Jaarstukken 2024 - gemeente Delft - gewaarmerkt
Tekst van het document
De inzet van instrumenten om meer statushouders te huisvesten is medio 2024 nader bekeken, de raad en de toezichthouder zijn hierover geïnformeerd. In december 2024 is dit ambtelijk besproken met de toezichthouder. Gezamenlijk met de woningcorporaties en de huurdersraden hebben we aangegeven hoe Delft geholpen zou kunnen worden om tot een meer succesvolle huisvesting van statushouders te komen. Dit ontlast ook het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), waardoor het COA minder vaak dure oplossingen zou hoeven in te zetten. In de kern betreffen de ideeën de wijze van matching tussen kandidaten en beschikbare voorraad, en het overhevelen van geldmiddelen naar gemeenten zodat met partners op lokaal oplossingen kunnen worden gefinancierd die het COA ontlasten. In 2024 is gewerkt aan een verkenning extra woonwagenstandplaatsen op de locatie Lau Mazirelweg. Dat loopt door in 2025.
3.3 Wat heeft het gekost? Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000
56 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024 voor wijzigingen
Begroting 2024 na wijzigingen
Realisatie 2024
Realisatie vs Begroting
Baten
12.013
18.784
20.401
22.479
2.079
Lasten
19.825
28.969
31.657
27.708
-3.949
Gerealiseerd resultaat
-7.812
-10.186
-11.256
-5.229
6.028
Resultaat Omschrijving (toelichting) Het resultaat wijkt € 6.028.000 positief af van de begroting.
Verschil tussen begroting en realisatie Excel-tabel Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak
I/S
Totaal
Lasten
Baten
Bedragen x € 1.000 03 Beheer overige gebouwen en gronden
I
6
8
-2
81 Ruimtelijke ordening
I
-293
-1.433
1.140
82 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
I
5.204
4.582
622
83 Wonen en bouwen
I
1.111
792
319
6.028
3.949
2.079
Totaal
Toelichting verschillen Omschrijving (toelichting) 81 Ruimtelijke ordening -/- € 293.000 (lasten -/- € 1.433.000, baten + € 1.140.000) Anterieure overeenkomsten € 325.000 nadeel Het nadeel is opgebouwd uit € 680.000 nadeel aan de lastenkant en € 355.000 voordeel aan de batenkant. Het negatieve saldo betreft de anterieure overeenkomsten met een negatief resultaat. Het grootste verschil wordt veroorzaakt doordat voor verschillende projecten meer kosten zijn gemaakt dan op de ontwikkelaar te verhalen zijn. Veelal zijn dit kosten voor interne of externe procedures. Voor de Van Hasseltlaan is een plan uitwerkingskader nieuwe stijl opgesteld wat ook dit jaar extra inzet voor participatie heeft gekost (€ 120.000). Voor Gele Scheikunde zijn meer uren gemaakt dan geraamd. Dit komt door de complexe samenhang tussen Gele Scheikunde en het internationale Georiënteerd Voorgezet Onderwijs (IGVO) (€ 150.000) en vertraging door een bezwaarprocedure. De Bachsingel is een initiatief wat nog niet tot een concreet project heeft geleid (€ 55.000). Schieoevers, IDD en Verstedelijkingsalliantie € 15.000 nadeel Voor Schieoevers, het IDD en de Verstedelijkingsalliantie zijn meer kosten gemaakt dan begroot (€ 682.000), maar deze worden gedekt door vrijwel even grote baten (€ 667.000).
Veelal betreft dit werkzaamheden voor externe partijen die deze kosten dekken of is de gemeente “tussenstation/doorgeefluik” (Verstedelijkingsalliantie).
57 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Overige Ruimtelijke ordening € 47.000 voordeel Dit nadeel is te verdelen naar € 71.000 nadeel aan de lastenkant en een voordeel van € 118.000 aan de batenkant. Dit zijn de saldi van verschillende afwijkingen binnen het gehele onderdeel Ruimtelijke Ordening. Het voordeel aan de batenkant komt met name door de vrijval van het restant van de voorziening Spoorzone (€ 100.000). 82 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) € 5.204.000 (lasten + € 4.582.000, baten + € 622.000) Binnen de grondexploitaties zijn er verschuivingen van inkomsten en uitgaven tussen jaarschijven in de grondexploitaties Nieuw Delft en Kop van de Buitenhof. Dit heeft geen effect op het resultaat van de jaarrekening. De verliesvoorziening van grondexploitatie Nieuw Delft is niet meer nodig (€ 5,091 miljoen voordeel) en bij een aantal andere grondexploitaties is sprake van fluctuatie in de verliesvoorziening, wat zorgt voor een nadeel (€ 0,094 miljoen). Afsluiting grondexploitatie Harnaschpolder levert een voordeel op van € 0,157 miljoen. Dit zorgt in totaal voor een voordeel van € 5,154 miljoen. Voor nadere toelichting zie het MPG 2025. Overige Grondexploitatie € 53.000 voordeel Dit voordeel is het saldo van verschillende kleine afwijkingen binnen het gehele onderdeel Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen).
83 Wonen en Bouwen € 1.111.000 (lasten + € 792.000, baten + € 319.000) Huisvesting kwetsbare groepen / flexwoningen Brasserskade € 560.000 voordeel Onder deze post is de realisatie van flexwoningen aan de Brasserskade opgenomen. Doordat de realisatie voor de ontwikkelaar een negatief resultaat laat zien, wordt gezocht naar mogelijkheden voor het combineren van doelgroepen op deze locatie. Hierdoor is naar verwachting extra dekking/subsidie beschikbaar zodat realisatie van de flexwoningen mogelijk is. Dit heeft echter voor vertraging gezorgd, waardoor de begrote bedragen (€ 1.325.000) nog niet zijn uitgegeven en ook de baten (€ 765.000) daarvoor nog niet zijn ontvangen. Door dit voordeel wordt het bedrag ook niet onttrokken aan de bestemmingsreserve (zie programma Financiën). Woonbeleid € 210.000 voordeel Een financieel voordeel van € 210.000 aan de lastenkant is ontstaan doordat activiteiten niet of later dan gepland zijn uitgevoerd dan wel goedkoper bleken te zijn dan begroot. Het huurteam had minder casussen dan verwacht. De handhaving van de Wet goed verhuurderschap wordt niet zoals verwacht in 2024, maar in 2025 structureel ingeregeld. Het budget collectief wonen is maar ten dele besteed, omdat het meldpunt pas vanaf november operationeel is geworden.
De leegstandsanalyse is kosteloos in eigen beheer uitgevoerd en leidde vanwege de beperkte structurele langdurige leegstand niet tot kosten voor het opstellen van een Leegstandsverordening. Het oprichten van een Delfts Woonplatform is doorgeschoven naar 2025. Bodemsanering € 574.000 nadeel Binnen het programma Schone en veilige stad zijn extra middelen gegeven voor bodemsaneringen onder meer voor het Noordeinde. Deze middelen hadden binnen programma Goed wonen moeten landen. De eerder gemelde afwijking blijkt lager dan de uiteindelijke gerealiseerde uitgaven. Dit komt doordat er op meerdere locaties sprake was van bodemverontreiniging die niet voorzien was.
58 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Omgevingsvergunning € 612.000 voordeel Een voordeel van € 612.000 is het gevolg van hogere uitgaven (-/- € 506.000) door een dotatie aan de voorziening Omgevingsvergunningen en meer inkomsten door aanvragen met hogere bouwkosten (+ € 1.118.000). Dit is een voordeel ten opzichte van de geprognosticeerde verminderde baten zoals gemeld bij de Najaarsrapportage 2024. VTH € 173.000 voordeel Door arbeidskrapte is een aantal vacatures omtrent handhaving fysieke leefomgeving nog niet ingevuld. Dit levert een incidenteel voordeel op in 2024 aan de lastenkant. Overige Wonen en Bouwen € 129.000 voordeel Dit voordeel is te verdelen naar € 163.000 voordeel aan de lastenkant en een nadeel van € 34.000 aan de batenkant. Dit zijn de saldi van verschillende kleine afwijkingen binnen het gehele onderdeel Wonen en Bouwen.
Investeringen Excel-tabel Investeringen
Toegekend bedrag
Realisatie t/m Beschikbaar vanaf 2023 1-1-2024
Begroot 2024
Realisatie 2024
Jaar van start en gereed
(bedragen × € 1.000) Goed wonen Investeringsplan: Brug Professor Schoemakerplantage
340
370
-30
73
-
2022-2025
Brug Professor Schoemakerplantage - bijdrage van derden
-340
-162
-178
-178
-175
2022-2025
Parkeerplaatsen Roland Holstlaan
410
54
356
10
1
2023-2026
Riool Teding v Berkhoutlaan
285
27
258
258
240
2023-2025
Riool Teding v Berkhoutlaan bijdrage van derden
-69
-69
-69
-69
2023-2025
Ecologische zones TU Campus NZ en OW
200
200
200
43
2024-2026
Ecologische zones TU Campus NZ en OW - bijdrage derden
-200
-200
-200
Totaal
626
337
94
289
2024-2026 40
Toelichting Investeringen Omschrijving (toelichting) Brug Professor Schoemakerplantage De fiets-/voetgangersbruggen in de Professor Schoemakerplantage zijn gerealiseerd. De financiële afronding hiervan volgt in 2025. Parkeerplaatsen Roland Holstlaan Na de bouw van de nieuwe woontoren Prince of Delft moet de aansluiting en inrichting van het parkeerterrein aan de Roland Holstlaan worden aangepast. Door de complexiteit van de aansluiting/inrichting is de planning voor afronding doorgeschoven naar 2026. 59 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Riool Teding van Berkhoutlaan De riolering is in 2024 aangelegd. De financiële eindafrekening vindt plaats in 2025. Ecologische zones TU Campus NZ en OW De voorbereiding van de realisatie van de ecologische zone is in 2024 gestart. De aanleg wordt gekoppeld aan de realisatie van de nieuwe sportlocatie op TU Campus-Zuid. Realisatie volgt in 2025-2026.
Algemeen Omschrijving (toelichting)
Delft kent een verstedelijkingsopgave. We werken aan de goede groei van de stad via grootschalige gebiedsontwikkelingen en bouwinitiatieven in de stad. Daartoe behoort ook werken aan goed wonen in Delft. Onze inzet voor het woondomein is: gemengde wijken en betaalbare en gezonde woningen in een goede balans van sociaal en vrije sector. We willen dat Delft een stad is voor zowel starters, jongeren en studenten, als alleenstaanden, gezinnen en ouderen, en statushouders, vluchtelingen en andere kwetsbare groepen. We werken op bovenlokaal niveau aan wonen via de samenwerkingsverbanden Verstedelijkingsalliantie en de regio Haaglanden. En ook lokaal werken we hieraan in verschillende rollen, bijvoorbeeld door beleid te maken, beleid te handhaven en als partner samen te werken in gebiedsontwikkeling en locatieontwikkelingen. Met dit programma dragen we in het bijzonder bij aan de opgave Innovatiedistrict Delft.
60 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
4. SCHONE EN VEILIGE STAD 4.1. Wat hebben we bereikt? Overzicht beleidsindicatoren Omschrijving (toelichting)
Streven: PB 2024
Stand JR 2024:
% Tevreden bewoners over openbare ruimte
78 %
77%
:|
% Voelt zich veilig in de buurt
89 %
86%
:|
- 0.5%
+ 2.4%
(index:99,5)
(index:102,4)
12 %
11,7%
Schone en veilige stad
Veiligheidsindex: misdrijven Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten
Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft ( https://delft.notubiz.nl/document/14193854/1 ) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.
Toelichting op de beleidsindicatoren Omschrijving (toelichting) % Tevreden bewoners over de openbare ruimte De indicator '% Tevreden bewoners over de openbare ruimte' is een indicator die door meting (DIP) gescoord wordt. Het percentage voor de indicator Tevreden bewoners betreft de scores neutraal, tevreden en zeer tevreden bewoners over de openbare ruimte. In 2024 is licht gedaald ten opzichte van voorgaande jaren met name in Voorhof en Buitenhof op de onderdelen zwerfafval/vegen, onderhoud stoepen en water op straat. Dat laatste is te verklaren door het extreem natte jaar. % Voelt zich veilig in de buurt De indicator ‘% Voelt zich veilig in de buurt’ is een indicator die wordt gemeten in de Omnibusenquête. Het percentage geeft aan hoeveel deelnemers de vraag “voelt u zich veilig in de buurt” positief beantwoorden. Veiligheidsindex: misdrijven
61 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
:| :)
De veiligheidsindex is aan het begin van de periode 100. Als de veiligheidsindex stijgt, naar bijvoorbeeld 102, dan neemt de criminaliteit toe. Als de veiligheidsindex zakt naar 98, dan neemt de criminaliteit af. We streven dus naar een afname van de criminaliteit in 2024: van 100 naar 99,5. Jeugdcriminaliteit: % minderjarige verdachten De indicator Jeugdcriminaliteit is een indicator die uit het incidentenregistratiesysteem van de politie komt en het aandeel minderjarigen weergeeft in het totale aantal geregistreerde verdachten. Het streven voor het percentage minderjarige verdachten voor 2030 is naar beneden bijgesteld, omdat we verwachten dat de extra impuls preventie met gezag impact gaat hebben.
4.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Doelstellingen Beheer en onderhoud openbare ruimte Specifiek voor de beheerplannen Groen en Water, Wegen, Civiele Constructies gaan we nader in op de besteding van de middelen. Daarnaast lichten we nog enkele specifieke werkzaamheden toe. Beheerplan Groen en water Er is gestart met het inlopen van de achterstand bij de vervanging van bomen. In het plantseizoen (oktober 2023 - maart 2024) zijn circa 600 nieuwe bomen aangeplant. De voorbereidingen zijn getroffen om in het volgende plantseizoen (oktober 2024-maart 2025) opnieuw bomen aan te planten. Bij de vervanging en aanplant van bomen is geïnvesteerd in het zoveel als mogelijk optimaliseren van de groeiplaats. Bij bosplantsoen, parkverhardingen en beschoeiing zijn maatregelen genomen om de achterstanden in het onderhoud in te lopen. Het ecologisch maaibeheer is geïmplementeerd in de integrale bestekken. Het eerste park waarmee gestart is, is het Hertenkamp, hier worden onder andere beschoeiing, hekwerk en dichtgegroeide zichtlijnen hersteld. Beheerplan Wegen In het beheerplan wegen is geconstateerd dat er sprake is van achterstanden in onderhoud: het niveau zit voor een deel namelijk op CROW-niveau D (12%). Wanneer iets onder het niveau C zakt, is er sprake van achterstallig onderhoud.
Het is niet acceptabel dat meer dan 10% van een areaal onder de grens van duurzaam technische instandhouding (niveau C) zakt. De locaties zijn voor een aanzienlijk deel meegenomen in de gevel-tot-gevelaanpak. Daarnaast is op diverse locaties in de stad herstraat, waarbij extra aandacht is gegeven aan vergroening. Beheerplan Civiele Constructies De geplande vervangingswerkzaamheden zijn uitgevoerd. De monumentale Hoogbrug is opgeleverd en de renovatie van de kademuren binnenstad is nagenoeg afgerond. Bij de uitgevoerde vernieuwingen is de Delftse Standaardbrug toegepast. Beheerplan Openbare verlichting De voorbereidingen voor het vervangen van de spanverlichting binnenstad zijn ver 62 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
gevorderd. De uitvoering start in 2025. Daarnaast zijn ruim 1.500 bestaande armaturen vervangen voor led-verlichting.
Maatregelen Integrale herinrichtingsprojecten In 2024 hebben we verder gewerkt aan de voorbereiding van de rioolvervanging in Voorhof en Buitenhof. Er is de tijd genomen voor een uitgebreid participatietraject in Voorhof om tot een gedragen Definitief Ontwerp te komen. De uitvoering is daarom nog niet gestart. Voor Buitenhof zijn de uitgangspunten voor het Schetsontwerp opgewerkt in participatie met de wijk. Gevel-tot-gevelproject Tanthof Fuutlaan en omgeving is uitgevoerd en Hof van Delft fase 2 is afgerond.
Schone openbare ruimte en versterken Afvalketen In 2024 is er voor gekozen te starten met het opstellen van een nieuwe Visie Openbare Ruimte. Het bijbehorend beleid met betrekking tot beheer zal hierop gaan aansluiten.
Vergroenen openbare ruimte We hebben in 2024 volgens het beheerplan Groen en Water budget vrijgemaakt. Dat deden we om groene initiatieven van bewoners en bedrijven op locaties waar we de komende jaren niet aan de slag gaan, te ondersteunen en realiseren. Hiervoor zijn 2 sporen gevolgd: initiatieven vanuit de gemeente en initiatieven van bewoners. De voorbereidingen zijn getroffen om op korte termijn op 18 plekken te starten met vergroenen (binnen het project 100 groene Delftse straten). Vanuit het spoor bewonersinitiatieven zijn dat onder andere Caspar Fagelplein, Schuttersveld, Raamstraat en Antonia Veerstraat.
Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Algemeen De gebeurtenissen in de wereld en conflicten elders hebben ook impact in Delft. Mede door deze gebeurtenissen is het aantal betogingen in de stad flink toegenomen. Afgelopen jaar waren er 21 betogingen die gepaard gingen met de nodige inzet vanuit de gemeentelijke diensten alsook de inzet vanuit de politie. In 2023 waren dat er 11; een verdubbeling dit jaar 63 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
dus. Naast de 21 betogingen in de openbare ruimte zijn er op het TU-terrein 8 betogingen gehouden, waren 3 bezettingen waarbij de politie moest ingrijpen en was er 23 dagen lang sprake van een tentenkamp. De toename van dergelijke demonstraties heeft een behoorlijk druk opgeleverd op de ambtelijke capaciteit en had daarmee effect op de doorlooptijd van andere reguliere onderwerpen. Het afgelopen jaar is zoals bekend het nieuwe terrassenbeleid en het terrasbotenbeleid ingevoerd. De tweede helft van 2024 is ingezet op de implementatie ervan.
Maatregelen Crisisbeheersing In 2024 is in regionaal verband gewerkt aan het doorvoeren van de aanbevelingen uit het Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg. Dit gebeurt in samenspraak met de gemeentesecretarissen en met oog op de aankomende nieuwe Wet Veiligheidsregio's. Dit heeft ertoe geleid dat de nieuwe gemeentelijke crisisorganisatie per 1 juli in Delft is ingevoerd. Hiervoor zijn ook nieuwe bereikbaarheidsafspraken gemaakt en de inzetbaarheid van de crisisorganisatie is beter geborgd. Als onderdeel van de implementatie zijn de leden van de crisisorganisatie (opnieuw) opgeleid en getraind en voor het behoud van de kwaliteit en kunde zal er jaarlijks worden geoefend.
Gedigitaliseerde criminaliteit In 2024 hebben we verschillende interventies uit de bestaande aanpak ingezet. Zo zijn er op middelbare scholen in Delft meerdere gastlessen gegeven over gedigitaliseerde criminaliteit (onder meer Framed) en heeft in april het event ‘de re_B00TCMP’ plaatsgevonden. Daarnaast zijn we gestart met HackShield; deze game richt zich op 8-12-jarigen en vergroot al spelenderwijs de kennis van deze doelgroep over dit thema. De aanpak voor gedigitaliseerde criminaliteit focust zich met name op preventie en het vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit. De inzet richt zich daarmee op bewustwording en herkenning van signalen, zodat inwoners zich kunnen weren tegen gedigitaliseerde criminaliteit. Dit doen we onder meer door het organiseren van informatieavonden digitale weerbaarheid, zoals ‘Echt of Nep’ dat in 2024 georganiseerd is samen met de Stichting Samenwerkende Bonden van Ouderen en verdere interventies op middelbare scholen.
Jeugdcriminaliteit en voorkomen jonge aanwas In het kader van Preventie met Gezag is de Persoonlijke Aanpak Delft (PAD) verbreed en verstevigd. De Persoonlijke Aanpak Delft is onderdeel van de Zorg- en Veiligheidskamer Delft (ZVKD) en heeft als doel het (afglijden naar) overlastgevend en/of crimineel gedrag van Delftse jongeren te doen stoppen en hiermee de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. De criteria van de aanpak zijn herijkt om eerder te kunnen interveniëren en voorkomen dat jongeren doorgroeien in de criminaliteit. Ook is de samenwerking met de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en Reclassering Nederland (RN) versterkt. De intensieve samenwerking zorgt voor een snelle informatie-uitwisseling en het gebruik van elkaars 64 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
kennis en expertise. Naast het versterken van de samenwerking met bestaande partners onderzoeken we ook mogelijkheden met nieuwe partners. Ook loopt er binnen de aanpak een pilot waarbij een intensieve variant van jeugdreclassering wordt ingezet, genaamd Straatkracht. Deze werkwijze is gericht op het ondersteunen van jongeren in het weg bewegen van een (georganiseerde) criminele en gewelddadige context, naar een positief, veiliger pro-sociaal leven. Ook is in 2024 de netwerkaanpak gericht op rivaliserende jeugd voortgezet. De integrale netwerkaanpak heeft het doel om de overlast en het criminele gedrag van het netwerk en de individuele netwerkleden te stoppen en het risico op escalatie en nieuwe incidenten weg te nemen. Sinds 2024 heeft Delft de pilot 'Dealbreakers' als vast onderdeel van de aanpak tegen jonge aanwas in (drugs)criminaliteit opgenomen. Binnen deze aanpak is een doorlopende leerlijn opgenomen, waarin voorlichtingen worden gegeven in ieder leerjaar van het voortgezet onderwijs aan leerlingen en daarnaast aan ouders en schoolpersoneel. Op deze manier kunnen deze voorlichtingen echt het verschil maken. Op dit moment zijn 5 scholen in Delft bezig met het implementeren van de gehele doorlopende leerlijn. Andere scholen nemen momenteel onderdelen van deze leerlijn af.
In het basisonderwijs is een pilot gestart met een module van 5 lessen gericht op weerbaarheid tegen verschillende vormen van criminaliteit. Om dit probleem daadkrachtig en regionaal aan te pakken, hebben de gemeenten Delft, Zoetermeer en Den Haag, het Openbaar Ministerie, AP Den Haag (OM), de politie en het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden (ZVHH) de handen ineengeslagen en een regionale aanpak op gewelddadige rivaliserende jeugd(groepen) ontwikkeld. Doel van onze regionale aanpak is een veiligere regio door parallel aan de lokale aanpakken op deze jeugdgroepen samen te werken, kennis en expertise te bundelen, en trends en knelpunten te signaleren.
Ondermijning In 2024 hebben we ingezet op bewustwording en signaalherkenning. Bewustwordingstrajecten dragen bij aan een groeiend bewustzijn van de verschijningsvormen van ondermijnende criminaliteit. Door deze trajecten worden signalen van ondermijning steeds vaker herkend door inwoners, ketenpartners met wie we in deze samenwerken. Deze signalen weten ons vervolgens ook steeds beter te bereiken. Voor de gemeente meer dan genoeg reden om deze koers door te zetten. Zo hebben we dit jaar de signaalherkenningstrainingen uitgebreid naar jongerenwerkers en buurpreventen. Op het thema bewustwording hebben we voor de zomer versterkt ingezet middels een huis-aanhuiskrant met een bijbehorend Augmented Reality-spel waarin virtueel een misdrijf kon worden opgelost. Naast inwoners zijn ook ondernemers benaderd middels een bewustwordingscampagne over Meld Misdaad Anoniem op bedrijventerreinen. Afgelopen najaar stond in de ‘COKE Show’ het middelengebruik onder studenten maar ook de bijdrage die daarmee onbedoeld geleverd wordt aan de georganiseerde criminaliteit centraal. Tijdens drie voorstellingen van een interactieve theatershow werden 464 studenten uit het hoger onderwijs op een laagdrempelige en toegankelijke manier benaderd. Daarnaast waren er ook verschillende professionals aanwezig om het open en eerlijke gesprek na de show aan te gaan.
Naast de inzet op bewustwording is ook bestuurlijk opgetreden om ondermijning tegen te gaan. Zo hebben op basis van de Opiumwet in 2024 6 sluitingen plaatsgevonden. In 2023 waren dat er 8. De spoedsluiting uit de Gemeentewet (bijvoorbeeld beschieting of andere dreiging) is in 2024 4 keer toegepast (in 2023 niet). Aan straatdealers zijn in 2024 10 lasten onder dwangsom uitgedeeld, 12 in 2023. En verder is in 2024 stevig opgetreden tegen illegale prostitutie met risico op mensenhandel door 8 lasten onder dwangsom op te leggen in 2024, tegen 5 in 2023. 65 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Overlast Zoals voorgaande jaren is ook in 2024 ingezet op het bestrijden van verschillende vormen van overlast. Daarnaast wordt bij alle soorten overlast met alle betrokken partners structureel het proces en de samenwerking besproken en indien nodig aangepast. Zo wordt in de werkgroep Veilig Uitgaan (Koninklijk Horeca Nederland, politie, Handhaving, SUS-team) horecaoverlast gemonitord en in gezamenlijkheid ingezet op het voorkomen ervan. Bij woonoverlast is, naast het gezamenlijk met partners inzetten op casuïstiek, ook stilgestaan bij de huidige werkwijze en de samenwerking daarin. De ervaren knelpunten zijn gezamenlijk in kaart gebracht. De opbrengsten van deze verkenning zullen worden geïntegreerd binnen de bestaande werkwijze. Overlast door personen met verward of onbegrepen gedrag is en blijft een onderwerp wat veel inzet vraagt van alle partners. Vanuit de politie wordt aangegeven dat de inzet op deze doelgroep veel capaciteit vergt. Om het beheersbaar te houden, zijn en worden nieuwe werkafspraken gemaakt maar in de praktijk blijkt dat de overlast veroorzaakt door deze groep hardnekkig is; vooral omdat deze personen ook hulpverlening weigeren.
Preventie met Gezag (Opgave Delft-West) Preventie met Gezag is één van de programma's die worden uitgevoerd binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid in Delft-West. In 2024 zijn er voor jongeren meer momenten gecreëerd om een jongereninloop te bezoeken bij de verschillende jongerenwerkorganisaties. Ook is een bewoner in samenwerking met het jongerenwerk een inloop gestart in wijkcentrum De Vleugel. Deze openstellingen stellen jongerenwerkers in staat om in contact te komen met jongeren en een vertrouwensband op te bouwen, zodat benodigde hulp of ondersteuning geboden kan worden. Een andere vindplaats waar jongeren zich begeven en waar preventie en signalering van belang zijn, is het onderwijs. In 2024 hebben de middelbare scholen in Delft, de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeente het convenant 'Veiligheid in en om de school Delft' ondertekend. Het dient als leidraad om de samenwerkingsafspraken nader vorm te geven en vast te leggen ten behoeve van goede samenwerking, afstemming en gedeelde verantwoordelijkheid. In samenwerking met een middelbare school en een voetbalvereniging is de (bewezen effectieve) gedragsinterventie ‘Alleen jij bepaalt wie je bent’ van start gegaan. In dat kader wordt jongeren een veilige en positieve gestructureerde vrijetijdsbesteding geboden en krijgen zij steun bij de weg naar volwassenheid.
Naast deze preventieve activiteiten zijn we gestart met een pilot gericht op gedetineerde jongeren. Detentie is een risicofactor voor herhaald delictgedrag en onderdak, dagbesteding en een stabiele financiële situatie beschermen daartegen. In de pilot worden alle gedetineerde jongeren tot 27 jaar zo snel mogelijk na de melding van detentie bezocht door Delft Support en wordt – waar nodig – hulp en ondersteuning opgestart. De lessen die we hieruit trekken, willen we gebruiken om de nazorg ex-gedetineerden structureel te verbeteren.
Radicalisering, Extremisme en polarisatie (maatschappelijk ongenoegen) De aanpak radicalisering, extremisme en polarisatie richt zich op het voorkomen en tegengaan van alle vormen van radicalisering en extremisme via de lijnen preventie, signalen en interveniëren. Vanuit preventie hebben we in 2024 het Strategisch Netwerk Radicalisering 66 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
en Polarisatie (SNRP) begeleid in het afronden van hun nieuwe missie en visie. Ook zijn bijeenkomsten georganiseerd waarin signalen zijn gedeeld over sentimenten in de stad en zijn er in 2024 voorbereidingen getroffen om in 2025 een nieuwe ronde van de weerbaarheidstraining BOUNCE te starten (eerder in 2021 al in Delft gefaciliteerd) waarin eerstelijnsprofessionals worden getraind om de weerbaarheid van jongeren tussen de 12 en 18 jaar te versterken. Vanuit het speerpunt interventie zijn naast de reguliere uitvoer van de Persoonsgerichte Aanpak radicalisering (PGA CTER) vier expertisepool-bijeenkomsten georganiseerd voor professionals, waarin intervisie op de casuïstiek centraal stond. Ook hebben er zeven afstemmingsoverleggen plaatsgevonden waarin actuele (inter-)nationale ontwikkelingen rondom het thema werden besproken en zaken rondom de aanpak. Ook is het werkproces PGA CTER vastgesteld waarin alle stappen, resultaten en verantwoordelijkheden binnen de PGA CTER zijn vastgelegd. In 2024 is er vanuit het speerpunt signaleren volop ingezet op het versterken en trainen van ons netwerk van aandachtsfunctionarissen radicalisering.
Zo zijn er diverse presentaties gegeven aan verschillende domeinen (KCC, frontoffice, onderwijs, COA, woningbouwcorporaties) over het herkennen en melden van (mogelijke) radicalisering en zijn er drie themabijeenkomsten georganiseerd waarin we samen met onze deelnemers uit de expertisepool en politie inhoudelijk zijn ingegaan op de thema's soevereinenbeweging, jihadisme en links-extremisme. Verder hebben er acht trainingsdagen plaatsgevonden, waarbij diverse professionals (onder meer werkzaam binnen het jongerenwerk, welzijnswerk en de politie) training hebben gehad rond het proces van radicalisering, rechts-extremisme of interculturele professionaliteit. Ook hebben we 20 nieuwe aandachtsfunctionarissen opgeleid en is een jaarlijkse bijeenkomst georganiseerd voor alle aandachtsfunctionarissen rondom de thema's jihadisme en het uitvoeren van de rol als aandachtsfunctionaris. Aan deze bijeenkomst hebben in totaal 75 partners deelgenomen. De huidige aanpak is eind 2024 geactualiseerd en bestuurlijk vastgesteld voor de komende vier jaar (2025-2028). In deze aanpak zijn de laatste ontwikkelingen rondom radicalisering, extremisme en polarisatie meegenomen en zijn de bestaande interventies daarop aangescherpt. Ook de methodiekbeschrijving van de PGA CTER is geactualiseerd.
4.3 Wat heeft het gekost? Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024 voor wijzigingen
Begroting 2024 na wijzigingen
Realisatie 2024
Realisatie vs Begroting
Baten
36.095
35.660
36.330
38.317
1.987
Lasten
67.928
67.402
67.756
68.316
559
Gerealiseerd resultaat
-31.833
-31.743
-31.426
-29.999
1.428
Resultaat Omschrijving (toelichting) Het resultaat wijkt € 1.428.000 positief af van de begroting.
67 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Verschil tussen begroting en realisatie Excel-tabel Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak
I/S
Totaal
Lasten
Baten
Bedragen x € 1.000 11 Crisisbeheersing en brandweer
I
36
14
22
12 Openbare orde en veiligheid
I
672
541
131
21 Verkeer en vervoer
I
1.537
1.216
321
57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
I
-128
-323
195
63 Inkomensregelingen
I
126
126
72 Riolering
I
-874
-1.508
634
73 Afval
I
-97
-774
677
74 Milieubeheer
I
206
206
75 Begraafplaatsen en crematoria
I
Totaal
-51
-58
7
1.428
-560
1.987
``
Toelichting verschillen Omschrijving (toelichting) 12 Openbare orde en veiligheid € 672.000 (lasten + € 541.000, baten + € 131.000) Door krapte op de arbeidsmarkt is de benodigde handhavingscapaciteit voor Toezicht en handhaving en de benodigde juridische capaciteit niet of later dan voorzien ingevuld. 21 Verkeer en vervoer € 1.537.000 (lasten € 1.216.000, baten + € 321.000) Als gevolg van meer aanrijdschades zijn er hogere herstelkosten gemaakt voor de openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. De kosten hiervan worden normaliter verhaald op de veroorzaker. Als gevolg van de aanleg van glasvezel en andere ondergrondse infrastructuur zijn er in 2024 meer herstelkosten gemaakt voor verhardingen. Door de algemene stijging van arbeid, bouw en transportkosten zijn de kosten voor onderhoud hoger uitgevallen dan begroot. De voorziening Degeneratievergoeding is vrijgevallen (per saldo voordeel € 2.082.000) en wordt via de resultaatbestemming omgezet naar een reserve Degeneratievergoeding. 57 Openbaar Groen -/- € 128.000 (lasten -/- € 323.000, baten + € 195.000) Als gevolg van meer Iepziekte in de stad en onverwachte schades als het gevolg van stormen zijn de lasten hoger. Daarnaast hebben we dit jaar ingezet op het vergroenen van de openbare ruimte.
In de Delftse Hout is een inhaalslag gemaakt in het onderhoud, hiervoor is een deel-subsidie van de provincie Zuid Holland ontvangen. Door de algemene stijging van arbeid, bouw en transportkosten zijn de kosten voor onderhoud hoger uitgevallen dan begroot. De voorziening Bomenfonds is vrijgevallen (per saldo voordeel € 428.000) en wordt via de resultaatbestemming omgezet naar een reserve Bomenfonds.
68 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
72 Riolering -/- € 874.000 (lasten -/- € 1.508.000, baten + € 634.000) Binnen het gesloten circuit Riolering verloopt de realisatie van de uitgaven volgens het vastgestelde verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan. Bij het totale verschil op het taakveld riolering is rekening gehouden met de afrekening met het gesloten circuit. Bij het opstellen van het tarief bij de Programmabegroting 2025-2028 is rekening gehouden met een verrekening met het tarief van € 1 miljoen. De kosten die toegerekend kunnen worden aan het riooltarief waren hoger. Op andere taakvelden worden conform Delfts beleid ook kosten (kwijtschelding en schoonmaakkosten) verantwoord, die kunnen worden toegerekend aan het gesloten circuit; ook deze zijn hoger uitgevallen dan begroot. De opbrengst, mede door een hoger aantal huishoudens, is hoger dan geraamd, zodat dit taakveld een nihil resultaat presenteert. 73 Afval -/- € 97.000 (lasten -/- € 774.000, baten + € 677.000) Het resultaat is inclusief de verrekening met de voorziening met het gesloten circuit voor afval. Op andere taakvelden worden conform Delfts beleid ook kosten (kwijtschelding en schoonhouden openbare ruimte) verantwoord die kunnen worden toegerekend aan het gesloten circuit, zodat het taakveld afval een nihil resultaat wordt getoond.
74 Milieubeheer € 206.000 (lasten € 206.000)
De € 206.000 betreft voornamelijk een onderschrijding van kosten voor bodemsanering. Deze kosten zijn wel gemaakt maar abusievelijk geland in programma Goed Wonen. Voor meer informatie over kwijtscheldingen en het percentage van de kostendekkendheid van de riool en afvalstoffenheffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.
Investeringen Excel-tabel
69 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Investeringen
Toegekend bedrag
Realisatie t/m Beschikbaar vanaf 2023 1-1-2024
Begroot 2024
Realisatie 2024
Jaar van start en gereed
(bedragen × € 1.000) Schone en veilige stad Investeringsplan: Begraafplaatsen
200
100
-
2024-2025
Beheerplan civiele constructies
27.345
5.410
21.935
7.935
6.323
xx-2028
Beheerplan groen en water
9.848
497
9.351
1.904
558
xx-2028
900
178
722
201
359
xx-2027
Beheerplan groen en water t.l.v. reserve
200
Waterberging
3.000
478
2.522
500
127
xx-2028
Beheerplan openbare verlichting
13.082
1.486
11.596
2.494
1.614
xx-2028
618
6
612
153
-
xx-2027
Beheerplan wegen
20.230
2.460
17.770
3.184
2.310
xx-2028
Bomenwijk (Vestia)
2.500
2.376
124
123
107
xx-2024
Gevel tot gevel
5.600
206
5.394
894
435
2022-2027
Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve
Kanaalweg (BHP Wegen)
600
172
428
428
1.006
xx-2024
Poptahof
2.920
507
2.413
173
106
xx-2027
Projecten Tramlijn 19
31.769
31.264
505
505
177
xx-2024
Bijdrage projecten Tramlijn 19
-3.422
-3.423
1
-
xx-2024
Reconstructie Ireneboulevard
500
500
-
2024-2025
84
2022-2026
-
xx-2027
Rioolinvesteringen kostenverhaal
9.950
Schieoevers bovenwijkse voorzieningen t.l.v. reserve
2.100
4.423
5.527
1.425
Speelplekken
3.000
399
2.601
481
556
xx-2028
Stadsvernieuwing
1.290
221
1.069
329
160
xx-2028
Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v. reserve
1.330
937
393
393
277
xx-2024
2.100
Uitbreiding Vulcanusweg
150
150
10
-
2024-2025
Verkeersvoorzieningen
1.815
239
1.576
315
59
xx-2028
Vernieuwen riolen (GRP)
35.475
6.708
28.767
7.101
8.647
xx-2028
Voorziening vernieuwen riolen (GRP)
-35.475
-6.708
-28.767
-7.101
-3.756
xx-2028
Verplaatsen loswal en Gelatinebrug
27.777
27.777
261
xx-2029
Verplaatsen loswal en Gelatinebrug bijdrage van derden
-13.200
-13.200
-
xx-2029
600
600
100
-
2024-2025
1.261
149
79
xx-2028
-
xx-2028
-11
xx-2028
Vervangen beheersysteem OR Bedrijfsmiddelen: Tractie
1.293
32
Investeringsagenda: Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen t.l.v. reserve Voorzieningen - Schieoevers Totaal
4.100
4.100
3.400
11
3.389
159.295
47.879
111.416
21.796
19.478
Toelichting Investeringen Omschrijving (toelichting) Beheerplan Begraafplaatsen De vervanging van elementen op de begraafplaatsen duurt langer dan gepland door de complexiteit van de betreffende locatie. 70 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Beheerplan Civiele Constructies De vervanging van het areaal aan bruggen, kadermuren en andere constructies. In het afgelopen jaar zijn diverse vervangingsprojecten op gang gekomen. Zo is in een groot deel van de binnenstad gewerkt aan de kades en bruggen. Hierdoor heeft een overbesteding plaatsgevonden. Ook is de provincie Zuid-Holland gestart met de werkzaamheden aan de bruggen over de Schie. Beheerplan Groen en Water Een aanzienlijk deel van de investering betreft bijdragen aan integrale projecten die nog in voorbereiding zijn. Hierdoor is er een onderbesteding ontstaan. Waterberging Het creëren van waterberging in de openbare ruimte. Een aanzienlijk deel betreft bijdragen aan integrale projecten die nog in voorbereiding zijn. Hierdoor is er een onderbesteding ontstaan. Beheerplan Openbare Verlichting en Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v. reserve Het merendeel van de geplande investeringen is uitgevoerd. De uitplaatsing Stedin (het verplaatsen van de elektra aansluitingen vanuit objecten van Stedin naar zelfstandige objecten in de openbare ruimte) is nagenoeg voltooid. Op het vervangingsbudget voor de openbare verlichting is sprake van een onderschrijding, door bijdragen aan GIP-projecten die nog in voorbereiding zijn. Beheerplan wegen en Kanaalweg (BHP wegen) De investering Kanaalweg is onderdeel van het beheerplan wegen.
Het merendeel van de geplande investeringen is uitgevoerd. Een aanzienlijk deel betreft daarbij ook bijdragen aan integrale projecten. Het project voor de renovatie van de Kanaalweg is door de complexiteit in de ondergrond, afstemming met grondeigenaren en de inflatie duurder geworden dan initieel begroot. Bomenwijk (Vestia) Afsluiting van het krediet eind 2024. Gevel tot Gevel Het van gevel tot gevel aanpassen van de openbare ruimte bij de grote rioolwerkzaamheden in onder andere Voorhof, Buitenhof en Tanthof. De gevel-tot-gevel-gelden worden benut in de diverse integrale projecten in de stad. Hierbij worden werkzaamheden aan riolering, groen, water, wegen gecombineerd om zo minimale overlast te creëren voor de gebruikers van de openbare ruimte. Er is minder besteed omdat de projecten Voorhof en Buitenhof nog in voorbereiding zijn. Het project in Tanthof is echter wel afgerond en ook de werkzaamheden in Hof van Delft gaan gestaag verder. Poptahof Het project De Reiger is in voorbereiding, waarna we over kunnen gaan tot verdere voltooiing van het Poptapark. Projecten Tramlijn 19 In 2023 is gestart met de aanleg van tramlijn 19 op de TU Campus. De aanleg heeft vertraging opgelopen door technische problemen met leveranties en de samenstelling van de onderbaan. De trambaan wordt in 2025 aangelegd.
71 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Reconstructie Ireneboulevard Er is een tijdelijke maatregel genomen waardoor het herstel van de Ireneboulevard uitgesteld is en tegelijkertijd met een buitengebruikstelling van de tram in 2025 gerealiseerd kan worden. Rioolinvesteringen kostenverhaal Investeringen in uitbreiding van rioolcapaciteit worden op basis van de nota kostenverhaal gedekt. De werkzaamheden voor de vergroting van het gemaal Zuidplantsoen zijn in voorbereiding. Bovenwijkse voorzieningen (Schieoevers) Voor de ontwikkeling en transformatie van Schieoevers worden investeringen in bovenwijkse voorzieningen aangelegd. Deze investeringen worden gedeeltelijk bekostigd met cofinanciering en bijdragen van ontwikkelaars. In 2024 vonden nog geen investeringen plaats ten laste van dit budget. Speelplekken Alle geplande speelplekken zijn vervangen. Stadsvernieuwing Met dit budget is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners. Veelal zijn de werkzaamheden gekoppeld aan projecten. Bij uitstel van de realisatie van projecten zal ook vertraging ontstaan in de besteding van dit budget. Uitbreiding Vulcanusweg Om de integratie tot één serviceteam te bevorderen, is ervoor gekozen om in 2024 alle buitendienstmedewerkers te huisvesten aan de Vulcanusweg. Om dit mogelijk te maken en de locatie geschikt te maken, is een investering in het pand nodig.
Verkeersvoorzieningen De besteding van deze investering betreft het parkeerroute-informatiesysteem en de diverse investeringen die gedaan moeten worden in de verkeersregelinstallaties. Waar mogelijk proberen we deze werkzaamheden te koppelen, zodat gebruik gemaakt kan worden van subsidies. Vernieuwen riolen (Gemeentelijk Rioleringsplan) Het uitvoeringsprogramma is volgens het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan gerealiseerd. Op verschillende locaties in Delft is gewerkt aan de riolering. Waar mogelijk worden de werkzaamheden gecombineerd met groen, wegen, waterberging en andere werkzaamheden. De voorbereiding van de twee integrale projecten Voorhof-Zuid en Buitenhof loopt door. Ook is sprake geweest van calamiteiten op diverse locaties die voor een stijging van de lasten zorgen. Zo zorgt de slechte staat van het riool in de Brahmslaan voor € 250.000 aan extra kosten. Naast Voorhof-Zuid en Buitenhof zijn de werkzaamheden in Tanthof-Oost afgerond en zijn we verder gegaan met de werkzaamheden in Hof van DelftWesterkwartier. Verplaatsen Loswal en Gelatinebrug De realisatie van de Gelatinebrug inclusief het verplaatsen van de loswal door de provincie Zuid-Holland. Het uitwerken van het ontwerp en de realisatie van de Gelatinebrug is mede
72 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
afhankelijk van de verplaatsing van de loswal door de provincie. De provincie is bezig met de voorbereidingen hiervoor. Vervangen beheersysteem Openbare Ruimte Het huidige beheersysteem is aan het einde van de levensduur en moet vervangen worden. In 2024 is een marktverkenning gedaan, waarna we in 2025 gaan aanbesteden en implementeren. Tractie In 2024 zijn conform planning twee nieuwe voertuigen voor de buitendienst aangeschaft. Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen Dit budget is gereserveerd voor de aanpassing van de Kruithuisweg ter hoogte van de aansluiting van Campus-Zuid en maakt onderdeel uit van de met de TU Delft afgesloten anterieure overeenkomst behorende bij het bestemmingsplan Campus-Zuid.
Algemeen Omschrijving (toelichting)
We zetten in op een woon- en leefomgeving die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en mensen die hier werken. De inzet is een schone leefomgeving waar mensen prettig kunnen verblijven. En we werken aan een veilige stad, waarin criminaliteit en onveiligheid het dagelijks leven niet belemmeren (opgave Delft-West). Dit programma sluit aan bij de bestuurlijke accenten 'een gezonde en veilige stad' en 'een duurzame stad'.
73 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
5. GEZONDE EN SOCIALE STAD 5.1. Wat hebben we bereikt? Overzicht beleidsindicatoren Omschrijving (toelichting) Streven: PB 2024
Stand JR 2024:
Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening
71 %
72%
:)
Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+
49 %
53%
:(
% Eenzaamheid
39 %
44%
:(
%Voelt zich vaak/soms gediscrimineerd
10 %
12%
:|
% Goede ervaren gezondheid
79%
74%
:(
Gezonde en sociale stad
Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft ( https://delft.notubiz.nl/document/14193854/1 ) een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar.
Toelichting beleidsindicatoren Omschrijving (toelichting) Jeugdzorg: aandeel geslaagde hulpverlening We streven ernaar om het percentage van de geslaagde jeugdhulptrajecten (waarvan jongeren aangeven zich beter te redden door de geboden hulp) boven de 71% te hebben. In 2024 was dit 72%. Waardig oud worden: % eenzaamheid 75+ We streven ernaar de eenzaamheid onder ouderen te verkleinen. In Delft hebben we te maken met vergrijzing. Deze specifieke doelgroep, naast studenten, is gemiddeld vaker eenzaam en is onderdeel van de aanpak tegen eenzaamheid. % Eenzaamheid Met de aanpak tegen eenzaamheid streven we ernaar de eenzaamheid in Delft te verlagen. Over de voortgang van de aanpak wordt jaarlijks gerapporteerd. Via de Omnibusenquête wordt tweejaarlijks gemeten. Het percentage van 44% komt voort uit de Omnibus 2023 en is daarom onveranderd ten opzichte van de stand in 2023. Het thema had in 2024 veel aandacht van de gemeenteraad; bij de Kadernota 2024 zijn middelen structureel beschikbaar gemaakt voor de aanpak eenzaamheid. % Goede ervaren gezondheid Oordeel van Delftenaren over de eigen algemene gezondheid. Dit wordt tweejaarlijks gemeten in de Omnibusenquête. 74 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
5.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Doelstellingen Gezondheid, preventie en sociale basis We hebben in 2024 ingezet op fysieke en mentale gezondheid, preventie en het versterken van de sociale basis in Delft. We hebben uitvoering gegeven aan een lokaal plan van aanpak (Brede Specifieke Uitkering voor de thema’s sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis) als onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook is uitvoering gegeven aan een regionaal plan van aanpak (RIGA). Met de akkoorden wordt ingezet op een gezonde generatie in 2040. Ook is met ca. 40 partners uit zorg en welzijn in de DSW regio gewerkt aan het opstellen van een regionaal transitieplan RIGA. In 2024 hebben we de volgende zaken opgepakt rondom uitvoering van de vijf ketenaanpakken uit het GALA: •
•
•
•
•
Kansrijke Start - Mijlpaal 5 jaar Kansrijke Start, start Go poli als gezamenlijke poli kinderartsen Reinier de Graaf en jeugdartsen JGZ voor prematuren en dysmaturen, verbinding (preventieve) mondzorg aan JGZ (spreekuur mondhygiënist op locatie voor kinderen die niet/onvoldoende in beeld komen bij tandartsen). Valpreventie - Samenwerkingsafspraken gemaakt tussen gemeente, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en aanbieders van valpreventie beweeginterventies, coördinator is gestart, groot aantal trainingen verzorgd en senioren getest op verhoogd valrisico. Kind naar Gezond Gewicht - Samenwerkingsafspraken gemaakt tussen gemeenten, zorgverzekeraars en aanbieders, één centrale zorgverlener is opgeleid en begeleiding kinderen en gezinnen is gestart, verder is er een speeltuinkaart ontwikkeld die verspreid is onder alle basisscholen in Delft, een extra stimulans voor ouders en kinderen voor buiten spelen en ontmoeten. Gecombineerde Leefstijlinterventie overgewicht en obesitas volwassenen Coördinator is gestart om de samenwerking tussen de betrokken organisaties tot stand te brengen en te versterken. Tevens analyse van aanmelding tot uitval uitgevoerd om beter te sturen op interventie. Welzijn op recept - Samenwerkingsafspraken gemaakt tussen gemeente, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en welzijnsorganisatie, coördinator is gestart, en welzijnscoaches zijn aangesteld en opgeleid.
Regionaal werken partners en gemeenten vanuit de programmalijn Gezond Leven uit het RIGA ook samen aan deze ketenaanpakken. Hiermee wordt de verbinding gemaakt tussen het medisch en het zorgdomein (bijvoorbeeld huisartsen, ziekenhuis en ouderenzorg). Als onderdeel van het GALA zijn we in 2024 gestart met het opstellen van een beleidsvisie op de sociale basis in Delft. De visie wordt in 2025 opgeleverd en zet in op sterke gemeenschappen en netwerken. Hiermee sluiten we aan bij de transformatie van het sociaal domein. Ook zijn we gestart met het versterken we de bestaande sociale structuren in de 75 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
wijken door het organiseren van meer informele en formele ondersteuning dichtbij inwoners in de wijk. Dit vraagt om een hernieuwde welzijnsaanpak per 2026. De Delftse inclusieagenda voor een toegankelijker Delft is in 2024 opgeleverd. Deze agenda is tot stand gekomen met ervaringsdeskundigen en in de stad en in de organisatie is vervolgens met de agenda aan de slag gegaan. Voor de tweede keer is de Week van de Toegankelijkheid georganiseerd.
Doelstellingen Uitvoering gezondheidszorg GGD Haaglanden en Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ) zijn de uitvoerende partijen voor de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg. Voor de jeugdgezondheidszorg voert de JGZ als basis de preventieve wettelijke taken uit voor gemeente Delft en de omliggende regio. De reguliere vaccinaties zijn uitgevoerd, zowel individueel op de spreekuren als met de groepsvaccinaties zoals voor alle 9-jarigen en jongeren in Delft. In 2024 heeft de JGZ ook bijgedragen aan de samenwerking tussen het medische en sociale domein zoals die voortkomt vanuit GALA en IZA. Tegelijkertijd hebben zij uitvoering gegeven aan de ketenaanpak overgewicht en interventies als Kansrijke Start voor Ouders (ongeveer 25 gezinnen begeleid), Prenataal Huisbezoek en Regie op preventie (voorlichting op scholen vrijwel alle voortgezet onderwijs (VO)). Via deze interventies hebben we zowel de focus op het versterken van de rol van de ouders in de opvoeding als het informeren van kinderen en jongeren zelf over thema's als social media, weerbaarheid, mentaal welzijn en verslaving. Hiermee ondervangen we zoveel mogelijk vragen in het preventieve domein en voorkomen we jeugdhulp inzet. De GGD heeft ook in 2024 ingezet op preventieve maatregelen voor de gezondheid van de bevolking (18+) en risicogroepen.
Het gaat onder andere om gezondheidsonderzoek van grote groepen mensen. In 2024 heeft de GGD bijvoorbeeld de gezondheidsmonitor jeugd uitgevoerd. De GGD heeft ook geadviseerd over publieke gezondheid, denk aan gezonde woonomgeving en hittestress. Verder heeft de GGD in 2024 uitvoering gegeven aan lokale taken op het gebied van de gezonde-schoolaanpak en geweld in afhankelijkheidsrelaties. In samenwerking met de regio Haaglanden heeft de GGD het plan van aanpak luchtkwaliteit uitgewerkt, met voor elke gemeente zijn eigen lokale invulling. In 2024 is verder uitvoering gegeven aan de notitie Gezondheidsbeleid 2020-2026 met als uitgangspunt Positieve Gezondheid in de wijk. In de wijken Voorhof en Buitenhof hebben we in 2024 samen met bewoners en maatschappelijke partners interventies uitgevoerd. De derde editie van het Gezondheidsfestival heeft plaatsgevonden. In 2024 hebben we de integrale aanpak van eenzaamheid verstevigd door samenwerking met plannen vanuit Positieve Gezondheid nadat in 2023 het landelijke programma is uitgebreid naar alle doelgroepen in plaats van alleen senioren. Tevens is de coalitie tegen eenzaamheid verbreed met partners vanuit de cultuursector en met organisaties die zich richten op bezoekers met een niet-westerse migratieachtergrond. Ook heeft de Week van de Ontmoeting plaatsgevonden.
76 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Maatregelen Hervormingsagenda en toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming In 2024 zijn we verder aan de slag gegaan met de opgaven uit de Hervormingsagenda: • • • • • • •
toegankelijke en beschikbare jeugdzorg voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen; gezinsgerichte zorg; stevige lokale teams die waar nodig ook zelf hulp bieden; kinderen groeien zo thuis mogelijk op; jeugdigen en ouders kunnen vertrouwen op goede kwalitatieve zorg die daadwerkelijk helpt; samenwerking tussen gemeente en aanbieders wordt versterkt; verminderen van de bureaucratie en houdbaar financieringsmodel.
Als gemeenten in Haaglanden zien we dit niet enkel als een opgave voor individuele gemeenten, maar voelen we ook een regionale verantwoordelijkheid. In 2024 hebben we de aanpak kostenbeheersing aangegrepen om ook een aantal van de bovengenoemde opgaven op te pakken. Zo werken we toe naar meer kleinschalige verblijfsvoorzieningen (open en gesloten) voor jeugdigen en proberen we zoveel mogelijk kinderen in de vertrouwde omgeving op te laten groeien. Verder hebben we aandacht voor de mogelijkheden om ouders en jeugdigen meer regie in het hulpverleningstraject te geven. Met de Toezichthouder Jeugd en Wmo sturen we niet alleen op rechtmatigheid in de declaraties, maar ook op doelmatigheid in de geleverde zorg. In de regio Haaglanden werken we toe naar de vervlechting tussen het programma Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM) en de jeugdbeschermingsketen, als grote opgave vanuit het Toekomstscenario Kind en gezinsbescherming. We hebben met de negen betrokken gemeenten gekeken naar welke opgaven we in dit kader de komende jaren op moeten pakken om dit vorm te geven, zowel in beleid, uitvoering als in de governance. Het meest praktische voorbeeld is dat we samen met onze uitvoerende partners de (on)mogelijkheden verkennen van de voorgenomen veranderingen (inrichting en werkwijze) in de jeugdbeschermingsketen.
Hierbij is aandacht voor gezinnen met kinderen in complexe veiligheidscasussen. Inmiddels zijn er in onze regio ongeveer 20 casussen via de nieuwe werkwijze opgepakt, in vrijwel alle casussen is hiermee een kinderbeschermingsmaatregel voorkomen. We verkennen hoe we in 2025 deze werkwijze kunnen verbreden om de impact hiervan te vergroten. Vanuit de twee centrumgemeenten Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Delft en Den Haag hebben we ook in 2024 gefocust op preventie, het aanpakken van de oorzaken van geweld en de risicofactoren om zo het geweld duurzaam te stoppen. In de uitvoering hebben we de verschillende werkwijzen vanuit jeugd en HGKM steeds meer samengebracht. Zo is de routekaart naar Veiligheid volledig geïntegreerd in de werkwijze van Delft Support en hebben we vanuit de landelijke leidraad 'werken aan veiligheid' een inventarisatie gemaakt van wat er in de uitvoering al goed gaat en wat aandacht nodig heeft.
77 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Doelstellingen WMO Wmo hulpmiddelen We blijven inwoners die dat nodig hebben ondersteunen met maatwerkvoorzieningen, zoals sociaal en persoonlijk functioneren, ondersteuning en regie bij het huishouden, dagbesteding, woningaanpassingen, vervoer en hulpmiddelen. In 2024 hebben 799 inwoners een hulpmiddel ontvangen (2023: 705). Dit zijn onder andere 343 scootmobielen (2023: 247), 50 driewielfietsen (2023: 37), 160 handbewogen rolstoelen (2023: 171) en 95 trapliften (2023: 98). Wmo diensten In 2024 hebben 3489 cliënten hulp bij het huishouden gehad (2023: 2901) en 1791 cliënten hulp in het sociaal en persoonlijk functioneren (2023: 1731). Het aantal cliënten hulp bij het huishouden stijgt, ook als gevolg van de vergrijzing. Er is geen significante af- of toename in intensiteit van de zorg. Er zijn verdere stappen gezet in het verbeteren van de nazorg voor ex-gedetineerden en de verbinding met Wmo ondersteuning, waar dat nodig is, is makkelijker gemaakt.
Maatregelen Toegang Delft Support was ook in 2024 toegangspoort (0-100 jaar) om zowel voor jeugd als Wmo laagdrempelige en passende ondersteuning bieden (jeugd) dan wel daar naartoe leiden (Wmo en jeugd). Specifiek is er ingezet op de pilot 'Een goed begin' waarbij een nieuwe werkwijze is toegepast voor gezinnen waarbij (complexe) scheidingen ten grondslag liggen aan overige zorgvragen. In deze pilot zijn inmiddels 44 casussen opgepakt. Scheidingsvraagstukken drukken op dit moment zwaar op de jeugdhulp en jeugdbescherming, met deze nieuwe werkwijze maken we de beweging om ouderproblematiek ook als dusdanig aan te pakken. Ook de inzet van de doorbraakmethode is gecontinueerd. Deze wordt met name door het Sociaal Team ingezet bij multidisciplinaire problemen van inwoners. Delft Support werkt nauw samen met preventie-, onderwijs-, zorg- en veiligheidspartners. Daarnaast bouwt Delft Support, in het kader van het RIGA, mee aan de verdere verbinding van het medisch en sociaal domein. Dit doen zij bijvoorbeeld door de inzet van de transmuraal maatschappelijk werker in het Reinier de Graaf Gasthuis.
Wmo Centrumgemeentetaken Delft voert voor, en in samenwerking, met de gemeenten in de DWO-regio (Delft, Westland, Oostland) enkele taken uit als centrumgemeente. De taak van de centrumgemeente is het financieren van voorzieningen die hieronder vallen en het voeren van regie op het beleid. De centrumgemeentetaken gaan over Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) en 78 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
hieraan gelieerde taken, zoals verslavingszorg en ketenzorg GGZ, maatschappelijke opvang, beschermd wonen beschermd thuis en vrouwenopvang/huiselijk geweld kindermishandeling en Veilig Thuis (zie kopje toekomstscenario kind- en gezinsbescherming). Vanuit OGGZ is verder gewerkt aan de ketenaanpak GGZ/bemoeizorg. Met ZonMw subsidie is gestart met een buurt-GGZ’er, een professional met kennis van psychische problematiek en verward gedrag. In samenwerking met ervaringsdeskundigen en in verbinding met Vangnet in de Buurt en Meldpunt Bezorgd kunnen meer cases worden opgepakt en wordt een kwaliteitsslag gemaakt in de methodische aanpak en preventief werken. Voor Beschermd wonen beschermd thuis is in 2024 voortgang gemaakt met de ontwikkeling naar ‘zo thuis en lokaal mogelijke ondersteuning in de wijken’. In 2024 hadden ?? cliënten een Beschermd wonen indicatie en ?? cliënten een Beschermd thuis indicatie. Vanuit de landelijke aanpak ‘Iedereen onder een dak’ is begin 2024 de jongerenopvang aan de Spoorsingel geopend. Deze voorziening biedt noodopvang aan dakloze jongeren van 1823 jaar. Halverwege het jaar is de opvangcapaciteit vanwege de toenemende vraag uitgebreid naar 20 plekken. Ook zijn er dit jaar 5 cliënten via Housing First in Delft geplaatst.
De overige (flex-)woningen zijn deels onderdeel van verdere implementatie Housing First en deels onderdeel van toekomstige planvorming flex-woningen. Daarnaast kijken we met woningcorporaties en zorgaanbieders naar wat nodig is om mensen duurzaam te laten uitstromen. Hierbij wordt het belang van zowel de cliënt, als de buurtbewoners alsook de buurt als geheel, in ogenschouw genomen. Naast de genoemde (landelijke) ontwikkelingen en preventieve inzet hebben we de taken uitgevoerd waartoe we volgens de Jeugdwet, Wmo en Wet Publieke Gezondheidszorg verplicht zijn.
Doelstellingen Delft-West Binnen Delft-West zetten we met inwoners van de stad op dit beleidsterrein in op een gezondere en socialere stad. Dit betekent dat we in 2024 extra inzet hebben gepleegd op bijvoorbeeld collectieve jeugdhulp- en onderwijsvoorzieningen (specifiek groeigroepen Horizon). Op deze manier voorkomen we thuiszittende leerlingen en kijken we vanuit zowel zorg- als onderwijsperspectief naar wat de best passende plek voor leerlingen is. Verder is vanuit Preventie met gezag versterking op jongerenwerk en maatschappelijke diensttijd gerealiseerd, een groepsaanpak en groepsinterventie (boksen) voor een overlastgevende groep gestart en zijn we verder gegaan met inzet door (nieuwe) sleutelfiguren in de wijk. Voor jongeren hebben we hiermee meer aanbod voor vrijetijdsbesteding gecreëerd en verbinding met positieve rolmodellen die hen kunnen ondersteunen bij (hulp)vragen.
5.3 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten Bedragen x €1.000
79 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2025
Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024 voor wijzigingen
Begroting 2024 na wijzigingen
Realisatie 2024
Realisatie vs Begroting
Baten
5.064
999
7.087
7.808
Lasten
106.526
115.800
118.687
118.689
720 2
Gerealiseerd resultaat
-101.462
-114.801
-111.599
-110.881
718
Resultaat Omschrijving (toelichting) Het resultaat wijkt € 718.000 positief af van de begroting.
Verschil tussen begroting en realisatie Excel-tabel Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak
I/S
Totaal
Lasten
Baten