Monitoring Abtswoudseweg 2023 Definitief 2023

In het drukste uur van zowel de avondspits als de zaterdagmiddag is het merendeel van de fietsers afkomstig vanaf de Abtswoudsebrug. Ten slotte zijn gedurende het drukste uur in de ochtendspits de meeste voetgangers geteld, namelijk 163. Het merendeel hiervan steekt het Zuideinde (zuid) over richting de Abtswoudsebrug.

4.3

WACHTTIJDEN Van drie verschillende onderzoeksmomenten zijn de wachttijden in kaart gebracht van het verkeer dat voorrang moet verlenen. Hierbij is aangehouden dat zodra een motorvoertuig of voetganger stopt of een (brom/snor)fietser zijn voet aan de grond zet, deze persoon een wachtende is en de timer gaat lopen. De volgende onderzoeksmomenten zijn aangehouden: • • •

Donderdag 28 september Donderdag 28 september Zaterdag 30 september

07:30 – 09:30 uur 16:00 – 18:00 uur 15:00 – 17:00 uur

ochtendspits avondspits middag

In bijlage 3 zijn de resultaten van de wachttijdmeting op het kruispunt opgenomen. Hierin is de gemiddelde wachttijd (van de eerst wachtenden) en het totaal aantal geconstateerde wachtenden per meetperiode en per arm van het kruispunt. De wachttijden zijn uitgedrukt in seconden en zijn afgerond op hele getallen. De kruispuntarm ‘Richting 1’8 betreft het gedeelte tussen het kruisingsvlak van het kruispunt en de Abtswoudsebrug waar fietsers voor de slagboom staan te wachten als de brug open is. Op afbeelding 42 is te zien op welke manier de verschillende armen van het kruispunt zijn genummerd.

8

Dit is verschillend ten opzichte van de meting in 2021. Gedurende de eerste monitor zijn deze wachtenden geregistreerd als wachten op de arm genaamd Abtswoudsebrug.

36

Afbeelding 42: Armnummers kruispunt 3

Vergeleken met de andere twee kruispunten, liggen de gemiddelde wachttijden op dit kruispunt fors hoger. De extreem hoge wachttijden op de arm richting 1 zijn te verklaren doordat alle geregistreerde fietsers hier lang stonden te wachten omdat de brug openstond. Op alle andere kruispuntarmen kwam het een enkele keer voor dat fietsers moesten wachten als gevolg van de brugopening. Op zaterdagmiddag is er op arm 3 van het kruispunt een hoge gemiddelde wachttijd van 85 seconden gemeten. Dit komt doordat het binnen dit meetmoment vier keer is voorgekomen dat de brug openging en het verkeer hierdoor lang moest wachten (gemiddeld duurde het opengaan van de brug 4 minuten en 24 seconden). In bijlage 3 is ook een tabel opgenomen waarin de gemiddelde wachttijden (van de eerst wachtenden) van het kruispunt zijn weergegeven exclusief de wachttijden van het openen van de brug. Het grootste verschil is te zien op arm 3 van het kruispunt: hier is de gemiddelde wachttijd van de gehele onderzoeksperiode gedaald van 36 seconden naar 7 seconden.

4.4

WACHTRIJLENGTE Naast dat de wachttijden op het kruispunt zijn gemeten, is ook de wachtrijlengte en het aantal fietsers in de wachtrij in beeld gebracht. Tijdens zowel de meting in de ochtendspits als in de avondspits is de brug in totaal één keer open geweest. Tijdens de meting op zaterdagmiddag 30 september is de brug in totaal op 4 momenten open geweest, namelijk rond 15:10 uur, 15:25 uur, 15:40 uur en 16:35 uur. Gedurende de gehele onderzoeksperiode is het 19 keer voorgekomen dat er een wachtrijlengte van 5 meter of meer is waargenomen. In bijlage 3 is van alle 19 situaties te zien hoeveel wachtende fietsers er zijn, hoe lang de wachtrij is en of de brug op dat moment wel of niet open staat.

37

Afbeelding 43: Wachtrij brugopening donderdagochtend 08:25 uur

4.5

VERKEERSVEILIGHEIDSANALYSE

4.5.1

Conflictobservatie Als derde onderdeel van de monitoring is de verkeersveiligheid op het betreffende kruispunt geanalyseerd. Hierbij is op basis van de camerabeelden een conflictobservatie uitgevoerd. De volgende onderzoeksmomenten zijn geanalyseerd: • • • •

Donderdag 28 september Donderdag 28 september Donderdag 28 september Zaterdag 30 september

07:30 – 09:30 uur 16:00 – 18:00 uur 20:30 – 22:30 uur 15:00 – 17:00 uur

ochtendspits avondspits duister9 middag

In deze paragraaf zijn de belangrijkste opvallendheden ten aanzien van het gedrag van verkeersdeelnemers beschreven. De volgende type conflicten en gedragingen zijn geconstateerd: • • • • •

Geen voorrang verlenen (Brom/snor-)fietsers snijden bocht af Voetgangers op de weg Fietsers fietsen over het trottoir Overige opvallendheden Gedurende de analyse is gekeken naar “potentiële conflicten”. Hierdoor is onderscheid gemaakt tussen een ontmoeting tussen verschillende weggebruikers, een conflict met een lichte conflicternst (een gecontroleerde handeling), een conflict met een ernstige conflicternst (een ongecontroleerde handeling) en een botsing. De verkeersonveilige situaties die hieruit voortkomen, zijn weergegeven in de voorliggende paragraaf.

9

Tijdens het onderzoeksmoment in het duister zijn weinig tot geen conflicten of opvallende gedragingen waargenomen, waardoor in de rapportage weinig aandacht is besteed aan dit onderzoeksmoment.

38

Geen voorrang verlenen Gedurende de onderzoeksperiode is tijdens alle onderzoeksmomenten regelmatig geconstateerd dat fietsverkeer vanuit verschillende richtingen van het kruispunt geen voorrang verleend aan verkeer van rechts. In de ochtendspits komt dit ongeveer elke vijf minuten een keer voor. Het gaat hierbij met name om fietsers die hun weg vervolgen over de Abtswoudsebrug of hiervandaan kwamen. Tijdens de onderzoeksperiode heeft deze situatie meerdere keren tot conflicten geleid, waarbij fietsverkeer volledig tot stilstand kwam, zie afbeeldingen 44 en 45.

Afbeelding 44: Fietser verleent geen voorrang aan fietser vanaf de Abtswoudsebrug

Afbeelding 45: Fietser van rechts (Zuideinde) krijgt geen voorrang en komt volledig tot stilstand

Tijdens de onderzoeksperiode zijn geen daadwerkelijke ongevallen waargenomen. Dit komt doordat fietsers flexibel zijn en anticiperen op het gedrag van anderen door uit te wijken of snelheid te minderen. Voorbeelden hiervan zijn weergegeven op afbeeldingen 46 en 47.

Afbeelding 46: Botsing tussen fietsverkeer wordt voorkomen door het uitwijken van een fietser

Afbeelding 47: Botsing tussen fietsverkeer wordt voorkomen doordat de fietser vanaf de Abtswoudsebrug sterk afremt

Ten slotte zijn grote stromen fietsverkeer waargenomen, net name vanuit Zuideinde noord richting de Abtswoudsebrug. Dit fietsverkeer dient voorrang te verlenen aan verkeer van rechts, maar door de grootte van de stroom fietsers eist dit fietsverkeer de voorrang op. De voorrangsgerechtigde fietsers voegen zich zonder problemen in tussen deze fietsers, zie afbeelding 48. Daarnaast komt het tijdens de onderzoeksperiode enkele keren voor dat vanwege de drukte op het kruispunt een onoverzichtelijke en chaotische situatie ontstaat, waardoor fietsers zich tussen de drukte door manoeuvreren, zie afbeelding 49.

39

Afbeelding 48: Twee stromen fietsverkeer voegen zich samen

Afbeelding 49: Onoverzichtelijke situatie door drukte op het kruispunt

(Brom/snor-)fietsers snijden bocht af Gedurende de onderzoeksperiode is tijdens alle onderzoeksmomenten regelmatig geconstateerd dat (brom/snor-)fietsers op het kruispunt de bocht afsnijden om hun weg te vervolgen. Ook deze gedraging komt in de ochtendspits ongeveer elke vijf minuten voor. Het gaat hierbij met name om fietsers vanuit Zuideinde noord richting de Abtswoudsebrug. Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit meerdere keren tot conflicten geleid tussen fietsers onderling, zie afbeeldingen 50 en 51. Daadwerkelijke ongevallen zijn niet voorgekomen doordat fietsers flexibel zijn en anticiperen op het gedrag van anderen door uit te wijken of snelheid te minderen.

Afbeelding 50: Fietser voorkomt een botsing door af te remmen en uit te wijken

Afbeelding 51: Fietser snijdt de bocht af en komt hierdoor in conflict met een fietser vanuit tegengestelde richting

40

Voetgangers op de weg Gedurende de onderzoeksperiode is af en toe geconstateerd dat een voetganger gebruik maakt van de rijbaan in plaats van het trottoir. Het gaat onder andere om hardlopers en voetgangers die zich manoeuvreren door de menigte fietsers, zie afbeelding 49. Ook is opgevallen dat dit meerdere keren voorkwam op de Abtswoudsebrug. Hier is namelijk aan beide zijden een smal trottoir aanwezig, waardoor beperkte ruimte is voor voetgangers. Zo is op afbeelding 50 weergegeven dat een groep voetgangers naast elkaar op het fiets-/bromfietspad loopt. Deze situatie heeft tijdens de onderzoeksperiode niet tot gevaarlijke situaties geleid.

Afbeelding 52: Voetganger loopt op de rijbaan

Afbeelding 53: Groep voetgangers loopt op het fiets-/bromfietspad

Fietsers fietsen over het trottoir Gedurende de onderzoeksperiode is enkele keren geconstateerd dat fietsverkeer over het trottoir fietst. Voorbeelden hiervan zijn weergegeven op afbeeldingen 51 en 52. Tijdens de onderzoeksperiode heeft deze situatie niet tot conflicten of onveilige situaties geleid.

Afbeelding 54: Fietser Abtswoudseweg fietst over trottoir richting Abtswoudsebrug

Afbeelding 55: Fietser vanaf Abtswoudsebrug fietst over trottoir richting Abtswoudseweg

41

Overige opvallendheden Naast de genoemde conflicten en gedragingen zijn enkele overige opvallendheden geconstateerd gedurende de onderzoeksperiode. Zo kwam het enkele keren voor dat bromfietsers met een hoge snelheid 10 het kruispunt oprijden en hierdoor conflictsituaties veroorzaken. Op afbeelding 53 is een voorbeeld weergegeven waarin een bromfietser met een hoge snelheid een fietser inhaalt en afsnijdt om af te slaan richting Zuideinde zuid. Daarnaast kwam het eenmalig voor dat een gemotoriseerd voertuig het trottoir langs de Abtswoudseweg op is gereden, zie afbeelding 54.

Afbeelding 56: Bromfietser haalt fietser in met hoge snelheid en snijdt de bocht af

Afbeelding 57: Motorvoertuig rijdt het trottoir langs de Abtswoudseweg op

Ten slotte blijkt uit de telling dat in het drukste uur van de ochtendspits een duidelijke hoofdstroom van fietsverkeer is te zien in de richting vanaf het Zuideinde noord richting de Abtswoudsebrug. Dit is ook te zien op de camerabeelden, waarbij de drukte op het kruispunt soms tot onoverzichtelijke situaties leidt. Wanneer verkeer vanuit verschillende richtingen het kruispunt oprijdt, ontstaat soms een onoverzichtelijke en chaotische situatie waarbij fietsers zich tussen de drukte door manoeuvreren.

Afbeelding 58: Grote stroom fietsverkeer vanuit Zuideinde noord richting Abtswoudsebrug

Afbeelding 59: Onoverzichtelijke situatie op het kruispunt

10

Er lijkt sprake te zijn van een hoge snelheid op basis van de camerabeelden. Er zijn geen snelheidsgegevens bekend, waardoor geen concrete uitspraken te doen zijn over de daadwerkelijk gereden snelheid.

42

4.6

CONCLUSIE MONITOR 2023 Van de onderzochte kruispunten is op het kruispunt Abtswoudseweg – Zuideinde sprake van het hoogste aandeel fietsverkeer. Tijdens het drukste uur in de ochtendspits is de intensiteit van het fietsverkeer het hoogst met 3638 fietsers. Deze hoge intensiteit in het drukste uur komt neer op gemiddeld elke seconde een fietser en is onder andere te verklaren doordat het kruispunt onderdeel uitmaakt van de hoofdfietsroute richting de Universiteit. De intensiteit van het gemotoriseerd verkeer is het hoogst tijdens het drukste uur van de avondspits met een intensiteit van 42 voertuigen. In het drukste uur van de ochtendspits valt op dat het merendeel van het fietsverkeer richting het fiets-/bromfietspad Abtswoudsepad, oftewel richting de Abtswoudsebrug rijdt. In het drukste uur van zowel de avondspits als de zaterdagmiddag is het merendeel van de fietsers afkomstig vanaf de Abtswoudsebrug. Ondanks de hoeveelheid fietsverkeer ligt de gemiddelde wachttijd over alle meetmomenten op alle armen binnen de acceptabele wachttijd van 15 seconden voor fietsers en voetgangers (ASVV, 2021). Dit is echter niet het geval wanneer de Abtswoudsebrug open is. Gemiddeld duurt het opengaan van de brug 4 minuten en 24 seconden, waardoor de wachttijd en het aantal wachtenden ruim oploopt.

De hoogst gemiddelde wachttijd van 254 seconden is gemeten op zaterdagmiddag op de arm richting 1. De brugopening heeft tijdens de onderzoeksperiode niet tot onveilige situaties geleid. Tijdens de verkeersveiligheidsanalyse is regelmatig geconstateerd dat fietsers vanuit verschillende richtingen van het kruispunt geen voorrang verlenen aan verkeer van rechts. Het gaat hierbij met name om fietsers van en naar de Abtswoudsebrug. Tijdens de onderzoeksperiode heeft deze situatie meerdere keren tot verkeersonveilige situaties geleid. Echter zijn fietsers flexibel en wordt geanticipeerd op het gedrag van anderen door uit te wijken of snelheid te minderen. Daarnaast komt het in de onderzoeksperiode met regelmaat voor dat fietsverkeer op het kruispunt de bocht afsnijdt, met name fietsers vanuit Zuideinde noord richting de Abtswoudsebrug. Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit meerdere keren tot conflicten geleid tussen fietsers onderling. Tot slot is in de verkeersveiligheidsanalyse te zien dat door de drukte op het kruispunt soms chaotische en onoverzichtelijke situaties ontstaan, waardoor fietsers zich tussen de drukte door manoeuvreren.

Op basis van deze conclusies van de onderzoeksresultaten blijkt dat de hoeveelheid fietsverkeer op het kruispunt in combinatie met verschillende gedragingen van deze fietsers (geen voorrang verlenen en het afsnijden van de bocht) tot verkeersonveilige situaties leiden gedurende de onderzoeksperiode. Een mogelijke maatregel om het afsnijden van de bocht door fietsverkeer zo veel mogelijk te voorkomen, is het aanpassen van de fietsstraat op het Zuideinde naar een fietsstraat met rijbaanscheiding en twee rijlopers.

43

4.7

VERSCHILLEN MONITOR 2021 – MONITOR 2023 Bij het inzichtelijk maken van de verschillen tussen de monitor in 2021 en de monitor in 2023 is het belangrijk om de nuance aan te brengen dat in de meting van april 2021 sprake was van de coronapandemie in Nederland (inclusief een avondklok vanaf 22:00 uur), wat invloed kan hebben gehad op de resultaten van de monitor in 2021. Tijdens de meting in 2023 ligt met name de hoeveelheid fietsverkeer aanzienlijk hoger vergeleken met de meting in 2021. In 2021 was sprake van de grootste stroom fietsers richting de Abtswoudsebrug tijdens het drukste uur van de ochtendspits. Het ging hierbij om 697 fietsers. In de meting van 2023 is ook een duidelijke hoofdstroom van fietsers te zien richting de Abtswoudsebrug tijdens het drukste uur van de ochtendspits. Deze stroom bestaat uit 2829 fietsers. Dit betekent dat deze stroom fietsers in 2023 ruim vier keer zo groot is. Zowel bij de meting in 2021 als 2023 ligt de gemiddelde wachttijd over alle meetmomenten op alle armen binnen de acceptabele wachttijd van 15 seconden voor fietsers en voetgangers (ASVV, 2021). Dit is echter niet het geval wanneer de Abtswoudsebrug open is. Opvallend is dat in 2021 een gemiddelde wachttijd van 151 seconden het hoogst is. In de meting van 2023 is de hoogst gemiddelde wachttijd 254 seconden.

Daarnaast is de maximale lengte van de wachtrijen gemeten in 2021 circa 4 meter en in 2023 circa 15 meter. Ten opzichte van de verkeersveiligheidsanalyse in 2021 valt op dat dezelfde conflicten en gedragingen gedurende de analyse in 2023 plaatsvinden. In de analyse van 2023 komt het regelmatig voor dat fietsers vanuit verschillende richtingen van het kruispunt geen voorrang verlenen aan verkeer van rechts. Het gaat hierbij met name om fietsers van en naar de Abtswoudsebrug. Tijdens de onderzoeksperiode in 2023 heeft deze situatie vaker tot verkeersonveilige situaties geleid ten opzichte van de analyse in 2021. Ook het afsnijden van de bocht, met name door fietsers vanuit Zuideinde noord richting de Abtswoudsebrug, heeft tijdens de analyse in 2023 vaker tot onveilige situaties geleid dan in 2021. Fietsers zijn over het algemeen flexibel waardoor zij anticiperen op het gedrag van anderen door uit te wijken of snelheid te minderen. Tot slot is het grootste verschil op het kruispunt Abtswoudseweg – Zuideinde tussen de verschillende monitoren te verklaren door het grote verschil in hoeveelheid fietsverkeer. Door de drukte op het kruispunt in de monitor van 2023 en de wachtrij die ontstaat bij het opengaan van de brug, ontstaan chaotische en onoverzichtelijke situaties. Hierdoor manoeuvreren fietsers zich door de drukte op het kruispunt.

Tijdens de monitor van 2021 leidde de wachtrij nauwelijks tot onveilige situaties op het kruispunt.

44