Jaarverslag Schuldhulpverlening 2021

JAARVERSLAG SCHULDHULPVERLENING 2021

Inhoudsopgave

Samenvatting

2

Jaarverslag schuldhulpverlening 2021 • Landelijke cijfers • De effecten van covid-19 in 2021

3 3 5

Delftse situatie en ontwikkelingen • Schulden in Delft • Geldfit / Nederlandse Schuldhulproute • Plangroep • Samenwerking met ketenpartners

6 6 8 9 9

Actieplan Sociaal Domein 2.0 • Maatregel budgetbeheer en bewind • Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO) • JPF (Jongeren Perspectieffonds) • EMMA (Eerder Melden Minder Achterstand) • Communicatie

10 10 13 15 16 17

Financiële Winkel van Delft • Algemene cijfers reguliere schuldhulpverlening • Monitoring van reguliere schuldhulpverlening • Algemene cijfers schuldhulpverlening voor ondernemers • Monitoring van schuldhulpverlening voor ondernemers

18 19 19 22 24

Toekomst 25 • GKB, Parkeren Delft, Werkgevers, gezondheidszorg, collectief schuldenregelen Energiearmoede

26

Bijlagen 1. Schuldhulpverlening voor ondernemers (SHVO) A. Klantentevredenheidsonderzoek Financiele Winkel voor Ondernemers B. Rapport ombudsman: Zelfstandigen over de drempel 2. Het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) • Succesverhalen van Delftse JPF jongeren 3. Vroegsignalering (EMMA - Eerder Melden Minder Achterstanden) • Voortgangsrapportage Vroegsignalering Delft

1

Samenvatting Jaarlijks informeren wij de Delftse raad over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Dit is de jaarrapportage schuldhulpverlening 2021. In deze jaarrapportage gaan we in op landelijke cijfers en ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening (shv). 2021 stond nog in z’n geheel in het teken van de coronacrises, wat waren de effecten op de schuldhulpverlening? Daarna volgt er een hoofdstuk met de Delftse cijfers en ontwikkelingen. Zo werd op 1 januari 2021 de gewijzigde nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) van kracht. De gemeente Delft heeft op de wetswijzing geanticipeerd door 1. aan te sluiten bij het landelijke convenant voor vroegsignalering en 2. door naast schuldhulpverlening voor particulieren ook schuldhulpverlening voor ondernemers aan te bieden vanuit de Financiele winkel van Delft (FWvD). Onder het actieplan sociaal domein zijn verschillende projecten onder gebracht die vallen onder het thema schuldhulpverlening. We bespreken onder andere het project Jongeren Perspectief Fonds (JPF), maar ook onderdelen als budgetbeheer / Bewind en communicatie. Zoals elk jaar bevat het jaarverslag ook een overzicht van de resultaten en effectiviteit van de reguliere schuldhulpverlening in Delft. Deze worden gemeten via monitoring met KPI’s (key performance indicator).

In 2021 is de FWvD ook schuldhulpverlening voor ondernemers gaan uitvoeren, deze resultaten worden daarom vanaf nu ook jaarlijks verantwoord in het jaarverslag. Ook reageren we (bestuurlijke reactie) op de aanbevelingen uit het rapport van de ombudsman ‘Zelfstandigen over de drempel’. We eindigen het jaarverslag met twee hoofdstukken over de toekomst van shv. Waarin we de projecten bespreken die in 2022 zullen plaatsvinden en aantonen dat het thema energiearmoede, dat nu al erg actueel is, een grote impact heeft op de financiële toekomst van veel Delftse burgers.

2

Jaarverslag schuldhulpverlening 2021 De gemeente voert sinds 1 juli 2012 schuldhulpverlening uit als wettelijke taak. De Financiële Winkel van Delft (FWvD), onderdeel van het Klant Contact Centrum (KCC) voert deze taak uit. Jaarlijks wordt de Delftse Raad over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening geïnformeerd. Schuldhulpverlening is een belangrijk instrument in de bestrijding van armoede. Ook zorgt het ervoor dat mensen kunnen blijven participeren in het sociale en maatschappelijke leven. Daarnaast heeft financiële hulpverlening een positief effect op de maatschappij. Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op.1 Schuldhulpverlening door de overheid ontstond in de jaren 30 van de vorige eeuw tijdens de economische crisis. Sindsdien heeft de overheid constant geprobeerd om de kwaliteit van de schuldhulpverlening te verbeteren. Sinds 2018 werkt het kabinet aan het actieplan Brede Schuldenaanpak. In het actieplan staan in totaal 40 maatregelen die het kabinet wilde nemen in de periode 2018-2021.

Eén van de maatregelen met veel impact op de schuldhulpverlening is de wijziging van de Wgs (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening) die op 1 januari 2021 in werking getreden is.2 Ook de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet is toen van kracht geworden.3 Sinds 10 januari 2022 is er een minister voor Armoedebeleid, Carola Schouten, aangesteld. Onder de portefeuille armoede valt ook schuldhulpverlening. Minister Schouten vindt dat de schuldhulpverlening beter moet, omdat te weinig mensen hun weg naar hulp vinden en de trajecten vaak te lang duren. Naar aanleiding van de rapporten 'Verkenning stelsel schuldhulpverlening' en 'Aanbieders schuldbemiddeling' heeft zij een aantal concrete maatregelen voorgesteld om de huidige schuldenaanpak te kunnen verbeteren. Deze maatregelen worden in de loop van 2022 verder door de minister uitgewerkt. Landelijke cijfers Voor het schrijven van de nota schuldhulpverlening 2019-2022 waren we nog afhankelijk van officiële schattingen met betrekking tot het aantal huishoudens met risicovolle schulden. Sinds 2020 kunnen we via een online dashboard van het CBS gedetailleerde cijfermatige resultaten vinden over het aantal Nederlandse huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Dit dashboard is als instrument ontwikkeld bij een onderzoek dat op verzoek van het ministerie van SZW door het CBS is uitgevoerd.

Landelijk is het aandeel particuliere huishoudens in Nederland dat te maken heeft met geregistreerde problematische schulden licht gedaald volgens het CBS dashboard. 4 Op 1 oktober 2020 hadden 614.270 huishoudens (7,6%) geregistreerde problematische schulden. In 2018 was dit nog 8,3% en op 1 januari 2020 was dit ook nog 7,9%. Ook tijdens de coronacrisis (2020) is dus een daling in het aandeel huishoudens met problematische schulden te zien.

1

Rapport: NVVK 90 jaar - Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief - Brede effecten van financiële hulpverlening voorhulpvrager, schuldeiser en maatschappij. – https://www.purpose.nl/files/NVVK90jaar-FinalDigitaal.pdf 2 Beoogde effecten: De mogelijke effecten van de aanpassingen in de Wgs en het Bgs zijn groot. De wijzigingen zorgen ervoor dat de rechtspositie van de inwoner met schulden sterk verbetert. De inperking van de informatieplicht van de inwoner zorgt er ook voor dat een inwoner minder snel uit zal vallen in de opstartfase van het hulpverleningstraject. De toegang tot schuldhulpverlening wordt laagdrempeliger, zowel voor inwoners als voor ondernemers. Meer (en andere) inwoners zullen een beroep kunnen doen op de schuldhulpverlening. De bepalingen met betrekking tot vroegsignalering leggen voor gemeenten een juridische basis om niet alleen meer inwoners te bereiken, maar ook om ze eerder te bereiken. – Bron: VNG Impactanalyse Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 3 De beslagvrije voet is het deel van het inkomen waar geen beslag op mag worden gelegd door schuldeisers. Dit zorgt ervoor dat mensen met schulden die te maken krijgen met beslaglegging op hun inkomen altijd een minimum bedrag overhouden om van te leven.

De nieuwe wet maakt de berekening van de beslagvrije voet betrouwbaarder.- Bron: rijksoverheid 4 https://dashboards.cbs.nl/v3/SchuldenproblematiekInBeeld/

3

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

De daling van het aantal huishoudens met problematische schulden komt overeen met de cijfers uit het NVVK (Vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren) jaarverslag 2021. Het NVVK jaarverslag 2021 geeft aan dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening in 2021 is gestabiliseerd. Dit komt mede, omdat de verschillende periodes van lockdowns voor sociale beperkingen zorgden. Het aantal ondernemers dat landelijk werd geholpen met schuldhulpverlening is wel gestegen in 2021.

Verder is het aantal schuldregelingen afgenomen in 2021. En de gemiddelde schuld van particulieren daalde voor het derde jaar op een rij.

4

Uit onderstaand figuur kunt u aflezen wat de belangrijkste inkomstenbron is van huishoudens met en zonder (instroom in) geregistreerde problematische schulden. De grootste groep zijn mensen die loon ontvangen als een werknemer (41,8%), gevolgd door mensen met een bijstandsuitkering (18%) en mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige (12,4%). Dat de grootste groep bestaat uit werknemers betekent dat werkgevers een belangrijke rol spelen als signaalpartner bij het (vroeg)signaleren van schulden. Hier zetten we in 2022 daarom op in. Op bladzijde 25 onder het kopje ‘Toekomst’ kunt u hier meer over lezen.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

De effecten van covid-19 in 2021 Toen de coronacrises begon en ook in Nederland een lockdown werd afgekondigd was de verwachting dat veel mensen in de financiële problemen zouden komen. Het tegenovergestelde bleek waar. Omdat mensen minder konden uitgeven aan zaken zoals kleding, uitgaan en vakanties, konden mensen juist wel hun huur en gas, water en licht (tijdig) betalen. Vooral jongeren, flexwerkers en zelfstandigen ondervonden wel negatieve (financiële) gevolgen van corona. Ook voor ondernemers met bedrijven die gesloten moesten worden door de lockdown maatregelen was het zwaar. Gelukkig konden veel ondernemers toch hun hoofd boven water houden door gebruik te maken van overheidssteun, door uitstel van betalingen aan te vragen bij de belastingdienst, door geld te lenen van familie, vrienden en kennissen en door buffers aan te spreken. Tijdens de coronacrises startte Divosa samen met de NVVK de monitor Schuldhulpverlening in coronatijd. De monitor geeft een beeld over de hoeveelheid financiële hulpvragen die tijdens de coronacrises op gemeenten afkwamen en of gemeenten aan deze hulpvragen konden voldoen. Tijdens de coronacrisis lieten de cijfers een dalende trend zien in het aantal aanvragen schuldhulpverlening ten opzichte van voorgaande jaren. Eind 2021 begon er voor het eerst sinds anderhalf jaar weer een lichte stijging te ontstaan.

5

Bron: Divosa en NVVK Monitor Schuldhulpverlening in coronatijd

Ook in Delft was een daling te zien in de aanmeldingen in de schuldhulpverlening tijdens de coronacrisis. In 2019 zaten we op 498 aanmeldingen, in 2020 waren dat er 460 en in 2021 zaten we op 416. We proberen ook in 2022 weer om zoveel mogelijk mensen met financiële problematiek te bereiken. We zetten daar onder andere op in doormiddel van communicatiecampagnes en via het werven van nieuwe signaalpartners zoals werkgevers. Delftse situatie en ontwikkelingen De gemeente heeft de wettelijke taak om mensen met betalingsachterstanden en schulden te ondersteunen. Dat doen we in Delft via voorlichting, preventie, vroegsignalering, budgetbeheer, schuldhulpverlening (waaronder ook het Jongeren Perspectieffonds) voor particulieren en ondernemers en ondersteuning bij de aanvraag voor Bewindvoering en de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP). Op 1 januari 2021 werd de gewijzigde nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) van kracht. De wetswijziging was één van de maatregelen uit de brede schuldenaanpak van het Kabinet om problematische schulden terug te dringen. De wijziging van de Wgs diende drie doelen: 1. vroegsignalering een wettelijke grondslag geven zodat gegevensuitwisseling tussen bepaalde schuldeisers en gemeenten legitiem wordt; 2. het toegankelijk maken van persoonsgegevens voor schuldhulpverleners om schuldhulpverlening effectiever te maken; 3.

duidelijkheid geven over de toegang van zelfstandigen tot schuldhulpverlening. Delft heeft op de wetswijzing geanticipeerd door 1. aan te sluiten bij het landelijke convenant voor vroegsignalering. Hierover kunt u meer lezen onder het kopje EMMA (Eerder Melden Minder Achterstand) op bladzijde 16. En door 2. naast schuldhulpverlening voor particulieren ook schuldhulpverlening voor ondernemers aan te bieden vanuit de Financiele winkel van Delft.5 Hier kunt u meer over lezen op bladzijde 13 en 22. Schulden in Delft In Delft heeft, volgens het CBS dashboard, 6,7 % van de huishoudens te maken met geregistreerde problematische schulden. In de wijk Buitenhof zijn de problemen het grootst 5

Nota schuldhulpverlening voor ondernemers: https://delft.raadsinformatie.nl/document/9514454/1#search=%22nota%20schuldhulpverlening%20voor%20ondernemers%22

6

met 11,7%. Gevolgd door de wijken Tanthof-Oost 8,6%, Voorhof 8,4%, Tanthof-West 7,9% en Voordijkshoorn 7,5%.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

Net als bij de landelijke ontwikkeling, zijn de geregistreerde problematische schulden sinds 2018 in Delft licht gedaald. In 2018 was dit nog 7,1% en in oktober 2020 was dit gedaald naar 6,7%.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

Net als bij de landelijke cijfers laat onderstaand figuur zien dat de grootste groep huishoudens met geregistreerde problematische schulden bestaat uit mensen die loon ontvangen als werknemer (39,7%), gevolgd door mensen met een bijstandsuitkering (22,5%) en daarna mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige (10%). De groep mensen met een bijstandsuitkering met geregistreerde problematische schulden is in Delft groter dan landelijk (18%). De groep mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige met geregistreerde problematische schulden is in Delft kleiner dan landelijk (12,4%). 7

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

Geldfit / Nederlandse Schuldhulproute Het kanaal Geldfit bestaat al sinds 2018. Op deze website kunnen bezoekers anoniem een online test kunnen doen. Op basis van het resultaat van deze test krijgt de bezoeker een advies dat past bij zijn of haar persoonlijke situatie. Indien nodig wordt er doorverwezen naar lokale passende hulp. Delft is sinds de eerste pilot van Geldfit bij dit initiatief aangesloten. In 2021 zijn er via Geldfit de volgende activiteiten in Delft uitgezet: • Doorlopende online marketing Geldfit en Geldfit Zakelijk met call- to-action in communicatie. • Twee online / offline campagnes voor Delft afgestemd op geselecteerde profielen: 1. Online/offline campagne uitgevoerd om ondernemers met (beginnende) geldzorgen te attenderen op de test op Geldfit.nl. Doelgroep: Ondernemers, zzp’ers 2. Online en offline campagne uitgevoerd om inwoners met (beginnende) geldzorgen te attenderen op de test op Geldfit.nl. Doelgroep: starters met geldzorgen bij wie (problematische) schulden voorkomen kunnen worden. (risicoklasse 5, 6 en 7). Sinds 2020 is Geldfit geïntegreerd in het initiatief Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Samen met gemeenten, bedrijven en andere samenwerkingspartners werkt de NSR aan een Nederland zonder schuldzorgen. Daarbij gebruikt zij diverse kanalen waarlangs mensen met geldzorgen de weg kunnen vinden naar de juiste hulp.

Vanaf 2022 zijn er geen lokale activiteiten meer mogelijk via een subsidietraject met Geldfit. Wel kun je als gemeente aansluiten bij de NSR en mee participeren op de landelijke campagnes en activiteiten die worden uitgezet. Daarom is de gemeente vanaf 2022 aangesloten bij de NSR en onze communicatieadviseur armoede en schuldhulpverlening haakt met lokale communicatie in op de campagnes van de NSR.

8

Landelijk en in Delft heeft Geldfit / NSR in 2021 de volgende resultaten behaald:

Plangroep Budgetbeheer speelt een belangrijke rol in ons beleid schuldhulpverlening. In 2018 hebben we een aanbestedingstraject uitgezet en zijn de samenwerking aangegaan met vier budgetbeheerders. Wanneer burgers die budgetbeheer nodig hebben één van deze vier aanbieders kiezen, dan krijgen zij de kosten voor budgetbeheer betaald vanuit de bijzondere bijstand. We monitoren de kwaliteit van de ondersteuning van de budgetbeheerders en spreken hen indien nodig aan op de kwaliteit van dienstverlening. Helaas bleek in het vierde kwartaal van 2021 dat Plangroep, één van de vier budgetbeheerders, onvoldoende kwaliteit leverde. Zij bleken niet in staat om Delftse klanten met (problematische) schulden steeds tijdig en accuraat te helpen. Ook met de contactpersonen van de gemeente Delft liep de communicatie vanuit Plangroep slecht. Plangroep leverde niet alleen slechte kwaliteit in Delft, landelijk kampten verschillende gemeenten met dezelfde problemen. De gemeente is met Plangroep in gesprek gegaan. Na verschillende gespreken over herstelmaatregelen hebben de gemeente Delft en Plangroep gezamenlijk besloten om de samenwerking formeel te beëindigen. De raad is hier begin januari 2022 over geïnformeerd. Het klantenbestand van Plangroep werd overdragen naar de drie overige contractpartners. Gelukkig ging dat om een kleine groep, wat de overdracht niet al te gecompliceerd maakte.

In totaal ontvangen 449 mensen budgetbeheer vanuit de bijzondere bijstand. Daarvan maakten 25 mensen gebruik van de diensten van de Plangroep via de gemeente. In 2022 zal er een eindgesprek plaatsvinden met Plangroep om alles te evalueren en samenwerking definitief af te sluiten. Samenwerking met ketenpartners De samenwerking met onze ketenpartners is erg belangrijk in het schuldhulpverleningstraject dat we als gemeente aanbieden. We kunnen onze taken niet uitvoeren zonder vrijwilligersorganisaties die ondersteuning bieden bij inwoners met financiële problemen. 9

Delft voor Elkaar, Humanitas Delft, en ISOFA SchuldHulpMaatje Delft zijn organisaties die in Delft, met inzet van vrijwilligers, inwoners ondersteunen bij hun administratie, financiën en schulden. Zij zijn daarbij aanvullend en ondersteunend aan de beroepskrachten in de keten. De vrijwilligersorganisaties zijn erg belangrijk voor de laagdrempelige toegang tot hulp bij schulden. Mensen vinden het soms makkelijker om eerst voor hulp bij een vrijwilligersorganisatie aan te kloppen dan bij de gemeente. Het is belangrijk dat inwoners een eerste stap zetten om uit de financiële problemen te komen. Zij kunnen daarna met hulp van een vrijwilliger verwezen worden naar de nodige vervolgstappen. In 2021 hebben de drie organisaties samen met de gemeente een traject gevolgd dat werd geleid door de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS). De AVS stimuleert samenwerking op lokaal niveau tussen vrijwilligersorganisaties, beroepskrachten en gemeenten. Op verzoek van de gemeente, na verkenning van de mogelijkheden en na het zetten van de eerste stappen tijdens het traject met de AVS, gaan Delft voor Elkaar, Humanitas Delft, en ISOFA / SchuldHulpMaatje Delft hun krachten opnieuw6 bundelen via een convenant.

Onder de naam Financiën voor Elkaar Delft willen zij in 2022 een gezamenlijk loket en website opzetten om de toegankelijkheid en vindbaarheid van de (preventieve) hulpverlening bij (dreigende) schulden voor alle inwoners van Delft te vergroten. Door laagdrempelige toegang en goede vindbaarheid hopen zij hulpvragers in een eerder stadium van hun problemen te bereiken. Verder vindt er drie keer per jaar het beleidsoverleg ‘Hulp bij financiële problemen’ plaats met allerlei partijen die Delftse inwoners helpen op financieel vlak. Het overleg helpt om de financiële hulpverlening op elkaar af te stemmen en om knelpunten in het gemeentebeleid en de uitvoering op te lossen. Daarnaast vinden er maandelijks overleggen plaats tussen Delft Support, het Sociaal Team, de Financiele Winkel van Delft en beleid. Ook worden er bewindvoeringsoverleggen georganiseerd en casuïstiek overleggen met budgetbeheerders. Actieplan Sociaal Domein 2.0. Binnen het Actieplan Sociaal Domein 2.0. zijn verschillende maatregelen opgenomen die moeten bijdragen aan transformatie van het sociaal domein in combinatie met kostenbesparing op de korte of langere termijn. Vanuit de portefeuille armoede en schuldhulpverlening zijn verschillende maatregelen aangedragen. Met de maatregel besparing op budgetbeheer en op Bewindvoering zetten we in op kostenbesparing op korte termijn.

Er zijn nog vier maatregelen die in eerste instantie investering vergen, maar die op de langere termijn aan maatschappelijke baten opleveren vanuit het thema schuldhulpverlening. Uit allerlei onderzoek blijkt namelijk dat elke euro die je investeert in schuldhulpverlening 1,4 euro aan maatschappelijke baten oplevert. Vanuit dat gegeven zijn het college en de raad akkoord gegaan met een extra investering op schuldhulpverlening in 2020. De maatregel ‘schuldenhulpverlening voorliggend versterken’ bestaat uit vier onderdelen: 1) Opzetten van schuldhulpverlening aan ondernemers (shvo) 2) Extra inzet op communicatie 3) Verlengen van de pilot JPF naar 2022 en 2023 4) Verlengen van het project EMMA naar 2022 en 2023 Maatregel budgetbeheer en bewind We hebben in ons beleid vastgelegd dat mensen die een beroep doen op schuldhulpverlening ondersteuning krijgen in de vorm van budgetbeheer, om te bevorderen 6

In 2017 hebben de drie partijen (Isofa, Humanitas, Delft voor Elkaar) een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Er waren grootse plannen om vanuit de naam Financiën voor Elkaar te gaan opereren, maar in de praktijk kwam dit niet van de grond. Wel werd er intensiever met elkaar samengewerkt dan voorheen. In 2022 willen de partijen een nieuw convenant ondertekenen en de samenwerking en hulpverlening vanuit FvE echt gaan uitvoeren.

10

dat het schuldhulpverleningstraject slaagt. Ook kan bijzondere bijstand voor budgetbeheer worden toegekend aan mensen om te voorkomen dat zij in de schulden belanden. We zien dat de uitgaven hiervoor jaarlijks blijven stijgen. In de uitgaven zitten ook de kosten die we moeten betalen voor Bewindvoering, in 2021 circa 1,2 miljoen euro. De rechtbank legt Bewindvoering op en de gemeente moet deze kosten betalen. Adviesrecht Per 1 juli 2021 is het adviesrecht schuldenbewind in Delft van start gegaan. Het adviesrecht geeft gemeenten de mogelijkheid om de Rechtbank van een advies te voorzien of schuldenbewind een passende ondersteuning is voor betrokkene. Voorheen kwamen schuldenbewinden vooral bij de gemeente in beeld wanneer bijzondere bijstand werd aangevraagd voor de kosten van het schuldenbewind. Met het adviesrecht heeft de gemeente een actievere rol gekregen bij de start van een schuldenbewind. Voor de volledigheid is het goed om te melden dat het adviesrecht alleen van toepassing is op schuldenbewinden. Bewindvoering die voortkomt uit een psychische oorzaak valt niet onder het adviesrecht. Het adviesrecht heeft een impuls gegeven aan de samenwerking met bewindvoerders en Rechtbank. Bewindvoerders zijn nu namelijk gehouden om een advies te vragen aan de gemeente over een nieuw schuldenbewind. De werkwijze van het adviesrecht is in overleg met bewindvoerders vormgegeven.

Er zijn daarbij twee opties. De wettelijke regeling zegt dat een advies aangevraagd moet worden nadat een schuldenbewind is uitgesproken. Met het advies van de gemeente kan de Rechtbank vervolgens heroverwegen of een schuldenbewind terecht is toegekend. Wij nodigen bewindvoerders nadrukkelijk uit om voorafgaand aan een aanvraag schuldenbewind een advies te vragen aan de gemeente. De bewindvoerder voegt het gemeentelijk advies bij de aanvraag schuldenbewind. Daarmee heeft de rechtbank de beschikking over alle standpunten voordat een eerste besluit wordt genomen over het al dan niet toekennen van een schuldenbewind. En dat betekent dat er geen risico meer is voor de klant dat kort na toekenning van een schuldenbewind de Rechtbank in een heroverweging het schuldenbewind weer stop kan zetten. De eerste ervaringen met het adviesrecht zijn positief. Er zijn 21 adviesaanvragen behandeld in de tweede helft van 2021. Alle adviezen waren conform. Dat wil zeggen dat de noodzaak van schuldenbewind wordt onderschreven. Dit is overigens een landelijke trend. Kostenbesparing bijzondere bijstand bewindvoeringskosten Het adviesrecht schuldenbewind is onder andere ingevoerd om meer grip te krijgen op de bijzondere bijstandsuitgaven bewindvoeringskosten. Kosten voor bijzondere bijstand zijn bijzondere en noodzakelijke kosten waar bijzondere bijstand voor verstrekt kan worden.

In 2021 is circa 1,2 miljoen verstrekt op deze kostenpost voor circa 850 klanten. De eerste ervaringen met het adviesrecht leren dat er geen schuldenbewinden vastgesteld worden waar inzet van een ander (goedkoper) instrument meer op zijn plaats zou zijn. Voor wat betreft instroom verwachten wij daarom geen kostenreductie te kunnen realiseren. Het aantal mensen dat in 2021 een beroep deed op beschermingsbewind steeg landelijk in 2021 blijkt uit onderstaande tabel uit het NVVK jaarverslag 2021.7

11

Door het adviesrecht en de intensievere samenwerking met bewindvoerders hebben we in Delft inmiddels een beter zicht op schuldenbewinden die voor 1 juli 2021 zijn toegekend. Bij deze schuldenbewinden willen we nadrukkelijker sturen op het zo snel mogelijk starten van een schuldhulpverleningstraject en daarmee een zo kort mogelijke periode van schuldenbewind. In hoeverre hier een kostenreductie gerealiseerd kan worden verwachten wij in 2022 te achterhalen. Budgetbeheer We zien dat het aantal inwoners in en de uitgaven voor budgetbeheer ook jaarlijks blijven stijgen. Dit is in lijn met de uitvoering van KPI 9 (Key performance indicator) uit het beleidsplan schuldhulpverlening 2019-2022: ‘Het aantal inwoners in bewind (gefinancierd uit de bijzonder bestand) daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer.’ Vanuit het beleid schuldhulpverlening 2019-2022 mogen mensen gebruik maken van budgetbeheer zolang zij dit nodig hebben. Het kan zijn dat iemand levenslang begeleiding van de budgetbeheerder nodig heeft. Als inwoners hierdoor zonder financiële problemen hun leven kunnen leiden is dit een goede oplossing. Ondanks dat bij budgetbeheer de aantallen stijgen en niet dalen, kan er toch op kosten bespaard worden.

Hiervoor is het belangrijk dat mensen in de juiste zwaarte van een budgetbeheerpakket terechtkomen en dat het pakket afgeschaald wordt naarmate iemand financieel redzamer wordt. Door hier op in te zetten is in 2021 meer dan de van te voren verwachte kostenbesparing behaald.

Maatregel 17. Budgetbeheer Besparing 2021 (cumulatief) € 36.000

€ 40.000 € 30.000 € 20.000 € 20.000 € 10.000

€ 9.000 € 3.000 € 2.000

€ 5.000

€ 8.000

€ 10.000

€Q1

Q2 verwachte besparing

Q3

Q4

gerealiseerde besparing

12

Vanaf januari 2021 is Delft Support gestart met toepassen van nieuwe werkwijze waarbij wordt gekeken naar mogelijkheden voor afschalen van het pakket Budgetbeheer en/of alternatieve aanpak. Per februari 2021 is de Financiële Winkel gestart met de nieuwe aanpak. Alle aanbieders budgetbeheer werken met de nieuwe werkwijze. Sinds de introductie van de nieuwe werkwijze zijn 79 casussen actief afgeschaald. Daarmee ligt de maatregel voor op schema. In totaal is met de afschaling van de 79 casussen in totaal ruim € 36.000 bespaard. Daarmee heeft de maatregel ruim het bedrag van de taakstelling voor 2021 bereikt. Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO) Sinds 1 januari 2021 moeten gemeenten vanuit de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) ook aan kleine zelfstandige ondernemers en zzp’ers met (dreigende) problematische schulden schuldhulpverlening bieden. De gemeente Delft heeft de uitvoering van deze wettelijke taak bij de Financiële Winkel van Delft belegd.8 De FWvD is daardoor het schuldhulploket geworden voor alle inwoners van Delft (particulieren en ondernemers). Doordat SHVO door de FWvD voor ondernemers wordt uitgevoerd is het mogelijk om korte lijnen te houden en de samenhang tussen verschillende interne afdelingen bij de gemeente te stroomlijnen.

Wanneer een schuldhulptraject nog niet noodzakelijk is kan een ondernemer intern worden doorverwijzen naar Bureau Zelfstandigen of extern naar andere samenwerking- en ketenpartners. Het doel van Schuldhulpverlening voor ondernemers is het bewerkstelligen dat een onderneming kan blijven voortbestaan door het opzetten van een minnelijke regeling van de (totale) schuldenlast van een ondernemer met een levensvatbaar bedrijf. Bij het niet lukken van een minnelijke regeling, ontvangt de ondernemer hulp bij het aanvragen van de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen). Ondernemers met een niet levensvatbare onderneming worden ondersteund bij de beëindiging van de onderneming ter voorkoming van faillissement. Het voorkomen van een faillissement is belangrijk, omdat dit een ongunstig en langdurig proces is. Een faillissement is een gerechtelijk beslag op het vermogen. Als een eenmanszaak failliet gaat, is die persoon ook privé failliet en verantwoordelijk voor de schulden. Een doorstart maken is in dit geval heel moeilijk. Als een bedrijf een bv of nv is, dan gaat alleen het bedrijf failliet. Dan kan eventueel met de gezonde bedrijfsonderdelen een doorstart gemaakt worden. Een faillissementsprocedure kan echter behoorlijk lang duren, enkele maanden tot enkele jaren. De FWvD voor Ondernemers werkt nauw samen met verschillende partners.

Ondernemers die andere hulp nodig hebben dan een schuldhulptraject worden doorverwezen naar: • Bureau Zelfstandigen • Support voor ondernemers • Ondernemersklankboard (OKB) • Geldfit zakelijk - onderdeel van de Nederlandse Schuldhulproute (NSR) • Over Rood We weten uit de particuliere schuldhulpverlening hoe waardevol het is om met vrijwilligersorganisaties samen te werken. Als vindplaats voor mensen met schulden, maar ook als extra hulp tijdens het schuldhulptraject. Schuldhulpmaatje Delft / Isofa vervult deze rol in Delft voor ondernemers.

8 Nota Schuldhulpverlening voor Ondernemers (vastgesteld in december 2020)

https://delft.raadsinformatie.nl/document/9514454/1#search=%22Nota%20Schuldhulpverlening%20voor%20Ondernemers%20 %22

13

Conclusie uit klantentevredenheid onderzoek In de periode 11 februari t/m 7 maart 2022 is door Onderzoek & Statistiek onderzoek uitgevoerd om de kwaliteit van de dienstverlening van de ‘Financiële Winkel voor Ondernemers’ te beoordelen en eventueel verder te verbeteren. Van de 38 ondernemers die zijn benaderd met de vraag om deel te nemen aan dit onderzoek hebben er helaas maar 7 de vragenlijst ingevuld. Dit resulteert in een respons van 18%. De respondenten hebben vragen ingevuld over de volgende onderwerpen: • Soort traject • Toegang en informatie • Intakegesprek • Start van het traject • Dienstverlening tijdens traject • Uitspraken verantwoordelijkheden • Tevredenheid over de dienstverlening De algemene tevredenheid van de dienstverlening vanuit de Financiële Winkel voor Ondernemers is gemiddeld een 7,7. Het gehele ‘Klanttevredenheidsonderzoek Financiële Winkel voor Ondernemers’ kunt u vinden in de bijlagen. Onderzoek nationale ombudsman schuldhulpverlening voor ondernemers In 2018 riep de ombudsman gemeenten op om de toegang tot de schuldhulpverlening voor zelfstandigen op korte termijn te verbeteren. N.a.v. de coronacrises en de nieuwe Wgs wilde de Ombudsman weten in hoeverre dat is gebeurd en is hij in 2022 nagaan in hoeverre gemeenten zich voldoende hebben voorbereid om een brede en laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening te bieden aan zelfstandigen.

In het rapport ‘Zelfstandigen over de drempel’ concludeert de ombudsman dat veel gemeenten hard werken aan schuldhulpverlening aan zelfstandigen, maar er zijn ook gemeenten die nog lang niet aan de minimale eisen voldoen om een brede toegang tot schuldhulpverlening te bieden. Dit terwijl de coronacrisis de urgentie en het belang van goede schuldhulpverlening voor ondernemers duidelijk zichtbaar heeft gemaakt. De ombudsman doet in het rapport verschillende aanbevelingen die vallen onder twee thema’s: 1. Toegankelijke dienstverlening: wees duidelijk en open • Verklein de verschillen tussen gemeenten • Ken de doelgroep en speel daarop in • Verstrek duidelijke en correcte informatie • Zorg voor één goed vindbaar loket • Wees betrouwbaar met een menselijk gezicht 2. Heldere verantwoordelijkheidsverdeling: wees eerlijk en betrouwbaar • Investeer in eigen kennis en expertise • Zorg voor een breed aanbod en voorkom dat zelfstandigen afhaken • Neem verantwoordelijkheid, ook bij uitvoering door externe partijen • Ontwikkel een gezamenlijk systeem voor kwaliteitsborging • Sta open voor klachten en bewaak de kwaliteit van de klachtbehandeling We doen het in Delft goed als je kijkt naar de punten uit het rapport Ombudsman.

De FWvD is het schuldhulploket voor iedereen (particulier en ondernemers) en onze communicatieadviseur armoede en schuldhulpverlening zorgt voor duidelijke informatie en een goede vindbaarheid. In de VNG adviezen voor het inrichten van de gemeentelijke website voor ondernemers wordt Delft zelfs als voorbeeld aangehaald. Door te adverteren en persoonlijke interviews te geven in ondernemersnieuwsbrieven proberen we het schuldhulploket een menselijk gezicht te geven. Daarnaast wordt er samengewerkt met 14

interne en externe partners om de doelgroep te bereiken en te helpen. Aan het einde van het eerste jaar heeft er een evaluatiebijeenkomst met alle partners plaatsgevonden en er is een klanttevredenheidsonderzoek gedaan voor kwaliteitsborging. Deze kwaliteitsborging blijft een belangrijk thema de komende jaren. JPF (Jongeren Perspectief Fonds Delft) In september 2017 zijn we gestart met de pilot Jongeren Perspectief Fonds Delft (JPF). Het project wordt uitgevoerd door de Financiele Winkel van Delft (FWvD) en de Jongerenacademie (JA). We zijn dit project gestart, omdat jongeren vaak niet in aanmerking komen voor reguliere schuldhulptrajecten. Dat is van grote invloed op hun maatschappelijke ontwikkeling. Het doel van het Jongeren Perspectief Fonds is het bieden van een schuldenvrij toekomstperspectief aan Delftse jongeren. Dit wordt aangepakt vanuit twee gebieden: 1. De jongeren ontzorgen van hun schuldenlast (uitgevoerd door de FWvD) en 2. Het bieden van toekomstperspectief middels individuele coaching en door de jongeren weer deel te laten nemen aan scholing of werk (uitgevoerd door de JA). Jongeren en schulden Het Bureau Krediet registratie (een stichting die de kredieten in Nederland bijhoudt) gaf in 2020 aan dat het aantal Nederlanders met betalingsprobleem afneemt, maar het aantal jongeren met een betalingsprobleem stijgt.

Het aantal jongeren met schulden was volgens hen zelfs in de afgelopen 5 jaar verdubbeld. Ook Stratech (een software leverancier voor de schulddienstverlening) geeft aan dat het aantal jongeren dat een beroep doet op schuldhulpverlening in de afgelopen jaren sterk is toegenomen. En dat 50% van de jongeren in de leeftijd van 18 tot 27 jaar een schuld heeft.

Jongeren Perspectief Fonds Delft Het JPF Delft maakt de jongeren schuldenzorgvrij in combinatie met een intensief begeleidingstraject. De schulden van de jongeren worden afgekocht via een schuldsanering, waarbij de gemeente alle kosten op zich neemt en de jongeren verder niets hoeven af te betalen. Zij worden wel geacht zich aan de criteria te houden die voor het JPF gelden en waar ze voor tekenen. Jongeren die niet in het JPF-traject kunnen worden opgenomen krijgen een advies en worden warm doorgeleid naar alternatieve mogelijkheden, intern of extern. Dit in afstemming met de aanmeldende partijen en in samenwerking met de maatschappelijke organisaties rondom jongeren.

15

Het JPF in 2021 De coronamaatregelen hebben een groot effect gehad op jongeren in de leeftijd tussen (16 tot 24 jaar). Terwijl het risico van het virus voor hen lager was, hadden de maatregelen, zoals het sluiten van onderwijs en horeca, veel invloed op hun dagelijks leven. Waardoor het mentaal welbevinden van jongeren lager was in vergelijking met andere leeftijdsgroepen.9 Ook binnen het JPF hadden de coronamaatregelen invloed op het welbevinden van de jongeren, maar ze hebben allemaal laten zien hoe veerkrachtig ze ook kunnen zijn. In 2021 zijn in totaal negen jongeren uitgestroomd. Van deze negen waren er zes positief en drie overige uitstroom was vanwege een verhuizing, een passender regulier schuldhulptraject en één jongere had familie bereid gevonden om de schulden af te betalen. De zes jongeren die positief zijn uitgestroomd zijn schuldenvrij, ze hebben een “thuis”, ze zijn psychologische hulp aangegaan, ze hebben studie of werk gevonden en ze zijn financieel zelfredzaam of hebben de keus zelf gemaakt om budgetbeheer nog even aan te houden als vastigheid. JPF jongeren (2021)

1 jan

In traject

18

15

Uitstroom

0

9

Instroom

31 dec

6

Dat het JPF een succesvol bewezen project is, is af te leiden uit het aantal jongeren dat succesvol uitstroomt. In bijlage 2 vindt u drie succesverhalen van jongeren die een Delfts JPF traject hebben doorlopen. Het succes van het JPF blijkt ook uit de JPF Effectmeting 2021 die in opdracht van de gemeente Den Haag is uitgevoerd.10 Het rapport toont aan dat jongeren een grote positieve ontwikkeling doormaken tijdens en na het JPF traject. Daarnaast bespaart het JPF ongeveer €10.000,- aan kosten per jongeren. Op vooral de bijstand en op lange termijn op schuldhulpverlening en voorkomen dakloosheid. Toekomst van het JPF De pilot JPF loopt sinds september 2017. Inmiddels is het instrument de pilotfase voorbij en mogen we het JPF succesvol noemen. We zien dat het JPF een positieve werking heeft voor jongeren uit Delft en de jongeren beamen dit zelf ook. Het doel is om het JPF te bestendigen in de reguliere uitvoering. We hebben financiering voor het JPF tot en met 2023. Omdat het budget voor het JPF de 5 jaar niet veranderd is, kunnen we door inflatie in 2022 nog maar 16 jongeren begeleiden in plaats van 20. We gaan in 2022 onderzoeken hoe we het JPF nog efficiënter kunnen inrichten om een hogere doorstroom te bewerkstelligen. Hierna zal de raad een aparte brief ontvangen over de toekomst van het JPF.

EMMA (Eerder Melden, Minder Achterstand) Sinds 1 januari 2021 is het een wettelijke taak van gemeenten om betalingsachterstanden van zogeheten vaste lasten partners op te volgen en inwoners een hulpaanbod te doen. De gemeente Delft heeft sinds 2018 al een pilot vroegsignalering. Vaste lasten partners zijn energieleveranciers, woningverhuurders, drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars. In 2021 is het aantal vaste lasten partners waar we als gemeente mee samenwerken, fors toegenomen. Dit komt door de aansluiting van Delft bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering.

9

https://www.rivm.nl/gedragsonderzoek/jongeren-in-tijden-van-corona

10 https://www.purpose.nl/files/JPF-effectmeting-2021---publieksrapportage2.pdf

16

Tegen verwachtingen in, ontvingen we in het afgelopen jaar minder signalen van betalingsachterstanden. De mogelijke oorzaak hiervan is dat inwoners door de coronapandemie hun vaste lasten hebben geprioriteerd. Een andere oorzaak is dat vaste lasten partners door de aangepaste wetgeving verplicht zijn eerst een sociale incasso uit te voeren voordat ze kunnen overdragen aan de gemeente. In 2020 hebben we de resultaten van vroegsignalering vergeleken met de resultaten van Delft met het jaar daarvoor. Door de ontwikkelingen in 2021, zijn de omstandigheden te verschillend om wederom nogmaals een goede vergelijking te kunnen maken. In 2021 heeft Divosa de landelijk monitor vroegsignalering gelanceerd. Helaas is het ook nog niet mogelijk één op één de cijfers te vergelijken met onze cijfers en om hieraan conclusies te verbinden. Dit komt door verschillende werkwijzen van gemeenten, de verschillen in systemen die worden gebruikt én de looptijd van het dashboard. De informatie kan wel worden gebruikt als inspiratie voor de optimalisering van het vroegsignaleringsproces. In 2021 hebben we al een start gemaakt met deze optimaliseringsslag. In 2022 hopen we nog meer inwoners te bereiken en te helpen. Voor de ontwikkelingen 2021, cijfermatige en kwalitatieve resultaten en een vooruitblik 2022 verwijzen we u graag naar de voortgangsrapportage Vroegsignalering in bijlage 3.

Communicatie Sinds 2019 maken we gebruik van een communicatieadviseur armoede en schuldhulpverlening. Heldere communicatie vanuit de gemeente is belangrijk om de doelgroep te bereiken en om hun vertrouwen te winnen. In 2019 en 2020 waren er al veel stappen gezet op het doorbreken van taboe rondom het hebben van schulden en het vergroten van de naamsbekendheid van de Financiële Winkel en EMMA. In 2021 is hier ook op ingezet middels de volgende communicatie activiteiten: • Campagne Kom Uit Je Schuld, waarbij het taboe “schulden hebben” onder de aandacht werd gebracht via social media. Er zijn daarmee 36.887 inwoners bereikt en is de advertentie 64.251 keer weergegeven. • Campagne Geldfit, waarbij er (naast de online campagne) in specifieke wijken is geflyerd en abri’s zijn ingezet. Met deze campagne (die 2 weken duurde) hebben we online 23.097 inwoners bereikt, 15 abri’s hebben de advertentie laten zien en zijn er 32.000 flyers verspreid. Waar we ons in 2019 en 2020 alleen hebben gericht op particulieren, kwam er in 2021 een nieuwe doelgroep bij: de zelfstandige ondernemers. Voor deze doelgroep werd deze specifieke communicatie ingezet: • Campagne Geldfit Zakelijk, waar ondernemers anoniem hun financiële situatie kunnen testen en eventueel de nodige hulp kunnen vinden. De campagne werd ingezet op social media en was te zien op 25 geselecteerde abri’s.

Online zijn er 13.885 inwoners bereikt en is de advertentie 76.064 keer weergegeven. • Campagne Kom Jij Eruit, gericht op ondernemers om niet langer rond te lopen met geldzorgen en/of schulden. De campagne werd gelanceerd met een persbericht en ingezet op social media, Chainels (online ondernemersplatform). Via social media zijn er 21.586 inwoners bereikt en is de advertentie 34.239 keer weergegeven. • De campagne was aanleiding voor 2 interviews met één van de consulenten van de Financiële Winkel voor Ondernemers en de communicatieadviseur armoede en schuldhulpverlening: 1. Delft Business (magazine) 2. Nieuwsbrief SCMD (Stichting Centrum Management Delft)

17

Corona heeft voor veel ondernemers grote financiële gevolgen gehad. Vanuit de overheid werden daarom verschillende regelingen aangeboden waar veel communicatie voor is ingezet: • Een webpagina voor Hulp bij Heroriëntatie (deze pagina is zelfs opgenomen door de Programmaraad als goed praktijkvoorbeeld) • Voor de TONK, TOZO en Bbz (Bijzonder bijstand zelfstandigen) zijn verschillende brieven en webpagina’s (her)schreven. Een belangrijk thema bij schuldhulpverlening is Vroegsignalering. Hoe eerder inwoners met betalingsachterstand(en) hulp weten te vinden, des te kleiner de kans op hoge schulden. In 2021 is daarvoor het volgende ontwikkeld: • Infographic om laagdrempelig te laten zien wat een inwoner met betalingsachterstand kan verwachten vanuit de gemeente. • Verschillende e-mails en brieven in Heldere Taal. In 2021 werd ook de toeslagenaffaire een groot onderwerp dat werd opgepakt vanuit beleid armoede en schuldhulpverlening en de uitvoering onder de regie van de FWvD. De gemeente heeft op verschillende manieren gedupeerde ouders uitgenodigd zich te melden bij de gemeente: een persbericht, een nieuwsbericht op de gemeentelijke website en nieuwsbrief, de stadskrant en advertenties via de gemeentelijke social media kanalen. Ook zijn verschillende samenwerkingspartners aangeschreven waarin om hulp is gevraagd om de oproep van de gemeente te verspreiden.

Verderop in het jaar is er ook ondersteuning geweest in het helder schrijven van brieven, o.a. naar schuldeisers van gedupeerde ouders in verband met het moratorium. Op het gebied van armoedebestrijding zijn er verschillende regelingen en situaties geweest waarvoor (extra) ondersteuning nodig was in de communicatie: • Armoederegelingen. Inwoners met een laag inkomen hebben recht op verschillende regelingen. In 2021 is er voor een aantal regelingen extra communicatie geweest, bijvoorbeeld voor de vaste lasten regeling en de computerregeling. De webpagina’s zijn herschreven, er zijn artikelen ontwikkeld voor in de Delft Actief en de gemeentelijke website. Ook is er aandacht voor de regelingen geweest op de gemeentelijke social media kanalen. • Overige ondersteuning. De gemeente werkt samen met het Jeugdfonds Sport & Cultuur zodat alle kinderen, ook in de gezinnen met lage inkomens, kunnen sporten of bijvoorbeeld muziekles kunnen volgen. Het Jeugdfonds betaalt dan de contributie of het lesgeld. Het Jeugdfonds heeft in 2021 campagne gevoerd, waarvan de eerste campagne (Q2) gericht was op intermediairs. Intermediairs zijn namelijk nodig om ouders en kinderen te begeleiden tijdens het aanvragen van de vergoeding. De tweede campagne (Q3) was vooral gericht op de ouders met een laag inkomen.

Voor beide campagnes heeft de gemeente ondersteund bij het uitrollen van de campagnes in Delft. Zo is er extra ingezet op social media en is er nauw samengewerkt bij het opstellen van een persbericht. Financiële Winkel van Delft In 2018 is de FWvD begonnen met het verbeteren van haar dienstverlening. Dit had twee redenen. In het eerste halfjaar van 2018 zijn acties ondernomen, naar aanleiding van het rapport ‘Een open deur? Een onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening’ van de Nationale ombudsman. In de tweede helft van 2018 werden in de dossiers van een medewerker van de FWvD onregelmatigheden geconstateerd. Het

18

college is toen direct een uitvoerig intern onderzoek gestart en is met een verbeterplan gekomen.11 In januari 2019 werd de Nota Schuldhulpverlening 2019-2022 aangenomen en later dat jaar de beleidsregel schuldhulpverlening. Het nieuwe beleid schuldhulpverlening van Delft paste beter bij de landelijke ontwikkelingen en gedragswetenschappelijke kennis van de afgelopen jaren. Beleid dat de nadruk legt op laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening en hulpverlening op maat. Het verbeteren van haar dienstverlening is voor de FWvD een continue proces. In 2021 constateerde de FWvD dat er bij een aantal cliënten in dossiers vertraging was ontstaan. Er is daarop een grondig en intensief kwaliteitsverbetering traject gestart om te voorkomen dat dit in de toekomst weer kan gebeuren. In het jaarverslag schuldhulpverlening 2022 zullen we aangeven wat de ingezette verbeteracties hebben bijgedragen aan de kwaliteitsverbetering van de dienstverlening van de FWvD. Algemene cijfers reguliere schuldhulpverlening Ook voor Delft zien we in de coronacrisesjaren in de cijfers van de FWvD, net als in de landelijke cijfers, de terugloop van het aantal unieke aanmeldingen.

Het is opvallend dat het gemiddeld aantal schuldeisers in Delft in de afgelopen 2 jaar veel naar beneden is gegaan, terwijl het landelijk gemiddeld aantal schuldeisers nauwelijks naar beneden is gegaan met 14 in 2020 en 13 in 2021. We hebben hier nog geen verklaring voor, maar hopen dat deze trend zich voortzet. Tabel 1: Algemene cijfers Financiële Winkel van Delft Omschrijving 2017 2018 Unieke aanmeldingen FWvD Kenmerken schuldenaar - Alleenstaand - Alleenstaand ouder - Paar met kinderen - Paar zonder kinderen Gemiddeld aantal schuldeisers (gecorrigeerde) jaarcijfers gemiddelde schuld

2019

2020

2021

483

424

498

460

416

54% 26%

54% 28%

50% 29%

59% 22%

73% 17%

15%

14%

14%

13%

8%

5%

4%

7%

6%

2%

16

14

16

13

9

€ 50.182

€ 44.186

€ 47.939

€ 34.777

€ 37.680

Monitoring van reguliere schuldhulpverlening In de Nota schuldhulpverlening 2019-2022 zijn negen indicatoren, ook wel Key Performance Indicators (KPI’s) genoemd, opgesteld. Deze KPI’s geven een beeld van de resultaten en effectiviteit van de reguliere schuldhulpverlening in Delft:

11

1904044 College van B&W - onderzoek Schuldhulpverlening en Verbeterplan.pdf en 1939732 College van B en W - stand van zaken verbeterplan schuldhulpverlening.pdf

19

1.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Aanmeldingen: over 4 jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%. De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn. Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (31% ten opzichte van 28% landelijk). Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt. Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive. Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners. Het aantal saneringskredieten stijgt. Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer.

1. Aanmeldingen: over 4 jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%.

Het eindsaldo op 31-12-2021 bedraagt 415 aanmelding terwijl de ambitie op basis van de prestatie indicator uit zou moeten komen op 910 aanmeldingen op 31-12-2021. Er moet geconstateerd worden dat de jaarlijkse stijging met 25% te ambitieus is. 2. De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt.

De gemiddelde totaalsaldo aan schuld per aanmelder bedraagt € 39.771,- in 2021. Dat is een stijging ten opzichte van 2020 met een gemiddelde schuld van € 34.777,-, maar door de coronacrisis is het cijfer voor 2020 niet representatief. Met het bedrag van € 39.771,- zitten we in lijn met het landelijk gemiddelde dat ligt op € 37.359,-.

20

3. Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn.

In de basis leidt vanaf 2020 iedere aanmelding tot een intake. Destijds was dit, bij het vaststellen van deze KPI, nog niet de regel. Het eindpercentage in 2021 bedraagt 92%. De verklaring dat het percentage geen 100% is, komt omdat niet iedere aanmelder verschijnt op het gesprek en tevens dat niet iedere aanmelder uiteindelijk gebruik wil of kan maken van het aanbod van de FWvD. 4. Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (31% ten opzichte van 28% landelijk).

Het eindresultaat op 31-12-2021 bedraagt gemiddeld 38% van de aanmeldingen leidt tot een schuldregeling. Dit is meer dan het landelijke streefgemiddelde van 28%. 5. Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt.

Het doel was om eind 2021 50 schuldregelingen afgerond te hebben. Het resultaat op 31-122021 laat een saldo zien van 126 geslaagde schuldregelingen. 6. Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive daalt. Er is sprake van recidive wanneer mensen binnen vier jaar na het doorlopen van een schuldregeling weer starten met een schuldhulptraject. In 2020 is de indicator vastgesteld op 11 personen. Een herberekening toont echter aan, dat dit 30 hoort te zijn. In 2021 ging het om 20 personen. Dat is een daling van 33%. 7. Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners.

21

Het streven is 80% geslaagde doorleidingen WSNP of overeenkomsten. Het slagingspercentage ligt eind 2021 gemiddeld op 56%. Er loopt een verbetertraject n.a.v. een gesprek met de rechtbank in Den Haag wat beter kan/moet. 8. Het aantal saneringskredieten stijgt.

De ambitie was in 2021 15 saneringskredieten gerealiseerd te hebben. Het resultaat op 3112-2021 laat een eindsaldo zien van 69 geslaagde saneringskredieten. 9. Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer. Tabel 2: Aantal huishoudens met Bewindvoering of budgetbeheer 2017 2018 2019 2020 Bewindvoering 638 688 746 815 Budgetbeheer 486 445 459 482

2021 862 455

Deze KPI is in 2021 niet behaald, maar de resultaten komen overeen met de landelijke ontwikkelingen op Bewindvoering en budgetbeheer. Net als landelijke cijfers laten zien is in 2021 het aantal inwoners in beschermingsbewind toegenomen. Het aantal huishoudens met budgetbeheer is in 2021 juist gedaald, maar dit komt overeen met een teruggang in het aantal mensen met problematische schulden en een afname van het aantal unieke aanmeldingen voor schuldhulpverlening bij de FWvD Algemene cijfers schuldhulpverlening voor ondernemers In de nota Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO) gaven we aan voor het eerste jaar (2021) in te zetten op ongeveer 50 ondernemers. Dat was een goede schatting. In totaal zijn er in 2021 bij de FWvD voor Ondernemers 52 aanmeldingen geregistreerd. Daarvan waren 48 unieke klanten, omdat 4 ondernemers zich op 2 verschillende momenten in het jaar voor advies bij de FWvD voor ondernemers hebben aangemeld. De schuldhulpverlening voor ondernemers is in maart 2021 gestart. Rond mei van dat jaar hadden 25 ondernemers zich aangemeld voor SHVO. Tot en met juni nam het aantal aanmeldingen gestaag toe en daarna was het iets rustiger met het aantal aanmeldingen. In november hadden in totaal 46 ondernemers zich aangemeld. Eind december stond de teller voor 2021 op 48 unieke aanmeldingen voor SHVO met nog 15 actieve trajecten.

Zodra wij een aanmelding ontvangen en een gesprek starten noemen we dit een actief traject. Zo’n traject kan zijn ondersteuning bij een crisissituatie of het doen van een concreet betalingsvoorstel aan de schuldeisers. Deze trajecten vallen onder een van de volgende fases: intake fase (<3 mnd.) of crisisinterventie, stabilisatiefase - en verificatie (4-8 mnd.), voorstel oftewel schuldregelen (180 dg), lopende schuldregeling (36 mnd.).

22

Een traject kan in elke fase stopgezet worden. Na de aanmelding krijgt de cliënt binnen vier weken een intakegesprek, tenzij er sprake is van een crisissituatie, dan wordt iemand binnen drie dagen uitgenodigd. Tijdens de intake wordt informatie- en advies gegeven. Wil en kan de ondernemer verder met het traject, dan volgt de stabilisatiefase. Daarna de verificatiefase en het voorstel aan de schuldeisers en pas na akkoord van alles schuldeiser start de feitelijke aflossing van schulden (schuldregeling). Gaan de schuldeisers niet akkoord met het voorstel dan probeert de consulent nog een schuldregeling voor elkaar te krijgen via een dwangakkoord. En als laatste redmiddel wordt iemand begeleid naar de WSNP (Wettelijk schuldsanering via de rechtbank. Tijdens dit hele proces zijn er ondernemers die tussentijds stoppen met het traject. Bijvoorbeeld omdat ze voldoende geholpen zijn met alleen informatie en advies. Als het traject stopt dan is het geen actief traject meer. Sommige klanten laten opeens niets meer van zich horen en zijn niet meer te pakken te krijgen. Dit is een landelijk probleem bij SHVO. Voordat we een traject afsluiten proberen we de klant verschillende keren en op verschillende manieren te pakken te krijgen. Bij zorgen omtrent de ondernemer melden we bij meldpunt bezorgd (MB).

Maar als er vanuit MB ook geen contact te krijgen is met een ondernemer dan sluit we het traject. Eind december waren er nog 15 actieve trajecten en 37 gesloten trajecten. Van die actieve trajecten zaten de ondernemers in de volgende fase: • 1 in aanmeldfase • 3 in intakefase Actieve trajecten • 7 in stabilisatiefase • 3 voorstel / schuldregeling Bewindvoering • 1 in Bewindvoering Voorstel/schuldregeling Stabilisatiefase Intakefase Aanmeldfase 0

2

4

6

8

De 37 afgesloten trajecten waren gesloten om de volgende redenen: • 14 zijn doorverwijzingen naar andere organisaties • 1 is verhuisd • 6 zijn voortijdig gestopt op initiatief van de ondernemer

23

•

16 zijn voortijdig gestopt op initiatief van de gemeente. Dit laatste vooral, omdat de ondernemer niet meer reageert op uitnodigingen voor gesprekken.

Afgesloten trajecten Voortijdig gestopt op initiatief gemeente Voortijdig gestopt op initiatief ondernemer Verhuizing Doorverwijzingen naar nadere organisaties 0

2

4

6

8

10

12

14

16

18

De adviezen die vanuit de FWvD voor ondernemers in 2021 werden gegeven aan ondernemers zijn heel divers. Doorverwijzingen naar bureau zelfstandigen voor het aanvragen van een Tonk/ Tozo/ Bbz-uitkering, doorverwijzingen voor een krediet bij Qredits en doorverwijzingen naar het ondernemersklankbord voor aanvullende ondersteuning op andere gebieden dan Shvo. Ook zijn enkele ondernemers geadviseerd om hun onderneming te stoppen. De ondernemer krijgt daarbij begeleiding door de FWvD voor ondernemers. Er wordt schuldenrust gecreëerd zodat de ondernemer op zoek kan gaan naar een baan en de ondernemer wordt geholpen met zijn schulden. Verder is er met sommige ondernemers na een eerste informatie en adviesgesprek afgesproken om weer contact op te nemen op het moment dat de rijksondersteuning stopt en de ondernemer het dan toch niet alleen redt. Monitoring van schuldhulpverlening voor ondernemers Ook voor SHVO zijn KPI’s opgesteld. In de Nota schuldhulpverlening voor ondernemers zijn zeven KPI’s opgesteld. In 2021 zijn we gestart met 0-metingen, omdat er cijfermatig niet veel gegevens bekend zijn rondom SHVO bij gemeenten. Voor 2022 kunnen we nu een aantal indicatoren vaststellen, anderen kunnen nog niet vastgesteld worden omdat er nog geen gegevens over zijn. Die zullen in 2022 doorgaan als 0-meting. Indicatoren 2021 1. Aanmeldingen: 0-meting in 2021.

Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 2. Hoogte schuld: 0-meting in 2021. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 3. Intake: 0-meting in 2021. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 4. 0-meting in 2021 voor het percentage wat uit de intake leidt tot een schuldregeling. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 5. 0-meting in 2021 voor het met succes afgesloten schuldregelingen. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 6. 0-meting in 2021 voor het aantal geslaagde doorleidingen naar de Wsnp. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 7. 0-meting in 2021 voor het aantal saneringskredieten. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. KPI 1: Aanmeldingen: 0-meting in 2021. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • In 2021 waren er 48 unieke aanmeldingen. • De indicator voor 2022 wordt: Tot en met 2023 stijgt het aantal aanmeldingen met 10% per jaar.

24

KPI 2: Hoogte schuld: 0-meting in 2021. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • In 2021 was de hoogte van de gemiddelde schuld € 92.000,• De indicator voor 2022 wordt: De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. (Hier hebben we de eerste jaren echter nog geen invloed op). KPI 3: Intake: 0-meting in 2021. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • In 2021 leidde 85% (44 van de 52) van de aanmeldingen tot een intake. • De indicator voor 2022 wordt: Minimaal 85% van de aanmeldingen leidt tot een intake. KPI 4: 0-meting in 2021 voor het percentage wat uit de intake leidt tot een schuldregeling. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • In 2021 leidde 4% (3/44) intakes tot een schuldregeling • De indicator voor 2022 wordt: Het percentage dat uit de intake leidt tot het opstarten van een schuldregeling stijgt. KPI 5: 0-meting in 2021 voor het met succes afgesloten schuldregelingen. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • Er zijn in 2021 nog geen schuldregelingen afgesloten. • KPI 5 verduidelijken we in 2022 als volgt: 0-meting in 2022 voor het met succes bereiken van een schuldregelingen (akkoord van de schuldeisers). Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. KPI 6: 0-meting in 2021 voor het aantal geslaagde doorleidingen naar de Wsnp. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op.

• Er zijn in 2021 nog geen ondernemers doorgeleid naar de WSNP • KPI 6 blijft voor 2022 hetzelfde, alleen het jaartal wordt aangepast. KPI 7: 0-meting in 2021 voor het aantal saneringskredieten. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • Er zijn in 2021 nog geen saneringskredieten afgesloten voor ondernemers. • KPI 6 blijft voor 2022 hetzelfde, alleen het jaartal wordt aangepast. Toekomst Voorlichting, preventie en vroegsignalering zijn belangrijke instrumenten voor schuldhulpverlening. Hoe eerder we mensen kunnen ondersteunen, hoe sneller ze mogelijk weer uit de schulden zijn. Om zo veel mogelijk mensen in een vroeg stadium te kunnen bereiken hebben we signaalpartners nodig. Vanuit EMMA werken nu al samen met zo’n 70 partners die bij ons melden als mensen betalingsachterstanden hebben. In 2022 willen we met verschillende nieuwe signaalpartners verbindingen maken om nog meer mensen met beginnende schulden te kunnen bereiken. Sociaal incasseren - Parkeren Delft Afgelopen jaar is meerdere malen geconstateerd dat inwoners van Delft te maken hebben gehad met incasso’s en naheffingen vanuit parkeren Delft die zorgden voor schuldenproblematiek. Samen met parkeren Delft richten we het incassotraject en het proces bij naheffingen opnieuw in. We richten ons hierbij voornamelijk op inwoners die wel willen, maar niet kunnen betalen, omdat er te weinig betaalcapaciteit is.