Nota van beantwoording zienswijzen MRDH begroting 2022

De erkenning van de lijn Leiden-Dordrecht door het Groeifonds is een mooie stap. Bereikbaarheid - Hoogwaardige fietsroutes Binnen de pijler Bereikbaarheid en daarbinnen de programma’s Exploitatie en Investeringen verzoeken wij u om bij de aanleg van de hoogwaardige fietsroutes niet alleen uit te gaan van optimale verbinding van woon- en werkgebieden in de stedelijke gebieden maar ook de verbinding naar de meer perifere woongebieden. Een combinatie met de impuls voor de verbinding van woon- en recreatiegebieden ligt daarbij voor de hand. Reactie algemeen bestuur De verbinding met zowel perifere gebieden als stedelijke gebieden is voor de MRDH belangrijk. In het rapport ‘Fiets in de MRDH’ zijn potentievolle Metropolitane Fietsroutes gedefinieerd waarbij is gekeken naar verbindingen waar inwoners binnen 45 minuten fietsen een economische toplocatie bereiken. In dit rapport is zowel de verbinding van woongebieden in de stedelijke gebieden als landelijke woongebieden meegenomen. Dit is de leidraad voor aanmelding, verkenning en realisatie van de Metropolitane Fietsroutes. De combinatie met een recreatieve impuls wordt gemaakt in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets, waar naar opwaardering van zowel utilitaire als recreatieve routes (en overlap daarin) wordt gekeken.

Bereikbaarheid - Innovatie van mobiliteit Bij innovatie van mobiliteit verzoeken wij u om specifieke aandacht te hebben voor de consequenties van corona op het OV in de minder dichtbevolkte gebieden, en bij een eventuele vermindering van het OV voldoende oog te hebben voor blijvende bereikbaarheid in het totaal van de regio, waar mogelijk door gelijktijdige ontwikkeling en realisatie van innovatieve alternatieven. Reactie algemeen bestuur Zoals wij eerder in de beantwoording van uw zienswijze hebben aangegeven zijn de vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersauitoriteit op 24 maart jl. bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten. Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten. Het moment waarop aanpassingen worden doorgevoerd en/of het moment waarop er wordt bijgestuurd is onder meer afhankelijk van aanvullende rijkssteun en de ontwikkelingen in het aantal reizigers, waaronder de mate van groei in of afname van het aantal reizigers in combinatie met het totale beeld binnen de betreffende concessie.

In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken.

Pagina 17 van 75

Als gemeenten aanvullend vervoer wensen of regulier OV wegvalt, wordt gewerkt conform de in februari 2020 door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgestelde beleidslijn Mmmove! 2020-2025 met daarin beleid over opdrachtgeverschap (bij de gemeente) en bekostiging van maatwerkvervoer (door gemeente en MRDH). Het vinden van een andere, beter passende vervoersoplossing is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Gemeenten zijn in de beste positie om binnen hun lokale context op zoek te gaan naar andere, beter passende vervoeroplossingen voor de reizigers. Mét actieve steun van de MRDH, bijvoorbeeld door het begeleiden van de gemeente met expertise. Versterking economisch vestigingsklimaat - digitale connectiviteit Digitale connectiviteit is een belangrijke voorwaarde voor brede welvaart. Wij maken graag gebruik van uw aanbod om de kennis van Rotterdam en Den Haag te delen met de overige gemeenten. Reactie algemeen bestuur het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze positieve reactie. Via het ambtelijke netwerk worden de contactpersonen digitalisering van alle gemeenten op de hoogte gehouden van de laatste ontwikkelingen en wordt kennis vanuit o.a. gemeente Rotterdam en Den Haag gedeeld. Er worden door het jaar heen verschillende netwerkbijeenkomsten en kennissessies georganiseerd.

Westvoorne / Brielle / Hellevoetsluis hebben gezamenlijk één ambtelijk contactpersoon die hiervoor uitgenodigd wordt. Indien er specifieke vraagstukken zijn over digitale connectiviteit kunnen gemeenten contact opnemen met de Connectiviteit Brigade (https://mrdh.nl/project/connectiviteit-brigade). Deze brigade bestaat uit experts van provincie Zuid-Holland, de MRDH, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag en extern bureau Dialogic en helpt gemeenten om hun digitale connectiviteit te verbeteren. De focus ligt op vaste verbindingen (glasvezel) en mobiele verbindingen (5G). Versterking economisch vestigingsklimaat - Next Economy bedrijventerreinen De gedachte om te investeren in gebieden waar wonen en werken gecombineerd zijn, en de ontwikkeling van Next Economy bedrijventerreinen vinden we een interessante uitwerkingsopgave. Wij denken graag met u mee over de mogelijkheden hiervoor voor de meer landelijke locaties zoals het bedrijventerrein Kickersbloem 3 in Hellevoetsluis, en zullen waar mogelijk gebruik maken van de mogelijkheden van inzet van externe expertise en projectbijdragen. Reactie algemeen bestuur De aanpak Next Economie Bedrijventerreinen is definitief vastgesteld door de bestuurscommissie Economisch vestigingsklimaat op 19 mei jl. Op het ogenblik wordt verkend met de gemeenten waar zij kansen zien m.b.t Next Economy Bedrijventerreinen.

Vanuit de MRDH zal actief ambtelijk contact worden gezocht met Brielle om te verkennen hoe de aanpak kan bijdragen aan de opgaven voor de bedrijventerreinen in deze gemeenten. Versterking economisch vestigingsklimaat - innovatie land- en tuinbouwsector Wij zijn blij met uw aandacht voor verdere innovatie in de land- en tuinbouwsector. Wij zien daarbij kansen om in te spelen op de klimaatadaptatie, om de biodiversiteit te vergroten en om de beleving van het landschap, natuur, ruimte, en rust te versterken. De verwachting is dat hiermee de ontwikkelkansen van het toerisme en (verblijfs)recreatie groter worden. Reactie algemeen bestuur

Pagina 18 van 75

In het innovatieprogramma AgriTech verbinden we ondernemingen in de tuinbouw aan technologieleveranciers, innovatiecentra en kennisinstellingen. Zo willen we waarborgen dat de kennis ten goede komt van de gehele regio in plaats van bij een enkel bedrijf. We gebruiken hiervoor het gezamenlijke netwerk van de programmapartners. Graag denken we mee met de gemeente Brielle in projecten gerelateerd aan de land- en tuinbouwsector en de vrijetijdseconomie. Versterking economisch vestigingsklimaat - stimuleren groengebruik en recreatie Uw expliciete aandacht voor het stimuleren van het groengebruik en recreatie als vestigingsfactor ondersteunen wij van harte. Als gemeente binnen het meer landelijk gebied van de MRDH nemen wij graag deel aan het regionale netwerk Vrijetijdseconomie en de Bestuurlijke Tafel Groen Blauwe Leefomgeving. Verbinding als hoofdthema. Niet alleen op inhoud, maar evenzeer als het gaat om fysieke verbindingen in de vorm van realisatie van het Metropolitane Fietsnetwerk, toekomstbestendig OV en investeringen in bredere infrastructuur als verbreding van de N57. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze ondersteunende zienswijze. Binnen de gebiedsuitwerking Voorne-Putten is de MRDH actief betrokken en wordt gewerkt aan de fysieke verbindingen.

Zo wordt geïnvesteerd in hoogwaardige verbeteringen op het Trambaanpad waar zowel de utilitaire als recreatieve gebruiker de vruchten van plukt. Daarnaast worden maatregelen nader uitgezocht rondom de N57. Tijdens het BO-MIRT in het najaar 2021 wordt verwacht de eerste (financiële) afspraken hierover te maken. AB Commissie Regionale projecten Hierbij noemen wij nog expliciet de nieuwe AB Commissie Regionale projecten en initiatieven. Deze commissie heeft tot taak om verschillende initiatieven en projecten in de hele metropoolregio in samenhang te bezien. In het bijzonder wordt gezocht naar initiatieven die mogelijk lokaal zijn geworteld, maar die duidelijk overstijgende, maar regionale belangen en werking beloven. Wij geven deze commissie graag mee om daarbij de aspecten gezonde groen-blauwe leefomgeving, bereikbaarheid en duurzaamheid nadrukkelijk te betrekken. Uit de conceptbegroting blijkt een beperkte investeringsruimte voor nieuwe projecten. Wij hebben daarom een zorgpunt ten aanzien van het tot uitvoering brengen van de initiatieven en projecten van de AB Commissie regionale projecten en initiatieven en de Bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving als de middelen schaars zijn. De MRDH heeft op succesvolle wijze een voortrekkersrol genomen in de totstandkoming van de Groeiagenda Zuid-Holland.

Wij zien graag dat de MRDH op soortgelijke wijze zich hard maakt voor een vorm van Leefbaarheidsagenda voor de regio en de zoektocht naar provinciale, Rijks- of Europese financiering van deze projecten en initiatieven. Reactie algemeen bestuur Zoals wij eerder hebben aangegeven zijn groene gebieden cruciaal om te koesteren voor een vitale regio. Ook is daarbij aangegeven dat de gemeenten van harte worden uitgenodigd om met projecten naar voren te komen voor de door u genoemde AB-commissie Regionale projecten, waarbij leefbaarheid, binnen onze kerntaken Verkeer en Vervoer en Economisch Vestigingsklimaat onderwerp van gesprek is. De bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving is eind 2020 op initiatief van een vijftal gemeenten opgericht waarbij de MRDH op verzoek ondersteuning op het gebied van verslaglegging en vergaderfaciliteiten biedt. Vanuit de strategische agenda van de MRDH vormt de dimensie van water en groen een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven en bewoners en voor de leefbaarheid van onze regio. Doel van de gemeenten die samenwerken in deze bestuurlijke tafel is om de leefbaarheid binnen de MRDH-regio te blijven borgen door: - ideeën en initiatieven op het gebied van water en groen te delen; - het stimuleren en tot uitvoer brengen van die ideeën en initiatieven; - regie te voeren; Pagina 19 van 75

- het organiseren van financiering; - verbinding te leggen op gebiedsdelen overstijgende niveau tussen verschillende partijen; - overkoepelende onderwerpen te bespreken 2021 zal worden benut om te starten met het organiseren van financiering, waarbij het in kaart brengen van regionale, nationale en Europese financieringsmogelijkheden een van de eerste stappen zal zijn. De MRDH ziet net als u de noodzaak om meer investeringsruimte te creëren. De MRDH ziet kansen bij het opstellen van een nieuw regeerakkoord. De lobby zal ook daar op gericht zijn. De MRDH zoekt daarnaast samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is bijv. actief deelnemer van de werkgroep RAEF (Regionaal afwegingskader Europese Fondsen). Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen uit de lopende EU begrotingsperiode te benutten, die tot 2023 besteed kunnen worden. In de werkgroep wordt samen met de provincie Zuid-Holland, IQ, Rotterdam en Den Haag een Regionaal Afwegingskader Europese Fondsen (RAEF) gemaakt. Met dit afwegingskader proberen we op voorhand te bepalen op welke manier de partners hun tijd, energie en middelen gaan inzetten om een zo groot mogelijke impact voor de regio te realiseren met beschikbare EU- middelen.

Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten. Financieel Wij zien dat de financiële meerjarenbegroting een stabiele financiële basis laat zien. Het begrotingssaldo van baten en lasten ontwikkelt zich in de komende jaren positief groeiend. Dit gaat gecombineerd met een begroting die, na resultaatbestemming, structureel in evenwicht is en blijft. De geraamde toevoegingen aan de reserves zullen een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit van de MRDH. De weerstandscapaciteit is, ondanks de ratio van 1 en 1,6, wel een punt van aandacht voor onze gemeente. Het is moeilijk in te schatten in hoeverre het economisch klimaat en de markt van het openbaar vervoer zich zal herstellen in de periode na de COVID 19 pandemie en welke risico’s dat met zich meebrengt. Om deze reden opteren wij een hogere weerstandsratio tot doel te stellen. Ook vragen wij op voorhand aandacht voor het begrotingsresultaat van begrotingsjaar 2022. Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt gedekt door een reserveonttrekking. Wij adviseren u rekening te houden met de eventuele consequenties voor het begrotingsevenwicht.

Reactie algemeen bestuur Zoals in de jaarstukken 2020 van de MRDH in de paragraaf weerstandsvermogen is vermeld leidt de coronacrisis niet tot een aanpassing van de wegingsfactoren voor de risicoberekening. Het risico dat de vervoerders niet aan de rente- en aflossingsverplichtingen voldoen blijft laag, omdat de rente en afschrijving onderdeel uitmaken van de maandelijkse concessievergoeding waardoor de MRDH hier rechtstreeks op kan sturen. Het maatschappelijk belang voor het behoud van het openbaar vervoer is, ook met het oog op de toenemende verstedelijking waar de regio mee te maken heeft de komende jaren, onverminderd groot. Dit maatschappelijke belang blijkt ook uit de aandeelhouderrol van de overheden in de betreffende vervoersbedrijven. Op het gebied van verkeer en vervoer heeft de MRDH buiten de reservering van de middelen die zij vanwege haar financieringsrol ontvangt, geen mogelijkheid om middelen te reserveren. De BDU middelen die ruim 95% van de inkomsten van de MRDH vormen zijn vreemd vermogen en kunnen per definitie niet worden gereserveerd voor weerstandscapaciteit. De inzet van aanvullende middelen voor bijvoorbeeld het openbaar vervoer heeft tot gevolg dat andere bestedingen ten laste van de BDU-middelen lager worden en/of vertragen.

Voor het economisch vestigingsklimaat is het vormen van aanvullende weerstandscapaciteit op basis van de uitgangspunten van de beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen niet aan de orde.

Pagina 20 van 75

De MRDH begroting 2022 is structureel in evenwicht. Het begrotingsjaar 2022 kent inderdaad een exploitatiesaldo dat wordt gedekt door een reserveonttrekking. Het betreft echter een verrekening met de (structurele) Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat. Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves zijn in principe incidenteel van aard. Echter, er zijn ook verrekeningen met reserves die structureel van aard zijn. Binnen de MRDH zijn dat de verrekeningen met de Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat omdat deze reserve een langlopend karakter heeft. Capelle aan den IJssel Verbeteren aansluiten onderwijs-arbeidsmarkt De MRDH zet zich in op de interactie tussen het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen om te zorgen voor een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Hiervoor zet de MRDH zich in op het versterken van de een MBO-HBO-campusecosysteem, het versterken van het economische rendement van de campussen en het vergroten van de bekendheid van het campusecosysteem. De gemeente Capelle aan den IJssel ziet kansen in de ontwikkeling van de campusconnectorfunctie die de MRDH heeft ingezet, met name op het vlak van duurzaamheidsinnovaties en circulaire economie. Landelijke agenda’s op het vlak van energie- en warmtetransitie zijn reeds goed geborgd en bevinden zich (ook regionaal) al volop in de uitvoeringsfase.

De transitieagenda’s ten aanzien van een circulaire economie lopen hier vooralsnog enkele jaren op achter. Echter, onder invloed van nieuwe wetgeving, technologische innovaties en nieuwe verdienmodellen en investeringsprogramma’s, zal hier een enorme versnelling in ontstaan. Daarmee zal de circulaire transitie veranderen van een programma van ambities en ideologie, in grote economische kansen. Zowel binnen de gemeente Capelle, als in de regio. Onder andere op het vlak van (nieuwe) werkgelegenheid, innovatie- en ontwikkelkracht van bedrijven en qua aantrekkingskracht en vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven. Reactie algemeen bestuur Vanuit de MRDH is er regelmatig contact met de gemeente Capelle a/d IJssel over campusontwikkeling op het gebied van circulariteit. Dit is een regionaal relevant thema dat aansluit bij de stappen die er op het gebied van verduurzaming gezet worden. Bij het ondersteunen van campussen in de regio hechten wij waarde aan hun verbindende en aanjagende rol in de samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid. We hebben begrepen dat die samenwerking op het gebied van circulariteit intensief wordt verkend en dit steunen wij van harte. Wij zetten graag ons netwerk en onze kennis in om de economische en de maatschappelijke kansen van dit initiatief verder te verkennen.

Goede digitale connectiviteit De MRDH wil werken aan de digitale bereikbaarheid in de regio door het onderhouden van het bestaande kennisnetwerk Digitalisering en het bieden van ondersteuning aan gemeenten in de regio die werken aan de digitale connectiviteit, zodat tempo gemaakt kan worden bij de aanleg van communicatienetwerken zoals glasvezel op bedrijventerreinen en 5G. Ook verbinden zij experimenteerlocaties voor digitalisering en 5G. De gemeente Capelle aan den IJssel ziet graag dat er ook aandacht is voor glasvezel in woonwijken, en niet alleen op bedrijventerreinen. Mede door de coronacrisis zijn er meer mensen thuis gaan werken, maar is ook de ervering dat steeds meer mensen hun bedrijf aan huis hebben. Daarom is het goed om de digitale infrastructuur in woonwijken regionaal in kaart te brengen en op orde te krijgen. Reactie algemeen bestuur MRDH is inderdaad vorig jaar een traject gestart om glasvezel op bedrijventerreinen in beeld te krijgen en te identificeren of er terreinen zijn waar nog geen glasvezel ligt en dat wel wenselijk is. Samen met enkele gemeenten wordt gekeken hoe het aanbod beter bekend gemaakt kan worden bij ondernemers. Sinds maart 2021 wordt via de Connectiviteit Brigade, een expertteam van MRDH, provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag en extern bureau Dialogic, ook aan het versnellen van glasvezel naar woningen gewerkt.

Op 29 april 2021 is hierover een kennissessie georganiseerd. Capelle aan den IJssel was daar ambtelijk bij aanwezig. Daarnaast is een notitie ‘Stand van zaken snel internet Zuid-Holland’ opgesteld waar gemeenten gebruik van kunnen maken om hun digitale infrastructuur op orde te krijgen. Pagina 21 van 75

Op verzoek ondersteunt de Connectiviteit Brigade gemeenten bij specifieke glasvezelvraagstukken, zowel voor glasvezel naar woningen als naar bedrijven. In dit kader is de MRDH op ambtelijk niveau in contact met gemeente Capelle aan den IJssel om te bepalen of er een specifieke (hulp)vraag is. Meer informatie over de Connectiviteit Brigade is te vinden op: https://mrdh.nl/project/connectiviteit-brigade Delft Instemmende zienswijze en complimenten inzet MRDH 2021 Namens de gemeenteraad van Delft, sturen wij u deze zienswijze op de Ontwerpbegroting MRDH 2022 en de Ontwerp beleidsnota reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2021. Wij stemmen in met beide MRDH-ontwerpdocumenten. In deze reactie lichten wij dat toe. Daarnaast geven wij aan op welke onderdelen wij graag betrokken en/of geïnformeerd willen worden. Tevens grijpen we deze gelegenheid aan om u te complimenteren met uw inzet afgelopen jaar. Wij complimenteren de MRDH met het feit dat in de afgelopen periode een aantal onderwerpen voortvarend is opgepakt, zoals duurzame mobiliteit, verkeersveiligheid, metropolitane fietsroutes en de toekomstbestendigheid van de subsidieregeling. De MRDH heeft een essentiële rol gespeeld bij het oprichten van fieldlabs op het vlak van innovatie & economische groei; en het verbeteren van de aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt.

Wij complimenteren u ook met de wijze waarop u zich heeft ingezet voor de eenheid binnen de brede coalitie van bedrijven, kennisinstellingen en overheden rond de Groeiagenda Zuid-Holland, door de samenwerking van 23 MRDH-gemeenten. Zuid-Hollandse gemeenten werken in de Groeiagenda duidelijk samen aan meerwaarde, in plaats van te vervallen in werken aan gemeentelijke deelbelangen. Er liggen daardoor concrete handvatten en proposities uit Zuid-Holland voor o.a. het Nationaal Groeifonds. De terugval van openbaar vervoerreizigers als gevolg van de Corona-maatregelen, noopte tot het regionale transitieprogramma openbaar vervoer. Wij waarderen de helderheid en snelheid waarmee de raadsdelegatie en de raadsleden via brieven en informatiesessies over de totstandkoming van dat programma op de hoogte zijn gehouden. Wij waarderen tevens uw hernieuwde aandacht voor beknopte en heldere informatie over beslispunten en besluitvormings-bevoegdheden via vergaderagenda’s. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze instemmende zienswijze. Het algemeen bestuur is blij met de door de gemeente uitgesproken waardering voor de inzet van de MRDH-organisatie.De inbreng vanuit de gemeente Delft heeft zeer geholpen om tot gemeenschappelijk resultaat te komen.

Openbaar vervoer (incl investeringsprogramma) Wij steunen de gelijkblijvende structurele inzet van middelen voor de exploitatie van het openbaar vervoer en de inzet van middelen Investeringsprogramma Vervoersautoriteit voor projecten in het Netwerk Openbaar vervoer. We steunen de MRDH om de voorgenomen investeringen in het openbaar vervoer te doen om het systeem toekomst te maken en ten behoeve van het verwezenlijken van de regionale ambities. Goed openbaar vervoer speelt een cruciale rol voor de en regionale en Delftse ambities ten aanzien van duurzaamheid, de verstedelijkingsopgave, mobiliteitstransitie, en het versterken van agglomeratiekracht. Gezien het grote financiële aandeel van openbaar vervoer in de MRDH-begroting en de onzekerheden daarbij1 als gevolg van de corona-maatregelen, vragen wij u de frequente informatievoorziening aan de MRDH-adviescommissie en gemeenteraden (via B&W) komend jaar te continueren. Afgelopen jaren verzochten wij u de betrokkenheid van gemeentelijke controllers bij o.a. het opstellen van de bestuursrapportages, vanwege de tijdelijke tekorten (minder dan 3 jaar) op de RijksBDU-middelen voor de MRDH als vervoersregio. Wij vragen u in dat contact komend jaar actief aandacht te besteden aan de risico-inschatting rondom de financiën van het openbaar-vervoer.

1 De onzekerheid rondom zowel de ontwikkeling van opbrengsten bij de vervoerders als gevolg van de verminderde reizigersaantallen door corona-maatregelen, als de

rijkscompensatie voor het continueren van het openbaar vervoersaanbod brengt een risico mee voor de MRDH en de deelnemende gemeenten.

Reactie algemeen bestuur Pagina 22 van 75

Het algemeen bestuur bedankt de gemeente Delft voor de steunbetuiging om te blijven investeren in goed openbaar vervoer. Momenteel wordt het verlies aan reizigersopbrengsten in het openbaar vervoer vanwege de COVID-19 pandemie aangevuld door het Rijk met een Beschikbaarheidsvergoeding die nu voor het gehele jaar 2021 is doorgetrokken. Die aanvulling zorgt er samen met de maatregelen uit het ‘Transitieprogramma OV en corona’ voor dat een groot deel van de kosten van de vervoerders op korte termijn gedekt is. Uitgangspunt voor de ontwerpbegroting 2022 is een gelijkblijvende structurele inzet voor de exploitatie van het openbaar vervoer vanuit de BDU middelen die de MRDH jaarlijks ontvangt van het Rijk. In het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma OV en corona zoals vastgesteld in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit van 14 april jl. is in de planning ruimte opgenomen voor het overleg tussen wethouders en gemeenteraden. Herijking is nodig om in te kunnen spelen op de actualiteit en vraagt dus om een hoge frequentie van besluitvorming rond de herijking van het Transitieprogramma. De volgende herijkingsmomenten zijn voorzien; 22 september en 12 december 2021 en juni en november 2022 en verder.

De voorgestelde herijkingsprocedure heeft per herijkingsmoment de volgende kenmerken: • De adviescommissie Vervoersautoriteit (waarin per gemeente twee raadsleden zijn vertegenwoordigd) krijgt wederom het verzoek te adviseren over de voorgestelde maatregelen. Om te zorgen dat de adviescommissie over maximaal inzicht beschikt om dat goed te kunnen doen, wordt de week voorafgaand aan de adviesvergadering een informatieve sessie voor de adviescommissie georganiseerd. Deze uitnodigingen zullen eveneens worden verzonden aan alle raadsleden in MRDH. • Om de rol en positie van de raden te borgen is in het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma reeds nu al een aantal weken ingepland waarin colleges met raden het gesprek kunnen voeren voorafgaand aan de besluitvorming in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. Hoewel vanwege de korte doorlooptijd geen sprake is van een formele zienswijzeprocedure, hecht MRDH eraan deze wel als zodanig te beschouwen; dat wil zeggen, in de geplande periode hebben raden nadrukkelijk de mogelijkheid en gelegenheid met hun wethouder te spreken over de voorgenomen herijking, wensen, zorgen en adviezen mee te geven. De, vanwege de korte volgtijd tussen de herijkmomenten en de dynamiek in de ontwikkeling, compacte procedure vraagt aandacht voor het inplannen van de behandeling in college en eventueel de Raad(-scommissie).

Mocht een begrotingswijziging op een later moment naar aanleiding van herijking van het Transitieprogramma OV en corona nodig blijken, dan zal daar de gebruikelijke procedure voor worden doorlopen via de bestuursrapportages. Dat betekent ook dat als er geschoven wordt tussen begrotingsprogramma’s er een zienswijzeprocedure van toepassing is op de begrotingswijziging. Wij vinden het fijn dat u bij deze trajecten, naast de inzet van ambtenaren vanuit de inhoudelijke beleidsterreinen, ook steeds meer uw financiële medewerkers in positie brengt. Economisch vestigingsklimaat Wij willen de relevantie voor Delft en onze steun benadrukken voor alle doelstellingen, die zijn benoemd voor het Programma Economisch Vestigingsklimaat. Wij hechten belang aan het continueren van uw rol bij fieldlabs. Wij steunen dan ook uw begrotingsvoornemens daarover. In het kader van de MRDH-aanpak voor Next Economy bedrijventerreinen, bekijken wij graag gezamenlijk welke kansen er voor Schieoevers liggen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente Delft voor de uitgesproken steun voor de doelstellingen in het programma Ecconomisch vestigingsklimaat. Voor wat betreft de kansen voor Schieoevers is er op ambtelijk niveau met de gemeente Delft contact of en hoe de MRDH kan ondersteunen.

De Routekaart Energiesysteem Schieoevers is de eerste stap in de ontwikkeling van het energiemanagement en het slimme netwerk op Schieoevers. Deze routekaart kan dienen als plan van aanpak voor de vervolgfase. Verkeer en vervoer (overig investeringsprogramma) We werken graag samen met de regio aan de mobiliteitstransitie en de verstedelijkingsopgave. De concrete uitvoeringsprogramma’s van de regio en het geconcretiseerde gezamenlijke regio-beleid, sluiten aan bij onze ambities: Pagina 23 van 75

Delft heeft zich gecommitteerd aan een stevig aandeel in de woningbouwopgave en blijft het Delftse kenniscluster koesteren. Delft zal groeien in het aantal inwoners en arbeidsplaatsen. We willen het mobiliteitssysteem veranderen, zodat Delft de komende decennia bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig blijft. Het Mobiliteitsprogramma Delft en de Delftse parkteertransitie zetten in een mobiliteitstransitie. De ruimte voor de infrastructuur in de stad wordt beter benut door voorrang te geven aan ruimte-efficiënte, schone, slimme en veilige mobiliteit. We leveren dan ook graag, waar mogelijk een bijdrage aan de uitvoering van de verschillende programma’s. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve reactie en werkt graag samen met de hele regio, waaronder met Delft, aan deze mobiliteitstransitie. Legitimiteit De consequenties van de bestuurlijke inrichting van Nederland in regio’s op diverse beleidsterreinen is momenteel onderwerp van gesprek. Wij delen de aandacht van de Raad van state voor de risico’s voor gebrek aan bestuurlijke legitimiteit, die de verscheidenheid aan regionale samenwerking met zich meebrengt (‘Voorlichting RvS interbestuurlijke verhoudingen’, een risico als gevolg van de ambtelijke en bestuurlijke belasting van vele overlegtafels).

Wij vragen uw blijvende aandacht voor de goede positionering van de adviescommissies van raadsleden en de gemeenteraden – zeker gezien uw bevoegdheden in het kader van de BDU. Wij vragen bij de uitvoer van uw rol, af te blijven wegen of de legitimiteit van besluiten – wegens de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraden van uw deelnemende gemeentebesturen – wellicht bijzonder gebaat is bij betrokkenheid van de adviescommissie, en/of de rekeningcommissie, of de gemeenteraad. U dus niet per se te beperken tot betrekken van de adviescommissies en raadsleden op de momenten, die in de verordening verplicht zijn. Indien betrokkenheid van raadsleden gepaard gaat met beknopte en heldere samenvattende opleggers en aanbiedingsbrieven, blijft het raadswerk behapbaar. Reactie algemeen bestuur De betrokkenheid van de raden bij de MRDH als verlengd lokaal bestuur is een blijvend aandachtspunt. Versterking van de betrokkenheid van raden en colleges en transparante samenwerking binnen de metropoolregio zijn ook voor het algemeen bestuur en de werkorganisatie MRDH belangrijke waarden. Tijdens de coronacrisis is extra inzet gepleegd om in deze penibele situatie colleges van B&W en de gemeenteraden mee te nemen en invloed te laten hebben op besluitvorming binnen de MRDH. Met extra informatieve sessies, besprekingen, rapportages en videoboodschappen kreeg die inzet vorm en inhoud.

Daarbij werden wethouders in positie gebracht om hierover met hun raden in gesprek te gaan, voordat ze hierover in de bestuurscommissie een besluit moesten nemen. De ervaringen die nu zijn opgedaan tijdens de coronacrisis en de afspraken die zijn gemaakt voor het betrekken van de raden bij het herijken van het Transitieprogramma OV en corona, wil het algemeen bestuur ook graag in gaan zetten bij andere trajecten. Samen met de gemeenten zoeken we naar een vorm waarin de betrokkenheid van raden en colleges geborgd wordt. We benutten hiervoor graag de evaluatie van de gemeenschappelijke regeling MRDH die in het najaar start, waarbij we ook kijken hoe dit binnen de gemeenten is georganiseerd. Begrotingsproblematiek gemeenten en besparingen GR De gemeenten in Nederland en de MRDH delen met elkaar dat de oplopende kosten van (onder andere) het sociaal domein en onzekerheid over de ontwikkeling van rijksmiddelen de gemeentefinanciën steeds verder onder druk zetten.2 Vrijwel alle gemeenten hebben de afgelopen jaren in een of andere vorm bezuinigingsoperaties uitgevoerd of zijn daar nu mee bezig. Ook voor de komende jaren overheerst onzekerheid en dreigen tekorten. Tot nu toe hebben de gemeenten zich in hun zoektocht naar financiële dekking niet expliciet gericht tot gemeenschappelijke regelingen. Pagina 24 van 75

Wij willen u laten weten dat wij met andere gemeenten momenteel bespreken in welke vorm wij besparingen van gemeenschappelijke regelingen willen vragen voor begrotingsjaar 2023 en bijbehorende meerjarenraming. In de Kaderbrief van de colleges voor de Begroting 2023 zal ook nader op de bezuinigingsopties worden ingegaan. 2 De gemeente Delft heeft daarbij een aantal bijzondere omstandigheden, waardoor diverse begrotingsnadelen die individuele gemeenten kennen, in Delft samenlopen en het

sluiten van de begroting en het reserveren van onderhoudsbudget en investeringsruimte al jaren problematisch is.

Reactie algemeen bestuur De MRDH gaat hierover graag het gesprek met u aan in voorbereiding op uw Kaderbrief voor het begrotingsjaar 2023. Het algemeen bestuur vindt het belangrijk om blijvend aandacht te houden voor efficiënt werken en hier verantwoording over af te leggen. De organisatiewijzigingen van 2017 (het terugbrengen van de afdeling bedrijfsvoering tot een bureau Middelen & Control en het inrichten van een bureau Strategie en Bestuur op concernniveau) en 2019 (aanpassing topstructuur) hebben geleid tot een kleiner apparaat dan bij de start van de MRDH is overeengenkomen. Voor een aantal functies (HRM, ICT, Audit,Treasury) maken we ook bewust gebruik van de expertise binnen de deelnemende gemeenten. Daarnaast dient in overweging te worden genomen dat de juridische vorm van de MRDH, de gemeenschappelijke regeling, voor een groot deel dezelfde taken met zich meebrengt als die welke bij de gemeente spelen. Bijvoorbeeld op het gebied van financiën (begroting en jaarrekening met de daarbij behorende interne controle) en ICT (archiefwet, informatiebeveiliging). Het algemeen bestuur is van mening dat de organisatie op dit moment op een efficiënte manier is toegerust voor haar taken.

Er is bij het onderdeel Economisch Vestigingsklimaat, waar een inwonerbijdrage van de gemeenten aan de orde is, gekozen voor een kleine maar zeer hoogwaardige kern van medewerkers die actief de verbinding legt met zowel de gemeentelijke ambtelijke apparaten, als ook overige partners in de triple helix (bedrijfsleven, kennisinstellingen). De formatie bedraagt 10 fte bestaande uit een manager en 9 fte medewerkers. Het organisatiemodel en de inschaling is onderbouwd en vastgelegd in de HR21 systematiek, een door de overheid veel gebruikte functiewaarderingssystematiek. Deze systematiek is doorgevoerd in het functieboek van de MRDH. De salariskosten behorende bij deze formatie bedragen € 1,2 miljoen euro en vormen een deel van de totale apparaatslasten. Daarnaast wordt vanuit Economisch Vestigingsklimaat voor 20% bijgedragen aan de salariskosten van de secretaris - algemeen directeur (andere 80% uit de BDU). Dezelfde verdeelsleutel wordt gehanteerd voor de overige stafkosten en de materiële overhead zoals huur en ICT. Het toepassen van een structurele nullijn gaat op termijn, vanwege de autonome stijging van de vaste apparaatsasten, ten laste van het beschikbare investeringsbudget.

Bij de start van de MRDH is afgesproken dat van de toenmalige inwonerbijdrage voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat van € 2,45 maximaal 1 euro (prijspeil 2015) aan personele en materiële apparaatslasten mocht worden besteed. Dat is 41%. De apparaatslasten in de begroting 2022 die ten laste worden gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat bedragen € 2,4 miljoen ten opzichte van de inwonerbijdrage van € 6,6 miljoen, dat is 36% (inclusief personele en materiële overhead zoals huisvesting en ICT). Dat is dus minder dan de maximale 41%. Overigens is de overhead die ten laste wordt gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat in de begroting 2022 verlaagd. De toerekening van de secretaris - algemeen directeur is verlaagd van 50% naar 20% van de kosten, zodat deze in lijn is met de doorberekening van de overige stafkosten. Tot slot Wij zijn ervan overtuigd dat voorgenoemde inzet van de MRDH, zowel qua projectrealisatie als ook procesmatig, bijdraagt aan het versterken van de agglomeratiekracht en het vestigingsklimaat van de regio. Wij zien uit naar het vervolg van de samenwerking binnen MRDH-verband èn daarbuiten met de MRDH en andere partners. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is de gemeente erkentelijk voor het uitgesproken vertrouwen. Pagina 25 van 75

Den Haag Democratische legitimiteit en transparantie van het besluitvormingsproces De raad ziet dat de democratische legitimiteit van de MRDH nog te wensen overlaat en dat het besluitvormingsproces van de Metropoolregio nog niet voldoende transparant is. Hier is in 2019 ook al een amendement over aangenomen (RIS 302605). Recent heeft de raad bij de herijkingen van het Transitieprogramma OV en corona hier wederom haar zorgen over geuit. In de begroting komt niet terug welke activiteiten de MRDH zal ondernemen in het kader van democratische legitimiteit en transparantie, terwijl dit essentiële zaken zijn voor de raad in haar overweging rond voortzetting van de Metropoolregio. De raad roept de MRDH op om met gemeenteraden in de regio in gesprek te gaan over hoe het haar democratische legitimiteit en de transparantie van het besluitvormingsproces kan vergroten; Reactie algemeen bestuur De betrokkenheid van de raden bij de MRDH als verlengd lokaal bestuur is een blijvend aandachtspunt. Versterking van de betrokkenheid van raden en colleges en transparante samenwerking binnen de metropoolregio zijn ook voor het algemeen bestuur en de werkorganisatie MRDH belangrijke waarden. Tijdens de coronacrisis is extra inzet gepleegd om in deze penibele situatie colleges van B&W en de gemeenteraden mee te nemen en invloed te laten hebben op besluitvorming binnen de MRDH.

Met extra informatieve sessies, besprekingen, rapportages en videoboodschappen kreeg die inzet vorm en inhoud. Daarbij werden wethouders in positie gebracht om hierover met hun raden in gesprek te gaan, voordat ze hierover in de bestuurscommissie een besluit moesten nemen. De ervaringen die nu zijn opgedaan tijdens de coronacrisis en de afspraken die zijn gemaakt voor het betrekken van de raden bij het herijken van het Transitieprogramma OV en corona, wil het algemeen bestuur ook graag in gaan zetten bij andere trajecten. Samen met de gemeenten zoeken we naar een vorm waarin de betrokkenheid van raden en colleges geborgd wordt. We benutten hiervoor graag de evaluatie van de gemeenschappelijke regeling MRDH die in het najaar start, waarbij we ook kijken hoe dit binnen de gemeenten is georganiseerd. Betrek raad bij besluiten Transitieprogramma OV en corona De raad wil graag (direct) worden betrokken bij besluiten over de herijkingen van het Transitieprogramma OV en corona die voortkomen uit de moeilijke financiële positie van de OV-bedrijven ten gevolge van de coronacrisis; Reactie algemeen bestuur In het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma OV en corona zoals vastgesteld in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit van 14 april jl. is in de planning ruimte opgenomen voor het overleg tussen wethouders en gemeenteraden.

Herijking is nodig om in te kunnen spelen op de actualiteit en vraagt dus om een hoge frequentie van besluitvorming rond de herijking van het Transitieprogramma. De volgende herijkingsmomenten zijn voorzien; 22 september en 12 december 2021 en juni en november 2022 en verder. De voorgestelde herijkingsprocedure heeft per herijkingsmoment de volgende kenmerken: • De adviescommissie Vervoersautoriteit (waarin per gemeente twee raadsleden zijn vertegenwoordigd) krijgt wederom het verzoek te adviseren over de voorgestelde maatregelen. Om te zorgen dat de adviescommissie over maximaal inzicht beschikt om dat goed te kunnen doen, wordt de week voorafgaand aan de adviesvergadering een informatieve sessie voor de adviescommissie georganiseerd. Deze uitnodigingen zullen eveneens worden verzonden aan alle raadsleden in MRDH. • Om de rol en positie van de raden te borgen is in het Plan van Aanpak Herijkingen Transitieprogramma reeds nu al een aantal weken ingepland waarin colleges met raden het gesprek kunnen voeren voorafgaand aan de besluitvorming in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit.

Hoewel vanwege de korte doorlooptijd geen sprake is van een formele zienswijzeprocedure, hecht MRDH eraan deze wel als zodanig te beschouwen; dat wil zeggen, in de geplande periode hebben raden nadrukkelijk de mogelijkheid en gelegenheid met hun wethouder te spreken over de voorgenomen herijking, wensen, Pagina 26 van 75

zorgen en adviezen mee te geven. De, vanwege de korte volgtijd tussen de herijkmomenten en de dynamiek in de ontwikkeling, compacte procedure vraagt aandacht voor het inplannen van de behandeling in college en eventueel de Raad(-scommissie). Betrek raad bij begrotingswijzigingen n.a.v. transitieprogramma OV De raad wil zo spoedig mogelijk betrokken worden bij begrotingswijzigingen die voortvloeien uit het transitieprogramma OV en uit de voorgenomen herijkingen dit jaar in september en december, en volgend jaar in juni en december; Reactie algemeen bestuur Momenteel wordt het verlies aan reizigersopbrengsten in het openbaar vervoer vanwege de COVID-19 pandemie aangevuld door het Rijk met een Beschikbaarheidsvergoeding die nu voor het gehele jaar 2021 is doorgetrokken. Die aanvulling zorgt er samen met de maatregelen uit het ‘Transitieprogramma OV en corona’ voor dat een groot deel van de kosten van de vervoerders op korte termijn gedekt is. Uitgangspunt voor de ontwerpbegroting 2022 is een gelijkblijvende structurele inzet voor de exploitatie van het openbaar vervoer vanuit de BDU middelen die de MRDH jaarlijks ontvangt van het Rijk. Mocht een begrotingswijziging op een later moment naar aanleiding van herijking van het Transitieprogramma OV en corona nodig blijken, dan zal daar de gebruikelijke procedure voor worden doorlopen via de bestuursrapportages.

Dat betekent ook dat als er geschoven wordt tussen begrotingsprogramma’s er een zienswijzeprocedure van toepassing is op de begrotingswijziging. Realisatie Koningscorridor en Zuidwestlandcorridor De raad dringt erop aan zo spoedig als mogelijk is uitvoering te geven aan de realisatie van de Koningscorridor en de Zuidwestlandcorridor; Reactie algemeen bestuur MRDH voert met de gemeente Den Haag en andere partners een integrale verkenning uit naar de Koningscorridor. Dat is de eerste cruciale stap in het planningsproces van dit grootschalige dossier. De Zuidwestlandcorridor is als corridor onderdeel van de studie HOV Westland, waar MRDH met Den haag, Westland en andere partners momenteel een verkenning voor uitvoert. Lage vloeren trams De raad verzoekt de MRDH te onderzoeken in hoeverre de introductie van de zogenaamde lage vloeren trams bespoedigd kan worden; Reactie algemeen bestuur De aanbesteding van nieuwe trams met lage vloer als vervanging van trams met een hoge vloer (GTL8-trams) is gestart. De aanbesteding zelf kent zijn eigen min of meer vaste doorlooptijden. Daarnaast is productietijd, alsmede uitlevering mede afhankelijk van de productiecapaciteit de winnaar van de aanbesteding. De huidige ingeplande productietijd van drie jaar totdat het eerste voertuig er is, is een gemiddelde in de markt. Vervolgens wordt de hele vloot in krap twee jaar geleverd.

Overigens moet naast het voertuig ook de infrastructuur aangepast worden en dient er een nieuwe stalling (remise) gebouwd te worden. Met name deze laatste ligt op het kritieke pad. Vooralsnog wordt de instroom van de nieuwe trams vanaf 2026 voorzien. Het lijkt uitgesloten dat eerdere instroom mogelijk is, vooral vanwege de bouw van de remise. Ambities klimaatemissies mobiliteit De raad verzoekt om meer duidelijkheid over de ambities om de klimaatemissies mobiliteit aan te pakken, onder meer door zowel langetermijndoelstellingen als tussendoelstellingen te formuleren; Reactie algemeen bestuur Pagina 27 van 75

In 2016 is in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid vastgesteld om de CO 2-uitstoot door verkeer met 30% te reduceren in 2025 t.o.v. 2015. Deze ambitie is in lijn met het Akkoord van Parijs en het Nationale klimaatakkoord om 49% CO 2-uitstoot te reduceren in 2030. In april 2020 is het Programma duurzame mobiliteit vastgesteld om samen te werken aan deze ambitie, een netwerk te vormen en ondersteuning te bieden aan gemeenten bij dit thema. Het Programma bevat een regionaal maatregelenpakket met ca. 30 maatregelen. MRDH realiseert vanuit haar kerntaken 8 maatregelen zoals de volledige transitie naar emissievrije bussen in 2030, de inkoop van donkergroene stroom en het investeren in OV-maatregelen. De overige maatregelen worden door de individuele gemeenten zelf opgepakt vanuit de eigen verantwoordelijkheid en daarbij kiezen gemeenten zelf welke maatregelen ze nemen passend bij de lokale context. Op 9 juni jl. is het Programma aangevuld met actuele informatie van de gemeenten. De gemeenten hebben het afgelopen jaar aangegeven welke maatregelen zij uit het pakket nemen. Op het digitale platform www.mrdh.nl/duurzamemobiliteit vindt u de huidige stand van zaken qua CO2-effecten, stikstof en fijnstofeffecten en ook voorbeelden van duurzame mobiliteit uit elke gemeente. Met het huidige pakket aan maatregelen wordt 7% CO 2-reductie in 2025 gerealiseerd.

Ongeveer 310 kton CO2 wordt bespaard en daarvan wordt 70 kton CO2 bespaard door de maatregelen die de MRDH neemt vanuit haar kerntaken. De maatregelen die gemeenten nemen zijn samen goed voor 140 kton CO 2-besparing en maatregelen van EU en Rijk zorgen voor een besparing van 100 kton CO 2 in de regio. Er is een forse restopgave om de ambitie te halen. Daarom worden aanvullende aanpakken uitgewerkt op het gebied van o.a. werkgebonden mobiliteit en deelmobiliteit. Doelstellingen Economisch Vestigingsklimaat De doelstellingen in het programma Economisch Vestigingsklimaat zijn te vaag geformuleerd. De raad ziet graag dat deze concreet en meetbaar worden beschreven, bijvoorbeeld met behulp van een doelenboom zoals toegepast in het Haagse economische programma; Reactie algemeen bestuur de doelstellingen in het programma Economisch Vestigingsklimaat in de begroting voor 2022 zijn in lijn met de Strategische Agenda MRDH 2018 – 2022. Deze doelstellingen worden vervolgens weer verder uitgewerkt naar programma’s en projecten. De gedetailleerde uitsplitsing op projectniveau wordt pas in het begrotingsjaar zelf bepaald, die uitsplitsing is op dit moment nog niet reëel te maken vanwege de actualiteit die in het begrotingsjaar zelf van invloed is.

De bestuurscommissie Economisch vestigingsklimaat bepaalt lopende het begrotingsjaar de exacte invulling van het programma Economisch vestigingsklimaat binnen de kaders van de vastgestelde begroting. In de jaarrekening volgt uiteindelijk de verantwoording op een lager detailniveau (bijdragen aan gemeenten, subsidies aan derden en kosten voor projectontwikkeling). Loonkosten en overhead economische programma De raad vindt het percentage van 28% aan loonkosten en overhead binnen het economische programma van de MRDH erg hoog. Aangezien hiernaast ondanks de coronacrisis de inwonersbijdrage stijgt, ziet de raad graag dat de MRDH toewerkt naar een lager percentage loonkosten en overhead binnen het economische programma. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur vindt het belangrijk om blijvend aandacht te houden voor efficiënt werken en hier verantwoording over af te leggen. De organisatiewijzigingen van 2017 (het terugbrengen van de afdeling bedrijfsvoering tot een bureau Middelen & Control en het inrichten van een bureau Strategie en Bestuur op concernniveau) en 2019 (aanpassing topstructuur) hebben geleid tot een kleiner apparaat dan bij de start van de MRDH is overeengenkomen. Voor een aantal functies (HRM, ICT, Audit,Treasury) maken we ook bewust gebruik van de expertise binnen de deelnemende gemeenten. Daarnaast dient in Pagina 28 van 75

overweging te worden genomen dat de juridische vorm van de MRDH, de gemeenschappelijke regeling, voor een groot deel dezelfde taken met zich meebrengt als die welke bij de gemeente spelen. Bijvoorbeeld op het gebied van financiën (begroting en jaarrekening met de daarbij behorende interne controle) en ICT (archiefwet, informatiebeveiliging). Het algemeen bestuur is van mening dat de organisatie op dit moment op een efficiënte manier is toegerust voor haar taken. Er is bij het onderdeel Economisch Vestigingsklimaat, waar een inwonerbijdrage van de gemeenten aan de orde is, gekozen voor een kleine maar zeer hoogwaardige kern van medewerkers die actief de verbinding legt met zowel de gemeentelijke ambtelijke apparaten, als ook overige partners in de triple helix (bedrijfsleven, kennisinstellingen). De formatie bedraagt 10 fte bestaande uit een manager en 9 fte medewerkers. Het organisatiemodel en de inschaling is onderbouwd en vastgelegd in de HR21 systematiek, een door de overheid veel gebruikte functiewaarderingssystematiek. Deze systematiek is doorgevoerd in het functieboek van de MRDH. De salariskosten behorende bij deze formatie bedragen € 1,2 miljoen euro en vormen een deel van de totale apparaatslasten. Daarnaast wordt vanuit Economisch Vestigingsklimaat voor 20% bijgedragen aan de salariskosten van de secretaris - algemeen directeur (andere 80% uit de BDU).

Dezelfde verdeelsleutel wordt gehanteerd voor de overige stafkosten en de materiële overhead zoals huur en ICT. Bij de start van de MRDH is afgesproken dat van de toenmalige inwonerbijdrage voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat van € 2,45 maximaal 1 euro (prijspeil 2015) aan personele en materiële apparaatslasten mocht worden besteed. Dat is 41%. De apparaatslasten in de begroting 2022 die ten laste worden gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat bedragen € 2,4 miljoen ten opzichte van de inwonerbijdrage van € 6,6 miljoen, dat is 36% (inclusief personele en materiële overhead zoals huisvesting en ICT). Dat is dus minder dan de maximale 41%. Overigens is de overhead in de begroting 2022 verlaagd. De toerekening van de secretaris - algemeen directeur is verlaagd van 50% naar 20% van de kosten, zodat deze in lijn is met de doorberekening van de overige stafkosten. Positie arbeidsmigranten kwetsbaar De raad stelt vast dat de positie van arbeidsmigranten in de regio kwetsbaar is. Zij verzoekt daarom de Bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat een visie te ontwikkelen op de vestiging in onze regio van bedrijven die zwaar leunen op arbeidsmigranten. Reactie algemeen bestuur De positie van de arbeidsmigranten is in corona-tijd kwetsbaarder gebleken, aangezien migranten vaak hun woning kwijtraken bij verlies van werk.

Werkcontracten zijn dus gekoppeld aan wonen. Dit wordt op het niveau van de provincie Zuid-Holland en op rijksniveau opgepakt en aangepakt en medio 2021 worden daar resultaten van verwacht. Een sociaaleconomische visie ontwikkelen op de vestiging in onze regio van bedrijven die zwaar leunen op arbeidsmigranten is mogelijk (als dit breed binnen de 23 gemeenten gewenst is), maar met een afbakening qua doelgroep en thematiek. Hierbij kunnen we gebruik maken van bestaande visies op dit thema, die al ontwikkeld zijn in enkele MRDH gemeenten en zal dan meer een soort handreiking zijn. Hellevoetsluis Ontwerpbegroting 2022 De ontwerpbegroting 2022 omvat conform de voorschriften een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting fungeert tevens als werkplan 2022. Onze zienswijze op de begroting betreft daarom zowel een inhoudelijke als een financiële zienswijze. De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste inhoudelijke en financiële opgaven voor 2022. Deze zienswijze is opgesteld in onderlinge afstemming tussen de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Zoals bekend zullen onze gemeenten fuseren per 1 januari 2023. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor de instemming op hoofdlijnen. Pagina 29 van 75

Gevolgen coronacrisis - vervoersbedrijven Voor het tweede jaar zijn ingrijpende Corona-maatregelen genomen die veel impact hebben voor vervoersbedrijven en ondernemers. De financiële opgave is enorm. De MRDH heeft met de vervoerders het Regionale Transitieprogramma OV opgesteld met daarin de inzet van MRDH-middelen. Daarnaast is er het perspectief van verlenging van de Rijksmaatregelen, vooralsnog tot en met het vierde kwartaal van 2021. Ondanks deze maatregelen sluiten we met u niet uit dat bestuurlijke keuzes noodzakelijk zullen zijn om te zorgen voor financieel gezonde en toekomstbestendige vervoersbedrijven. Aandachtspunt is de mogelijkheid om in de komende tijd van onzekerheid het vervoersaanbod flexibel op- en af te kunnen schalen op basis van de ontwikkelingen in de reizigersaantallen en de Rijkssteun, met bijzondere aandacht voor OV-verbindingen met weinig reizigers. Bewaakt moet worden dat bestaande OV-lijnen niet permanent verdwijnen. Met een aantrekkende mobiliteitsbehoefte na de crisis moet ook weer makkelijk opgeschaald kunnen worden. Reactie algemeen bestuur De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersauitoriteit op 24 maart jl. bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten.

Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten. Het moment waarop aanpassingen worden doorgevoerd en/of het moment waarop er wordt bijgestuurd is onder meer afhankelijk van aanvullende rijkssteun en de ontwikkelingen in het aantal reizigers, waaronder de mate van groei in of afname van het aantal reizigers in combinatie met het totale beeld binnen de betreffende concessie. In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Gevolgen coronacrisis - ondernemers Ook op onze ondernemers heeft de crisis grote impact. Wij zijn blij met de snelle opzet van het programma ‘Sterker uit de crisis’. Ook het jaar 2022 zal nog grotendeels in het teken staan van herstel na de coronacrisis. Het is van belang te blijven investeren in onze regionale economie. In de ontwerpbegroting MRDH 2022 wordt de economische herstelopgave (Sterker uit de crisis-programma) niet expliciet benoemd. Wij vragen de MRDH hier aandacht voor te hebben en aan te geven op welke wijze in 2022 het herstel programma wordt ingebed in het werkplan.

Reactie algemeen bestuur In het sterker uit de crisis programma hebben we in 2020 en 2021 een aantal initiatieven uitgelicht en gebundeld die onderdeel waren van al lopende programma’s zoals campusontwikkeling en de innovatieprogramma’s Zorgtech en SMITZH. De energie die op deze thema’s is ontstaan houden we ook in 2022 vast. Het is dan niet meer een apart crisisprogramma, maar bestendigd in de structuren van waaruit de initiatieven verder ontwikkeld zijn. Mocht blijken dat er aanvullend toch extra inzet op bepaalde thema’s nodig is, dan kunnen we daar budget voor reserveren aan het begin van het jaar. Voor digitalisering MKB verkennen we de mogelijkheden voor opschaling naar een toekomstbestendig MKB programma. 2022 grotendeels in het teken van herstel na coronacrisis Wij herkennen in de beleidsbegroting 2022 de uitgangspunten van de strategische agenda MRDH, met daarbij de constatering dat 2022 grotendeels in het teken zal staan van herstel na de coronacrisis. Over dat laatste hebben wij in het bovenstaande onze opmerkingen geplaatst. Reactie algemeen bestuur Wij zijn blij dat de gemeente in de beleidsbegroting de uitgangspunten van de strategische agenda herkent en delen uw constatering dat 2022 grotendeels in het teken zal staan van herstel na de coronacrisis.

Aandacht voor gebalanceerde investeringen over het totaal van de MRDH-regio De regio staat voor grote opgaven en wil daarin investeren. De Groeiagenda Zuid-Holland is een goede basis om samen met het Rijk te investeren in kennis en innovatie, maakindustrie, energie-infrastructuur, bereikbaarheid en human capital. De focus op economische transitie, innovatie en groei, en de daarmee Pagina 30 van 75

samenhangende aandacht voor verstedelijking en verbinding van woon-werklocaties zou echter kunnen leiden tot een verminderde aandacht voor de eigenstandige waarden van de meer perifere gebieden. Wij vragen uw expliciete en blijvende aandacht voor gebalanceerde investeringen over het totaal van de MRDH-regio. Wij vragen de MRDH om ook bij de investeringen voortdurend een goede balans te zoeken tussen de (hoog)stedelijke centra en de groene gebieden. Onze gemeenten liggen in zo’n groen gebied. Inwoners van de gehele MRDH-regio genieten van dit gebied, om te wonen of te recreëren. Wij zien daarom een gezamenlijke opgave om deze ‘tuin van de regio’ met elkaar kunnen behouden, versterken en de bereikbaarheid ervan te vergroten. Bereikbaarheid Versterking van de agglomeratiekracht en concurrentiepositie en het vergroten van de leefbaarheid staan centraal in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid. Wij vragen u met nadruk om de totale MRDH-regio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven zien. Binnen die agglomeratie hebben wij inwoners en ondernemers alles te bieden: hoogstedelijke centra met sterke economische dragers, sterke kennisinstellingen die bijdragen aan innovatie en concurrentiekracht, en suburbane en landelijke gebieden met sterke cultuurhistorische waarden, unieke woonkwaliteiten en voldoende ruimte voor natuur en recreatie.

Dit maakt de MRDH tot een onderscheiden en sterke regio waar het goed werken, wonen en recreëren is. Reactie algemeen bestuur Voor een vitale regio zijn groene gebieden cruciaal om te koesteren. Om het potentieel van de metropoolregio optimaal te benutten is het belangrijk dat de MRDH extra inzet pleegt op het ophalen van lokale projecten en bespreekt hoe deze op te werken zijn in een regionale context. Regionale verbinding maakt projecten krachtiger. De gemeente wordt van harte uitgenodigd om met deze projecten naar voren te komen. De AB-commissie Regionale projecten is een jaar geleden van start gegaan en heeft nu een drietal projecten besproken. Doel van de AB-commissie is onder andere projecten verder te helpen en klaar te maken voor bespreking in de bestuurscommissies en het algemeen bestuur. Daar wordt uiteindelijke besloten welke projecten een financiële bijdragen van de MRDH ontvangen. Daarbij hoort ook het streven naar een evenwichtige verdeling van middelen over de regio. Leefbaarheid is daarbij, binnen onze kerntaken Verkeer en Vervoer en Economisch Vestigingsklimaat onderwerp van gesprek. Ook op die manier zal het potentieel van de metropoolregio beter worden benut. De oproep om de metropoolregio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven bezien, deelt het bestuur van de MRDH met de gemeente Westvoorne. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied.

De ontwikkeling van campussen in Brielle, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer zijn hier een goed voorbeeld van. Maar ook duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid kennen een regiobrede aanpak. De strategische agenda van de MRDH en de recent opgeleverde Groeiagenda Zuid Holland, een samenwerking van maar liefst 80 regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijven waaronder de MRDH, laten zien dat de metropoolregio serieus werk maakt van het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid.. Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de gebiedsuitwerkingen VoornePutten en Westland investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO-mirt of andere middelen te realiseren. De erkenning van de lijn Leiden-Dordrecht door het Groeifonds is een mooie stap. Bereikbaarheid - Hoogwaardige fietsroutes Binnen de pijler Bereikbaarheid en daarbinnen de programma’s Exploitatie en Investeringen verzoeken wij u om bij de aanleg van de hoogwaardige fietsroutes niet alleen uit te gaan van optimale verbinding van woon- en werkgebieden in de stedelijke gebieden maar ook de verbinding naar de meer perifere woongebieden. Een combinatie met de impuls voor de verbinding van woon- en recreatiegebieden ligt daarbij voor de hand.

Reactie algemeen bestuur De verbinding met zowel perifere gebieden als stedelijke gebieden is voor de MRDH belangrijk. In het rapport ‘Fiets in de MRDH’ zijn potentievolle Metropolitane Fietsroutes gedefinieerd waarbij is gekeken naar verbindingen waar inwoners binnen 45 minuten fietsen een economische toplocatie bereiken. In dit rapport is zowel de verbinding van woongebieden in de stedelijke gebieden als landelijke woongebieden meegenomen. Dit is de leidraad voor aanmelding, verkenning en Pagina 31 van 75

realisatie van de Metropolitane Fietsroutes. De combinatie met een recreatieve impuls wordt gemaakt in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets, waar naar opwaardering van zowel utilitaire als recreatieve routes (en overlap daarin) wordt gekeken. Bereikbaarheid - Innovatie van mobiliteit Bij innovatie van mobiliteit verzoeken wij u om specifieke aandacht te hebben voor de consequenties van corona op het OV in de minder dichtbevolkte gebieden, en bij een eventuele vermindering van het OV voldoende oog te hebben voor blijvende bereikbaarheid in het totaal van de regio, waar mogelijk door gelijktijdige ontwikkeling en realisatie van innovatieve alternatieven. Reactie algemeen bestuur Zoals wij eerder in de beantwoording van uw zienswijze hebben aangegeven zijn de vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersauitoriteit op 24 maart jl. bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten. Bijsturing (op-/afschaling of bestendiging van tijdelijke maatregelen) vindt plaats via de bestuurlijke herijkingsmomenten.