Nota Beantw Herziening Omgevingsbel Wonen Werk

Nota van Beantwoording Herziening Omgevingsbeleid Module Wonen, Werken en Werelderfgoed

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Afbeelding op voorpagina: Malieveld en skyline Den Haag – door Oscar Seijkens

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 2 Inleiding....................................................................................................................................... 4 Thematische antwoorden ............................................................................................................. 5 Thema: Amendement A738 – zonneladder zonder landbouwgrond .................................................. 5 Thema: Toekomstbestendig bouwen en ontwikkelen ......................................................................... 8 Thema: Werelderfgoed...................................................................................................................... 12 Thema: Wonen .................................................................................................................................. 14 A – Gemeenten .......................................................................................................................... 23 A001 – Gemeente Hoeksche Waard .................................................................................................. 23 A002 – Gemeente Nissewaard ..........................................................................................................

28 A003 – Gemeente Voorne aan Zee.................................................................................................... 29 A004 – Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht .......................................................................................... 30 A005 – Gemeente Rotterdam............................................................................................................ 31 A006 – Gemeente Schiedam ............................................................................................................. 35 A007 – Gemeente Gouda .................................................................................................................. 38 A008 – Gemeente Leiden .................................................................................................................. 39 A009 – Gemeente Delſt ..................................................................................................................... 40 A010 – Gemeente Den Haag ............................................................................................................. 44 A011 – Gemeente Waddinxveen ....................................................................................................... 46 A012 – Gemeente Alphen aan den Rijn ............................................................................................

47 A013 – Gemeente Krimpenerwaard .................................................................................................. 48 A014 – Gemeente Molenlanden ....................................................................................................... 50 A015 – Gemeente Pijnacker-Nootdorp ............................................................................................. 55 A016 – Gemeente Lansingerland ...................................................................................................... 60 A017 – Gemeente Zoetermeer.......................................................................................................... 61 A018 – Gemeente Bodegraven-Reeuwijk.......................................................................................... 62 A019 – Gemeente Vlaardingen ......................................................................................................... 67 A020 – Gemeente Westland.............................................................................................................. 73 A021 – Gemeente Leidschendam-Voorburg ..................................................................................... 75 A022 – Gemeente Zuidplas ...............................................................................................................

77 A023 – Gemeente Gorinchem ........................................................................................................... 79 A024 – Gemeente Nieuwkoop .......................................................................................................... 83

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

A025 – Gemeente Goeree-Overflakkee ............................................................................................ 86 Overige bestuursorganen ............................................................................................................ 89 B001 – Holland Rijnland .................................................................................................................... 89 B002 – Hoogheemraadschap van Delfland ....................................................................................... 96 B003 – Samenwerkingsverband Wonen regio Rotterdam ................................................................ 97 B004 – Hoogheemraadschap van Rijnland ...................................................................................... 101 B005 – Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard .................................................. 102 B006 – Netwerk Economie Zuid-Holland Zuid ................................................................................. 103 B007 – Waterschap Hollandse Delta ............................................................................................... 106 B008 – Regio Midden-Holland .........................................................................................................

108 B009 – Regio Drechtsteden ............................................................................................................. 112 B010 – Metropoolregio Rotterdam Den Haag ................................................................................. 116 Overige instanties......................................................................................................................119 C001 – Cumela ................................................................................................................................. 119 C002 – Energie Samen Zuid-Holland ............................................................................................... 121 C003 – Coöperatie Deltawind .......................................................................................................... 122 Personen en bedrijven ............................................................................................................... 123 D001 – Stedin .................................................................................................................................. 123 D002 ................................................................................................................................................ 126 D003 – BedrijvenRaad Spaanse Polder en Noord West ..................................................................

127 D004 – Glasfabriek B.V. .................................................................................................................... 128 D005 – Noordpolder Solar B.V. ........................................................................................................ 129 D006 ................................................................................................................................................ 130 D007 – Liander................................................................................................................................. 132 D008 – TU Delſt ............................................................................................................................... 133 D009 – Royal Flora Holland ............................................................................................................. 134 D010 – Initiatief zonnepark Grote Haar........................................................................................... 136 Bijlage I – Overzicht van wijzigingen ........................................................................................... 138

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Inleiding Voor u ligt de Nota van Beantwoording van de ‘Herziening Omgevingsbeleid Module Wonen, Werken en Werelderfgoed’. In deze Nota van Beantwoording vindt u alle zienswijzen, samengevat en opgedeeld op onderwerp. Elke indiener en elke ‘deel-zienswijze’ is voorzien van een eigen unieke code. Daarnaast zijn er enkele thematische antwoorden opgesteld voor de onderwerpen wonen, werelderfgoed, toekomstbestendig bouwen en Amendement A738, omdat over deze onderwerpen meerdere indieners dezelfde of vergelijkbare vragen en/of opmerkingen hadden. Deze zijn gebundeld beantwoord en hier wordt naar verwezen bij de beantwoording per indiener.

Terinzagelegging Het ontwerp van de ‘Herziening Omgevingsbeleid Module Wonen, Werken en Werelderfgoed’ heeſt van 10 maart tot en met 20 april 2023 ter inzage gelegen. Gedurende de termijn van terinzagelegging zijn 48 zienswijzen ingediend. De zienswijzen zijn samengevat en beantwoord. Een aantal ingediende zienswijzen heeſt geleid tot aanpassingen. Dit is terug te lezen in de antwoorden en het overzicht van alle wijzigingen is te vinden in ‘Bijlage I’.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Thematische antwoorden Thema: Amendement A738 – zonneladder zonder landbouwgrond TAZ1 – Cable pooling en efficiency energienetwerk Samenvatting zienswijzen Diverse indieners maken zich zorgen over de beperking van mogelijkheden voor realisatie van zonneenergie naast windparken, na verwerking van het amendement. Zonnepanelen zijn door het amendement beperkt tot de minimale verharding rondom een windturbine. Volgens indieners staat het voorstel haaks op het voorgestelde beleid van de provincie. Indieners zien problemen rondom efficiency van het energienetwerk ontstaan doordat het amendement beperking oplevert ten aanzien van cable pooling. Antwoord: De provincie herkent de zorgen rondom het energienetwerk en de keuzes die daarvoor gemaakt moeten worden. De realisatie van zon bij windturbines betreſt één van de voorkeurslocaties uit de provinciale zonneladder waar buiten de zoekgebieden zon uit de RES’en zonnevelden mogelijk zijn. De juiste combinatie van duurzame opwek via zon en wind zal in de toekomst een steeds belangrijkere rol spelen om stabiliteit op het energienetwerk te kunnen realiseren. Tegelijkertijd is zorgvuldig gebruik van de ruimte noodzakelijk om de diverse ambities die in de provincie hun plek moeten vinden te kunnen waarmaken. Ook het belang van behoud van landbouwkundig waardevolle gronden moet daarbij worden meegewogen.

De provincie komt tegemoet aan de indieners van deze zienswijzen. De tekst wordt daarom deels aangepast, zodat het plaatsen van zonnepanelen niet meer strikt is beperkt tot de minimale verharding van windturbines. Om te voorkomen dat dit ten koste gaat van landbouwkundig waardevolle gronden, is In lijn met de bedoeling van het amendement tevens toegevoegd dat rekening moet worden gehouden met de landbouwkundige waarde van de grond. Ook wordt benadrukt dat het gaat om lokaal maatwerk, waarbij zorgvuldig wordt omgegaan met de bestaande functies en kwaliteiten van het gebied. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot aanpassing ten opzichte van het ontwerp. De tekst in de Omgevingsvisie over zonnevelden in combinatie met een windturbinepark komt als volgt te luiden: Locaties in combinatie met een windturbinepark Een zonneveld in combinatie met een windturbinepark kan technisch en economisch gunstig zijn vanuit energieopwekking, -opslag en –distributie, en het aanvullende productieprofiel. Windparken en zonnevelden hebben verschillende ruimtelijke effecten en grondgebruik. De windturbines staan vaak met minimale verharding in open landschappen. Indien hier een zonneveld wordt toegevoegd kan door de toevoeging van deze meer stedelijke voorziening het landschappelijk beeld en grondgebruik aanzienlijk veranderen.

De plaatsing en omvang van het zonneveld in relatie tot die van het (agrarisch)landschap is bepalend voor de aanvaardbaarheid van het zonneveld. Vertrekpunt is het zorgvuldig omgaan met de bestaande functies en kwaliteiten van het gebied, waarbij wordt uitgegaan van minimale toevoeging van zonnevelden passend qua schaal en omvang bij het landschap en waarbij rekening wordt gehouden met de landbouwkundige waarde van de gronden. Een zonneveld in combinatie met een windpark betreſt daarom altijd lokaal maatwerk, in nauw overleg met de provincie.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

TAZ2 – Verhard oppervlak Samenvatting zienswijzen De formulering van de tekst rondom het verhard oppervlak en mogelijkheden voor realisatie van zonnevelden is voor diverse indieners onduidelijk. Er wordt gevraagd dit te verduidelijken. Antwoord: Zie voorgaande vraag en aangepast tekstvoorstel. Met deze aanpassing wordt duidelijk gemaakt dat het ook mogelijk is om op niet verhard oppervlak zonnevelden te realiseren. Van belang daarbij is dat te allen tijde rekening wordt gehouden met landschappelijke inpassing en rekening gehouden wordt met landbouwkundige waarden van de gronden waarop het zonneveld is beoogd. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot aanpassing ten opzichte van het ontwerp. De tekst in de Omgevingsvisie over zonnevelden in combinatie met een windturbinepark komt te luiden als aangegeven in de conclusie onder antwoord TAZ1.

TAZ3 – Landbouwgrond Samenvatting zienswijzen Ten aanzien van het beoogde behoud van landbouwgrond wordt door indieners gewezen op het verschil in kwaliteiten tussen de verschillende gronden, waardoor maatwerk in alle gevallen noodzakelijk is. De oude tekst sloot wat indieners betreſt beter qua mogelijkheden voor lokaal maatwerk. Antwoord: Zie voorgaande vraag en aangepast tekstvoorstel. Met de toevoeging over de landbouwkundige waarde wordt recht gedaan aan het verschil van kwaliteit tussen de verschillende gronden. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot aanpassing ten opzichte van het ontwerp. De tekst in de Omgevingsvisie over zonnevelden in combinatie met een windturbinepark komt te luiden als aangegeven in de conclusie onder antwoord TAZ1.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Thema: Toekomstbestendig bouwen en ontwikkelen TTB1 Samenvatting zienswijzen In de zienswijzen worden vragen en opmerkingen geplaatst bij diverse aspecten. Het gaat daarbij onder meer om het provinciaal belang en de bevoegdheid van de provincie om regels te stellen over dit onderwerp bovenop de regels van het Rijk. Ook zijn er onder meer vragen over de weging en de beoordeling van de verschillende aspecten waar de provincie aandacht voor vraagt, over de kosten en de financiering, over de beschikbaarheid van biobased en circulaire grondstoffen en over de relatie met de landelijke maatlat en de klimaatonderlegger. Antwoord: Inleiding Zuid-Holland moet in het komende decennium een fors aantal woningen bouwen en de bestaande woonvoorraad beter benutten en toekomstbestendig maken. Onze uitdaging is om de stap te maken naar een gezonde, sociale en duurzame leefomgeving voor onze inwoners. We richten het bebouwd gebied zoveel mogelijk toekomstbestendig in. Dat wil zeggen onder andere klimaatadaptief, energieneutraal of -positief met aandacht voor planten en dieren en met ruimte voor groen en water. Toekomstbestendig bouwen en ontwikkelen vinden we van belang, om onder andere vermijdbare en kostbare aanpassingen achteraf zoveel mogelijk te voorkomen.

Maar ook om vertragingen en daarmee samenhangende extra kosten in de planvorming en -uitvoering zoveel mogelijk voor te zijn, door tijdig te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen in de markt en in de wet- en regelgeving. Als provincie bouwen we niet zelf en zijn we juridisch beperkt om bouwregels te stellen. We zijn dan ook erg blij te constateren dat steeds meer partijen elkaar vrijwillig weten te vinden rond ‘toekomstbestendig bouwen en ontwikkelen’. Dit zowel in de provincie Zuid-Holland in de coalitie ‘Toekomstbestendig bouwen’ met circa 45 partijen, als daarbuiten in het landelijk convenant ‘Toekomstbestendig bouwen’ met meer dan 100 partijen. Die partijen zijn niet beperkt tot overheden, maar ook ontwikkelaars, bouwers, beleggers, financiers, nutsbedrijven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en gebruikers doen hieraan mee. Wij ondersteunen de steeds sterkere tendens in de markt om toekomstbestendiger te bouwen met onder andere stimulering van de samenwerking, kennisontwikkeling en -deling, uniformering en creëren van een gelijk speelveld (level playing field), de inzet van de Vliegende Brigade Versnellen Woningbouw en het Expertteam Toekomstbestendig bouwen, lobby naar het rijk én met de voorliggende herziening van het provinciale Omgevingsbeleid.

Hiermee willen we bereiken dat steeds meer partijen aandacht krijgen voor ‘toekomstbestendig bouwen’ en waar mogelijk en op vrijwillige basis gaan toepassen. De provincie is niet bevoegd om alle opgaven die onder ‘toekomstbestendig bouwen’ samenkomen af te dwingen. Deze herziening legt dan ook geen nieuwe verplichtingen op. De bestaande instructieregels over risico’s van klimaatverandering en biodiversiteit blijven onverkort van toepassing. Provinciaal belang en bevoegdheid Als provincie staan we mede aan de lat om de bestaande woningvoorraad toekomstbestendiger te maken. Om te voorkomen dat we dat op termijn ook omvangrijke hersteloperaties moeten doen aan woningen die nu nog gebouwd moeten worden, vinden wij dat ‘toekomstbestendig bouwen’ zeker

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

een provinciaal belang dient: ‘het zoveel mogelijk dichtdraaien van de kraan’. Wij hebben dit eerder vastgelegd in de Coalitieakkoord 2019-2023 en 2023-2027 en het provinciale Omgevingsbeleid. De provincie kan geen rechtstreekse bouwregels opleggen, omdat dit is voorbehouden aan het rijk in het Bouwbesluit en aan gemeenten in het omgevingsplan en de Bouwverordening. Wel mogen wij gemeenten (en initiatiefnemers) vragen om op vrijwillige basis toekomstbestendiger te bouwen, dan is wettelijke is voorgeschreven. Het artikel over toekomstbestendig bouwen heeſt als doel aandacht te vragen voor de kansen en mogelijkheden die gemeenten op het gebied van verduurzaming nog zullen krijgen, nu al te betrekken bij de voorbereiding van omgevingsplannen. De toelichting van de verordening wordt op dit punt verduidelijkt. Weliswaar zijn er al veel partijen overtuigd van het nut van toekomstbestendig bouwen, maar met deze herziening willen de provincie blijvende aandacht vragen voor dit onderwerp. Ook realiseert de provincie zich dat niet alles wat de bouw toekomstbestendiger zou kunnen maken, nu al is toegestaan. Een voorbeeld is dat een grijswaterleiding, met hemelwater voor het wassen, doorspoelen en eventueel douchen, in strijd is met het huidige Bouwbesluit.

Door met andere partijen te lobbyen bij het rijk willen we bereiken dat onnodig beperkende regels worden versoepeld met afwijkingsregels of, als dat kan, zelfs worden geschrapt. Vooruitlopend daarop willen wij stimuleren dat maatregelen die nu al wel zijn toegestaan al worden toegepast, bijvoorbeeld de opvang van hemelwater voor het sproeien van de tuin. De in het ontwerp opgenomen instructieregel in de Omgevingsverordening richt zich op elke wijziging van het omgevingsplan die een nieuwe woning mogelijk maakt. In lijn met andere instructieregels in de Omgevingsverordening zullen we de instructieregel beperken tot nieuwe stedelijke ontwikkelingen met woningen. Conform de jurisprudentie geldt dan een ondergrens van 12 woningen. Dit neemt niet weg dat juist ook bij kleinere ontwikkelingen zich kansen kunnen voordoen voor toekomstbestendig bouwen. De provincie stimuleert gemeenten om ook bij kleinere ontwikkelingen in te spelen op de mogelijkheden voor toekomstbestendig bouwen.

Afdwingbaarheid In het ontwerp van de voorliggende herziening is in de verordening het volgende bepaald: “een bestemmingsplan dat een nieuwe woning mogelijk maakt, betrekt daarbij de mogelijkheden en kansen voor toekomstbestendig bouwen die verder gaan dan de wettelijke eisen en bevat hierover een verantwoording in de toelichting.” Afgezien is van een meer dwingende formulering, zoals “rekening houden met” of “in acht nemen van”. De regeling is dus niet bedoeld om ‘toekomstbestendig bouwen’ af te dwingen, maar als stimulans om de aspecten die daarmee samen hangen te betrekken bij de afweging die de gemeente maakt. Ook gemeenten zijn niet beperkt in hun mogelijkheden om publiekrechtelijk strengere eisen te stellen dan de huidige wet- en regelgeving voorschrijſt. Met het van kracht worden van de Omgevingswet in 2024 krijgen gemeenten ruimere mogelijkheden. Privaatrechtelijk zijn er, afhankelijk van de posities, nu al mogelijkheden en op vrijwillige basis is in beginsel veel mogelijk. De in het ontwerp van de verordening opgenomen zinsnede “die verder gaan dan de wettelijke eisen”, is niet bedoeld om in het omgevingsplan zaken te regelen die in strijd zijn met wettelijke eisen of die al uitputtend zijn geregeld in wetgeving.

Het is bedoeld om te anticiperen op nieuwe inzichten, mogelijkheden en ontwikkelingen op het gebied van toekomstbestendig bouwen en om te anticiperen op mogelijke wetswijzigingen. Om verwarring op dit punt te voorkomen wordt de

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

zinsnede “die verder gaan dan de wettelijke eisen” geschrapt uit het artikel in de verordening. Tevens zal hierover wat meer uitleg worden opgenomen in de toelichting van de verordening. Kosten en financiering Toekomstbestendig bouwen kan tot kostenbesparing leiden, zowel in de ontwikkel- en bouwfase als in de gebruiksfase. Dit is positief voor de grote woningbouwopgave. Het is van provinciaal belang dat tijdig voldoende woningen worden gerealiseerd voor alle doelgroepen. Een doorlooptijd van 10 jaar in de ontwikkel- en bouwfase is niet ongebruikelijk, waarin telkens tegen nieuwe ontwikkelingen in de markt en wet- en regelgeving wordt aangelopen. Door hier zo vroeg mogelijk op te anticiperen kan worden voorkomen dat initiatieven terug moeten naar de tekentafel, met de bijbehorende vertragingen en kosten. In de gebruiksfase kan toekomstbestendig bouwen tot kostenbesparing leiden omdat aanpassingen achteraf vermeden worden en de beheerkosten lager zijn. Ook kunnen er bij ‘toekomstbestendig bouwen’ ruimere financieringsmogelijkheden zijn. Bijvoorbeeld nieuwbouwprojecten die voldoen aan de Regeling groenprojecten kunnen in aanmerking komen voor rentekorting op hypotheken. Kosten kunnen ook bespaard worden met innovatieve bouwmethoden, zoals fabrieksmatige bouw.

Deze methode is onder andere grotendeels toekomstbestendig, door geconditioneerde bouwomstandigheden van hoge kwaliteit, kent een korte bouwtijd en is emissieloos tijdens de bouw. Ieder initiatief kan weer anders uitpakken en zal doorgerekend moeten worden. Met de inzet van de Vliegende Brigade Versnellen Woningbouw en het Expertteam Toekomstbestendig bouwen dragen wij hier financieel aan bij. Op basis van de doorrekening kan worden beoordeeld of tot een sluitende financiering kan worden gekomen. Tot slot wordt aanbevolen de subsidiemogelijkheden van Europa, rijk en lagere overheden in de gaten te blijven houden. Regionale realisatieagenda’s Met rijk, regio’s, gemeenten en woningcorporaties zijn we tot vijf regionale realisatieagenda’s gekomen voor wonen. Hierin wordt ook ingegaan op Toekomstbestendig bouwen. In de voorliggende herziening wordt ingegaan op deze regionale realisatieagenda's. Zie daarvoor ook de thematische beantwoording over dit onderwerp. Beschikbaarheid circulaire en biobased grondstoffen Onderkend wordt dat er een tekort is aan circulaire en biobased grondstoffen. Als daarvan sprake is, kan gemotiveerd worden afgezien van de toepassing hiervan.

Niet alles kan in een keer, maar het belang van steeds meer toepassing van circulaire en biobased grondstoffen blijkt onder andere uit de publicatie van Copper8 Woningbouw binnen planetaire grenzen, waarin zes circulaire strategieën worden geschetst om de impact van de woningbouw op de CO2-uitstoot te verlagen. Landelijke maatlat en klimaatonderlegger In de toelichting van de voorliggende herziening wordt ingegaan op de ‘Landelijke Maatlat Groene Klimaatadaptieve Gebouwde Omgeving’ en de klimaatonderlegger. De klimaatonderlegger bevat feitelijke informatie en kan worden benut bij de afweging over de locatiekeuze en de eventuele

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

maatregelen. In de Kamerbrief van 23 maart 2023 hebben de ministers van VRM, I en W en Natuur en Stikstof inmiddels laten weten dat de Zuid-Hollandse aanpak landelijk navolging krijgt. Weging In toekomstig bouwen komen klimaatadaptief, energieneutraal, circulair/biobased, natuurinclusief, gezond & veilig, emissieloos en drinkwater besparend samen. Niet alle maatregelen zullen in de praktijk altijd samen uitgevoerd kunnen worden, zowel technisch als financieel. Welke maatregel wel en welke niet zal dan afgewogen moeten worden en kan per locatie verschillen. Kennis Toekomstbestendig bouwen is een onderwerp dat veel kennis vraagt en bovendien voortdurend in ontwikkeling is. Het is voor organisaties, zeker onder de huidige arbeidsmarkt, lastig om die kennis op te bouwen, bij te houden en te behouden. Met onder andere samenwerking, kennisontwikkeling en deling, netwerkbijeenkomsten, websites en de inzet van de Vliegende Brigades Versnellen Woningbouw en het Expertteam Toekomstbestendig bouwen dragen wij hier zoveel mogelijk aan bij. Een actueel voorbeeld van kennisvergaring is een onderzoek naar drinkwater besparende maatregelen. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot aanpassing van het ontwerp. Het artikel in de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening wordt aangepast, zodat dit zich richt op stedelijke ontwikkelingen van 12 woningen of meer.

Ook wordt de zinsnede “die verder gaan dan de wettelijke eisen” geschrapt uit het artikel in de verordening. In de toelichting van de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening wordt duidelijker aangegeven wat de provincie verwacht van het gemeentelijke omgevingsplan op het punt van toekomstbestendig bouwen.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Thema: Werelderfgoed TWE1 – Limeszone Samenvatting zienswijzen Diverse indieners uitten zorgen over een verzwaring van de regeling m.b.t. de Limeszone, en de daarbij horende gevolgen. Antwoord: De Limeszone is ook in de geldende verordening al vastgelegd en begrensd. In de voorliggende herziening wordt binnen de Limeszone onderscheid gemaakt in kern- en bufferzones. De toevoeging van de kern- en bufferzones betreſt een vertaalslag van de door UNESCO overgenomen begrenzingen zoals opgenomen in het nominatiedossier inclusief het door de betrokken gemeenten ondersteunde uitgangspunt van behoud 'in situ'. Genoemd nominatiedossier is door alle Limes gemeenten in Duitsland en Nederland in de vorm van college- en/of raadsbesluiten unaniem ondersteund. In onze ogen gaat het om een nadere uitwerking van de huidige Limeszone waarbij de werkwijze wordt gevolgd overeenkomstig de in het managementplan van het nominatiedossier opgenomen ambities inzake conservering 'in situ' en non-destructieve onderzoeksmethoden (zie pagina 45 van genoemd managementplan). Ook in de huidige Omgevingsverordening is het uitgangspunt behoud in situ. Voor Werelderfgoed en terreinen van provinciaal belang heeſt de provincie dat nu in stappen uiteen gezet.

De nieuwe regeling in de Omgevingsverordening gaat uit van de volgende lijn: bij uitzondering kan het behoud van de archeologische waarden 'ex situ' worden toegelaten door het bevoegd gezag na afronding van de complete archeologische afwegingscyclus. Genoemde archeologische afwegingscyclus bestaat uit de volgende stappen : 1. Is behoud 'in situ' mogelijk ?; 2. Zo niet, dan volgt er een verkenning tot planaanpassing inclusief de mogelijkheid tot archeologisch vriendelijk bouwen; 3. De afweging wordt gemaakt of het voorgaande binnen het archeologische proces kan leiden tot behoud 'ex situ' in de vorm van opgraven. De hiervoor genoemde voorwaarden zijn in overeenstemming met de huidige borging van de monumentenzorg in de regio Holland Rijnland en de provincie Zuid-Holland zoals vastgelegd in huidige lokale en regionale beleidskaders. Over de ingediende zienswijzen heeſt in juni 2023 overleg plaatsgevonden met de Zuid-Hollandse Limes gemeenten in het Limes Cluster Zuid-Holland in juni 2023. Dit heeſt geleid tot overeenstemming dat aanpassing van de regels van de Omgevingsverordening, zoals opgenomen in de ontwerp herziening, niet nodig is.

Wel wordt aan de toelichting van de Omgevingsverordening toegevoegd dat overleg met de provincie Zuid-Holland over het doorlopen van de archeologische afwegingscyclus en de gemotiveerde keuze voor behoud ‘ex situ’, alleen aan de orde is in geval van ruimtelijke ontwikkelingen (in de Neder-Germaanse Limes bufferzone en in de Neder-Germaanse Limes verwachtingszone) met een oppervlakte van meer dan 500 m2. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot aanpassing van het ontwerp. Het betreſt aanpassing van de toelichting van de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV). Toegevoegd wordt dat overleg met de provincie Zuid-Holland over het doorlopen van de archeologische afwegingscyclus en de gemotiveerde keuze voor behoud ‘ex situ’ in de Neder-Germaanse Limes bufferzone (artikel 7.68a) en in de Neder-Germaanse Limes verwachtingszone (artikel 7.68b), alleen aan de orde is in geval van ruimtelijke ontwikkelingen met een oppervlakte van 500 m2 of meer.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

TWE2 – Adviescommissie Samenvatting zienswijzen Diverse indieners hadden vragen met betrekking tot een op te richten Adviescommissie Archeologie Zuid-Holland en de rol en werking van deze commissie. Antwoord: Een eventueel op te richten Adviescommissie Archeologie Zuid-Holland is opgenomen als te onderzoeken aanbeveling in het door de Raad voor Cultuur opgestelde rapport 'Archeologie bij de tijd'. Een dergelijke commissie zal in overleg met de gemeenten als bevoegd gezag worden ingericht wanneer hiervoor voldoende draagvlak bestaat. De provincie zal het draagvlak hiervoor peilen onder de gemeenten en voor de Limes gemeenten zal dit onderwerp aan de orde worden gesteld in het Limes Cluster Zuid-Holland. Van een ongevraagd en/of bindend advies zal in geen sprake zijn. In geval van instemming door een meerderheid van de Zuid-Hollandse gemeenten voor het oprichten van een Adviescommissie Archeologie Zuid-Holland zal de provincie de voor het dossier UNESCO Werelderfgoed 'De Neder-Germaanse Limes' relevante partners zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), de Nederlandse Limes Samenwerking (NLS) en het Rijksmuseum voor Oudheden hierbij tijdig betrekken. Een provinciale adviescommissie is ook - of juist - bedoeld voor advisering bij grote ruimtelijke opgaven, onder andere door de provincie zelf en niet noodzakelijkerwijs alleen voor het Werelderfgoed.

Conclusie Deze zienswijzen leiden niet tot aanpassing van het ontwerp.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Thema: Wonen Algemene inleiding Het beleid voor wonen vanuit Rijk en provincie is volop in beweging. Hieronder lichten wij een aantal actuele ontwikkelingen toe die in de tekst van het Omgevingsbeleid zijn aangepast ten opzichte van het ontwerp dat ter inzage heeſt gelegen. Regionale realisatieagenda’s wonen De tekst van de herziening die ter inzage heeſt gelegen is geschreven in oktober 2022 en is gebaseerd op de Samenwerkingsafspraken Woningbouw Rijk-Provincie Zuid-Holland die op 13 oktober 2022 zijn ondertekend. De afspraken zijn verder beschreven in de regionale realisatieagenda’s wonen (RRA’s) die op 14 maart 2023 ondertekend zijn door de minister voor VRO, GS, de colleges van B&W van gemeenten en de meeste woningcorporaties in Zuid-Holland. Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting De minister voor VRO heeſt in februari 2023 het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) gepubliceerd voor consultatie. In de toelichting bij het wetsvoorstel zijn verschillende nieuwe definities aangegeven voor sociale huur en aandachtsgroepen. Deze definities worden in de 2e helſt van 2023 uitgewerkt in een wijziging van het Besluit kwaliteit leefomgeving dat naar verwachting in oktober 2023 wordt gepubliceerd voor consultatie.

Naar aanleiding van de consultatie is het wetsvoorstel aangepast en heeſt het kabinet het wetsvoorstel in juli 2023 voor advies aan de Raad van State gestuurd. Wat de verdere planning en inwerkingtreding van het wetsvoorstel is, is door de val van het kabinet op het moment van schrijven nog niet duidelijk. Coalitieakkoord 2023-2027 Op 19 juni 2023 is het Coalitieakkoord 2023-2027 gepubliceerd. In dit coalitieakkoord staan een aantal nieuwe ambities voor wonen. Eén van de nieuwe ambities is dat dat 40% van de nieuwbouwwoningen sociaal moet zijn, met name in de gemeenten die achterlopen bij de opgave om toe te groeien naar 30% sociale woningbouw in de bestaande voorraad. Deze ambities uit het coalitieakkoord zijn niet in deze herziening opgenomen, omdat deze niet ter inzage hebben gelegen voor inspraak. De ambities uit het coalitieakkoord zullen in de aankomende Herziening 2024 en latere herzieningen worden uitgewerkt. Algemene reactie op zienswijzen Veel indieners van zienswijzen hebben gewezen op de mogelijke verschillen tussen de tekst van de herziening die ter inzage heeſt gelegen en de teksten van de RRA’s en het wetsvoorstel met toelichting. In de RRA’s zijn de Samenwerkingsafspraken Woningbouw tussen Rijk en provincie beschreven. De afspraken met het Rijk, de afspraken in de RRA’s en voortschrijdend inzicht n.a.v.

de inspraak en actuele ontwikkelingen (zoals de val van het kabinet) vormen een basis voor het provinciaal Omgevingsbeleid. Het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting en de onderliggende regelgeving zijn nog niet definitief vastgesteld en door de val van het Kabinet is onduidelijk wat de planning is. Daarom is in deze herziening van het Omgevingsbeleid nog geen rekening gehouden met het wetsvoorstel., Een aanpassing naar aanleiding van het Coalitieakkoord 2023-2027 zal in een komende herziening plaatsvinden.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

TWO1 – Doelstellingen komen niet overeen met RRA Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat de doelstellingen uit het voorgestelde Omgevingsbeleid niet overeenkomen met de op 14 maart 2023 getekende RRA’s en vragen om de afgesproken doelstellingen uit de RRA’s over te nemen in de Omgevingsvisie. Het gaat om de volgende punten: • Een aantal indieners geeſt aan dat er een afspraak in de RRA’s is gemaakt over de doelstelling 2/3 betaalbare woningbouw vanaf 2025 in het regionale woningbouwprogramma en niet over minimaal 2/3 betaalbare woningbouw vanaf 2025 in het regionale woningbouwprogramma. • Een aantal indieners geeſt aan dat het niet haalbaar is dat de woningvoorraad in de gemeente in 2030 uit 30% sociale huur bestaat. In de RRA is benadrukt dat het gaat om het toegroeien naar 30% in de sociale huur in de voorraad. • Tenslotte wijst een aantal indieners op het belang van de kritische succesfactoren zoals die in de RRA’s zijn genoemd en dat die ook nadrukkelijk in de Omgevingsvisie genoemd moeten worden. Ook wordt er gepleit om de het wel of niet behalen van de KSF’s mee te wegen bij de beoordeling van de regionale woningbouwprogramma’s. Antwoord: De teksten die ter inzage hebben gelegen zijn geschreven in oktober 2022.

In de Samenwerkingsafspraken Woningbouw die provincie en Rijk in oktober 2022 hebben ondertekend staan de volgende doelstellingen:  minimaal 2/3 betaalbare woningbouw (huur en koop) vanaf 2025 in het regionale woningbouwprogramma;  waarvan de helſt in portefeuille van woningcorporaties, dus minimaal 1/3 in portefeuille van woningcorporaties vanaf 2025 in het regionale woningbouwprogramma;  streven naar minimaal 30% sociale huur in de woningvoorraad per gemeente. Deze doelstellingen zijn in de Omgevingsvisie opgenomen. Zoals afgesproken in de Nationale Prestatieafspraken vallen onder de minimaal 1/3 in portefeuille van woningcorporaties zowel sociale huurwoningen als middenhuurwoningen die in het bezit komen van woningcorporaties. In 4 van de 5 RRA’s staat dat de partijen streven dat vanaf 2025 2/3e van de nieuwe woningen betaalbaar zijn op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. Alleen in de RRA van de regio Haaglanden wordt gesproken over minimaal 2/3 betaalbare woningbouw. De 2/3 betaalbare woningbouw wordt als het minimum beschouwd omdat meer dan 2/3 betaalbare woningbouw ook mogelijk is. De provincie kiest er voor om het woord ‘minimaal’ wel in de tekst van de Omgevingsvisie te laten staan, omdat hiermee expliciet wordt aangegeven dat meer dan 2/3 ook mogelijk en wenselijk is.

In de tekst van de herziening is nergens aangeven dat de woningvoorraad in elke gemeente in 2030 voor 30% uit sociale huur moet bestaan. In de RRA’s is aangegeven dat wordt toegewerkt naar een meer evenwichtige verdeling van de woningvoorraad met een streven naar 30% sociale huurwoningen in de woningvoorraad in elke gemeente. Dit is een ingroeimodel, het streven naar 30% sociale huur in de woningvoorraad hoeſt niet per 2030 bereikt te zijn. Oſtewel het maximale wordt gevraagd, maar niet het onmogelijke. De doelstelling om te streven naar 30% sociale huur in de woningvoorraad is ook in de RRA’s opgenomen, echter zonder het woord ‘minimaal’. Ook hier geldt dat wij 30% als het minimum beschouwen en dat ook een hoger percentage mogelijk is. Dit geldt zeker voor gemeenten die op dit moment al meer dan 30% sociale huurvoorraad hebben. In de Omgevingvisie zal worden aangegeven dat deze doelstelling een ingroeimodel is, het streven naar

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

minimaal 30% sociale huur in de woningvoorraad hoeſt niet per 2030 bereikt te zijn. Oſtewel het maximale wordt gevraagd, maar niet het onmogelijke. Het laatste punt, de randvoorwaardelijkheid van het oplossen van verschillende kritische succesfactoren die woningbouw belemmeren, zoals het oplossen van het stikstofdossier en het tekort aan ambtelijke capaciteit bij gemeenten, is inderdaad belangrijk voor het behalen van de doelstellingen (voor meer betaalbare woningen en in het algemeen dat er meer woningen worden gebouwd). Dit is nadrukkelijk aangegeven in alle RRA’s en wij hebben dit ook benadrukt in de Samenwerkingsafspraken Woningbouw Rijk-Provincie Zuid-Holland. De komende periode gaan alle partijen die de RRA’s hebben ondertekend aan de slag om zoveel mogelijk kritische succesfactoren op te lossen. Bij het behalen van de afgesproken doelstellingen in de regionale woningbouwprogramma’s vraagt de provincies van de gemeenten het maximaal mogelijke, niet het onmogelijke. De provincie houdt in de beoordeling van de regionale woningbouwprogramma’s rekening met factoren waar de gemeente zelf geen invloed op heeſt. De genoemde kritische succesfactoren zijn echter bij voorbaat geen voorbehoud voor het niet behalen van de afgesproken doelstellingen.

Het belang van het oplossen van de kritische succesfactoren zal wel worden toegevoegd in het Omgevingsprogramma waarin is aangegeven hoe GS sturen op het regionaal woningbouwprogramma en de regionale realisatieagenda wonen. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot de volgende aanpassingen van het ontwerp. 





In de Omgevingsvisie zal bij uitleg over de doelstelling minimaal 30% sociale huur in de voorraad per gemeente worden aangegeven dat deze doelstelling een ingroeimodel is, het streven naar 30% sociale huur in de woningvoorraad hoeſt niet per 2030 bereikt te zijn. Oſtewel het maximale wordt gevraagd, maar niet het onmogelijke. In het Omgevingsprogramma wordt bij het instrument regionaal woningbouwprogramma aangegeven dat de provincie van elke gemeente verwacht dat zij zich maximaal zullen inspannen om de afgesproken doelstellingen te halen en bij de beoordeling let op de inspanning door de gemeente en marktomstandigheden waar de gemeente geen invloed op heeſt. In het Omgevingsprogramma wordt het belang van het oplossen van de kritische succesfactoren toegevoegd aan de beschrijving van de regionale realisatieagenda wonen.

TWO2 – Doelstellingen komen niet overeen met het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat in de toelichting bij het Wetsvoorstel versteking regie volkshuisvesting (Wvrv) afwijkende doelstellingen staan ten opzichte van de RRA’s voor middenhuur en betaalbare koop. Verder geven indieners aan dat het onduidelijk is welke instrumenten overheden krijgen om een groter aandeel betaalbare woningen af te dwingen. Antwoord: In onze consultatiereactie hebben wij de minister voor VRO gewezen op de verschillen in de doelstellingen voor middenhuur en betaalbare koop in de RRA’s en de toelichting van het wetsvoorstel. Door de val van het kabinet is het proces rond dit wetsvoorstel nog onduidelijk.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Voldoende betaalbare woningen vinden wij van provinciaal belang. Daarom hebben wij doelstellingen voor meer betaalbare woningbouw opgenomen in de Omgevingsvisie Wij hebben in onze consultatiereactie op het wetsvoorstel ook aandacht gevraagd voor de noodzaak van nieuwe instrumenten die overheden zouden moeten hebben om een groter aandeel betaalbare woningen te kunnen afdwingen bij marktpartijen. Wij onderschrijven de zorgen van de indieners, omdat in de het wetsvoorstel geen nieuwe instrumenten staan om ervoor te zorgen dat marktpartijen meer betaalbare woningen gaan bouwen. Conclusie Deze zienswijzen leiden niet tot wijzigingen

TWO3 – Definitie sociale huur niet volgens RRA en Wvrv Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan de dat de definitie voor sociale huur zoals aangegeven in de herziening (huurwoningen tot de liberalisatiegrens die in het bezit zijn van woningcorporaties) niet voldoet aan de definitie voor sociale huur zoals opgenomen in de RRA’s en de toelichting van het Wetsvoorstel versteking regie volkshuisvesting (Wvrv). Antwoord: Op dit moment is er een definitie van sociale huur vastgelegd in het Besluit kwaliteit leefomgeving, te weten: ‘huurwoning met een aanvangshuurprijs onder de grens als bedoeld in artikel 13, eerste lid, onder a, van de Wet op de huurtoeslag (=liberalisatiegrens, red.), waarbij de instandhouding voor de in een gemeentelijke verordening omschreven doelgroep voor ten minste tien jaar na ingebruikname is verzekerd’. Deze huidige definitie voor sociale huur biedt onvoldoende garantie voor de huurder dat een sociale huurwoning die door een belegger wordt verhuurd langjarig beschikbaar blijſt als sociale huur. Het Rijk heeſt dit ook erkent en werkt aan een nieuwe definitie voor sociale huur. In de toelichting bij het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting staat een voorstel voor een nieuwe definitie voor sociale huur, waaronder een instandhoudingstermijn van 25 jaar. Deze definitie is echter geen onderdeel van de wet en staat alleen in de toelichting.

Het Rijk heeſt aangegeven dat in de 2e helſt van 2023 de wijziging van in het Besluit kwaliteit leefomgeving in consultatie gaat waarin de nieuwe definitie voor sociale huur is opgenomen. Door de val van het kabinet is het onduidelijk of en wanneer de nieuwe definitie voor sociale huur in werking treedt. De provincie vindt het belangrijk dat alle sociale huurwoningen langjarig beschikbaar zijn voor de doelgroep, een geringe huurstijging kennen en minimaal 25 jaar beschikbaar zijn als sociale huurwoning. Om er voor te zorgen dat elke woningzoekende een eerlijke kans krijgt en om discriminatie op de woningmarkt tegen te gaan vindt de provincie het ook belangrijk dat alle sociale huurwoningen via een woonruimteverdeelsysteem worden verhuurd. Sociale huurwoningen in portefeuille van woningcorporaties voldoen aan deze voorwaarden. Omdat alleen woningcorporaties deze garantie kunnen geven hadden we in het ontwerp aangegeven dat alleen sociale huurwoningen van woningcorporaties echte sociale huurwoningen zijn. Zoals het wetsvoorstel er nu uit ziet zal het in de toekomst ook mogelijk blijven dat ook marktpartijen sociale huurwoningen mogen blijven verhuren. Wij vinden het belangrijk als marktpartijen sociale huurwoningen verhuren deze woningen onder dezelfde condities worden verhuurd als woningcorporaties dat doen.

Daarom stellen we in het Omgevingsbeleid de drie genoemdevoorwaarden voor sociale huurwoningen centraal stellen en niet het eigendom van de sociale huurwoning. In het planregistratiesysteem bestaat al de mogelijk om

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

aan te geven of een sociale huurwoning wordt door een woningcorporatie wordt verhuurd. Aanvullend zal de mogelijkheid worden gecreëerd dat geregistreerd kan worden of een nieuwe sociale huurwoning aan de drie genoemde voorwaarden voldoen. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot de volgende aanpassingen van het ontwerp. 



De definitie voor sociale huur die opgenomen in het ontwerp waarin is aangegeven dat alleen sociale huur in bezit van woningcorporaties als sociale huur wordt beschouwd wordt geschrapt. In de Omgevingsvisie en het Omgevingsprogramma zal worden aangegeven aan welke aanvullende voorwaarden nieuwe sociale huurwoningen moeten voldoen die worden opgenomen in het regionale woningbouwprogramma. De drie aanvullende voorwaarden voor een sociale huur zijn: o minimaal 25 jaar vanaf de bouw – wordt ingezet als sociale huurwoning. o heeſt een begrensde huur, er is sprake van een maximale jaarlijkse huurverhoging o moet vallen onder het woonruimteverdeelsysteem

TWO4 – Definitie aandachtsgroepen niet volgens Wvrv Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat de in de herziening aangegeven definitie van aandachtsgroepen niet hetzelfde is als de definitie in de toelichting bij het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting. In het programma Thuis voor iedereen wordt gesproken over urgente sociale-medische groepen waar in het wetsvoorstel al verder uitgewerkt welke personen tot de sociaal-medische groep horen. Ze vragen de definitie aan te passen aan de definitie uit de toelichting van wetsvoorstel. Antwoord: De definitie voor aandachtsgroepen zoals die in de herziening staat is overgenomen uit het programma Thuis voor Iedereen dat het Rijk in mei 2022 heeſt gepubliceerd. In de toelichting bij het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting is de definitie nader uitgewerkt. Het proces van het wetsvoorstel is op dit moment onduidelijk door de val van het kabinet. Het Rijk heeſt aangegeven dat in de 2e helſt van 2023 de wijziging van het Besluit kwaliteit leefomgeving in consultatie gaat waarin de nieuwe definitie voor aandachtsgroepen is opgenomen. Hiermee is er op dit moment nog geen sprake van een vastgestelde landelijke definitie voor aandachtsgroepen. Voor de duidelijkheid zullen we de voorlopige definitie die het Rijk hanteert overnemen.

Zodra de definitie voor aandachtsgroepen definitief is vastgesteld zullen we deze in het Omgevingsbeleid verwerken, waarin we ook een afweging zullen maken voor welke aandachtsgroepen wij de huisvesting van provinciaal belang vinden. Conclusie In de Omgevingsvisie en het Omgevingsprogramma wordt de definitie van aandachtsgroepen aangepast aan de meest actuele definitie die het Rijk hanteert.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

TWO5 - Onduidelijkheid over termen woonzorgvisie of volkshuisvestingsprogramma en wanneer verplicht? Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat in het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting gesproken wordt over een volkshuisvestingsprogramma in plaats van een woonzorgvisie en vragen dit aan te passen. Ook geven indieners aan dat in de toelichting bij het genoemde wetsvoorstel gesproken wordt van 2026 als het moment het elke gemeente verplicht een volkshuisvestingsprogramma moet hebben in plaats van de datum van 1 januari 2024 die in de herziening staat. Indieners vragen wat de actuele planning is. Antwoord: Vanuit het ministerie van BZK hebben wij de volgende tekst over dit punt ontvangen: ‘Het opstellen van een regionaal afgestemde woonzorgvisie voor aandachtsgroepen is een complexe opgave die tijd en veel onderlinge afstemming vraagt. Dit is één van de lessen uit het koploperprogramma ‘Een thuis voor iedereen’. De eerder gecommuniceerde deadline dat per januari 2024 iedere gemeente moet beschikken over een regionaal afgestemde woonzorgvisie voor alle aandachtsgroepen blijkt niet haalbaar. Het tijdspad is nu als volgt. In 2023 starten alle gemeenten in regionaal verband met het opstellen van de regionale woonzorgvisies voor aandachtsgroepen.

Zoals in de woondeals (deze heten in Zuid-Holland regionale realisatieagenda’s wonen) is afgesproken, wordt de huisvestingsopgave die volgt uit de woonzorgvisies voor aandachtsgroepen onderdeel van de woondeals. De wet versterking regie volkshuisvesting voorziet erin dat de woonzorgvisies in 2026 opgaan in het regionaal afgestemde volkshuisvestingsprogramma.’ Of de genoemde planning door de val van het kabinet nog gehaald gaat worden is op het moment van schrijven nog niet duidelijk. Uit deze tekst wordt duidelijk dat pas in 2026 het volkshuisvestingsprogramma een verplicht instrument wordt voor alle bestuurslagen. Tot 2026 spreken we nog van een woonzorgvisie. Wij zullen in 2023 met de verschillende woonregio’s in gesprek gaan over het opstellen van een regionale woonzorgvisie waarin naast aandacht voor de regionale afstemming over de doelstellingen voor de prijssegmenten voor de woningbouw ook aandacht is voor de regionale afstemming van de huisvesting voor ouderen en aandachtsgroepen. Conclusie Dit leidt tot aanpassing van het ontwerp. In het Omgevingsprogramma wordt het nieuwe tijdspad verwerkt en blijſt de term woonzorgvisie gehanteerd worden. Ook zal worden aangeven dat de woonzorgvisie mogelijk vanaf 2026 opgaat in het volkshuisvestingsprogramma.

TWO6 - Leeftijdsgrens ouderen 55 of 65 jaar Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat de leeſtijdsgrens voor ouderen niet duidelijk is gedefinieerd in de Omgevingsvisie. Antwoord: Het programma Wonen en zorg van het Rijk is in november 2022 gepubliceerd, nadat de tekst van de herziening was geschreven (oktober 2022). In het programma Wonen en zorg van het Rijk is de leeſtijdsgrens voor ouderen van 65 jaar aangegeven. Dit zullen we in de Omgevingsvisie aanpassen.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

Conclusie Deze zienswijzen leiden tot de volgende aanpassing van het ontwerp.

•

In de Omgevingsvisie wordt gewijzigd dat tot de doelgroep ouderen iedereen vanaf 65 jaar behoort. Hiermee sluiten we aan op de definitie gehanteerd door het Rijk in het programma Wonen en zorg voor ouderen.

TWO7 - Datum 1 januari 2024 niet realistisch voor halen doelstellingen Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat de datum van 1 januari 2024 niet haalbaar is voor het behalen van de doelstellingen zoals genoemd in de Omgevingsverordening (2/3 betaalbaar, 30% sociale huur per omgevingsplan). Indieners geven aan dat dan afspraken over prijssegmenten in bestaande plannen opengebroken moeten worden en dit grote financiële gevolgen heeſt. Indieners doen verschillende suggesties om deze tekst te verduidelijken zoals dat de doelstellingen allen betrekking hebben op nieuwe plannen waarvoor nog geen anterieure overeenkomst in afgesloten. Ook wijzen indieners op afspraken hierover in de RRA. En indieners geven aan dat woningbouwplannen die in het regionale woningbouwprogramma staan dat al door GS is vastgesteld, niet meer ter discussie mogen worden gesteld. Antwoord: In de op 14 maart 2023 ondertekende RRA’s van de regio’s Holland Rijnland, Midden-Holland en de Rotterdamse regio is aangegeven dat ‘om een betrouwbare partner te zijn en de gewenste versnelling niet te frustreren worden contracten (anterieure overeenkomsten en bestemmingsplannen) niet opengebroken. In de overige plannen wordt de programmering bijgestuurd in lijn met de betaalbaarheidsambities.

In de RRA van Haaglanden is aangeven dat ‘De gemeenten spreken af dat zij voor nieuwe plannen en plannen waarvoor nog geen prijscategorieën zijn afgesproken de betaalbaarheidsambities zullen toepassen zodat vanaf 2025 de programmering minimaal bestaat uit 2/3 deel betaalbare woningen, waarvan de helſt door corporaties wordt gebouwd. Het betaalbare segment bestaat uit sociale huur, middenhuur en betaalbare koop tot €355.000.’ In de RRA van ZuidHolland-Zuid is geen tekst over dit punt opgenomen. Rijk, provincie, gemeenten en een groot aantal woningcorporaties hebben op 14 maart 2023 de doelstellingen onderschreven. Wij gaan er dan ook van uit dat de partners die de afspraken hebben ondertekend vanaf die datum aan de slag zijn gegaan om deze doelstellingen te halen in de woningbouwplannen waarin de doelstellingen voor betaalbaarheid nog te beïnvloeden zijn. In RRA’s is ook de afspraak gemaakt dat de partners die de afspraken hebben ondertekend geregeld aan de zogenaamde woondealtafel bij elkaar komen om de voortgang van het halen van de doelstellingen te bespreken. Het behalen van de afgesproken doelstellingen is hiermee continu onderwerp van gesprek tussen de partijen vanaf de datum van ondertekening (14 maart 2023).

Het actualiseren en vaststellen van de regionale woningbouwprogramma’s volgt een jaarlijkse cyclus waarin in de loop van het jaar woningbouwplannen worden geactualiseerd door gemeenten, de provincie deze woningbouwplannen vervolgens ambtelijk beoordeeld, en GS aan het begin van het volgende jaar het regionale woningbouwprogramma vaststellen waarmee de behoeſte voor de woningbouwplannen zoals bedoeld in de eerste trede van de Ladder voor duurzame verstedelijking is

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

onderbouwd. In het regionale woningbouwprogramma staan zowel harde woningbouwplannen (plannen waarvoor al een vastgesteld bestemmingsplan is) als zachte woningbouwplannen. Door de continue actualisatie kunnen gemeenten in zachte woningbouwplannen waarvoor nog geen anterieure overeenkomst is afgesloten het percentage betaalbare woningbouw verhogen. In zachte woningbouwplannen waarvan de startbouwdatum nog wat verder in de tijd gepland is en waarvan de prijssegmenten nog niet duidelijk zijn, kunnen de doelstellingen verwerkt worden. Het genoemde punt van het niet openbreken van bestaande anterieure overeenkomsten begrijpen wij. Het nieuwe Omgevingsbeleid moet er niet toe leiden dat over woningbouwplannen waar nog geen vastgesteld bestemmingsplan is, maar al wel een anterieure overeenkomst is afgesloten, opnieuw onderhandeld moet worden. Daarom zullen we in het Omgevingsbeleid aangeven dat voor woningbouw plannen waarvoor vóór 14 maart 2023 (datum ondertekening RRA’s) al een anterieure overeenkomst is afgesloten de nieuwe regels van de Omgevingsverordening niet van toepassing zijn. Vanuit de provincie zullen wij in de gesprekken met gemeenten binnen de jaarlijkse cyclus van het vaststellen van de regionale woningbouwprogramma’s ook met gemeenten individueel en in regionaal verband in gesprek gaan in hoeverre het lukt om de afgesproken doelstellingen te halen.

In de RRA’s is afgesproken dat alle gemeenten er naar streven dat het regionale woningbouwprogramma vanaf 2025 bestaat uit 2/3 betaalbare woningbouw, waarvan de helſt door woningcorporaties wordt gebouwd. De doelstellingen zijn bekend bij alle relevante partners en worden nu in het provinciaal Omgevingsbeleid verankerd. Om er voor te zorgen dat alle partners voortvarend met de doelstellingen aan de slag gaan zijn regels in de Omgevingsverordening opgenomen, mocht er onvoldoende voortgang zijn. Om er voor te zorgen dat de regionale woningbouwprogramma’s ook daadwerkelijk in 2025 aan de afgesproken doelstellingen voldoen treedt het nieuwe Omgevingsbeleid als vanaf begin 2024 in werking. Op deze manier kunnen we in de jaarcyclus van 2024 gemeenten al aanspreken die onvoldoende beweging maken richting de doelstellingen in het regionale woningbouwprogramma. In de tekst van de Omgevingsverordening staat inwerkingtreding per 1 januari 2024, maar deze datum zal wat opschuiven omdat PS het nieuwe beleid pas in januari 2024 vaststellen. De verwachte inwerkingtreding is medio februari 2024 (na publicatie van het herziene Omgevingsbeleid). Over de toepassing van de nieuwe regels in de Omgevingsverordening zijn veel vragen gekomen van indieners. Voor de uitgebreide reactie hierop verwijzen wij u door naar thema-antwoord 8.

Kortweg komt het er op neer dat de regels van toepassing zijn als er binnen de jaarlijkse cyclus geen overeenstemming is bereikt tussen gemeente en provincie over het regionaal woningbouwprogramma. De Omgevingsverordening is dus bedoeld als ‘stok achter de deur’. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot de volgende aanpassingen. •

•

In de Omgevingsverordening wordt aangegeven dat de regels niet van toepassing zijn op woningbouwplannen waarvoor vóór 14 maart 2023 een anterieure overeenkomst is afgesloten. In de tekst van het Omgevingsprogramma zal de jaarlijkse cyclus voor het vaststellen van de regionale woningbouwprogramma’s nader worden toegelicht en hoe GS sturen op de doelstellingen. Dit geeſt aan dat gemeenten mogelijkheden hebben om de doelstellingen toe te passen op nog zachte woningbouwplannen waarvoor voor 14 maart 2023 nog geen anterieure overeenkomst is afgesloten of woningbouw plannen waar nog helemaal geen prijssegmenten zijn bepaald.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

TWO8 - Omgevingsverordening gaat uit van doelstelling per omgevingsplan i.p.v. regionaal woningbouwprogramma Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat in de voorgestelde nieuwe regels van de Omgevingsverordening doelstellingen voor het percentage betaalbare woningbouw en sociale huur staan per omgevingsplan, terwijl in de Omgevingsvisie doelstellingen staan die van toepassing zijn op het totale regionale woningbouwprogramma. Ook wordt in een aantal zienwijzen erop gewezen dat de doelstelling van 30% sociale huur per project niet haalbaar is in kleine projecten en wordt gevraagd om ruimte voor maatwerk en om een ondergrens van een aantal woningen waarop het percentage van toepassing is. Antwoord: Voor GS is het regionale woningbouwprogramma het belangrijkste instrument om afspraken te maken over de verdeling van de prijssegmenten op basis van de afgesproken doelstellingen uit de RRA. Provincie en gemeenten doen dit in een jaarlijkse cyclus in goed overleg met elkaar. Mochten provincie en gemeente(n) uiteindelijk geen overstemming bereiken binnen het traject van de jaarlijkse actualisatie van het regionale woningbouwprogramma zijn er nieuwe regels in de Omgevingsverordening opgenomen als ‘stok achter de deur’. De instructieregels zijn gericht op het omgevingsplan omdat in het omgevingsplan woningbouw mogelijk gemaakt kan worden.

GS kunnen interveniëren als een gemeente een omgevingsplan maakt dat niet in overeenstemming is met de instructieregels uit de Omgevingsverordening. Gezien het aantal vragen hierover zal de provincie in het Omgevingsprogramma de jaarlijkse cyclus van de beoordeling van de regionale woningbouwprogramma’s nader toelichten. In het Omgevingsprogramma wordt ook beschreven wanneer de Omgevingsverordening van toepassing is. Over de toepassing van de nieuwe regels op een ontwerp omgevingsplan met een klein aantal woningen het volgende. Hierbij sluiten we aan bij de algemene lijn in de jurisprudentie over de ladder voor duurzame verstedelijking, namelijk dat de regels alleen van toepassing zijn op stedelijke ontwikkelingen met meer dat 12 woningen. Dit is het aantal woningen wat als een stedelijke ontwikkeling wordt gezien. De regels zien op een stedelijke ontwikkeling voor woningbouw. Conclusie Deze zienswijzen leiden tot de volgende aanpassing.  In de tekst van het Omgevingsprogramma zal de jaarlijkse cyclus voor het vaststellen van de regionale woningbouwprogramma’s nader worden toegelicht. Ook zal worden uitgelegd wanneer de Omgevingsverordening van toepassing is.

PZH-2023-840248101 dd. 02-10-2023

A – Gemeenten A001 – Gemeente Hoeksche Waard A001-BE017 - Bedrijventerreinen De gemeente onderschrijſt de zienswijze van het Netwerk Economie Zuid-Holland Zuid. Antwoord: Voor de reactie op de zienswijze van Netwerk Economie Zuid-Holland Zuid, zie B006