Nota Schuldhulpverlening 2025-2028

Zorgorganisaties Schulden kunnen leiden tot mentale en fysieke klachten, waarvoor mensen vaak eerst bij de huisarts terechtkomen. Als financiële problemen aan de basis liggen van deze gezondheidsklachten, kunnen deze niet opgelost worden zonder passende ondersteuning. In de huidige samenleving ligt bij mentale problemen vaak de focus op het aanpakken van de medische symptomen, zonder de dieperliggende oorzaken voldoende te behandelen. Iemand kan bijvoorbeeld depressieve klachten uiten, terwijl het onderliggende probleem schulden betreft (iets dat niet altijd direct duidelijk wordt). Door middel van presentaties hebben we getracht huisartsen meer bewust te maken van deze verbanden en afspraken gemaakt voor een warme overdracht naar passende (schuld)hulpverlening. Het aanpakken van schulden is een essentieel onderdeel van het verbeteren van de gezondheid. Niet elke hulpvraag draait tenslotte om medische

zorg. In de komende periode zullen we ons verder inzetten om de samenwerking te versterken, zodat inwoners met schulden sneller en beter geholpen kunnen worden. Dit gebeurt onder meer via het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA)19 waarmee een omgeving wordt gecreëerd waarin zorg en ondersteuning vanuit verschillende domeinen elkaar versterken en toegankelijk en beschikbaar zijn wanneer nodig. Hierbij richt de samenwerking met schuldhulpverlening zich op het bereiken van inwoners met de grootste afstand tot een gezond leven. Inwoners in kwetsbare situaties hebben namelijk meerdere potentiële (en vaak ook onderliggende) problemen, zoals schulden.

Voor de Specifieke Uitkering (SPUK) kansrijke wijk, onderdeel armoede en schulden, is er voor de periode 2023 tot en met 2025 een bedrag van € 850.000 toegekend. Deze uitkering heeft verschillende thema’s. De interventies binnen armoede en schulden moeten bijdragen aan onder meer het halveren van het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030. De door het Rijk goedgekeurde interventies zijn: meertalig en beeldend maken van communicatiemateriaal, versterken lokale samenwerking, beperken van en beschermen tegen financiële risico’s (gericht op jongeren) en financiële ondersteuning dichtbij. Deze interventies maken onder hoofdstuk 7 deel uit van de aan de ambities verbonden maatregelen.

5.3 Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid De gemeente Delft participeert in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Samen met de partners zijn doelstellingen geformuleerd die de leefbaarheid en veiligheid, specifiek in Delft-West, moeten vergroten. Eén van deze hoofddoelen betreft het vergroten van de bestaanszekerheid. Iedereen heeft recht op een aantal zekerheden. Dat inwoners zich bijvoorbeeld niet overmatig zorgen hoeven te maken over de dingen die ze echt nodig hebben om te leven, zoals eten, kleding, een dak boven het hoofd, gezondheid en zorg als iemand ziek wordt. Mensen die te maken hebben met bestaansonzekerheid (bijvoorbeeld door problematische schulden) ervaren veel stress en leven vooral op de korte termijn. De inzet is er voornamelijk op gericht dat, in samenwerking met partners, een beter perspectief geboden kan worden20.

18 Rapport Personeel met schulden (2017) - Nibud 19 20231221 Regioplan Westland Schieland Delfland 2023.pdf (dejuistezorgopdejuisteplek.nl) 20 Gebiedsplan-Wij-West-2023-2043.pdf (delft.nl)

Nota Schuldhulpverlening

24

6. Wat zijn onze ambities?

Nota Schuldhulpverlening

25

In navolging op het coalitieakkoord zetten we ons huidige beleid voort en formuleren we vier ambities om schulden waar mogelijk te voorkomen en inwoners met (problematische) schulden eerder en sneller te helpen. Ook reflecteren wij op onze gemeentelijke rol als schuldeiser. Zoals eerder benoemd, is de eerste ambitie en toelichting gelijk aan een van de ambities uit de Nota Armoede21 omdat deze zowel verband houdt met (het voorkomen van) armoede als schulden. Wij willen dat inwoners kunnen omgaan met geld Volgens het Nibud is iemand financieel zelfredzaam wanneer hij weloverwogen keuzes maakt, zodanig dat de financiën in balans zijn op zowel korte als lange termijn. Het in balans zijn van de inkomsten en uitgaven is belangrijk bij financiële zelfredzaamheid, maar ook het doorhebben wanneer dat niet meer het geval is en de weg naar hulp weten. Het gaat ook over het kunnen vinden van de juiste informatie en het tijdig inschakelen van hulp. Goed leren omgaan met geld gaat meestal niet vanzelf. Daarom is het belangrijk dat kinderen van jongs af aan financiële vaardigheden aanleren zoals sparen, plannen en omgaan met verleidingen.

Volwassenen die niet financieel zelfredzaam zijn, kunnen leren hoe zij hun administratie op orde houden, hoe ze verantwoorde financiële keuzes kunnen maken, hoe ze financiële tekorten kunnen signaleren en leren om voorbereid te zijn op (on)voorziene gebeurtenissen.  

Wij willen meer inwoners met geldzorgen en/of beginnende betaalachterstanden eerder bereiken en laagdrempelig hulp bieden Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat geldzorgen en/of betaalachterstanden klein blijven en dat we in een vroeg stadium

hulp bieden. Waar mogelijk, door zoveel mogelijk inwoners met betaalachterstanden proactief te benaderen en een hulpaanbod te doen via vroegsignalering. Daarnaast door beschikbare hulp onder de aandacht te brengen en laagdrempelig en dichtbij aan te bieden. We gaan hierbij specifiek met en voor jongeren aan de slag.  

Wij willen meer inwoners helpen met het oplossen van problematische schulden en snel perspectief bieden op een duurzame schuldenvrije toekomst Zoals eerder benoemd, neemt het aantal huishoudens met problematische schulden toe in Delft en bereiken we op dit moment lang niet iedereen. De afgelopen jaren hebben we veel ingezet op communicatie om de bekendheid van de Financiële Winkel en hun bereik onder inwoners met problematische schulden te vergroten. Toch weten nog niet alle inwoners waar zij terecht kunnen of zetten zij de stap naar hulp niet (tijdig), waardoor problemen toenemen. Daarom blijft dit een belangrijk aandachtpunt voor de komende jaren. Áls inwoners de stap zetten om hulp te vragen, is het belangrijk dat zij zo min mogelijk drempels ervaren en effectief worden geholpen. Als er snel schuldenrust ontstaat en de stress afneemt, ontstaat ruimte voor perspectief op een nieuwe start.   

Het doel van deze ambitie is hiermee tweeledig: • het bereik van inwoners met problematische schulden vergroten; • onze hulpverlening optimaliseren.

Wij willen vanuit onze rol als schuldeiser geen onnodig hoge schulden veroorzaken en de totstandkoming van schuldregelingen niet in de weg staan Naast de rol van schuldhulpverlener, hebben we als gemeente soms ook de rol van schuldeiser. Er kunnen bijvoorbeeld schulden ontstaan vanuit de Participatiewet. Bijvoorbeeld als een inwoner te veel of ten onrechte bijstand heeft ontvangen, of als sprake is van leenbijstand. Maar ook bij het innen van regionale belastingen door de Regionale Belastinggroep en parkeerboetes door Parkeren Delft. Tot een aantal jaar geleden was ons invorderingsproces met name gericht op het snel en zo veel mogelijk invorderen van openstaande vorderingen. We zagen dat dit proces niet altijd effectief was en onnodig tot problemen leidde. Daarnaast is er meer bekend over de meerwaarde van sociaal incasseren. Het is van belang dat de gemeente als schuldeiser meewerkt aan het voorkomen van het ontstaan en oplopen van schulden. Inwoners met (problematische) schulden die hulp zoeken, zijn erbij gebaat dat er snel schuldenrust komt en zicht op nieuw perspectief. Om hieraan bij te dragen, is het belangrijk dat wij schuldregeling niet in de weg staan en de totstandkoming hiervan bespoedigen.  

21 https://www.delft.nl/sites/default/files/2023-05/Nota%20armoede.pdf

Nota Schuldhulpverlening

26

7. Wat gaan we doen?

Nota Schuldhulpverlening

27

Onze ambities en het belang om deze problemen bij inwoners op te lossen zijn groot. Aan de andere kant is de maakbaarheid hiervan niet grenzeloos en zijn de middelen niet oneindig. Autonomie van het individu weegt zwaar en de invloed van rijksbeleid is groot. Zoals benoemd in hoofdstuk 3, heeft het kabinet in het regeerprogramma verschillende plannen rondom het voorkomen en oplossen van schulden gepresenteerd. Wij zijn positief over deze plannen. Hoewel deze plannen verder moeten worden uitgewerkt, is voorzienbaar dat deze gevolgen zullen hebben voor onze gemeentelijke hulpverlening. Aanvullend daarop schetsen we hieronder concrete maatregelen om stappen te zetten in de richting van de te realiseren ambities, binnen onze invloedssfeer en de relatief beperkte middelen die beschikbaar zijn. Schulden zijn vaak een bron van veel aanpalende problematiek. Daarom zullen we blijven onderzoeken hoe we deze uitdagingen integraal kunnen oppakken. Dat betekent dat ook bij bijvoorbeeld pilots in Delft-West of de visie op de sociale basis schuldenproblematiek een rol heeft. Daarnaast betekent het ook dat zowel op inhoud als op governance er blijvende aandacht zal zijn of we nog de juiste dingen op de juiste manier doen.

7.1 Maatregelen bij ambitie 1 Wij willen dat inwoners kunnen omgaan met geld. Deze ambitie is gelijk aan één van de ambities uit de Nota Armoede22. De maatregelen die in de Nota Armoede zijn verbonden aan deze ambitie, zijn met name gericht op kinderen. We vullen deze maatregelen aan met twee maatregelen uit de Voorstellen kinderarmoede23 (bijlage Nota Armoede) en met een nieuwe maatregel. Een volledig overzicht staat hieronder. Een toelichting op de maatregelen uit de Nota Armoede en de bijlage ’Voorstellen kinderarmoede’ is opgenomen in die documenten. 1. De Week van het Geld intensiveren (Nota Armoede) 2. Scholen faciliteren bij financiële educatie (Nota Armoede) 3. Jongerencampagne armoede en schulden (Voorstellen Kinderarmoede Nota Armoede) 4. Ping Ping app (Voorstellen Kinderarmoede Nota Armoede) 5. Schuldenescapekoffer (SPUK kansrijke wijk Armoede en Schulden Delft-West).

Maatregel 5: schuldenescapekoffer De schuldenescapekoffer is een instrument om met inwoners op een laagdrempelige manier bezig te zijn met financiële vraagstukken. Het spel richt zich specifiek op het voorkomen van schulden en helpt om het taboe op een lastig thema als schulden spelenderwijs te doorbreken. Door middel van dit spel willen we mensen laten ervaren wat de impact is die geldproblemen kan hebben op hun leven en hun toekomst. 22 https://www.delft.nl/sites/default/files/2023-05/Nota%20armoede.pdf 23 https://delft.notubiz.nl/document/12650506/1/Voorstellen_Kinderarmoede_%28Nota_Armoede%29

Nota Schuldhulpverlening

28

In dit interactieve leermiddel zitten belangrijke lessen verwerkt over het voorkomen van schulden. Zo gaat het in op onder­ werpen als inkomsten en uitgaven, budgetteren, kansspelen en geldezels. Het spel wordt gespeeld onder begeleiding van de Financiële Winkel. We zetten het spel op zoveel mogelijk plekken preventief in om het bewustzijn over schuldenproblematiek te vergroten. Bijvoorbeeld op scholen en als onderdeel van de trainingen van de Trainingsunit (zie maatregel 5 van ambitie 3). Het is uiteindelijk de bedoeling dat men ontvanke­ lijker wordt voor voorlichting, sneller de ruimte voelen om eigen zorgen te delen en te beseffen dat het belangrijk is om hulp te vragen.

7.2 Maatregelen bij ambitie 2 Wij willen meer inwoners met geldzorgen en/of beginnende betaalachterstanden eerder bereiken en laagdrempelig hulp bieden. 1. Evaluatie en doorontwikkeling vroegsignalering 2. Optimaliseren positionering Geldzaken voor Elkaar 3. Projecten gericht op het bereiken van jongeren met geldzorgen of schulden (SPUK kansrijke wijk Armoede en Schulden Delft-West).

Maatregel 1: evaluatie en doorontwikkeling vroegsignalering We hebben in Delft een goede basis voor de uitvoering van vroegsignalering. Net als op landelijk niveau kijken we in Delft doorlopend of en op welke manier we onze aanpak kunnen verbeteren. De Nationale Ombudsman heeft recent een

onderzoek24 gedaan naar de uitvoering van vroegsignalering door gemeenten. Eind 2024 start het ministerie van SZW met de evaluatie van de Wgs en Vroegsignalering. Wij nemen de uitkomsten van beide onderzoeken mee in een stappenplan om onze aanpak te optimaliseren. Onderdelen van het stappenplan zijn: • We evalueren onze huidige werkwijze doorlopend en onderzoeken of een efficiëntieslag mogelijk is om meer inwoners met achterstanden te bereiken. Voor de manier waarop we inwoners het beste kunnen benaderen, zullen we bijvoorbeeld kijken naar de behoefte en gebruiken van verschillende doelgroepen. • Zowel uit landelijke als Delftse cijfers blijkt dat een persoon­ lijke benadering van inwoners de meest succesvolle manier is om inwoners te bereiken. Met de aangekondigde aanvullende middelen25 vanuit het Rijk breiden we onze capaciteit uit om extra in te zetten op vroegsignalering en meer inwoners te bereiken en hulp te bieden. • We nemen onze schriftelijke communicatie onder de loep met als doel om hiermee meer inwoners te bereiken. Onderdeel van de aanpassing is het meertalig en beeldend maken van de e-mails, brieven en flyers. Zo kunnen we hiermee ook doelgroepen zoals anderstaligen en laaggeletterden bereiken (onderdeel van Kansrijke Wijk armoede en schulden Delft-West).

• Het aanvullen van de signalen van huidige vaste lasten partners met de lijst die het CAK op verzoek van gemeenten aanlevert. Op deze lijst staan namen van inwoners die vanaf zes maanden een betaalachterstand hebben bij de zorgverzekeraar en daardoor, naast hun verzekeringspremie, ook een

boetepremie moeten betalen waardoor nog meer financiële problemen kunnen ontstaan. Met deze lijst kunnen we de signalen van andere signaalpartners verrijken en ook aan deze inwoners een hulpaanbod doen. • De afgelopen jaren zijn op verzoek van het Rijk pilots uitgevoerd om ervaring op te doen met andere signaalpartners, zoals hypotheekverstrekkers (banken), en regionale lokale overheden, zoals lokale belastinginners. Naar verwachting leiden deze pilots op termijn tot de uitbreiding van de signaalpartners die betaalachterstanden mogen melden bij gemeenten. Ook wordt momenteel gekeken of drinkwater­ bedrijven, net als energieleveranciers, naast een vroegsignaal – als de betaalachterstand niet is opgelost – ook een ‘afsluitsignaal’ kunnen/mogen afgeven aan gemeenten. Gemeenten kunnen dan ook in een later stadium nog een hulpaanbod doen.  

Maatregel 2: optimaliseren positionering en doorontwikkeling Geldzaken voor Elkaar Het loket Geldzaken voor Elkaar bestaat nog maar kort. Tot op heden is hun bereik onder inwoners nog niet zo groot als gehoopt. Het kost tijd en inspanning om dit loket bekend te maken onder een breed publiek. Geldzaken voor Elkaar spant zich hier op verschillende manieren voor in. Zij zetten in op communicatie, houden spreekuur op een nieuwe locatie in Delft-West en hebben contact met organisaties die met de doelgroep in aanraking komt. De rol van vrijwilligersorganisaties is erg belangrijk in de schuldhulpverlening die we als gemeente aanbieden. Om het bereik te vergroten, nemen we Geldzaken voor Elkaar waar mogelijk mee

24 https://www.nationaleombudsman.nl/system/files/onderzoek/20240005%20%20R%20%20%20%20Hoe%20eerder%2C%20hoe%20beter.pdf 25 kamerbrief

Nota Schuldhulpverlening

29

in onze communicatie en verwijzingen met betrekking tot hulp bij geldzorgen. Daarnaast denken we mee over andere manieren om dit doel te bereiken. Ook op de lange termijn, bijvoorbeeld als het Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid in Delft-West eindigt.  

Maatregel 3: projecten gericht op het bereiken van jongeren met geldzorgen of schulden (SPUK kansrijke wijk Armoede en Schulden Delft-West) Inzet ‘Speaking Minds’ | Speaking Minds is een initiatief van Stimulansz, Defence for Children en Save the Children. Het is een erkende methodiek om kinderen en jongeren actief te betrekken bij het maken van beleid en jongerenparticipatie mogelijk te maken op het thema armoede en schulden. Het werkt als volgt: de gemeente komt met een gerichte hulpvraag en de jongeren buigen zich hierover. Onder leiding van ervaren trainers brengen zij advies uit aan de gemeente, de school en andere geïnteresseerden. Verder leren de jongeren tijdens het traject hoe beleid tot stand komt, op welke wijze zij hun stem kunnen laten horen en wat hen dit oplevert. In Delft hebben we sinds 2020 al meerdere keren Speaking Minds-projecten gedaan.  

Inmiddels heeft de gemeente twee medewerkers via een train-de-trainer-traject opgeleid om Speaking Minds uit te kunnen voeren. Tot op heden hebben we Speaking Minds uitgevoerd op het Grotius College. Het is de bedoeling om Speaking Minds ook op andere scholen (bovenbouw primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo) uit te voeren. Er zijn binnen de huidige capaciteit één tot twee projecten per jaar mogelijk. Door de extra middelen vanuit Delft-West komt er een extra Speaking Minds project in 2025 en worden er opnieuw twee collega's opgeleid om Speaking Minds uit te voeren. Project ‘Preventie van geldzorgen bij jongeren’ | Het bereiken van jongeren met geldzorgen is een uitdaging. Daarom is hier zowel op landelijk niveau als in Delft veel aandacht voor. Samen met partners van het Pact tegen de Armoede en andere relevante partners uit de stad starten we een traject om een aanpak te ontwikkelen die gericht is op het preventief bereiken van jongeren om armoede en schulden te voorkomen. We hebben de wens om dit traject samen te doen met Divosa, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Humanitas, Sociaal Werk Nederland, Sterk uit Armoede en Pharos. Met als doel om tools en methoden te ontwikkelen die kunnen helpen om andere lokale vraagstukken aan te pakken.

7.3 Maatregelen bij ambitie 3 ‘Wij willen meer inwoners helpen met het oplossen van problematische schulden en snel perspectief bieden op een duurzame schuldenvrije toekomst.’ Het bereik van inwoners met problematische schulden vergroten: 1. Vergroten bekendheid Financiële Winkel

2. In gesprek met de inwoners zelf 3. Inzetten op (betere) samenwerking met andere ‘signaalpartners’ Onze hulpverlening optimaliseren: 1. Invoeren basisdienstverlening schuldhulpverlening 2. Passende begeleiding voor een duurzame schuldenvrije toekomst 3. NVVK-arrangement 4. Aanpak voor studerende jongeren met problematische schulden 5. Doorlopend klanttevredenheidsonderzoek

Maatregel 1: vergroten bekendheid Financiële Winkel De afgelopen jaren hebben we veel ingezet op communicatie rond schuldhulpverlening om de bekendheid van de Financiële Winkel en hun bereik onder inwoners met problematische schulden te vergroten. Helaas weet nog steeds niet iedereen waar ze terecht kunnen voor hulp of zetten ze de stap naar hulp niet. De (herhaling van) communicatie met inwoners blijft een van de belangrijkste instrumenten die we inzetten om inwoners te bereiken. De communicatieadviseur armoede en schulden heeft bij de Nota Armoede een communicatieplan opgesteld met onderstaande vier communicatiedoelen die (ook) betrekking hebben op schulden. Er is daarom geen apart communicatieplan nodig voor deze nota. We vullen het bestaande communicatieplan wel aan met specifieke actiepunten voor het bereiken van ondernemers. • Meer Delftse inwoners informeren over armoede, armoederegelingen en schulden, met een extra focus op de doelgroepen anderstaligen, jongeren, ouderen/65+, werkende armen en laaggeletterden. • Meer partners informeren en kennis van partners vergroten

Nota Schuldhulpverlening

30

over armoede, armoederegelingen en schulden, met een extra focus op de volgende doelgroepen: maatschappelijke partners, hulpverlening en scholen. • Bestaande communicatiemateriaal en kanalen over armoede en schulden optimaliseren. • Mensen in armoede en met schulden actief opzoeken op logische vindplaatsen.

We onderzoeken hoe we via bestaande netwerken in Delft in contact kunnen komen met meer inwoners (zoals ervarings­ deskundigen) met financiële zorgen. Hierbij hebben we oog voor verschillende doelgroepen. Voor ouderen kan dit bijvoorbeeld via ouderenadviseurs van Delft voor Elkaar en door aan te sluiten bij Café Positief Gezond omdat onder anderen ouderen daar naartoe gaan.

Het communicatieplan wordt elk jaar intern besproken. Afhankelijk van behaalde resultaten en/of noodzaak passen we deze communicatiedoelen aan.  

Maatregel 3: inzetten op (betere) samenwerking met andere ‘signaalpartners’

Maatregel 2: in gesprek met de inwoners zelf Ondanks onze inzet op communicatie de afgelopen jaren, nam het aantal aanmeldingen bij de Financiële Winkel minder sterk toe dan gehoopt. Naast dat we blijven inzetten op communicatie, gaan we in gesprek met inwoners zelf. Het doel van deze gesprekken is om van inwoners zelf te horen of men wel/niet bekend is met het hulpaanbod op het gebied van geldzorgen en schulden en waarom zij de stap naar hulp wel/niet zetten. Door middel van deze gesprekken hopen we meer inzicht te krijgen in hun behoeften zodat we hierop kunnen aansluiten bij de doorontwikkeling van ons beleid rondom schulden. We sluiten aan bij de pilot ‘Zorg, welzijn en ondersteuning’ die wordt uitgevoerd in Delft-West. Voor deze pilot wordt eerst een kwalitatieve analyse gedaan voor een specifieke flat in Delft-West waarbij wordt gekeken of bewoners bekend zijn bij hulp- en zorgaanbieders en welzijnsorganisaties. Daarna volgen gesprekken met de inwoners uit deze flat. In deze gesprekken komt aan bod of zij het hulpaanbod in Delft kennen, waarom zij wel/geen stap naar hulp zetten en wat wij kunnen doen om hen te helpen de stap naar hulp toch te zetten.

Ketensamenwerking | Schulden leiden tot mentale en lichamelijke klachten. Voor mensen met schulden is de drempel om hierover te praten en hulp te zoeken voor het oplossen hiervan vaak hoog. Om toch met deze inwoners in contact te komen en hulp te bieden, is het belangrijk om samen te werken met hun bestaande sociale netwerk of organisaties waar zij al in beeld zijn, zoals hulpverleners, werkgevers, maatschappelijk werkers of brugfunctionarissen op scholen. Als bij hen bekend is dat inwoners financiële problemen hebben of weten waar zij op kunnen letten en weten welke hulp er beschikbaar is, kunnen zij dit bespreekbaar maken en, als de inwoner hiervoor open staat, warm overdragen. Zoals ook benoemd in hoofdstuk 5 werken we al samen met de Rechtbank Den Haag en zijn we gestart met de voorbereidingen voor een samenwerking met werkgevers en zorgverleners. Deze samenwerking willen we verder uitbreiden. We brengen hiervoor eerst in beeld welke potentiële partners er zijn en bakenen deze groep af. Vervolgens bepalen we per groep hoe deze samenwerking eruitziet (informeren/warm overdragen/ fysiek samenwerken op één locatie). Daarna starten we met de benadering van partners.  

Nota Schuldhulpverlening

31

Periodiek overleg met partners voor de hulp aan ondernemers | Voor ondernemers werken we samen met een aantal vaste partners. Om goed te kunnen inspelen op ontwikkelingen en ondernemers te bereiken, initiëren wij in het verlengde van het beleidsoverleg ‘hulp bij financiële problemen’ ook een periodiek overleg met partners voor de hulp aan ondernemers. Warme overdracht tussen financiële hulporganisaties | Er zijn in Delft verschillende organisaties die hulp bieden aan inwoners met geldzorgen of schulden. Als na aanmelding blijkt dat een andere hulporganisatie meer geschikt is voor de problematiek worden inwoners daarnaar verwezen. Om bij de overgang tussen organisaties geen inwoners te ‘verliezen’, is het belangrijk om hen niet alleen te wijzen op andere hulp, maar om hen warm over te dragen. We onderzoeken waar dit nog geen vaste werkwijze is en zorgen dat dit een nieuwe standaard wordt. Passend binnen de kaders van privacywetgeving. Sociale kaart armoede en schulden (Kansrijke wijk Armoede en Schulden Delft-West) | Om de bekendheid van de beschikbare hulp rondom financiële problemen te vergroten, ontwikkelen we een sociale kaart met een totaaloverzicht van partners die actief zijn op gebied van armoede en schuldhulpverlening. Trainingsavond partners (Kansrijke wijk Armoede en Schulden Delft-West) | We organiseren een trainingsavond voor partners in de stad.

Het doel is om hun kennis en deskundigheid op gebied van armoede en schulden te vergroten.

Maatregel 4: invoeren basisdienstverlening schuldhulpverlening In hoofdstuk 3 stonden we stil bij de basisdienstverlening. Het kabinet, de VNG, NVVK en Divosa hebben in maart 2024 een ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’ geformuleerd. Deze basisdienstverlening bestaat uit verschillende elementen26 waar gemeenten direct (1), op de middellange <1 jaar (2) en lange termijn >1 jaar (3) aan moeten voldoen. De basisdienstverlening is nog in ontwikkeling. Daarom wordt dit overzicht regelmatig aangepast en aangevuld. Ons hulpaanbod voldoet in de basis aan veel elementen uit de eerste en tweede categorie. Wij zijn nog niet aangemeld bij het Convenant lokale overheid. Dit is een van de actiepunten waar we in het kader van ambitie 4 mee aan de slag gaan. Daarnaast is het vormgeven en bieden van begeleiding en de elementen die daarmee samenhangen een van de belangrijkste onderdelen van de basisdienstverlening (zie ook maatregel 5). Voor een aantal elementen waar we nu in de basis aan voldoen onderzoeken we of optimalisering mogelijk is. Bijvoorbeeld ten aanzien van ons aanmeldproces en ons aanbod per doelgroep. We kijken bijvoorbeeld naar mogelijkheden om bestaande drempels te verlagen.

In dit verband zijn schuldhulpverleners sinds half 2024 beschikbaar voor financiële hulpvragen op de inlooplocatie in Delft-West en starten we eind 2024 met een wekelijks inloopspreekuur op het stadskantoor.  

Maatregel 5: passende begeleiding voor een duurzame schuldenvrije toekomst Het ontstaan van schulden kan verschillende oorzaken hebben. Dit kan bijvoorbeeld gedragsgerelateerd zijn of een gevolg zijn van gebeurtenissen zoals het verliezen van werk of een echtscheiding. Of en welke begeleiding mensen nodig hebben om te voorkomen dat zij opnieuw schulden maken, verschilt per

persoon. Met passende begeleiding kan recidive worden voorkomen. Begeleiding kan daarom voor schuldeisers een belang­ rijke reden zijn om akkoord te gaan met het voorstel dat de schuldhulpverlener doet om schulden op te lossen. Het ont­ breken hiervan kan eveneens een reden zijn om niet akkoord te gaan. We nemen de komende periode verschillende stappen om een begeleiding op maat vorm te geven en aan te bieden. De begeleiding kan bijvoorbeeld bestaan uit periodieke gesprekken en coaching, het volgen van trainingen en het inzetten (en op termijn afbouwen) van budgetbeheer. De schuldhulpverlener en inwoner stellen samen vast welke vorm van begeleiding nodig is en leggen dit gemotiveerd vast. We zetten in op intrinsieke motivatie van inwoners. Het niet nakomen van afspraken kan in uiterste gevallen leiden tot opschorting of beëindiging van het traject. Borgen Trainingsunit en uitbreiden doelgroep | De Trainingsunit is een onderdeel van Financiële Winkel dat financiële trainingen voor inwoners verzorgt. Halverwege 2023 is de Trainingsunit gestart met trainingen voor inburgeraars in het kader van de Wet Inburgering. Ook de trainingen die binnen JPF-trajecten worden gegeven, zijn ondergebracht bij de Trainingsunit.

In 2024 hebben we hebben circa twintig trainingen ontwikkeld die, afhankelijk van de situatie en behoefte van de inwoner, kunnen worden ingezet als onderdeel van hun begeleiding. Deze trainingen gaan over het schuldhulpverleningstraject zelf en over verschillende thema’s rondom het onderwerp financiën zoals het ordenen en voeren van administratie, het beheren, verruimen of besparen op inkomen en uitgaven, de impact van life events en impulsbeheersing bij verleidingen.

26 https://vng.nl/sites/default/files/2024-07/basiselementen1.pdf

Nota Schuldhulpverlening

32

In het vierde kwartaal van 2024 start een pilot om deze aanpak in de praktijk te brengen, te evalueren en door te ontwikkelen. Deze pilot richt zich op inwoners met een lopend traject binnen de Financiële Winkel. Als de aanpak voldoet, wordt de doelgroep verder uitgebreid met uiteindelijk als doel om alle inwoners met een financiële hulpvraag (zonder of met schulden) te begeleiden. Zoals voor bijstandsgerechtigden die een bijstandsuitkering aanvragen of weer starten met werken (zie maatregel 2 van ambitie 4). Hierdoor kan de Trainingsunit ook preventief worden ingezet. Onderzoek budgetbeheer intern organiseren | Jaarlijks krijgen circa 300 inwoners van Delft budgetbeheer. Het grootste gedeelte doorloopt een schuldhulpverleningstraject. Budgetbeheerders beheren het geld van inwoners en zorgen ervoor dat rekeningen

worden betaald. Onderdeel van de mogelijke financiële begeleiding van inwoners (naast andere vormen van begeleiding) is het afbouwen van deze hulp als iemand daaraan toe is. Om processen goed op elkaar aan te laten sluiten, willen we budgetbeheer intern organiseren.

Op dit moment hebben we budgetbeheer uitbesteed aan externe organisaties. Deze aanbesteding loopt in principe eind 2026 af. Het is een omvangrijk en tijdrovend proces om budgetbeheer intern te organiseren. In 2025 brengen wij in kaart wat hiervoor nodig is en of dit haalbaar is.

De voordelen hiervan voor de inwoners zijn: • De inwoner heeft één aanspreekpunt voor budgetbeheer en schuldhulpverlening; • Er zijn kortere communicatielijnen en een betere samen­ werking tussen de interne budgetbeheerder en schuldhulp­ verlener mogelijk; • Snellere instroom, doorstroom en uitstroom budgetbeheer en schuldhulpverlening.

Maatregel 6: NVVK-arrangement De NVVK heeft als branchevereniging NVVK een manier ontwikkeld om schuldregelen te vergemakkelijken en, waar mogelijk, te versnellen. Dit is het NVVK-arrangement. Het arrangement bestaat uit drie onderdelen: 1 schuld, 1 deal en 1 kanaal. De Financiële Winkel zet momenteel al zoveel mogelijk in op saneringskredieten (1 schuld) in plaats van schuld­ bemiddelingstrajecten. Vanaf 2024 starten we met collectief schuldregelen (1 deal) en sluiten we aan op het schuldenknooppunt (1 kanaal). Door onder meer de standaard afspraken met schuldeisers en de veelal geautomatiseerde processen vergemakkelijken en versnellen deze verschillende onderdelen van het NVVK-arrangement het schuldregelen. Hierdoor heeft de inwoner sneller schuldenrust en blijft er voor de schulpverleners uiteindelijk meer tijd over voor financiële begeleiding van inwoners.

Nota Schuldhulpverlening

33

Maatregel 7: aanpak voor studerende jongeren met problematische schulden Jongeren met problematische schulden zonder startkwalificatie kunnen zich aanmelden voor het JPF (zie ook hoofdstuk 4). In de praktijk zien we een toename van het aantal studerende jongeren met problematische schulden die al een startkwalificatie hebben behaald. Zij komen niet in aanmerking voor het JPF, maar hebben wel hulp nodig bij het oplossen van hun schulden. Ook hebben zij vaak behoefte aan een vorm van begeleiding. Om te voorkomen dat zij (moeten) stoppen met studeren, willen we deze jongeren perspectief bieden en hen ruimte geven om te werken aan hun toekomst. We verkennen de mogelijkheden om ook deze jongeren te helpen.

Maatregel 8: klanttevredenheidsonderzoeken Doorlopend klanttevredenheidsonderzoek | Voorheen namen we periodiek klanttevredenheidsonderzoeken af bij inwoners na afloop van hun schuldhulpverleningstraject. In de praktijk leidde dit tot weinig respons omdat het vaak al lang geleden was dat zij in het traject zaten. Eind 2024 starten wij doorlopend met klanttevredenheidsonderzoeken onder inwoners die hulp van de Financiële Winkel ontvangen. Zij ontvangen vanaf dan gedurende het traject op verschillende momenten een vragenlijst. Met de feedback die we ontvangen, kunnen we onze werkwijze evalueren en, waar mogelijk, optimaliseren. Onderzoek vroegtijdig en tussentijds uitval in schuldhulpverleningstrajecten | We starten in 2025 een onderzoek naar de redenen die voor die inwoners waarvan hun traject vroegtijdig of de tussentijds zijn beëindigd. Ook deze feedback geeft ons hopelijk nieuwe concrete inzichten over manieren waarop we onze werkwijze kunnen optimaliseren.

7.4 Maatregelen bij ambitie 4 ‘Wij willen vanuit onze rol als schuldeiser geen onnodig hoge schulden veroorzaken en de totstandkoming van schuldregelingen niet in de weg staan.’ 1. 2. 3. 4.

Sociaal incasseren van publieke schulden Voorkomen schulden bij bijstandsgerechtigden Aanmelden Convenant lokale overheid Afzien van onze preferente positie in schuldregelingen

Maatregel 1: sociaal incasseren van publieke schulden Sociaal incasseren is een mensgerichte incasso die is gericht op een duurzame en haalbare oplossing voor inwoners met schulden. Kenmerkend voor sociale incasso is dat er persoonlijk contact is met de inwoners om hun situatie te begrijpen en daarop afgestemd afspraken te maken over het aflossen van de schulden. Het doel van sociale incasso is om te voorkomen dat inwoners meer moeten aflossen dan mogelijk is waardoor zij te weinig overhouden om van te leven en er andere schulden ontstaan. Voor inwoners met een bijstandsuitkering houden we 5% in voor de aflossing van schulden. Voor inwoners zonder uitkering zijn er verschillende momenten waarop we persoonlijk contact opnemen om samen te kijken wat haalbaar is. Bijvoorbeeld voor het afspreken van een passende betaalregeling en, als hier afspraken over zijn gemaakt, na zes maanden opnieuw om na te gaan of er iets is veranderd in de situatie van de inwoner waardoor de gemaakte afspraken moeten worden gewijzigd. Komt de inwoner de gemaakte afspraak niet na? Dan nemen we

opnieuw contact op om beslag door ons of een deurwaarder te voorkomen. Sociaal incasseren is een arbeidsintensief proces. Of het altijd haalbaar is om de verschillende stappen te zetten, is hierdoor afhankelijk van het aantal terugvorderingen. We blijven onderzoeken of en op welke manier we ons proces beter af kunnen stemmen op de behoefte van inwoners om hen zo goed mogelijk te ondersteunen en meer financiële problemen te voorkomen. Ook door vanuit de rol van schuldeiser en schuldhulpverlener meer samen te werken. Bijvoorbeeld voor ondernemers met openstaande TOZO-schulden (de tijdelijke overbruggingsregeling voor ondernemers ten tijde van Covid-19). Veel ondernemers kampen op dit moment met vorderingen uit de coronacrisis die moeten worden terug­ betaald. Zowel bij de Belastingdienst als bij lokale overheden. Voor openstaande TOZO-vorderingen onderzoeken we of we ondernemers beter kunnen helpen door samen te werken met schuldhulpverleners om enerzijds afspraken te maken over de terugbetaling van de vorderingen en anderzijds hulp te bieden bij bredere financiële vraagstukken. Dit is tegelijkertijd ook een manier om meer ondernemers met schulden en/of geldzorgen te bereiken.   

Maatregel 2: voorkomen schulden bij bijstandsgerechtigden Bijstand is landelijk een veel voorkomende bron van schulden. Recent is uit onderzoek27 gebleken dat één op de vijf bijstandsgerechtigden een openstaande bijstandsschuld heeft. In Delft heeft circa 15% (oktober 2024) van het aantal bijstandsgerechtigden een openstaande bijstandsschuld. Deze schulden kunnen bestaan uit terugvorderingen met overtreding van de inlichtingenplicht, vorderingen zonder overtreding, leningen of overige

27 https://esb.nu/wp-content/uploads/2024/08/000-000_deBruijn3-1.pdf

Nota Schuldhulpverlening

34

bijstandsschulden. Er zijn verschillende manieren om bijstandsschulden, waar mogelijk, te voorkomen zoals door heldere communicatie over het risico op schulden en door de bijstand zo snel mogelijk te beëindigen als bekend is dat het recht hierop vervalt. Bijvoorbeeld bij de overgang naar werk. Om bijstandsschulden te voorkomen, nemen we verschillende stappen: • Vanuit de Pilot ‘Zonder geldzorgen naar Werk’ zijn in mei 2024 twee financieel specialisten gestart die bijstands­ gerechtigden die (deeltijd) gaan werken begeleiden. Hierdoor worden financiële problemen voorkomen bij de overgang naar werk en ervaren inwoners minder stress als zij vanuit een bijstandsuitkering aan het werk gaan. Deze pilot loopt tot 2026 en wordt tussentijds en na afloop geëvalueerd om vast te stellen of deze aanpak wenselijk is voor de toekomst. • We nemen onze communicatie rondom bijstand onder de loep en kijken op welke momenten en op welke manier we inwoners duidelijker kunnen informeren over het risico op schulden. • We geven prioriteit aan de snelle beëindiging van bijstand als sprake is van een verandering in omstandigheden waardoor het recht op bijstand (gedeeltelijk) vervalt.  

schuldregeling wordt getroffen. De gemeente Delft, de Regionale Belastinggroep en Parkeren Delft zijn regelmatig schuldeisers in schuldhulpverleningsdossiers. Door het afsluiten van dit convenant worden tijd en incassokosten bespaard en krijgen inwoners sneller duidelijkheid en perspectief op een nieuwe toekomst.  

Maatregel 4: afzien van onze preferente positie in schuldregelingen In het geval van bijstandsschulden heeft de gemeente een preferente positie ten opzichte van andere schuldeisers. Dit heeft tot gevolg dat wij onder andere in schuldregelingen recht hebben op het dubbele van de afloscapaciteit van een inwoner met problematische schulden ten opzichte van andere concurrente schuldeisers. Dit kan tot gevolg hebben dat schuldeisers niet mee willen werken aan schuldregelingen. De NVVK heeft het Rijk in een brief eerder opgeroepen om landelijk af te zien van preferentie. Wij willen hierop vooruitlopen en de bereidheid van andere (concurrente) schuldeisers waarderen door hen als gelijke te behandelen. Voor het afzien van onze preferente positie in schuldregelingen, is een collegebesluit nodig en voorbereidingen in de uitvoering. We starten in de eerste helft van 2025 met de voorbereiding hiervan.

Maatregel 3: aanmelden convenant lokale overheid Het convenant lokale overheid is een initiatief van de NVVK om de totstandkoming van schuldregelingen met lokale publieke schuldeisers te vergemakkelijken en te versnellen. Concreet betekent dit dat lokale schuldeisers, met wie dit convenant wordt afgesloten, bij voorbaat akkoord gaan met betalings­ voorstellen van schuldhulpverleners en dat incassomaatregelen tijdelijk worden gepauzeerd als de voorbereidingen voor een

Nota Schuldhulpverlening

35

8. Indicatoren

Nota Schuldhulpverlening

36

Om het effect van de maatregelen te monitoren, hebben we een aantal indicatoren opgesteld met een toelichting waarom we deze indicatoren hebben gekozen. Op veel indicatoren hebben we zelf invloed. Anderen zijn mede afhankelijk van sociaal maatschappelijke ontwikkelingen en landelijk beleid. Door de ontwikkelingen die we de komende periode verwachten, is het mogelijk dat we deze indicatoren of doelstellingen tussentijds aanpassen of dat we nieuwe indicatoren toevoegen. Een volledig schuldhulpverleningstraject is jaar overstijgend. Onderstaande indicatoren lenen zich voor jaarlijkse monitoring. Echter, willen we daarnaast graag inzicht hebben in de voortgang van de hele trajecten. Voor hoeveel inwoners die een intakegesprek hebben gehad, komen we tot een akkoord met schuldeisers of worden succesvol doorgeleid naar de Wsnp? Hoeveel schuldregelingen worden er uiteindelijk succesvol afgerond? En in welk deel van het proces en met welke reden vallen inwoners voortijdig uit? De komende periode maken we dit inzichtelijk. NB. De verschillende indicatoren binnen de categorie ‘schuldhulpverlening’ zijn jaar overstijgend en houden geen verband met elkaar. Dit betekent dat er bijvoorbeeld geen verbinding kan worden gemaakt tussen het aantal aanmeldingen en het percentage succesvol afgeronde trajecten per jaar.

Daarnaast is het belangrijk om bij ondernemers te realiseren dat het tot op heden gaat om relatief lage aantallen inwoners per jaar. Dit heeft als gevolg dat bij afwijkende aantallen de resultaten per jaar sterk van elkaar kunnen verschillen. Ook in de komende periode delen we de voortgang, ontwikkelingen en resultaten jaarlijks in het jaarverslag schuldhulpverlening.

Nota Schuldhulpverlening

37

Omschrijving

Indicator

Beginsituatie 2023

Beoogde situatie 2028

Vroegsignalering

1. Aantal inwoners dat we bereiken om een hulpaanbod te doen

816 p.j. (28% van het totale aantal meldingen)

1200

2. Aantal inwoners dat ons hulpaanbod accepteert

394 p.j. (48% van de inwoners dat we bereiken)

500 (50% van de inwoners die we bereiken)

3. Aantal aanmeldingen

Particulieren: 460, Ondernemers: 61

Particulieren: 585 per jaar.(ca. 5% stijging per jaar), Ondernemers: 80 per jaar (ca. 5% stijging per jaar)

4. De gemiddelde hoogte van de gemiddelde vastgestelde schuld.

Particulieren: € 40.315,-, Ondernemers: €115.107,-

Daling per jaar

5. % intakes dat leidt tot vorm van hulp ten opzichte van % dat niet leidt tot hulp.

Particulieren: 80% wel hulp, 20% geen hulp Ondernemers: 72% wel hulp, 28% geen hulp

% wel hulp blijft minimaal gelijk

6. % van de mensen die na stabilisatie hulp ontvangt ten opzichte van % dat geen hulp ontvangt.

Particulieren: 38% wel hulp, 62% geen hulp Ondernemers: 33% wel hulp, 67% geen hulp

Stijging % wel hulp per jaar

7. % succesvol afgeronde schuldhulpverlenings- trajecten ten opzichte van niet succesvol afgerond.

Particulieren: 81% succesvol/ 19% niet succesvol Ondernemers: 100% succesvol/ 0% niet succesvol

95% succesvol

8. Aantal geslaagde doorgeleidingen naar de Wsnp met ondersteuning van de Financiële Winkel

63%

80%

9. % saneringskredieten t.o.v. schuldbemiddelingen  

51% saneringskredieten

Minimaal 80% saneringskredieten  

10. Aantal inwoners dat zich na succesvol afronden van een schuldregeling binnen 4 jaar opnieuw aanmeldt voor hulp

4

0

11. Score doorlopend tevredenheids- onderzoek inwoners

geen

Minimaal 7

Schuldhulpverlening

Klanttevredenheid

Nota Schuldhulpverlening

38

Toelichting indicatoren: 1. Door onze werkwijze te optimaliseren en de capaciteit uit te breiden, bereiken we meer inwoners met betaalachterstanden om hen een hulpaanbod te doen. 2. Als we ons bereik onder inwoners met betaalachterstanden vergroten, kunnen we meer mensen motiveren om hulp te zoeken. Door eerder hulp te bieden, kunnen problematische schulden worden voorkomen. 3. We zetten ons op verschillende manieren in om het bereik van de Financiële Winkel te vergroten. Als direct gevolg hierop hopen we per jaar een toename te zien van het aantal aanmeldingen. 4. We zetten verschillende stappen om inwoners met schulden eerder te bereiken. Hoe eerder we hen bereiken, hoe lager de schuld is bij de start van een schuldregeling. 5. De uitkomst van een intakegesprek kan succesvol of niet succesvol zijn. Succesvol betekent dat we een vorm van hulp bieden, zoals stabilisatie, een doorverwijzing of Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD). Niet succesvol betekent dat we geen hulp bieden. 6. Een van de vormen van hulp is dat de financiële situatie van de inwoner gestabiliseerd wordt. Dit is een vereiste voor een schuldregeling. De uitkomst van de stabilisatie kan succesvol of niet succesvol zijn. Succesvol betekent dat we een vorm van hulp blijven bieden, zoals het opstarten van een schuldregeling, de verlenging van een stabilisatie of Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD).

Niet succesvol betekent dat we geen hulp bieden. Bijvoorbeeld als een schuld of inwoner niet bemiddelbaar is, als de inwoner niet verder wil met het traject of als een inwoner verhuist.

7. We willen zoveel dat mogelijk inwoners met schulden die de stap naar hulp hebben gezet daadwerkelijk schuldenvrij worden. Gedurende het traject monitoren we de voortgang en bieden we waar nodig begeleiding om ervoor te zorgen dat inwoners niet voortijdig uitvallen maar het schuldhulpverleningstraject succesvol afronden. Dit betekent dat de inwoner nadat er een akkoord is bereikt met de schuldeisers 18 maanden heeft afgelost. 8. We willen zoveel mogelijk inwoners voor wie de Wsnp de passende vorm van hulp blijkt te zijn, begeleiden in het proces om toegelaten te worden. 9. De inzet van saneringskredieten zorgt voor rust bij inwoners. Hierdoor ontstaat er eerder ruimte voor financiële begeleiding, (het vinden van) werk of het volgen van een opleiding. 10. Tijdens het traject willen we inwoners passende begeleiding bieden om te voorkomen dat er na de afronding van het traject opnieuw schulden ontstaan. 11. De ervaringen van inwoners die hulp zoeken zijn belangrijk voor de optimalisering van onze hulpverlening. Positieve ervaringen van inwoners kunnen daarnaast leiden tot een groter bereik onder andere inwoners.

Nota Schuldhulpverlening

39

9. Financiën

Nota Schuldhulpverlening

40

Naast de ambtelijke kosten die in het kader van schuldhulpverlening worden gemaakt, worden er subsidies verstrekt ter versterking van het voorliggende veld en bijzondere bijstand in de vorm van budgetbeheer en bewindvoering. Deze trajecten worden ingekocht. Voor zover we nu kunnen voorzien, kunnen de maatregelen uit deze nota binnen de bestaande middelen worden uitgevoerd.

9.1 Subsidies Tabel totaal budgetbeheer en bewindvoering

Jaarlijks ontvangen diverse organisaties een subsidie ter stimulering en bekostiging van hun activiteiten ter voorkoming van schuldenproblematiek. Dit gaat jaarlijks om circa € 160.000. Het betreft hier subsidies aan onder meer Isofa schuldhulp­ maatje, Humanitas thuisadministratie en Geldzaken voor Elkaar.

9.2 Bijzondere bijstand budgethulp Vanuit de gemeente wordt bijzondere bijstand verstrekt voor inwoners die hulp nodig hebben bij (het beheren van) hun financiën. Dit betreft trajecten budgetbeheer en bewindvoering. Deze trajecten worden ingekocht. Hieronder de overzichten en aantallen.

Jaartallen

Kosten

Aantal dossiers

2021

€ 1.770.867

1483

2022

€ 1.779.820

1353

2023

€ 1.678.685

1303

Tabel totaal budgetbeheer waarvan budgetbeheer volgens inkoop

Jaartallen

Kosten

Aantal dossiers

2021

€ 477.714

427

2022

€ 429.095

388

2023

€ 311.473

336

Nota Schuldhulpverlening

41

Lijst met afkortingen

Nota Schuldhulpverlening

42

Afkortingen Wgs Wft WSNP MSNP BKR VNG NVVK GvE SSBO SPUK JPF JA KPI KCC WLZ WMO BBZ UWV CAK

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Wet financieel toezicht Wet schuldsanering natuurlijke personen Minnelijke schuldsanering natuurlijke personen Bureau Krediet Registratie Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet Geldzaken voor Elkaar Stichting samenwerkende bonden van ouderen Specifieke uitkering Jongeren Perspectief fonds Jongerenacademie Key Performance Indicator Klant Contact Centrum Wet langdurige zorg Wet maatschappelijke ondersteuning Besluit bijstandsverlening zelfstandigen Uitvoeringsorganisatie Werknemersverzekeringen Centraal administratiekantoor

Nota Schuldhulpverlening

43

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl December 2024