 t.o.v. begroting 2025
De begroting 2026 laat een toename van 5,2% zien ten opzichte van de begroting 2025. In de kaderbrief is Avalex, als gemeenschappelijke regeling, gevraagd een financiële taakstelling van 6,2% te realiseren. Dit zou een verlaging van de kosten van € 3,2 miljoen betekenen. Avalex is zich ervan bewust dat je moet bezuinigen daar waar dat mogelijk is. Een groot deel van de kosten van Avalex is echter niet direct beïnvloedbaar. Daarin is Avalex als uitvoeringsorganisatie afhankelijk van gemeentelijke keuzes in afvalbeleid. Avalex heeft zichzelf, naast de taakstelling van € 500K uit 2021 ook in 2025 een interne taakstelling van € 400K opgelegd. In de kaderbrief is ook een indexeringspercentage van 4,2% genoemd voor zowel de lonen als de overige kosten. Avalex heeft in haar begroting slechts een indexatie van 2,1% toegepast.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
10
Onderstaand is een toelichting gegeven op de afwijkingen. Oorzaken
Wel/niet beinvloedbaar
Structureel/ Incidenteel
Stijging/daling
1
Bijdrage projecten De verwachting is dat er gezien het ravijnjaar 2026 minder innovatieve projecten zullen worden ingekocht door gemeenten en dus de bijdrage projecten zal afnemen (zie ook kosten projecten).
Nee
Structureel
42,8% daling opbrengst € 189K
2
Opbrengst grondstoffen Opbrengst grondstoffen gedaald met € 500K. Scheidingsresultaten blijven achter en een aantal tarieven dalen als gevolg van markwerking. De vergoeding vanuit producentenverantwoordelijkheid (€ 14 per ton nagescheiden restafval) werd voorheen additioneel afgerekend met de gemeenten. Nu opgenomen in de DVObijdrage (+ € 750K) aangezien het een relatie heeft met het primaire proces.
Nee
Structureel
15,2% stijging opbrengst € 375K
3
Overige opbrengsten Stijging opbrengst milieustraten als gevolg van aanpassing tarief milieustraat Voorschoten (van € 26 naar € 27) en stijging in bezoekersaantallen Voorschoten, door grofvuil betalen voor halen.
Ja en nee
Structureel
21,1% stijging opbrengst € 140K
4
Inzamelvoorziening Stijging kosten inzamelmiddelen door hogere onderhoudskosten.
Nee
Structureel
10,8% stijging kosten € 694K
5
Directe personeelskosten Hogere loon- en inhuurkosten als gevolg van een hoger en reëler ziektepercentage (van 5% naar 10%). Dit verzuimpercentage ligt in lijn met het landelijke beeld. Ook een toename van het aantal fte door toename van aantal huisaansluitingen en meer gevraagd maatwerk.
Ja en nee
Structureel
8,8% stijging kosten € 1.392K
6
Milieustraten Onderhoudskosten € 80K lager conform realisatie 2024, vanwege toekomstige nieuwbouw Delft.
Nee
Incidenteel
27,7% daling kosten € 101K
7
Mobiliteit Kosten hoger door meer elektrische leasewagens en hogere onderhoudskosten.
Ja en nee
Beide
7% stijging kosten € 347K
8
Verwerking en belastingen Hogere verwerkingskosten hoofdzakelijk door hogere tonnages restafval en minder volume aan gft en andere grondstoffen (€ 480K). Enkel gemeente Midden-Delfland laat in de begroting van 2026 een daling en dus betere scheidingsresultaten zien als gevolg van de nieuwe dienstverlening RAT. Andere gemeenten hebben begroot vanuit een realistisch kader (realisatie 2024). Hogere afvalstoffenbelasting als gevolg van meer volume aan restafval (+9.000 ton á € 275K).
Nee
Structureel
6,1% stijging kosten € 839K
9
Bedrijfsvoering Financieringskosten zijn € 150K lager door uitstel nieuwbouw Delft naar 2026. Advies/ICT-kosten € 238K lager.
Ja en nee
Structureel/ Incidenteel
3,8% daling kosten € 326K
10
Projecten Lagere projectkosten als gevolg minder verwachte vraag naar innovatieve projecten vanuit de gemeenten (zie ook bijdrage projecten).
Nee
Incidenteel
20,6% daling kosten € 206K
In 2025 staat Avalex aan de vooravond van diverse ontwikkelingen, waarbij Avalex invulling geeft aan duurzaam ondernemen zoals de nieuwbouw van het pand in Delft en investeringen in de ICT-infrastructuur. Daarnaast geeft Avalex met het elektrificeren van de laadinfrastructuur van het wagenpark invulling aan het landelijke brandstoffenconvenant 2019/Meerjarenplan duurzame brandstof Avalex 2020-2030. Het is vooralsnog niet geheel duidelijk
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
11
wat de besparingen/effecten zijn die hier tegenover komen te staan in de toekomst. Zodra dit bij de volgende begroting duidelijker is, worden de consequenties meegenomen in de begroting.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
12
2. Programma Avalex In het programma ‘huishoudelijk afval’ 2023-2027 wordt beschreven wat Avalex wil bereiken, welke activiteiten hiervoor gedaan worden en tegen welke kosten. De beleidsindicatoren geven aan wat de voortgang is op dit gebied. Deze komen voort uit de (wettelijke) taken van Avalex. GR Avalex 2018 art. 9: Taken Avalex kan ten behoeve van de colleges taken uitvoeren, of doen uitvoeren op het gebied van het gemeentelijke afvalbeleid, die voortvloeien uit de Wet milieubeheer. Dit omvat tenminste de volgende taken: 1. 2. 3. 4.
de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen zoals gft, pmd, papier, glas, textiel en restfractie; onderhoud en beheer van milieustraten; onderhoud en beheer van inzamelmiddelen; zorg dragen dat het ingezamelde huishoudelijke afval wordt verwerkt.
Wat willen we bereiken Onze missie en visie Het bestuur Avalex heeft in nauwe afstemming met de opdrachtgevers vanuit de gemeenten en natuurlijk ook de medewerkers Avalex de Koers Avalex 2023-2030 vastgesteld. Met een gedeelde koers staat Avalex sterker om zich te verhouden tot de toekomstige vraagstukken die op haar afkomen, in een omgeving waarin de vraagstukken rond afval, grondstoffen en circulariteit het lokale niveau overstijgen.
De voorliggende koers maakt zichtbaar dat Avalex de komende jaren gericht blijft op het realiseren van optimale dienstverlening, waarbij ze diensten aanbiedt die de uitvoering van (nieuw) gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid realiseert. Eveneens ontwikkelt Avalex zich verder op diensten die de impact op circulariteit vergroten. In de eigen bedrijfsvoering wordt ook meer de focus gelegd op duurzaam ondernemen. Tot slot is een belangrijk onderdeel het aangaan van verbindingen en samenwerking. Zo vergroot Avalex haar ontwikkelkracht en het draagvlak voor de initiatieven die we willen nemen.
Beleidsindicatoren Gemeenschappelijke regelingen lichten de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. Dit stelt gemeenten beter in staat een vergelijking te maken tussen de gemeenschappelijke regelingen. Met betrekking tot huishoudelijk afval worden landelijk de beleidsindicatoren van het VANG-programma Huishoudelijk afval gehanteerd: Beleidsindicator
Norm
Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar
1001kg
Scheidingspercentage huishoudelijk afval
75%
Recyclepercentage
65%
Tabel 2.1: Beleidsindicatoren VANG-programma.
1
VANG-doelstelling 2030 is inmiddels 30 kg restafval per inwoner per jaar
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
13
Wat gaan we daarvoor doen Om de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van de VANG-doelstellingen voert Avalex haar kerntaken en aanvullende dienstverlening uit, zoals omschreven in de GR en uitgewerkt in de Producten en Diensten Catalogus (PDC) en per gemeente vastgelegd in een DVO. Hieronder verwoord in deelprogramma’s.
Deelprogramma 1: Inzamelen huishoudelijk afval Het deelprogramma Inzameling huishoudelijk afval behelst de inzameling van al het huishoudelijk afval in de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar volgens de DVO.
Wat willen we bereiken? Taak
Met dit deelprogramma wordt invulling gegeven aan de kerntaak zoals omschreven in de GR: het inzamelen van huishoudelijk afval.
Doel
Uitvoeren kerntaak: Efficiënt en milieubewust uitvoering geven aan de inzameling van huishoudelijk afval, met benodigde infrastructuur en uitrusting. (waaronder de kerntaken van Avalex: beheer inzamelmiddelen en laten verwerken afval-en grondstofstromen) Aanvullend op deze kerntaak: - Verdere optimalisering en mechanisering van de huishoudelijke afvalinzameling - Adviseren gemeentelijk afval-/grondstoffenbeleid vanwege invulling ambitie VANG-doelstellingen - Communicatie met inwoners
Prestatiemeting
-
Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort afval/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Ontwikkeling onderlinge verhouding diverse soorten afval (scheidingspercentage) Kostenontwikkeling per soort dienst/product PDC Aantal meldingen/klachten
Wat gaan we daarvoor doen? De primaire kerntaak van Avalex bestaat uit het gescheiden inzamelen van het huishoudelijk restafval en grondstoffen van inwoners, in opdracht van de deelnemende Avalex-gemeenten. Dit gebeurt via huis-aan-huis-inzameling (legen containers en ophalen grof huishoudelijk afval) en het lossen van verzamelcontainers. Daarnaast kunnen inwoners grof huishoudelijk afval brengen naar één van de milieustraten van Avalex. Het inzamelen van huishoudelijk afval via huis-aan-huis inzameling, via het inzamelen op de milieustraten of op afspraak, zoals omschreven staat in de PDC: Product/dienst Inzamelen gft Inzamelen restafval Inzamelen restafval / nascheiding Inzamelen papier en karton Inzamelen pmd Inzamelen glas Inzamelen textiel Inzamelen kca Inzameling grof huishoudelijk afval op afspraak
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
14
Aanvullend op kerntaak Beleidsvoorbereiding Projecten Communicatie naar inwoners: afhandelen meldingen voorlichting afvalscheiding informeren veranderingen in de dienstverlening
Wat gaat het kosten? Voor het begrotingsjaar 2026 is iedere gemeente gevraagd een voorstel te doen voor de reductie van restafval. Dit past ook bij de verschillende fases waarin de gemeenten zich bevinden ten aanzien van de implementatie van maatregelen gericht op reductie en de ontwikkeling van mogelijk nieuw gemeentelijk beleid. Hieronder staan de percentages die de gemeenten hebben opgegeven. Enkel Midden-Delfland ontwikkelt een nieuw beleid wat impact heeft op het reduceren van restafval. Rijswijk wordt bron PMD, restafval mix vandaar -3%, oftewel meer tonnages restafval. Wassenaar gelijkblijvend niveau als 2024, naar boven afgerond. Begroting 2026
MJB 2027
MJB 2028
MJB 2029
Delft
0%
5%
5%
5%
Leidschendam-Voorburg
3%
5%
5%
5%
Rijswijk
-3%
5%
5%
5%
Pijnacker-Nootdorp
0%
5%
5%
5%
Wassenaar
-1%
5%
5%
5%
Midden-Delfland
38%
5%
5%
5%
Totaal
2%
5%
5%
5%
Tabel 2.2: % reductie fijn restafval per gemeente per jaar
Begroting 2026
MJB 2027
MJB 2028
MJB 2029
Delft
3.590.000
3.730.000
3.860.000
4.000.000
Leidschendam-Voorburg
2.900.000
3.010.000
3.120.000
3.230.000
Rijswijk
2.450.000
2.540.000
2.630.000
2.720.000
Pijnacker-Nootdorp
1.720.000
1.790.000
1.860.000
1.930.000
Wassenaar
1.250.000
1.290.000
1.340.000
1.380.000
360.000
340.000
300.000
290.000
12.270.000
12.700.000
13.110.000
13.550.000
Midden-Delfland Totaal
Tabel 2.3: Totale verwerkingskosten en opbrengst grondstoffen inclusief afvalstoffenbelasting per gemeente (bedragen in €)
KOSTEN Kosten restafval: Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Overslag Verwerkingskosten/belasting Kosten Bewonerscommunicatie Kosten inzameling opbrengststromen (grondstoffen) Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Verwerkingskosten ingezameld restafval Verwerkingsopbrengsten ingezamelde grondstoffen Kosten Bewonerscommunicatie Grof huishoudelijk afval op afspraak (ophalen) Personeel en materieel Kosten Bewonerscommunicatie Opbrengsten ingezamelde grondstoffen Projecten
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
15
INVESTERINGEN Investeringen zijn voorzien in: Containers Verdere uitbreiding en vervanging van de primaire ICT-systemen Investeringen als gevolg van toekomstige beleidswijzigingen Avalex-gemeenten Voorts is de reductie van kosten/investeringen te voorzien in: verdere inzet van ondergrondse containers
RISICO’S Deelname aan het verkeer / schades Scheidingsgedrag inwoners Avalex-gemeenten blijft achter bij prognoses UPV leidt tot suboptimale verwerkingsstromen door verschillende stromen met lage volumes Aanvullende (wettelijke) eisen op het gebied gezondheid en milieu Wijzigingen in algemene plaatselijke (afvalstof)verordeningen Stilstand en onderbezettingsverliezen door afnemende vraag van de Avalex-gemeenten Investeringen in onrendabel materiaal en materieel Investeringen als gevolg van milieudoelstellingen overheid
Deelprogramma 2: Milieustraten Het deelprogramma Milieustraten behelst het onderhoud en beheer van de milieustraten, evenals de inname van grof huishoudelijk afval via de milieustraten. In opdracht van de Avalex-gemeenten is het aan Avalex om ervoor te zorgen dat er voldoende gelegenheid wordt geboden om grof huishoudelijk afval te brengen in haar verzorgingsgebied. Binnen het Avalex gebied zijn milieustraten waar alle inwoners hun grof huishoudelijk afval kunnen aanbieden, te weten in Delft, Rijswijk en Wassenaar. De milieustraten van Delft en Rijswijk zijn eigendom van Avalex. De locatie Wassenaar is eigendom van de betreffende gemeente, Avalex huurt deze locatie. Avalex doet het beheer en onderhoud van alle milieustraten in de Avalex-gemeenten.
Wat willen we bereiken? Taak
Met dit deelprogramma wordt invulling gegeven aan de kerntaak, zoals omschreven in de GR: Het onderhouden en beheren van een locatie waar inwoners van de Avalex-gemeenten hun grof huishoudelijk afval kunnen brengen, evenals het medegebruik hiervan door de gemeente Voorschoten.
Doel
Beheer en onderhoud van de milieustraten vindt plaats conform de afspraken in de DVO en het hiertoe opgestelde meerjarenplan 2024-2034 Avalex.
Prestatiemeting
Voor het beoordelen van de bereikte resultaten zijn de volgende prestatiefactoren van belang: Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort afval/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Ontwikkeling onderlinge verhouding diverse soorten afval Kostenontwikkeling per soort product/dienst PDC
Wat gaan we daarvoor doen? Product Het onderhouden en beheren van de milieustraten, zoals omschreven staat in de DVO en het meerjarenplan Avalex 2024-2034 Inname grof huishoudelijk afval via milieustraten
Wat gaat het kosten? KOSTEN Milieustraat Kosten personeel en materieel
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
16
-
-
Kapitaallasten Huur Onderhoudskosten Verwerkingskosten/-opbrengsten Opbrengsten pinbetalingen
INVESTERINGEN n.v.t.
RISICO’S Risico’s worden met name voorzien in de mate waarin de (Avalex) gemeenten gebruik blijven maken van de milieustraten. Daarnaast kunnen mogelijke beleidswijzigingen (verder doorvoeren van ‘’betalen voor halen’’ voor die gemeenten die dit nog niet hebben) impact hebben op de locatie en het gebruik van de milieustraten.
Deelprogramma 3: Aanvullende diensten en overhead Het deelprogramma Aanvullende diensten en overhead omvat de inzet van materieel, mensen en deskundigheid ten behoeve van opdrachten met een nogal divers karakter.
Wat willen we bereiken? Taak
In dit deelprogramma worden de wijzigingen op de betreffende DVO in het lopende boekjaar uitgevoerd. Bij gebleken succes worden deze activiteiten in de PDC van het daaropvolgende jaar opgenomen.
Doel
Met dit deelprogramma wil Avalex het volgende bereiken: Ondersteunen van de gemeenten bij behoefte aan specifieke competenties Ondersteunen van het primaire proces Verlaging van kosten door: o Aanvullende omzet o Verhogen productiviteit, effectiviteit en efficiency Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort afval/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Kostenontwikkeling per soort product/dienst PDC
Prestatiemeting
Wat gaan we daarvoor doen? Product Projecten in opdracht van gemeenten gezamenlijk of per gemeente
Wat gaat het kosten? KOSTEN Overheadkosten Projectkosten Advieskosten Onderzoekskosten, waaronder benchmark
INVESTERINGEN Huisvesting
De start van de nieuwbouw van locatie Delft vindt naar verwachting plaats in 2026. In de begroting is hiervoor nu € 9 miljoen opgenomen. Dit bedrag sluit aan bij de meest recente inschatting van de verbouwing Delft 0-variant. Het bestuur heeft in de vergadering van 22/11/2024 geadviseerd drie verschillende scenario’s uit te werken. Nadere uitwerking in 2025 moet derhalve definitief zicht geven op het benodigde budget.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
17
RISICO’S Prijsverhogingen door duurdere grondstoffen en het vinden van een aannemer die dit cf planning kan uitvoeren.
Bedrag heffing vennootschapsbelasting De Belastingdienst is van mening dat diensten die voor derden plaatsvinden en de opslag en/of overslag van die afvalstromen die opbrengsten opleveren, belast zijn. Avalex heeft als standpunt dat geen belasting op deze stromen behoeft te worden afgedragen omdat huishoudelijk afval een wettelijke taak is en deze is vrijgesteld. Ten aanzien van de verkoop van grondstoffen is op landelijk niveau met de Belastingdienst onderhandeld inzake een generieke afspraak. Deze luidt dat na het sluiten van een vaststellingsovereenkomst, 1% van de opbrengst van grondstoffen wordt aangemerkt als belastbare winst voor de vennootschapsbelasting. Jaarlijks wordt een vaststellingsovereenkomst afgesloten waarin deze afspraak wordt vastgelegd.
Bedrag onvoorzien In de begroting 2026 is de post onvoorzien net als in voorgaande jaren op nul gezet.
2.4. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin niet verwachte (financiële) risico’s kunnen worden opgevangen. Het is het vermogen dat benodigd is om calamiteiten en (andere) eenmalige tegenvallers op te vangen zonder dat het invloed heeft op de continuering van het bestaande beleid en de organisatie. Bij het vaststellen van het weerstandsvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de risico’s die Avalex loopt. De weerstandscapaciteit is de som van de middelen en mogelijkheden om niet begrote, onverwachte en substantiële kosten te dekken. Avalex streeft ernaar om risico’s zoveel mogelijk te beperken of te optimaliseren. De risico's voor onroerend goed, inventaris en personeel zijn voor het grootste deel ondervangen door het afsluiten van diverse verzekeringen. De algemene reserve wordt in deze context vooral gebruikt als dekking voor niet verzekerbare risico’s om altijd de bedrijfsvoering ongestoord te kunnen voortzetten. De risicoanalyse is geactualiseerd. In onderstaande tabel is de risico-matrix opgenomen waarin de beheersmaatregel, de kans en de impact dat het risico zich voordoet zijn opgenomen. Tevens zijn de risico’s gekwantificeerd.
Risico-matrix #
Risico
Niveau
1
UPV leidt tot suboptimale verwerkingsstromen door veel verschillende stromen met lage volumes en de vergoedingen staan onder druk
Tactisch
2
Politieke keuzes die niet bijdragen aan de realisatie van de duurzaamheids-doelstellingen, zoals opgenomen in het nationaal programma circulaire economie 20232030 en de investeringen die dat vraagt vanuit de gemeenten.
Strategisch
3
De omvang van Avalex in combinatie met de arbeidsmarktkrapte zorgt voor zowel risico’s in bezetting als in kennisborging en -ontwikkeling: er zijn veel kwetsbare functies, waar maar één persoon de functie uitvoert
Operationeel
4
Deelnemende gemeenten wensen steeds meer maatwerk, waardoor de kosten stijgen en efficiëntie verloren gaat.
Strategisch
5
Onvoldoende mensen beschikbaar waardoor er druk op de uitvoering ontstaat. Dit verhoogt het risico op uitval en noodzaakt tot hogere inhuur.
Alle 3
Beheersmaatregel Goed geïnformeerd en betrokken zijn op dit dossier via de branchevereniging NVRD en VNG. Daarbij kijken vanuit de belangen van de gemeenten om te blijven werken aan een efficiënt en gedragen inzamelsysteem en wat inwoners nog blijft stimuleren om bij te dragen aan afvalscheiding. Tevens aandacht voor lokaal werken aan materiaal loops. Continu de rol innemen van goede informatieverschaffer richting de gemeenten over doelstellingen, uitkomsten en adviezen. Voorstellen voorzien van een inzichtelijk afwegingskader vanuit de perspectieven; kosten, dienstverlening en duurzaamheid. Met onderliggende onderbouwing waarbij ook de integrale kosten doorgerekend worden (ook van niet investeren). De mogelijkheid verkennen om in samenwerking met anderen (technologie bedrijven, collega inzamelaars, gemeenten), functies te delen, de bedrijfsprocessen goed vast te leggen en efficiënter maken. Actualiseren van de arbeidsmarktpositie en het strategisch personeelsplan. In de formatie geen losse ‘een-pitters’ meer opnemen maar meer organiseren vanuit teamverband. Met de opdrachtgevers is een gezamenlijk uitvoeringskader opgesteld voor het nieuw gemeentelijk afvalbeleid om optimaal te kunnen inzetten op de voordelen van de samenwerking. Het is van belang dat de gemeenschappelijke kaders en aanpak terugkerende agendapunten zijn in het (ambtelijk) opdrachtgeversoverleg.
Zie 3, krapte kan de uitvoering en dienstverlening raken en innovatie belemmeren. Samenwerking andere partijen, goede arbeidsmarktbenadering, versterken werkgeverschap (bijvoorbeeld ontwikkelmogelijkheden) moet risico beperken.
Kans
Impact
Impact in €
Uitkomst in €
laag
midden
nvt
nvt
midden
midden
nvt
nvt
hoog
midden
750.000
562.500
midden
midden
nvt
nvt
hoog
midden
850.000
637.500
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
18
#
Risico
6
Onvoorzien hoge prijsstijgingen van materialen, personeelskosten en diensten. Gebrek aan beschikbaarheid van materialen, personeel en diensten.
Strategisch en operationeel
7
Uitval van systemen door verouderde technische hardware en ontoereikende verbindingen op locaties.
Operationeel
8
Verhoogd risico voor overheidsorganisaties op cyberaanvallen vraagt een grotere mate van informatiebeveiligingsmaatregelen.
9
10 11
12
Sociale acceptatie en veranderende burgerverwachtingen. De perceptie van inwoners ten aanzien van Avalex en de dienstverlening kan veranderen. Bij weerstand tegen bepaalde afvalscheidingsmaatregelen (bijvoorbeeld nascheiding versus bronscheiding) kunnen gemeenteraden genoodzaakt zijn beleid aan te passen, wat gevolgen kan hebben voor Avalex. Afhankelijkheid van buitenlandse (niet EU) ICT bedrijven. Onduidelijkheid over de tijdlijn en de gevolgen van de invoering van CO2-heffing. Veiligheidsrisico’s bij de inzameling en verwerking doordat lachgascilinders, batterijen, vapes en accu’s in het restafval worden weggegooid. Tevens risico op vrijkomen van asbest.
Niveau
Beheersmaatregel
Alle 3
Alle 3
Kans
Het inflatierisico vraagt om stevige samenwerking met anderen om zo in de markt van schaarste nog enige positie en kennis te hebben. Daarnaast vraagt dit ook om de reserves van Avalex te bezien als mogelijkheid om de eerste effecten al gedurende het begrotingsjaar zelf op te kunnen vangen. Opvolging geven aan de ICT-roadmap en met urgentie huidige systemen vervangen. Daarbij ook sterker de samenwerking zoeken met andere partijen (technologie bedrijven, collega-inzamelaars en kennisinstituten) om schaarse kennis van buiten naar binnen te halen. Opvolging geven aan de ICT-roadmap en met urgentie huidige systemen vervangen. Daarbij ook sterker de samenwerking zoeken met andere partijen om schaarse kennis van buiten naar binnen te halen. Bij beleidswijzigingen gemeenten zo goed als mogelijk voorlichten en adviseren over de plannen waarover besloten moeten worden. Avalex draagt zelf ook bij door voorlichting te geven waar mogelijk. Gezamenlijk investeren in draagvlak voor politieke keuzes door voorlichting aan bewoners.
Alle 3 Operationeel
Operationeel
In aanbestedingsbeleid bewuste uitsluiting proberen te realiseren Op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van CO2-heffing. Middelen inzetten voor het detecteren van lachgascilinders, etc. In samenspraak met gemeenten is een toolkit ontwikkeld. Er is afstemming met brandweer hoe te handelen bij brand in voertuigen, etc.
Impact
Impact in €
Uitkomst in €
midden
hoog
6.000.000
3.900.000
midden
midden
1.500.000
750.000
midden
hoog
500.000
325.000
midden
hoog
nvt
nvt
midden
midden
500.000
250.000
hoog
hoog
750.000
637.500
midden
hoog
350.000
227.500
totaal
7.290.000
Avalex is onlosmakelijk verbonden met de gemeenten en hierdoor is het lastig om de risico’s geheel los van elkaar te zien. Bijvoorbeeld het niet halen van duurzaamheidsdoelstellingen is vooral een risico van de gemeenten en hierbij heeft Avalex een ondersteunende, adviserende rol. Het risicoprofiel van Avalex is hiermee beperkt. In de gemeentebegrotingen is het risico van kostenstijging inzameling en verwerking huishoudelijk afval opgenomen en de garantstellingen, zoals voor Avalex. Uit de geactualiseerde risicoanalyse blijkt dat Avalex een weerstandsvermogen van circa € 7,3 miljoen nodig heeft.
Kengetallen Avalex heeft eind 2024 een eigen vermogen van € 7,0 miljoen. Dit bedrag is inclusief de bestemmingsreserves van € 2,4 miljoen (met name voor groot onderhoud en containers) en het negatieve resultaat lopend boekjaar van € 0,5 miljoen. Kengetallen
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Netto schuldquote
74%
76%
97%
100%
104%
107%
Solvabiliteit
16%
12%
9%
8%
8%
7%
Structurele exploitatieruimte
0%
0%
0%
0%
0%
0%
Weerstandsratio
0,8
0,7
0,7
0,6
0,6
0,6
Tabel 2.4: Kengetallen meerjarig
De uitkomst van één individueel kengetal zegt niet zo veel over de financiële positie van Avalex. Daarom is het raadzaam de kengetallen in samenhang te zien. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van Avalex ten opzichte van de eigen middelen en geeft hiermee een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie en de aflossing op de kasstroom. Ondanks het feit dat het bestuur van Avalex heeft aangegeven een schuldenquote van maximaal 90% te willen hanteren, loopt de ratio de komende jaren wel op als gevolg van een toenemende schuld wegens de geplande investeringen. De solvabiliteitsratio van een organisatie geeft inzicht in de mate waarin een organisatie aan al haar verplichtingen kan voldoen en welke risico’s de vreemd vermogensverschaffers daarbij lopen. De ratio ligt tussen de 7% en 16%. Voor een gemeenschappelijke regeling is het een goed uitgangspunt om het tussen de 10% en 20% te houden in combinatie met een weerstandsratio van maximaal 1,0. Een hoger percentage is niet noodzakelijk. De structurele exploitatieruimte staat op 0% omdat Avalex geen winstdoelstelling heeft.
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
19
Onderhoud kapitaalgoederen De belangrijkste taak van onderhoud van kapitaalgoederen is het beheren en onderhouden van de bedrijfsmiddelen en bedrijfspanden. De belangrijkste kapitaalgoederen van Avalex zijn de kantoorpanden, het overlaadstation, de milieustraten en de diverse typen inzamelmiddelen. Avalex voert het beheer op de milieustraten in de gemeenten Delft, Rijswijk en Wassenaar. Voor het onderhoud aan zowel de panden, de milieustraten en het overlaadstation wordt periodiek een meerjarenonderhoudsplan opgesteld. Dit is de basis voor het opstellen van een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) op basis waarvan een voorziening groot onderhoud wordt gevormd. Voor wat betreft het onderhoud van de inzamelmiddelen gaat het om de kosten van regulier beheer en onderhoud, eenmalige reparaties, gebruikersschade en afschrijvingslasten van de containers. Deze kosten maken onderdeel uit van de categorie inzamelmiddelen.
Financiering Avalex heeft vreemd vermogen aangetrokken bij BNG-bank (vaste activa gefinancierd). Er worden geen leningen verstrekt via deelnemende gemeenten. De reeds aangetrokken leningen zijn aangegaan om de uitvoering van de taken van Avalex te kunnen waarborgen en de verbouwing van de locatie Den Haag uit te voeren. Rente van leningen wordt toegerekend aan de directe- en indirecte kapitaalgoederen. 2026
Rente Direct toegerekende rente
2027
524
2028
1.151
2029
1.359
1.633
Indirect toegerekende rente
46
104
107
111
Totaal
571
1.255
1.466
1.744
Tabel 2.5: Rentekosten meerjarig x € 1.000
Het renterisico van Avalex beperkt zich tot de rente op langlopende leningen. Naast de renteherziening zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van de totale vaste schuld. De norm stelt dat per jaar 20% van de vaste schuld in aanmerking mag komen voor herfinanciering of renteherziening. Uit de onderstaande tabel blijkt dat het renterisico op de vaste schuld binnen de wettelijke gestelde normen blijft. Omschrijving
2026
2027
2028
2029
Betaalde aflossingen
6.933
6.933
8.233
9.433
Begrotingstotaal
54.219
56.913
58.778
60.783
20%
20%
20%
20%
10.844
11.383
11.756
12.157
3.910
4.449
3.522
2.723
Saldo ultimo 2026
Aflossingsvorm
Basisgegevens renterisiconorm
Het bij Min. Regeling vastgestelde % Renterisiconorm Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm Tabel 2.6: Renterisiconorm (bedragen * € 1.000)
Geldverstrekker
Looptijd
Hoofdsom
Rente
BNG
2003-2033
2.500.000
5%
583.334
Lineair
BNG
2005-2025
1.400.000
4%
0
Lineair
BNG
2012-2032
7.000.000
3%
2.100.000
Lineair
BNG
2016-2026
10.000.000
1%
0
Lineair
BNG
2020-2035
20.000.000
0%
12.000.003
Lineair
BNG
2021-2036
6.500.000
0%
4.333.337
Lineair
BNG
2022-2037
6.500.000
0%
4.658.337
Lineair
Nieuwe lening 2025
Meerjarig
12.000.000
4%
9.600.000
Lineair
Nieuwe lening 2026
Meerjarig
21.000.000
4%
18.900.000
Lineair
Nieuwe lening 2027
Meerjarig
10.000.000
4%
0
Lineair
Begroting Avalex 2026 (versie 25 april 2025 20250425.05)
20
Geldverstrekker
Looptijd
Hoofdsom
Rente
Saldo ultimo 2026
Aflossingsvorm
Nieuwe lening 2028
Meerjarig
13.000.000
4%
0
Lineair
Nieuwe lening 2029
Meerjarig
12.000.000
4%
0
Lineair
Totaal
121.900.000
52.175.011
Tabel 2.7: Leningenportefeuille meerjarig
De nieuwe lening in 2025 van € 12 miljoen is voor de nieuwbouw van Delft en de reguliere investeringen containers.
Verbonden partijen Avalex BV Avalex BV is een besloten vennootschap waarvan de aandelen voor 100% in handen zijn van de Gemeenschappelijke Regeling. Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bedraagt € 90.000, verdeeld over 90.000 gewone aandelen van elk € 1,- groot. De onderneming is gestart op 16 april 2010. De bedrijfsactiviteiten zijn statutair beschreven als het “inzamelen, bewerken en verwerken van bedrijfsafval en het verrichten van holdingactiviteiten”. De onderneming is opgericht met als doel om de activiteiten van Avalex op het gebied van bedrijfsafval in onder te brengen, om zodoende meer juridische scheiding aan te brengen tussen de ‘publiekrechtelijke’ taak van de inzameling van huishoudelijk afval en de meer ‘commerciële’ taak van inzameling van afval uit bedrijven. Vanwege het afstoten van bedrijfsafval per december 2015 zou de Besloten Vennootschap worden geliquideerd. Dit heeft echter geen doorgang gekregen onder andere omdat de BV in een nieuwe governancestructuur mogelijk nog wenselijk zou kunnen zijn. In 2021 is bestuurlijk besloten om de huidige BVO-structuur te handhaven voor Avalex. HVC HVC is verantwoordelijk voor het duurzaam afvalbeheer van haar aandeelhouders. Daarnaast produceert HVC duurzame energie en levert deze aan gemeenten, waterschappen, bedrijven en particulieren.