Handelingen raadsvergadering 7 december 2023

Ik denk trouwens dat u het daar volledig mee eens bent, maar u denkt alleen dat andere gemeenten dat niet moeten doen. Ik denk dat we dat als Delft ook niet moeten doen. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Ik ben het niet helemaal eens met het frame dat de SP hier een beetje op de coalitie probeert te zetten. STIP vindt het heel belangrijk dat we een veerkrachtige, toekomstbestendige stad zijn met woningen voor de groepen die ze hard nodig hebben. Waarom zegt de SP bijvoorbeeld best wel weinig over het bouwen voor doorstromen om ook daarmee die woningen beschikbaar te maken? Uit onderzoek blijkt gewoon dat 85% van de starters aanspraak moet maken op een bestaande woning. Wat zegt de SP daarover? De heer VAN DER SLUIS (SP): We hebben het gehad over de wespentaille. Wat gebeurt er in Delft? Op het moment dat je afgestudeerd bent of bij je ouders woont en wil gaan trouwen en samenwonen, is er geen woning beschikbaar. Dat is niet in het dure segment. Die woningen net boven de sociale huur en de sociale huur zelf hebben we gewoon niet. We hebben echt genoeg woningen boven de € 350.000, waarvan wij in ons voorstel zeggen dat we daar de helft minder van gaan bouwen. Het gaat om die doorstroom, uiteindelijk tot de middenhuur van, zeg maar, € 1.250 in de maand. Die categorie woningen hebben we nodig. De categorie woningen boven de € 350.000 hebben we echt niet meer nodig.

Juist dat is de vraag die er is en dan krijg je die doorstroming. Heel dure woningen neerzetten waar alleen mensen van buiten de stad kunnen komen omdat we die mensen niet in de stad zelf hebben, is echt zinloos, want dan krijg je ook geen doorstroming. Feitelijk komt het op het volgende neer. Iemand die in een woonboerderij wil gaan wonen, gaat echt niet naar Delft verhuizen. Grondgebonden woningen kunnen we maar sporadisch bijbouwen. Wat we wel kunnen bouwen, is dure appartementen. Dat hebben we de afgelopen jaren massaal gedaan. Het is dus niet vreemd dat juist de prijzen van die woningen - dure, maar relatief kleine appartementen - nu onder druk staan. De SP stelt dus voor om 500 dure woningen minder te bouwen en in plaats daarvan 400 sociale huurwoningen en 400 woningen met een huur tot € 1.000 extra te bouwen. Dat helpt jongeren die een gezin willen stichten of uitbreiden - dat heb ik net eigenlijk al gezegd in mijn antwoord op de vragen - om in Delft een plek te kunnen vinden. Zo gaan we ook de zogeheten wespentaille tegen. 25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw VAN VELZEN (D66): Dat klinkt natuurlijk hartstikke mooi, maar ik vraag me dan het volgende af. We hebben het in de commissie heel veel gehad over doorverhuizen in je eigen wijk, het versterken van de buurt en allemaal dat soort dingen. Mensen willen in hun eigen buurt een wooncarrière hebben. Dus waar moeten die starters in dat appartement na één baby volgens u dan heen? Naar Midden-Delfland of toch ook wel in Delft? Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Ik begrijp het niet. De SP wil volgens mij alle bestaande plannen opentrekken en die weer helemaal omgooien, zodat we eigenlijk geen woningen meer bijbouwen. We hebben nu een woningtekort en we moeten nu gaan bouwen, maar u stelt nu voor om alle bestaande plannen open te trekken waar we echt best al veel overeenkomsten voor hebben getekend. Dat levert superveel vertraging op. Wat zegt de SP daarvan? De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik was blijer met de opmerking van mevrouw Van Velzen, die zegt dat ze het allemaal heel mooi vindt klinken. Dat vind ik ook; ik ben er ook heel blij mee. Gezinnen die bijvoorbeeld één kind hebben en denken aan een tweede kind, kunnen in groten getale in sociale huurwoningen terecht. Sociale huurwoningen zijn gewoon prima geschikt voor gezinnen met meer dan één kind. Hetzelfde geldt voor huurwoningen met een huur onder de € 1.000.

U bent er misschien aan gewend dat je, als je wat meer kinderen hebt, meteen naar een huis moet van 3,5 ton of meer, maar dat is echt niet waar. Gezinnen kunnen echt in goedkopere woningen terecht. Die woningen hebben we dus daadwerkelijk nodig. Mevrouw Fung Fen Chung, in het voorstel staat expliciet dat we de huidige afspraken intact laten. We zeggen ook niet dat we helemaal geen dure woningen meer bouwen. We halveren het aantal ongeveer, op zo'n manier dat je de komende drie of vier jaar zal moeten bouwen wat er al gepland is. Dan kan je de jaren daarna gaan kijken wat we daarin gaan doen. Het is dus echt niet mijn bedoeling om helemaal niks meer te bouwen en de huidige afspraken overhoop te gooien. Ik weet dat in ons verkiezingsprogramma staat dat we bijvoorbeeld 5.000 sociale woningen willen. Vorige week heb ik ook nog gezegd dat we er nog 2.000 wilden. Ik weet dat het dan inderdaad moeilijk wordt, maar we hebben vandaag gekozen voor een voorstel dat wel degelijk haalbaar is, met slechts 500 woningen minder. Daarvoor kunnen we 800 woningen extra bijbouwen. Ik snap dat dat niet binnen een of twee jaar gaat gebeuren, maar deze Woonvisie is voor vijf jaar. Ik vraag me af waarom de Delftse collegepartijen nu nog steeds vasthouden aan het bouwen van zoveel dure koopwoningen.

Alleen maar om je eigen achterban op korte termijn tevreden te stellen? Want wat denkt u dat er op de lange termijn gebeurt als deze partijen weigeren om meer woningen te bouwen voor een andere sociaal-economische klasse? Ze zullen hun ongenoegen in het stemhokje laten blijken, net zoals ze dat twee weken geleden deden. Ik zou zeggen: omarm die stemmers in plaats van ze af te stoten. Nu kunnen jullie er nog iets aan doen. Dit punt is zo belangrijk dat het andere punten volledig overschaduwt. Ik wil nog wel even iets noemen, bijvoorbeeld dat een leegstandsverordening echt niet kan wachten op een onderzoek. Het is zonneklaar dat die er moet komen; laten we dus meteen aan de slag gaan. Verder weten we dat je, als je een directielid van de TU Delft een hand geeft, daarna je vingers moet natellen. Laten we dus afdwingen dat we geen extra studentenwoningen gaan bouwen …

26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De VOORZITTER: Meneer Van der Sluis, mag ik u erop wijzen dat ik dat geen correcte opmerking vind richting het integere bestuur van de TU Delft? Ik vind dat dus eigenlijk niet kunnen. Wilt u die woorden terugnemen? De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter, dat ga ik natuurlijk niet doen, want in het verleden hebben we zó vaak te maken gehad met de TU Delft waarbij afspraken gewoon onbetrouwbaar bleken en zij dingen zei die helemaal niet waar waren dat ik gewoon vind dat ik dat kan zeggen. De VOORZITTER: Dan wil ik wel gezegd hebben dat ik dat afkeur en dat ik vind dat u dat echt niet kunt maken. De heer VAN DER SLUIS (SP): Dat is prima. Wat de SP betreft gaan we verder zo weinig mogelijk slopen. Aan de andere raadsleden dus de oproep om dat voorstel alsjeblieft te steunen. De SP wil verder dat we de Woonvisie kunnen aanpassen als de situatie daarom vraagt. Mevrouw VOOGT (VVD): Het is alweer een tijdje geleden, maar de heer Van der Sluis noemde de Leegstandswet. Wat verwacht de heer Van der Sluis daar dan precies van? Verwacht hij dat het heel makkelijk en voor heel weinig geld allemaal omgebouwd kan worden? Ik ben ook benieuwd of meneer van der Sluis kan uitleggen wie dat dan gaat betalen. De heer VAN DER SLUIS (SP): De handhaving zal de gemeente moeten doen. Ik denk dat de VVD op andere punten altijd blij is als de gemeente goed handhaaft.

In dit geval gaat het bijvoorbeeld zelfs om woningbouwcorporaties die gewoon niets hoeven te doen als een woning lang leegstaat, simpelweg omdat de gemeente niet handhaaft. Dat is omdat de gemeente geen regels heeft opgesteld. Laten we die regels dus opstellen, zodat we überhaupt kunnen gaan handhaven. Je kan daar natuurlijk niet meteen alle leegstand mee oplossen, maar je kan als gemeente in ieder geval iets doen in plaats van dat je, zoals nu, zegt: sorry, we kunnen niets. Steun alsjeblieft ons voorstel om slopen zo moeilijk mogelijk te maken. Verder willen we de Woonvisie kunnen aanpassen als de situatie daarom vraagt; daar doen we ook een voorstel voor. We willen ook graag inclusieve wijken en dus geen discriminatie op basis van klasse. Iedereen die het daarmee eens is, kan onze motie Bouwen in balans steunen. De heer TREFFERS (Volt): Wat betreft het idee dat we een Woonvisie vaak kunnen aanpassen: ik heb dat zelf twee jaar geleden ook eens geopperd in de commissie, want de wereld verandert heel snel. Maar de afgelopen twee jaar ben ik daar toch meer over gaan twijfelen. Daarom wil ik u de volgende vraag stellen. Mijn angst is een beetje dat we geen betrouwbare partner meer zijn. De overheid wordt al als onbetrouwbaar ervaren.

Als wij elke keer ons beleid wijzigen op het moment dat er weer een andere politieke wind waait, zou dat effect kunnen hebben op hoeveel mensen hiernaartoe komen, bijvoorbeeld om te gaan ontwikkelen. Hoe ziet u dat? De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik kan daar een lang antwoord op geven, maar ik hoor dat meneer Treffers van Volt wil dat we de democratie afschaffen en dat we hier verder niets meer te zeggen hebben, want anders zouden we zomaar iets anders kunnen gaan doen dan andere politieke partijen wilden doen. Dat lijkt me geen goed plan.

27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De heer TREFFERS (Volt): Sorry, dit vind ik wel een beetje jammer. Ik spreek mijn oprechte twijfel uit. Ik ben op dit moment geneigd om tegen te stemmen. Ik geef u een kans om mij te overtuigen en dan krijg ik zo'n sneer. Ik ben ontzettend van bestuurlijke vernieuwing en ik vind het interessant om erover na te denken, maar het lijkt mij niet de goede weg om in zo'n gesprek dan te zeggen dat ik tegen democratie ben. U ziet mij hier volgens mij vaak genoeg strijden voor democratie. De heer VAN DER SLUIS (SP): Dat klopt. Daarom kan ik het argument ook niet zo goed plaatsen: "we kunnen niks doen, want we moeten nu eenmaal betrouwbaar zijn". Ik vind dat een vreemd argument dat eigenlijk nergens op slaat. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Dan wil ik een andere vraag aan de heer Van der Sluis stellen. U zei eerst in reactie op mevrouw Fung Fen Chung over het aantal sociale huurwoningen dat een Woonvisie voor vijf jaar is en dat je dan aan de plannen kunt komen. Je zegt dus niet dat je de komende paar jaar dure huizen blijft bouwen maar dat je daarna tijd hebt om sociale huur te kunnen gaan bouwen. Dan moet je de visie tussentijds toch niet steeds gaan aanpassen? Spreekt u zichzelf daarmee dus niet tegen? De heer VAN DER SLUIS (SP): Dat je over twee jaar iets anders wil, wil niet zeggen dat je nu nog geen plannen hoeft te maken.

Wat mevrouw Fung Fen Chung net ook zei: dat gaat niet in een of twee jaar. Je maakt dus plannen voor de lange termijn, maar op het moment dat het nodig is, moet je ze aan kunnen passen. Als er over twee jaar een oorlog ontstaat in België en we veel vluchtelingen krijgen, moeten we de boel gewoon aanpassen. Dat gaan we ook doen; dat weet ik wel, maar het is gewoon verstandig om er nu over na te denken, die mogelijkheid in te bouwen en iedere keer te kijken of wat er staat, nog klopt of we dat niet moeten aanpassen en niet iets anders moeten gaan doen. Volgens mij is dat helemaal niet zo'n vreemd voorstel en hoeven we niet bang te zijn dat we ieder jaar een volledig andere Woonvisie gaan opstellen. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Ik vraag me af met welke andere documenten meneer Van der Sluis dat eveneens wil doen, want we hebben meerdere documenten die zeer belangrijk zijn in de raad. Als we op dat soort grote dingen in moeten spelen, kan ik me voorstellen dat dat niet alleen voor de Woonvisie geldt. Toch? De heer VAN DER SLUIS (SP): We gaan vandaag de Adaptieve Mobiliteitsagenda bespreken omdat we die ieder jaar updaten. Dat is precies hetzelfde idee en ik vind dat een goed idee. Ik laat de discussie verder wat die is.

Andere partijen zullen nog een hoop andere punten inbrengen, maar ik blijf erbij dat de belangrijkste vraag nog steeds is of we in deze wooncrisis iets gaan doen om betaalbare woningen te bouwen of dat we alleen naar de korte termijn kijken en alleen voor de rijken bouwen. Door de fractie van de SP wordt amendement 7.1.D (Bouw betaalbare woningen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023, ter bespreking van de woonvisie 2023-2028, Besluit De Woonvisie 2023-2028 als volgt te wijzigen:

28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De eerste tabel op bladzijde 10: Prijssegmenten

2021

2031

Δ 2021-2031

Huur < €752

16.450

17.500

1.050

Studentenwoningen Huur < €752 Huur > €752 Huur > €1.000 Koop < €350.000 Koop > €350.000 Niet-bewoonde woningen Totale woningvoorraad Aantal onzelfstandig wonenden

5.600 6.000 2.250 12.350 6.250 2.500 51.500 10.200

9.100 7.000 2.600 14.000 7.200 2.500 60.000 9.100

3.500 1.000 350 1.65 950 0 8.500 -1.100

Wordt gewijzigd in: Prijssegmenten

2021

2031

Δ 2021-2031

Huur < €752

16.450

17.900

1.450

Studentenwoningen Huur < €752 Huur > €752 Huur > €1.000 Koop < €350.000 Koop > €350.000 Niet-bewoonde woningen Totale woningvoorraad Aantal onzelfstandig wonenden

5.600 6.000 2.250 12.350 6.250 2.500 51.500 10.200

9.100 7.400 2.600 14.000 6.700 2.500 60.200 9.100

3.500 1.400 350 1.650 450 0 8.800 -1.100

Toelichting: De woningen met een koopprijs van > €350.000 die al hard zijn toegezegd worden gewoon gebouwd, maar nieuw te plannen woningen komen er slechts bij hoge uitzondering. De ruimte die dit oplevert, wordt gebruikt voor de bouw van betaalbare woningen zoals hierboven beschreven. Het aantal te bouwen koop woningen met een prijs van > €350.000 tot 2031 wordt verlaagd met 500 woningen naar 450 woningen. Het aantal te bouwen huurwoningen met een prijs < €752 wordt verhoogd met 400 tot 1.450 en het aantal te bouwen huurwoningen met een prijs > €752 wordt ook verhoogd met 400 tot 1.400." Door de fracties van de SP, Volt en Onafhankelijk Delft wordt amendement 7.1.E (Bouwen in balans) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023, ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028, Besluit De Woonvisie vast te stellen met de volgende toevoeging op bladzijde 17 onderaan de paragraaf met als kop 'Goede balans:' Een goede balans betekent niet alleen dat er dure woningen tussen de betaalbare woningen gebouwd moeten worden, maar ook andersom. Dus ook in nieuwbouwwijken zorgen we voor betaalbare woningen."

29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Door de fracties van de SP en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.1.9 (Geen grond, geen studentenwoning) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023 ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028, constaterende dat: • • •

in de Woonvisie staat dat Delft 3.500 studentenwoningen extra wil gaan bouwen; in de Woonvisie ook staat dat een deel van die woningen op grond van de TU Delft gebouwd gaan worden; er nog geen concrete afspraken zijn met de TU Delft over het bouwen van studentenwoningen op haar grond;

overwegende dat het voor het bestuur van de TU Delft duidelijk moet zijn dat deze studentenwoningen alleen gebouwd worden als zij daar ook daadwerkelijk grond voor beschikbaar stelt; draagt het college op niet mee te werken aan nieuwe bouwplannen voor studentenwoningen indien de TU Delft geen substantiële aantallen studentenwoningen op haar grondgebied realiseert, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van de SP en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.1.10 (Sloopverbod) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023 ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028, constaterende dat er in de Woonvisie staat dat er van 1.000 woningen bekend is dat er sloopplannen zijn; overwegende dat: • • • •

slopen van woningen veel stress veroorzaakt bij de huidige bewoners; slopen vrijwel altijd minder circulair is dan renovatie; het afbreken van buurten lokale gemeenschappen veel schade aandoet; er een hoop historie en vaak ook culturele waarde verloren gaan bij het slopen van woningen;

draagt het college op te onderzoeken hoe het aantal woningen dat gesloopt wordt, teruggedrongen kan worden, of er extra eisen gesteld kunnen worden voordat een woning gesloopt mag worden en met een voorstel daartoe te komen in of voor het vierde kwartaal van 2024, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van de SP en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.1.11 (Woonvisie up-to-date) ingediend:

30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

"De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023 ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028, constaterende dat: • •

de Woonvisie wordt vastgesteld voor een periode van 5 jaar; op het gebied van wonen de planning veel tijd vraagt maar dat er een hoop staat te veranderen, bijvoorbeeld door de recente beleidswijzigingen van de minister;

overwegende dat de situatie in de toekomst heel anders kan zijn en de gemeenteraad dan anders tegen de bouwvisie aan kan kijken; draagt het college op bij de jaarlijkse Woonagenda te kijken of er wijzigingen in de Woonvisie nodig zijn, die wijzigingen in de gemeenteraad te bespreken en de Woonvisie zo nodig aan te passen, en gaat over tot de orde van de dag." De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Ik ga het kort hebben over de moties en de amendementen waarvan ik de eerste indiener ben en over de voorstellen die ik mede indien. Ik zal heel kort een motie uitlichten en vervolgens kort nog iets over het proces zeggen. Ik begin met collectief wonen. Volgens mij hebben we als commissie een heel mooi traject doorlopen met verschillende mensen die collectief wonen. We hebben daar een ontzettend mooie tentoonstelling over gehad in het gemeentehuis. Daar ontstond volgens mij het gevoel van: dit is een kans. Zo is de gemeente Delft ook in gesprek gegaan met bewoners van wooncollectieven en met Project Together! Toch is dat niet helemaal goed geland in de Woonvisie. Daarom ben ik, na een breed geluid vanuit de commissie, samen met heel veel partijen en in goed contact met de wethouder en Michiel Brouwer, waarvoor veel dank, op zoek gegaan naar een passende aanpak. Die passende aanpak heeft geleid tot twee amendementen en een motie.

Ik kan me eigenlijk volledig aansluiten bij mevrouw Romeijnders, die praktisch ook mijn betoog heeft gehouden. Daar kan ik me dus bij aansluiten. Het belang is groot en ik ben heel blij dat we in mijn ogen zo'n leuke oplossing hebben gevonden om dit de komende jaren beter te ondersteunen in Delft. Dan naar betaalbaar wonen. De motie van de SP is eigenlijk waar ik in de commissie ook even over heb zitten fantaseren. Ik denk dat het aannemen van die motie een heel goed plan is voor de stad. Dit gezegd hebbende heb ik met de motie Betaalbare woningen, die ik samen met GroenLinks indien, gezocht naar een motie die in de raad hopelijk op een brede steun kan rekenen. Ik heb daarover ontzettend veel contact gehad met heel veel partijen, waarvoor dank. Ik hoop dat we hiermee een eerste stap in de richting zetten, maar op een andere dag was mijn betoog natuurlijk niet qua toon maar wel qua inhoud misschien wat meer zoals dat van meneer Van der Sluis geweest. Ik hoop dus heel erg dat die motie het haalt. Als er nog mensen twijfels hebben, hoor ik dat heel graag. Dan ga ik het gesprek daarover graag aan. Ik ben mede-indiener van het amendement Het belang van onzelfstandig wonen, dat heel goed aansluit bij de motie en de amendementen over collectief wonen.

Ik ben heel blij dat ook de moeite is genomen om in de rest van de Woonvisie te kijken om een paar gekke zinnetjes aan te passen, zodat onzelfstandig wonen niet meer iets is waar je vanaf wilt. De motie Startnotitie tijdelijke studentenhuisvesting dienen we mede in, omdat we zien dat tijdelijke huisvesting een heel mooie manier kan zijn om echt bij te dragen op de korte termijn. We denken dat tijdelijke huisvesting, bijvoorbeeld zoals bij SHS Delft, een heel 31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

mooie oplossing kan zijn in de stad. We zijn dus benieuwd naar de uitkomsten, mocht die motie het halen. Ik wil heel even stilstaan bij het proces, want ik denk dat ongeveer iedereen die ik heb gesproken, tegen elkaar heeft uitgesproken hoe goed dit gaat. We hebben echt een gaaf debat gehad in de raad. Daarin waren er politieke verschillen, maar die hebben we volgens mij op een heel goede manier met elkaar besproken, waardoor er beter beleid komt. Er zijn daarom heel veel moties. Ik zie dat als een teken van een raad die in zijn kracht staat. Dat vind ik heel mooi. Dat is misschien een compliment aan ons allen. Ik ben er zelf in ieder geval heel trots op. Eén klein nadeel van die heel actieve raad is dat ik, misschien net als D66, minder vragen heb in de zin van: kan het allemaal wel? Ik denk immers dat we ons ambitieus mogen opstellen, maar ik heb wel vragen bij de planning, want ik zie heel veel in Q1 volgend jaar en ook veel überhaupt in het komende jaar en dan nog veel voor de Kadernota. Ik kan me voorstellen dat dat wel heel veel is. Ik denk dat er heel veel goede plannen zijn, maar ik ben benieuwd hoe de wethouder, als de meeste moties het halen, daarmee om wil gaan.

Door de fracties van Volt, GroenLinks, STIP, de ChristenUnie, het CDA en de PvdA wordt amendement 7.1.F (Schat collectief wonen op waarde) ingediend: "De gemeenteraad van Delft is samengekomen in een vergadering op 7 december 2023 om het voorstel van het college aan de raad over Goed wonen in Delft, Woonvisie 2023-2028 (nr. 2341552) te bespreken. Besluit Goed wonen in Delft, de Woonvisie 2023-2028 op de volgende manier aan te passen: Was (p. 23): 5.2 Collectieve woonvormen Collectieve woonvormen, zoals een wooncoöperatie, zijn er niet alleen voor senioren, ook voor jongeren is dit een aantrekkelijke woonvorm. De gemeente staat open voor dergelijke initiatieven en wil die faciliteren, ook als deze in (collectief) particulier opdrachtgeverschap worden gerealiseerd. Er is hierbij steeds aandacht voor welke groep waar goed kan aarden en met elkaar kan samenleven. Het is niet altijd nodig om een specifieke woonvorm te realiseren. Door bijvoorbeeld in een 'regulier' complex een gemeenschappelijke ruimte toe te voegen, draag je al bij aan een vitale woongemeenschap met gezamenlijke voorzieningen. Bij het realiseren van een collectieve woonvorm is het belangrijk de continuïteit van de geboden voorzieningen vanaf de start te borgen. Uitgangspunt van de gemeente is dat de snelheid van nieuwbouw gaat vóór maatwerk voor collectieve initiatieven.

We besteden wel aandacht aan dat spanningsveld en zorgen er zo veel mogelijk voor dat projecten elkaar niet in de weg zitten. We komen graag vroegtijdig met initiatiefnemers in contact. We verwachten van hen veel eigen inzet bij realisatie en in het creëren van draagvlak in de omgeving, zo nodig ondersteund door de woningcorporaties. Wordt: 5.2 Collectieve woonvormen

32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Collectieve woonvormen, zoals een wooncoöperatie of beheercoöperatie, zijn een aantrekkelijke woonvorm voor bewoners die meer in collectiviteit willen wonen. Dit kunnen starters zijn, maar ook ouderen of juist gezinnen. Collectieve woonvormen kunnen bovendien een positieve bijdrage aan de omgeving leveren, met betrokken bewoners die oog hebben voor elkaar en voor de omgeving. Wooncollectieven zorgen voor persoonlijke verbinding en betrokkenheid in de wijk en helpen bij het tegengaan van eenzaamheid. De gemeente staat open voor dergelijke initiatieven en wil die faciliteren, ook als deze in (collectief) particulier opdrachtgeverschap worden gerealiseerd. Daarvoor komen we graag vroegtijdig met initiatiefnemers in contact. Er is hierbij steeds aandacht voor welke groep waar goed kan aarden en met elkaar kan samenleven. Ook denken wij na over hoe wij woningcorporaties kunnen stimuleren beheercoöperaties te ondersteunen, bijvoorbeeld in de prestatieafspraken. Toelichting: De Delftse raad is enthousiast over collectieve woonvormen, maar in de Woonvisie is dat enthousiasme nog niet terug te lezen.

Met deze aanpassingen geeft de Woonvisie een beter beeld van hoe de raad denkt over collectieve woonvormen." Door de fracties van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, het CDA en de PvdA wordt amendement 7.1.G (Passende woonwensen in plaats van kwetsbare groepen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft is samengekomen in een vergadering op 7 december 2023 om het voorstel van het college aan de raad over Goed wonen in Delft, Woonvisie 2023-2028 (nr. 2341552) te bespreken. Besluit Goed wonen in Delft, de Woonvisie 2023-2028 op de volgende manier aan te passen: Was (p. 21): Wonen zonder zorgen Huisvesten van kwetsbare doelgroepen In Delft is het gewoon dat bewoners met een hulpvraag, jong en oud, zo zelfstandig mogelijk thuis kunnen wonen. Met de juiste zorg, begeleiding en voorzieningen in de buurt. De Delftse woningcorporaties, aanbieders van zorg en welzijn, het zorgkantoor van DSW en de gemeente werken samen om ervoor te zorgen dat Delftenaren langer thuis of weer thuis kunnen wonen. Wordt: Wonen zonder zorgen Passend wonen voor diverse wensen In Delft willen we diverse woonbehoeften accommoderen, met aandacht voor zorgvragen en gemeenschappelijkheid. Ongeacht leeftijd en persoonlijke situatie willen we passende woningen kunnen bieden voor iedereen.

Door samenwerking tussen woningcorporaties, zorgaanbieders, het zorgkantoor van DSW en de gemeente krijgen Delftenaren de mogelijkheid voor een woning die aansluit bij hun behoeften, of het nu gaat om langer thuis blijven wonen, terugkeren naar hun vertrouwde omgeving of om wonen in een collectief. Toelichting:

33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Gezien de inhoud van het hoofdstuk past de titel niet. Collectief Wonen gaat niet over het huisvesten van kwetsbare groepen. Daarom stelt dit amendement voor de focus van de titel en inleidende tekst te verleggen naar 'passende woonvormen’, waar collectief wonen, Langer en Weer Thuis en de huisvesting van bijzondere doelgroepen beter door benoemd worden." Door de fracties van Volt, GroenLinks, de ChristenUnie, STIP en de PvdA wordt motie 7.1.12 (Ondersteuning van collectief wonen in de Woonvisie) ingediend: "Deze motie wordt besproken door de gemeenteraad van Delft op de vergadering van donderdag 7 december 2023 bij de bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Goed wonen in Delft, Woonvisie 2023-2028 (nr. 2341552). We stellen vast dat: • • • • •

in de huidige Woonvisie van Delft het onderwerp collectief wonen is opgenomen in paragraaf 5.2, onder de noemer 'Huisvesten van kwetsbare doelgroepen'; onderzoek aantoont dat aan collectief wonen een aanzienlijke behoefte bestaat in Delft en dat dat aantoonbare meerwaarde biedt voor de stad en haar bewoners; collectief wonen een bijdrage levert aan persoonlijke verbinding, betrokkenheid en diverse woonoplossingen, zoals ouderenhuisvesting en het verminderen van het woningtekort voor starters; collectief wonen bewoners meer zeggenschap biedt over de manier van wonen en daarmee bijdraagt aan meer diversiteit en kwaliteit in het woningaanbod; collectief wonen het collectief handelingsvermogen van bewoners bevordert en daarmee de zelfredzaamheid en het zelforganiserend vermogen van bewoners versterkt.

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: • •

collectief wonen vraagt om een ander proces en een andere houding van de gemeente en dat de kennis en ervaring die deels al in Nieuw Delft worden opgedaan, verder moeten worden uitgebreid; er goede voorbeelden zijn, zoals het samenwerken met corporaties en beheercoöperaties in Amsterdam, de kwartiermaker vernieuwende woonvormen in de gemeente Utrecht en het betrekken van het Centrum voor Groepswonen in Den Haag, wat unieke initiatieven zijn die de gemeente kan gebruiken als inspiratie en informatiebron.

We vinden dat: • •

het stimuleren van woongemeenschappen in Delft bijdraagt aan het oplossen van huidige woonuitdagingen en het versterken van de sociale structuur binnen de stad; de gemeente meer ruimte en ondersteuning mag bieden aan vormen van collectief wonen die de ambitie van een fijnere woonomgeving ondersteunen, waarbij bewoners naar elkaar omkijken en zeggenschap voelen voor hun omgeving.

We geven het college opdracht om: •

wooncollectieven als apart woningtype op te nemen in de Woonmonitor en Woonagenda, uitgesplitst op huur/koop en sociaal, betaalbaar en overig; 34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

• •

bij de prestatieafspraken 2025 op te nemen hoe woningcorporaties actief beheercoöperaties kunnen ondersteunen en faciliteren; als gemeente actief aan de slag te gaan met het ondersteunen van wooncollectieven voor verschillende bewonersgroepen, zoals senioren, jongeren, studenten, kwetsbare groepen en (samengestelde) gezinnen, en na te gaan welke mogelijkheden toereikend zijn binnen de context van Delft en hierover in de Kadernota 2024 een voorstel voor te leggen aan de gemeenteraad,

en we gaan over tot de orde van de dag." Door de fracties van Volt, GroenLinks en de PvdA wordt motie 7.1.13 (Betaalbaarder wonen in Delft) ingediend: "Deze motie wordt besproken door de gemeenteraad van Delft op de vergadering van donderdag 7 december 2023 bij de bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Goed wonen in Delft, Woonvisie 2023-2028 (nr. 2341552). We stellen vast dat: • • •

elke gemeente in de periode 2022-2030 volgens de afspraken in de RRA twee derde van de nieuwbouwproductie in het betaalbare segment zal bouwen; om woningen beschikbaar en betaalbaar te laten zijn voor alle Nederlanders, twee derde van de te realiseren woningen betaalbaar moet zijn; Delft dat doel alleen zal halen omdat studentenwoningen meegerekend worden in dit betaalbare segment.

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat heel veel mensen moeite hebben met het vinden van een betaalbaar huis in Delft. We vinden dat: • •

het aanbod van studentenhuisvesting geen onderdeel is van betaalbare woningen in Delft; ook duurdere woningen nodig zijn voor het maken van financieel sluitende plannen, maar dat we ons desalniettemin ambitieus mogen opstellen.

We geven het college opdracht om: • •

inzichtelijk maken hoe twee derde van de te bouwen woningen na 2025 betaalbaar (sociale huur, middenhuur, betaalbare (sociale) koop) gebouwd gaat worden; de resultaten van dit onderzoek zo mogelijk te presenteren bij de Kadernota 2024,

en we gaan over tot de orde van de dag." Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Voorzitter. Zoals veel partijen al hebben gezegd, kunnen we terugblikken op een heel mooi debat in de commissie, met heel veel dank aan alle partijen voor de heel prettige samenwerking en communicatie in de afgelopen dagen. Er liggen veel mooie voorstellen voor. Ik zal in de eerste termijn even bij onze eigen voorstellen stilstaan. Allereerst ga ik in op onze zorgen over de tekorten aan studentenhuisvesting. STIP heeft echt het gevoel de grip een beetje kwijt te zijn. Met de geplande bouwplannen halen we onze doelen ruimschoots niet. In de particuliere voorraad verliezen we meer en meer 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

onzelfstandige studentenwoningen. Laatst heeft de raad zich al gezamenlijk uitgesproken over het belang van onzelfstandig wonen. Helaas laat de huidige regelgeving veel te wensen over en is tijdelijke studentenhuisvesting de enige manier om nog nieuwe onzelfstandige studentenwoningen te kunnen toevoegen. Daarom verdient dit ook een volwaardige plek in de bouwopgaven. Nergens wordt echt duidelijk wat we precies gaan doen om maximaal de kansen te benutten voor extra verdichting en extra bouw. Nergens wordt duidelijk wat er gebeurt als tijdelijke huisvesting afloopt en 277 mensen op straat komen te staan. Richting de bespreking van de Woonvisie hebben we uit vele kanten van de stad gehoord dat hier echt zorgen over zijn. We konden afgelopen week bijvoorbeeld in de krant lezen dat er weer een studentenhuis verdwijnt op de Buitenwatersloot. De problemen groeien en we kunnen niet langer achteroverleunen. Daarom wil STIP zowel meer zekerheid bieden als het probleem beter in kaart brengen. Met deze motie willen we een blijk van die zekerheid bieden en weer grip krijgen op de opgaven. Ten tweede ons amendement over het gebrek aan perspectief voor jongeren op de woningmarkt in vervolg op onze eerdere met veel partijen ingediende motie. De Woonvisie zet jongeren nu als een doelgroep neer, maar noemt niet de problemen waarmee zij kampen.

Als doelgroep met de laagste slaagkans op een woning verdient hun perspectief meer aandacht. Een stap naar zelfstandigheid missen is een blijvend gemis voor een cruciale sociaal-emotionele ontwikkeling. Met de toevoeging doen we recht aan de daadkracht die we voor deze groep moeten tonen. Tot slot dienen we een motie in om het leegstandsonderzoek naar voren te halen. Daarbij is het ook cruciaal om meteen aan de volgende passende stap te denken. Kansen om de bestaande voorraad beter te benutten moeten we optimaal pakken. Een motie van Hart voor Delft heeft in de geest dezelfde oproep, maar we vragen ons af of die niet vooruitloopt op zaken en maatregelen waarvan we eigenlijk nog niet weten of die effectief en passend zijn. Een aantal voorstellen dienen we mede in, zoals over collectief wonen, onzelfstandig wonen en alternatieve woonoplossingen. Veel dank aan de indienende partijen; hiervoor sluit ik me aan bij de woorden van de eerste indieners die al aan het woord zijn geweest of nog aan het woord komen. Ook bij een hoop andere voorstellen zien we heel mooie intenties, zoals het inzetten voor gezinswoningen, doorstroom bij senioren en het borgen van betaalbare woningen. Maar bij heel veel van die voorstellen zetten we onze vraagtekens of de Woonvisie nu al niet genoeg handvatten biedt om van woorden daden te maken.

We gaan ons de komende jaren als partij echt hard inzetten om voor meer actie te zorgen met de stad, samen met andere raadsleden. Door de fracties van STIP, Onafhankelijk Delft en de PvdA wordt amendement 7.1.H (Weinig toekomstperspectief Delftse jongeren) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 7 december ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028, Besluit: Goed wonen in Delft, de Woonvisie 2023-2028 op de volgende manier aan te passen: Was (p.12):

36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

3.2 'Wespentaille' in opbouw bevolking blijft De bevolkingsopbouw van Delft lijkt nu op een ‘wespentaille’: er zijn in Delft minder gezinnen dan jongeren en ouderen. Gezinnen vinden vaak een geschikte woonplek buiten Delft. Hoewel we dit graag anders zouden zien, zetten we minder dan in de eerdere jaren in op het realiseren van relatief grotere, duurdere (grondgebonden) woningen (in huur en koop), om meer gezinnen te trekken en te binden. We verleggen de aandacht naar het toevoegen van woningen voor lokale starters/jongeren, kwetsbare groepen en ouderen op de woningmarkt. Onze ambitie is dat er in Delft voor iedereen een plek is. We werken eraan om van Delft een stad te maken voor starters, jongeren en studenten/kenniswerkers, alleenstaanden, gezinnen en ouderen, statushouders, vluchtelingen en andere kwetsbare groepen. Dat lukt op korte termijn zeker niet voor alle doelgroepen. Daarvoor is de druk op de woningmarkt te groot. Bovendien drijven hoge bouwkosten prijzen voor nieuwbouw op en kunnen we maar in beperkte mate bijsturen op het bouwprogramma van bestaande projecten. Ook hebben we aandacht voor de woningbehoefte van de 'gevorderde' gezinnen en de (toekomstige) ouderen. Deze huishoudens wonen al in Delft. Het is onze ambitie om een aanzienlijk deel van onze woningen voor deze (doel)groepen te bouwen.

Door ook in te zetten op doorstroming (zie 4.4) bieden we zo veel mogelijk Delftenaren de kans om de gewenste stappen in hun wooncarrière te maken. Voor zowel 'startende' als 'gevorderde' gezinnen (doorstarters en doorstromers) is het toevoegen van gezinswoningen nodig. Dit zullen in de Delftse situatie veelal stadswoningen zijn. We zoeken hierbij de combinatie met woningen voor andere doelgroepen. Ook hebben we oog voor een passend woonmilieu aantrekkelijk voor deze doelgroep en vooral voor hun kinderen. Eengezinswoningen met een tuin voegen we alleen nog bij uitzondering toe. Door het bevorderen van doorstroming vergroten we het vrijkomende aanbod van bestaande eengezinswoningen. Senioren willen wij verleiden om hun grotere woningen te verruilen voor comfortabele appartementen. Soms geclusterd met de mogelijkheid van zorg nabij (zie ook hoofdstuk 4). Wordt: 3.2 'Wespentaille' in opbouw bevolking blijft De bevolkingsopbouw van Delft lijkt nu op een ‘wespentaille’: er zijn in Delft minder gezinnen dan jongeren en ouderen. Gezinnen vinden vaak een geschikte woonplek buiten Delft. Hoewel we dit graag anders zouden zien, zetten we minder dan in de eerdere jaren in op het realiseren van relatief grotere, duurdere (grondgebonden) woningen (in huur en koop), om meer gezinnen te trekken en te binden.

We verleggen de aandacht naar het toevoegen van woningen voor lokale starters/jongeren, kwetsbare groepen en ouderen op de woningmarkt. Onze ambitie is dat er in Delft voor iedereen een plek is. We werken eraan om van Delft een stad te maken voor starters, jongeren en studenten/kenniswerkers, alleenstaanden, gezinnen en ouderen, statushouders, vluchtelingen en andere kwetsbare groepen. Dat lukt op korte termijn zeker niet voor alle doelgroepen. Daarvoor is de druk op de woningmarkt te groot. Bovendien drijven hoge bouwkosten prijzen voor nieuwbouw op en kunnen we maar in beperkte mate bijsturen op het bouwprogramma van bestaande projecten. De aandacht voor voldoende woningen voor jongeren is hard nodig. Uit onderzoek van de gemeente Delft blijkt bovendien dat jongeren tussen wal en schip vallen. Deze specifieke groep heeft weinig toekomstperspectief op een woning in Delft; hun slaagkans op een sociale huurwoning is het laagst van alle groepen in Delft. Bovendien hebben jongeren doorgaans minder te besteden aan een woning dan andere doelgroepen. Daarnaast is er onder jongeren veel ongelijkheid in de kans op een woning: een gebrek aan financiële steun van familie en een goed netwerk verkleinen de kansen van jongeren. 37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De onzekerheid op de woningmarkt leidt tot veel stress bij jongeren. Hierdoor stellen jongeren belangrijke levensbeslissingen uit en wordt de natuurlijke stap naar zelfstandigheid niet gemaakt. De gemeente zet zich in om deze ongelijkheid voor Delftse jongeren in te lopen door samen met corporaties voldoende woningen beschikbaar te maken via jongerencontracten, te sturen op betaalbaarheid en het verloten van woningen. Ook hebben we aandacht voor de woningbehoefte van de 'gevorderde' gezinnen en de (toekomstige) ouderen. Deze huishoudens wonen al in Delft. Het is onze ambitie om een aanzienlijk deel van onze woningen voor deze (doel)groepen te bouwen. Door ook in te zetten op doorstroming (zie 4.4) bieden we zo veel mogelijk Delftenaren de kans om de gewenste stappen in hun wooncarrière te maken. Voor zowel 'startende' als 'gevorderde' gezinnen (doorstarters en doorstromers) is het toevoegen van gezinswoningen nodig. Dit zullen in de Delftse situatie veelal stadswoningen zijn. We zoeken hierbij de combinatie met woningen voor andere doelgroepen. Ook hebben we oog voor een passend woonmilieu aantrekkelijk voor deze doelgroep en vooral voor hun kinderen. Eengezinswoningen met een tuin voegen we alleen nog bij uitzondering toe. Door het bevorderen van doorstroming vergroten we het vrijkomende aanbod van bestaande eengezinswoningen.

Senioren willen wij verleiden om hun grotere woningen te verruilen voor comfortabele appartementen, soms geclusterd met de mogelijkheid van zorg nabij (zie ook hoofdstuk 4). Toelichting: In motie 7.6.1 'Bied Delftse jongeren toekomstperspectief' heeft de raad opgedragen om met een paragraaf over het schrijnende perspectief van Delftse jongeren op een woning te komen en wat de gemeente Delft gaat doen om dit op te lossen. Dat is niet gebeurd. Daarom willen de indieners daar alsnog aandacht voor vragen in de Woonvisie, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van STIP, de PvdA en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.1.14 (Geen woning onnodig leeg) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023 ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028. We stellen vast dat: -

de Woonvisie uitgaat van een leegstand van 8% in de particuliere huurvoorraad; door verschillende percentages en bronnen veel onduidelijkheid bestaat over de daadwerkelijke leegstand en de oorzaak van leegstand in Delft; een onderzoek naar leegstand pas gepland staat voor 2025.

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

Delft, met de geschatte 8% leegstand, er veel slechter voorstaat dan het landelijk gemiddelde van 2,3%; het starten van een onderzoek naar leegstand in 2025 pas resulteert in concrete vervolgstappen in 2026/2027; de wooncrisis nu om oplossingen vraagt en de gemeente geen kansen tot het beter benutten van de bestaande voorraad meer kan laten liggen; door het leegstandsonderzoek naar voren te halen concrete vervolgstappen voor het beter benutten van de bestaande voorraad eerder gezet kunnen worden.

38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

We geven het college opdracht om: -

met particuliere verhuurders en ontwikkelaars in gesprek te gaan om de schaal en oorzaak van de leegstand in kaart te brengen; het onderzoek in Q1 van 2024 te starten en zodra het onderzoek is afgerond dit te delen met de raad; in het onderzoek in ieder geval tot oplossingsrichtingen te komen om zo snel mogelijk tot minder leegstand te komen en op korte termijn op zoek te gaan naar oplossingen,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van STIP, D66, Volt en de SP wordt motie 7.1.15 (Startnotitie tijdelijke studentenhuisvesting) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 7 december 2023 ter bespreking van de Woonvisie 2023-2028. We stellen vast dat: -

-

op kamers gaan een belangrijke stap is naar zelfstandigheid en belangrijk is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van jongeren; het tekort aan studentenwoningen in 2030 oploopt naar 5.000 tot 6.000 woningen, waardoor steeds minder Nederlandse studenten op kamers gaan; tijdelijke studentenwoningen binnen de huidige beperkende overheidsregels momenteel de enige manier zijn om nog onzelfstandige eenheden te realiseren; de Taskforce Studentenhuisvesting streeft naar het in stand houden van de balans van 50/50 tussen onzelfstandige en zelfstandige studenteneenheden; de tijdelijke studentenhuisvesting bij Aan 't Verlaat hét voorbeeld is van een grootschalige toevoeging van onzelfstandige, tijdelijke studentenwoningen, maar deze afloopt medio 2025; door landelijke regelgeving particuliere huurwoningen, waaronder veel studentenhuizen, verloren zullen gaan.

We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: -

-

-

de raad, het college en de Taskforce Studentenhuisvesting allemaal het belang van onzelfstandige studentenwoningen onderschrijven om ontmoeting tussen studenten te bevorderen en eenzaamheid tegen te gaan; tijdelijke huisvesting op korte termijn de meest geschikte oplossing is voor: o Het grote tekort aan studentenhuisvesting; o de toevoeging van woningen die het welzijn van studenten bevorderen; het uitvallen van tijdelijke huisvesting een grotere druk legt op de bestaande voorraad; tijdelijke leegstand van gebouwen en bouwrijpe, maar tijdelijk onbenutte kavels bij geplande gebiedsontwikkelingen kansen biedt voor tijdelijke huisvesting; de gemeente nu niet in een overzicht inzichtelijk maakt hoe tijdelijke studentenhuisvesting bijdraagt aan de opgave voor het tekort aan studentenhuisvesting.

39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

We geven het college opdracht om in samenspraak met SHS Delft, de Taskforce Studentenhuisvesting en andere partners met een startnotitie terug te komen in Q4 2024, waarin expliciet benoemd wordt: - hoe de gemeente tijdelijke studentenhuisvesting ondersteunt; - wat de betrokken partijen doen op het moment dat tijdelijke studentenwoningen verdwijnen; - een schriftelijke verkenning voor de realisatie van (tijdelijke) onzelfstandige studentenwoningen, samen met bovengenoemde partijen; - hoe deze verkenning leidt tot daadwerkelijke realisatie van onzelfstandige studentenwoningen, en we gaan over tot de orde van de dag." Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. Vanavond bespreken we de zorgvuldig opgestelde Woonvisie, waarover we de afgelopen week al een uitgebreide discussie hebben gehad. Ik beperk me dus tot de voorliggende moties en amendementen. Als eerste onze eigen motie. Daarin vragen we om na te denken over het laagdrempelig toevoegen van woonruimte door individuele Delftenaren of het beter benutten van bestaande woonruimte door dezelfde Delftenaren, bijvoorbeeld door vergunningsvrij aanbouwen om een woning geschikt te maken voor dubbele bewoning. Ik dank de mede-indieners voor de samenwerking, maar ik dank vooral de stadsbouwmeester voor zijn idee. Dit is namelijk een directe uitwerking van een van zijn ideeën.

Mijn fractie is overtuigd van het nut van de stadsbouwmeester en hecht veel waarde aan zijn commentaar en advies. Het lijkt ons daarom een goed idee om iets te doen met zijn waardevolle advies. We zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder op deze creatieve oplossing. Mevrouw VOOGT (VVD): Dank aan mevrouw Janssen voor de toelichting. Ik heb een vraag over de motie over alternatieve woonoplossingen. Ik herinner me dat we in de commissievergadering heel veel hebben gesproken over wonen met zorg en zorgwoningen in tuinen. Dat lees ik niet meer terug in dit voorstel. Gaat dit voorstel over het stimuleren van samenwonen of over wonen met zorg? Daar ben ik benieuwd naar. De heer TREFFERS (Volt): Volt staat in principe heel open voor innovatieve manieren om na te denken over het creëren van meer woonruimte, maar dan moet het effect natuurlijk wel zijn dat er ook meer mensen in die woonruimte kunnen wonen. Met deze motie is het vooral mogelijk om meer woonruimte te creëren in je eigen huis, bijvoorbeeld door een aanbouw. Volgens mij is het effect daarvan vooral dat de prijzen van de woningen omhooggaan en niet per se dat er meer mensen kunnen wonen. De VOORZITTER: Mag ik u allen erop wijzen dat interrupties kort en krachtig moeten zijn? Mevrouw JANSSEN (PvdA): Ik ben blij met de uitgebreide interrupties, want dan kan ik daar specifieker op reageren.

Wat de vraag van mevrouw Voogt betreft: ik sta nog steeds heel erg achter de gecombineerde oplossing om zorg en wonen bij elkaar te doen, zodat je bijvoorbeeld je ouders kan laten inwonen. Maar dit staat daar los van. Dit is een ander voorstel. Daar hoeft niet per se zorg aan gelinkt te zijn. Het kan zijn dat iemand in Tanthof woont, het huis eigenlijk een beetje ontgroeid is, eigenlijk op de begane grond wil wonen en zijn eigen huis wil uitbouwen om ervoor te zorgen dat er een gezin boven hem kan komen wonen, zodat het huis geschikt wordt voor dubbele bewoning. Er zit dus niet per se een zorgfactor bij. Je zou dat natuurlijk ook bij deze manier kunnen doen, maar dat is niet per se het idee van deze motie.

40

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Dan de vraag van Volt: ja, dat kan natuurlijk altijd. Ik ga niet over de woonruimte die mensen aanbouwen. Het is in principe gewoon vergunningsvrij. Mensen mogen gewoon bouwen. Ik heb er absoluut geen enkel bezwaar tegen als mensen hun huis uitbreiden. Wij zouden mensen er alleen graag van op de hoogte stellen dat dit mogelijk zou kunnen zijn, zodat mensen zich er bewust van zijn dat je op die manier een huis geschikt zou kunnen maken voor dubbele bewoning en dat dat mag. Er zijn namelijk heel veel mensen die dat niet weten. Dit zou heel veel woonruimte kunnen toevoegen en het mogelijk kunnen maken om met meerdere mensen in een woning te gaan wonen. Dat is dus essentieel iets anders dan je eigen woning vergroten, waar ik niet tegen ben en wat je prima mag doen. Wij dienen een aantal moties en amendementen mede in. Belangrijk vinden wij de aandacht voor collectief wonen, niet alleen voor kwetsbare groepen maar ook voor veel mensen die uit volle overtuiging hiervoor kiezen. Mevrouw VOOGT (VVD): Ik heb toch nog een vraag over de vorige motie, want ik hoor dat het eigenlijk ook gaat over het verdichten van woningen, zodat er meer mensen in kunnen wonen. Er zijn ook tuinen die worden volgebouwd.

Hoe kijkt mevrouw Janssen ertegen aan als in een mooie tuin toch allerlei gebouwen worden gebouwd en dat beeldbepalende bomen daardoor verdwijnen? Wat kiest mevrouw Janssen dan? Kiest zij dan voor woningen of voor groen? Mevrouw JANSSEN (PvdA): Dat is gewoon aan de vergunning die op dat moment al dan niet gegeven wordt. Daar ga ik niet over. Deze motie gaat over vergunningsvrije aanbouw. Dat is essentieel iets anders dan een woning in de tuin zetten. Bovendien hebben wij in Delft niet enorm veel woningen waarop dit heel erg van toepassing is. Maar dan nog is dit iets waarvoor een vergunning afgegeven moet worden. Het is aan de individuele ambtenaar om dit af te wegen. Zoals gezegd zijn wij ook heel erg voor collectief wonen, niet alleen voor kwetsbare groepen maar ook voor mensen die daar uit volle overtuiging voor kiezen. Laten we dat dan ook zo benoemen en kiezen voor een positieve insteek in de Woonvisie. Daarnaast vinden we het van belang om aandacht te hebben voor de kwetsbare positie van Delftse jongeren, ook conform onze eerdere motie. In de oorspronkelijke visie was niet echt een separate passage opgenomen. Het is dus goed dat er nu een voorstel geschreven is om dat wel te doen. In het verlengde daarvan is het ook belangrijk om te kijken naar het bouwen van betaalbare woningen. Meer helderheid daarover, waar motie 7.1.13 toe oproept, lijkt wenselijk.

Ook een goed overzicht van de huidige leegstand lijkt goed. De motie daarover dienen we dus mede in. Daarnaast vinden we dat Delft een stad moet zijn met woningen voor alle groepen. We zullen de moties over de gezinnen ook steunen. We zijn benieuwd naar de reactie van het college op de motie over studentenhuisvesting. Wij danken iedereen voor de betrokkenheid bij het behandelen van dit belangrijke stuk. Wij vertrouwen erop dat het stuk nog mooier wordt met de aanpassingen die vanavond gerealiseerd worden. We zijn benieuwd naar de visie van de wethouder, ook op de planning en de uitvoering daarvan. Door de fracties van de PvdA, D66, STIP en het CDA wordt motie 7.1.1 (Openstaan voor alternatieve woonoplossingen) ingediend:

41

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

"Deze motie wordt besproken door de gemeenteraad van Delft op de vergadering van donderdag 7 december 2023 bij de bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Goed wonen in Delft, Woonvisie 2023 - 2028 (nr. 2341552). We stellen vast dat: • • •

er in Delft een wooncrisis is, met een groot tekort aan woningen; de komende jaren vol wordt ingezet op het bijbouwen van woningen, maar dat uitdagend is gezien landelijke wetgeving en gestegen kosten; zelfs als er wordt bijgebouwd, behoefte aan op een andere (snelle en efficiënte) manier toevoegen van woonruimte blijft bestaan.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: • • • • • •

er al wordt gekeken naar manieren om beter gebruik te maken van bestaande woonwijken/woningvoorraad (optoppen, verdichten); particulieren hier eigenlijk niet in worden meegenomen of betrokken; er reeds mogelijkheden bestaan om woonruimte toe te voegen door individuele woningeigenaren, bijvoorbeeld door aanbouwen in de tuin en daarmee de woning geschikt te maken voor dubbele bewoning; het voor te stellen is dat veel mensen op deze manier geholpen zijn: met woonruimte, financieel of door sociale contacten; dit mogelijk ook bij kan dragen aan de verduurzamingsopgave van Delft; er vast nog meer opties te bedenken zijn waarbij het betrekken van individuele woningbezitters kan resulteren in extra woonruimte voor woningzoekenden.

We vinden dat in de huidige tijd van crisis, alle initiatieven die bijdragen aan het beschikbaar krijgen van meer woonruimte, de kans verdienen om serieus bekeken te worden. We geven het college opdracht om: • • •

in beeld te brengen hoe de gemeente op dit moment omgaat met vragen van inwoners die meer woonruimte zouden willen toevoegen of bestaande woonruimte beter zouden willen benutten; te verkennen welke manieren er zijn om Delftenaren te informeren over mogelijkheden om extra woonruimte toe te voegen of bestaande woonruimte beter te benutten, bijvoorbeeld door kennis te vergroten of hobbels weg te nemen; een plan hiervoor terug te koppelen voor de komende Kadernota."

De heer VISSER (CDA): Mevrouw de voorzitter. In de commissie heeft het CDA vorige week al gemarkeerd welke accenten wij zouden zetten. Het belangrijkste accent voor ons is de positie van gezinnen in Delft, want die staat onder druk. Gezinnen zijn van grote maatschappelijke waarde, ook voor onze stad, want juist zij dragen ontzettend bij aan onze samenleving. Ze zijn actief op allerlei terreinen en dragen bij aan de leefbaarheid in onze stad. Ik noem daarbij maar een aantal voorbeelden, zoals de activiteiten op de school van de kinderen, het bestuur van de voetbalvereniging, een straatfeest in het kader van burendag of in de kerk. Ze vormen daarmee goeddeels het maatschappelijk middenveld, dat zij laten floreren. Volgens het CDA is dat dus de ruggengraat van de samenleving. Ook niet onbelangrijk is dat ze bijdragen aan de economische slagkracht. Het CDA stelt dus dat we ze moeten koesteren. Dat verdient alle waardering en naar ons inzicht ook steun. Gezinnen moeten dus actief worden omarmd. Daarmee is wonen niet alleen een thema op zichzelf, 42

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

maar gaat het voor het CDA verder dan dat en raakt het ook de sociale opgaven. Daarom dienen we vanavond een amendement en een motie over de gezinnen in. Ik ben blij dat een aantal partijen al hun steun voor beide documenten hebben uitgesproken. Ik dank mevrouw Van Velzen en mevrouw Voogt voor de soepele en snelle samenwerking bij de totstandkoming van het amendement en de motie over gezinnen en uiteraard ook de partijen die ze mede indienen. Dan nog heel kort enkele andere moties en amendementen. Het CDA heeft in de commissie al het nodige over de collectieve woonvormen gezegd. Een aantal amendementen en moties sluiten daarbij aan en dienen wij om die reden mee in. Mevrouw Janssen en ook mevrouw Grobben hebben goede ideeën om de doorstroming te stimuleren. Dat ondersteunen wij van harte, ook tegen de achtergrond van het feit dat dit de positie van gezinnen dus iets kan verbeteren. Tot slot. Ik denk dat het amendement over het onzelfstandig wonen, ingediend door de heer Van der Woerd maar geschreven door mevrouw Van Dijk, een goede aanvulling is op de Woonvisie. Ook dat amendement zullen we van harte steunen. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Het CDA heeft een motie over de jongeren en het bieden van toekomstperspectief met ons mede ingediend. Ik vraag me dus af waarom het CDA het amendement niet met ons mede indient om het dictum echt body te geven in de Woonvisie.

De heer TREFFERS (Volt): Ik heb een vraag over de gezinswoningen. Ik zie de doelen van het CDA. Tegelijkertijd is de afgelopen jaren het aantal vierkante meters woonruimte per persoon in Nederland toegenomen. In Amsterdam is er een woonwijk met de bijnaam "Scheiburg", omdat meer dan 30% van de gezinnen na een paar jaar scheidt. Met andere woorden: is het wel verstandig om zoveel te blijven bouwen voor het kerngezin? Zouden we niet ook moeten nadenken over andere woonvormen voor gezinnen? De heer VISSER (CDA): We moeten collectief even bijkomen na deze woordspeling. Er werden twee vragen gesteld. Ik begin met de vraag van STIP over, als ik het goed heb begrepen, het amendement van STIP over het studentenperspectief. Ik heb daarover iets staan voor de tweede termijn, maar mevrouw Fung Fen Chung is mij voor. Op zichzelf sta ik op het standpunt dat de uitvoering van het door ons mede ingediende dictum behoorlijk is vervlochten in de tekst van de Woonvisie, misschien niet op een bepaald specifiek punt, maar als je het allemaal achter elkaar zou zetten, distillerend uit de Woonvisie, denk ik dat je alsnog een heel mooie alinea hebt. Tegelijkertijd realiseer ik me dat de positie van studenten/jongeren/starters ingewikkeld is. Of het echt iets toevoegt? Volgens STIP wel en het CDA zal daar ook niet voor gaan liggen. Volgens mij heb ik de vraag daarmee beantwoord.

Dan de vraag van de heer Treffers over andere woonvormen voor gezinnen. Volgens mij sluit dat heel erg aan bij het amendement van mevrouw Van Velzen, dat wij ook mede indienen. Daarin betogen we dat de traditionele gezinswoning - zeg maar: de rijtjeswoning met voor- en achtertuin et cetera - misschien niet haalbaar is vanwege de beperkte grond maar dat er op een creatieve manier gekeken wordt hoe het ook kan. Laat ik de wethouder, die hier vorige week in de commissie iets over zei, maar eens citeren: "Gezinnen kunnen naar de randen van de gemeente verhuizen, naar Delfgauw." Dat waren geen woorden die ikzelf gauw zou uitspreken. Die stelling zou ik dus niet willen onderschrijven. Onze stelling is dat we ernaar streven dat die gezinnen in Delft kunnen blijven of naar Delft kunnen komen. 43

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Daar zullen echt creatieve vormen voor gevonden moeten worden. Dat is precies wat mevrouw Van Velzen heeft opgeschreven in haar amendement. Mevrouw FUNG FEN CHUNG (STIP): Ik liet het CDA de reacties op de interrupties even afmaken, maar ik wil duidelijk maken dat u volgens mij onze motie en het amendement een beetje door elkaar haalt, want het amendement gaat echt precies over de Delftse jongeren en niet over de studenten. Ik weet niet waar u het heeft teruggelezen, maar als ik alle zinnetjes over jongeren naast elkaar zet, staat daarin niks over hun perspectief. Ik wil geen appels met peren vergelijken, maar waarom dient u het amendement niet mede in, gelet op de intentie en op hoeveel er over gezinnen in staat? Dat perspectief staat er namelijk gewoon echt niet. De heer VISSER (CDA): Dan lezen mevrouw Fung Fen Chung en ik dat stuk verschillend. Ik gaf al aan dat wij het amendement over het jongerenperspectief - excuus dat ik het verkeerd heb genoemd - gewoon zullen steunen. Ik snap deze vervolginterruptie dus niet zo goed. Ik gaf ook aan dat het CDA staat voor de positie van gezinnen. Zij hebben een belangrijke positie in onze samenleving. Dat moeten we ook waarderen. Stellingen die vorige week over de tafel gingen, ook vanuit het college, vind ik dan onverstandig. Dat is de reden waarom wij een amendement en een motie hebben gemaakt om dat belang nog eens te benadrukken.

Door de fracties van het CDA, de VVD, D66, Hart voor Delft en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.1.2 (Delft een blijvend thuis voor gezinnen) ingediend: "Deze motie wordt besproken door de gemeenteraad van Delft tijdens de raadsvergadering van donderdag 7 december 2023 bij de bespreking van de Woonvisie 2023-2028 (nr. 2341552). Wij stellen vast dat: •

• •

de ambtelijke verkenning 'Stad met verschillen' stelt dat er een aantoonbare afname van is van de groep 29-45 jaar in Delft. Dit betreft vooral een afname van Delftse gezinnen en de werkende beroepsbevolking. Het rapport stelt dat deze trend zich sneller doorzet dan verwacht: gezinnen verhuizen naar woningen in onder andere Ypenburg, Zoetermeer en Pijnacker-Nootdorp; de Woonvisie 2023-2028 de ambitie uitspreekt om de aandacht te verleggen naar het toevoegen van woningen voor lokale starters/jongeren, kwetsbare groepen en ouderen; het realiseren van meer grondgebonden woningen in Delft lastig is, onder meer vanwege beperkte beschikbaarheid van gemeentegrond.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: •

• •

dat het massale verstrek van 'startende' en 'gevorderde' gezinnen naar plaatsen buiten Delft zorgelijk is voor de ontwikkeling voor onze stad, vooral omdat juist gezinnen veel bijdragen aan een actief maatschappelijk middenveld, de leefbaarheid in en economische slagkracht van de gemeente; dat de Woonvisie 2023-2028 wel de ambitie uitspreekt dat er in Delft voor iedereen een plek is; dat het belangrijk is dat gezinnen kunnen wonen in een woning bedoeld voor de levensfase waarin ze zitten;

44

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

•

hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft prof. dr. P.J. Boelhouwer eerder dit jaar actief heeft opgeroepen te voorkomen dat Delft stad alleen voor ouderen en jongeren wordt.