Handelingen raadsvergadering 16 mei 2023

Het lijkt mij dus hartstikke mooi als we dat met elkaar in de stad kunnen gaan doen. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. We hebben in Delft wijken waar qua groen eigenlijk alleen een grasveldje en een sloot liggen waar amper nog iets leeft. Laten we dus ook kijken naar alles wat leeft - of juist niet leeft - in onze sloten. Daarnaast vind ik het heel belangrijk dat vooral kinderen meedoen om te zien hoe groente groeit en wat zij op hun bord hebben: komt dat uit de supermarkt en hangt het daar ergens in een kast? Zij kunnen dan dus zien hoe datgene wat op hun bord komt, echt groeit. Daarnaast weten we allemaal van de bloemetjes en de bijtjes en hoe belangrijk het is dat we die in ieder geval in stand houden. Als we een mogelijkheid hebben om in ieder geval kleine stukjes groen te 24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

behouden of om versteende gebieden te bemachtigen om ze om te toveren in groen, is Onafhankelijk Delft daar dus enorm voor. Ik kom nog terug op de motie van Hart voor Delft aangaande het Laantje van Levenslust. Ik vind het echt heel erg dat de mensen die daar al jaren huren, gewoon in één keer een verhoging van 50% opgelegd wordt. Mijn vraag aan de wethouder of daar echt geen mouw aan te passen is, zodat dit nog aangepast kan worden. Ik vraag dat zonder een motie, maar ik vraag gewoon om dit nog even te bekijken en hierop terug te komen. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Mevrouw Gaal, heeft u dan de wetgeving niet gelezen die onderaan de motie staat? In de Wet markt en overheid wordt immers één uitzondering gegeven, namelijk het algemeen belang. Dat algemeen belang kan toegepast worden, wel met een onderbouwing, maar dat kan alleen als de raad het besluit. Pas dan kan de wethouder dus iets doen. Ik denk dat u dat misschien gemist heeft. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Ik heb helemaal niks gemist, mevrouw De Koning. Ik vraag gewoon bij dezen of de wethouder zelf nog in gesprek kan gaan om te kijken of het op een andere manier toch nog kan. Dat wil ik dus graag van de wethouder horen. De heer VAN DER POST (PvdA): Voorzitter. Het belang van volkstuinen én stadstuinieren is volgens mij al door verschillende fracties uitgebreid aan de orde gesteld.

Dat zien wij als Partij van de Arbeid op dezelfde manier. Wat de huurverhoging in de volkstuinen van Levenslust betreft: de vraag blijft natuurlijk een beetje hoeveel mensen daar nu echt huren en in een kwetsbare positie zitten. Dat weten wij niet. Dat zou wat ons betreft eerst zichtbaar moeten zijn voordat we een dergelijke motie zouden kunnen steunen, temeer omdat in het debat in de commissie al is aangegeven dat de huren eigenlijk helemaal niet zo uit de band springen als je die vergelijkt met de huren in de omliggende gemeenten. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Meneer Van der Post, bent u het dan met Hart voor Delft eens dat er sprake moet zijn van gelijke monniken, gelijke kappen, zodat als er voor Levenslusttuintjes huur gevraagd wordt door de gemeente, dit ook voor het gebruik van de openbare grond bij de Horstlaan, in Tanthof of in Buitenhof gedaan moet worden? De heer VAN DER POST (PvdA): Daar heb ik eerlijk gezegd niet zo'n duidelijke mening over. Dat ligt natuurlijk heel erg aan de voorwaarden en voorzieningen die daarbij aan de orde zijn. Maar de eerder in het debat geuite suggestie alsof stadstuinieren in de plaats van ruimte voor woningen en dergelijke komt, wil ik eigenlijk niet ondersteunen, want het zijn natuurlijk gewoon dingen die samengevoegd kunnen worden. Volgens mij hoeft meer aandacht voor stadstuinieren geen meter woningbouwruimte te kosten.

De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Het is natuurlijk jammer dat de gemeente door neoliberale kapitalistische marktregels in een keurslijf is gedrongen en nu de huur voor de volkstuintjes moet verhogen of als alternatief een heel kostbaar bureaucratisch traject in moet. Mevrouw Van den Berg van de VVD vraagt zich af of dit nou de grootste prioriteit in Delft moet zijn. Laat duidelijk zijn dat deze marktregels wat de SP betreft nooit hadden bestaan, maar nu ze er zijn, hebben we ermee te leven en is het nu toch nodig dat de gemeente hier inderdaad wat meer prioriteit aan geeft. Daarom hebben we de motie voor meer ruimte voor stads- en moestuinen in Delft mede ingediend. Wethouder VAN VLIET: Voorzitter. Dit was een mooi debat in de raad en het is heel mooi dat we via de volkstuinen ook allemaal op het stadstuinieren ingaan. Laat ik gelijk zeggen dat het college graag positief adviseert over de motie Een stimulans voor stadstuinieren, 25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

omdat het heel mooi is dat, als mensen in de wijken initiatief nemen en graag willen tuinieren, dat ook kan. Naar de letter kan dat nu al. Mensen kunnen nu al een aanvraag doen voor zelf beheren als ze dat graag willen. Dan kijkt de gemeente mee of dat kan en of daar een plek voor wordt gevonden. Tegelijkertijd zien we dat het nog te weinig gebeurt en dat er kansen liggen om dat beter en meer te doen. Dat is de reden waarom het college zegt dat het goed is dat deze motie vraagt om daar meer aandacht aan te geven. Dat doen we graag. Tegelijkertijd is het heel fijn dat de motie enigszins pragmatisch is. Leiden laat zien dat je heel mooi fancy beleid kunt opwerken met veel mooie platen en noem maar op. Ik vind het heel mooi dat deze motie zegt: neem het op in de nota Groen en ga er vooral mee aan de slag. Dat is slagvaardigheid die wat mij betreft past bij Delft. Dan de huurprijzen. De SP zegt heel terecht dat de wet ons hiertoe dwingt. Dat is heel vervelend en tegelijkertijd iets waarmee we te dealen hebben. Onafhankelijk Delft vraagt of we de prijs niet gewoon kunnen verlagen. Nee, dat zou in strijd zijn met de wet, maar ook in strijd met de kaders die uw raad hiervoor gesteld heeft. Hart voor Delft roert een heel goed punt aan: de raad kan wel degelijk afwijken van de wet Markt en overheid als de raad daartoe besluit. Ik ga daar graag op in.

Ik denk dat het een kleine vraag is, waar u een grote toezegging op krijgt. Feitelijk zegt uw motie: kunnen we niet kijken of we voor Levenslust een ander besluit kunnen nemen? Zo zit de wet niet in elkaar. Wij kunnen daar dus niet voor één huur een besluit over nemen. Als je afwijkt van die wet, moet je dat heel weloverwogen doen voor een compleet maatschappelijk veld. Dat zou een overweging kunnen zijn: u kunt als raad zeggen dat u een bepaald maatschappelijk veld heel belangrijk en van groot maatschappelijk belang vindt en dat u daarom ervan afwijkt. Ik zou u graag willen toezeggen dat het college u gewoon even het proces beschrijft van hoe je dat doet, zodat u weet dat u daarvan kan afwijken. Dat staat keurig netjes in de Financiële Verordening. Er is dan ook de vraag wat "maatschappelijke velden" zijn en waarom we daarmee wel of niet zouden afwijken van de Wet markt en overheid. Ik wil u dus graag toezeggen dat ik u dat proces beschrijf en dat ik u ook beschrijf welke maatschappelijke velden er zijn en waarom we daarvoor wel of niet zouden willen afwijken van de Wet markt en overheid, want dan kunt u daar in de raad het debat over voeren. Ik zou u willen aanbieden om dat te doen, tegelijk met het aanbieden van de nota Vastgoedbedrijf analyse, die u nog dit jaar krijgt. Daar doen we dan deze notitie bij.

Dan kunnen we dat ook integraal bekijken, want ik wil u ook waarschuwen. Het is heel gevaarlijk om er iets uit te plukken en te zeggen: we vinden tuinen van algemeen belang en we doen het daarvoor. Want dan staat de publieke tribune gelijk vol met allemaal mensen die ook vinden dat ze een maatschappelijk belang hebben. Om de verwachtingen alvast te managen: ik verwacht dat het voor volkstuinen niet makkelijk zal zijn, omdat zo'n maatschappelijk belang vraagt dat het voor iedere burger in Delft, voor alle Delftenaren, van voordeel is. Het is maar de vraag of de volkstuinen, die in privébeheer zijn, echt van belang zijn voor alle Delftenaren, maar dat debat gaan we dan gewoon met elkaar voeren. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Alle Delftenaren mogen zich als lid van Levenslust opgeven en kunnen daarin anticiperen. Als er tuinen vrijkomen, kunnen ze daar dus op inschrijven en krijgen ze er één toegewezen. Het is dus niet zo dat je daarmee, zeg maar, de bloemenwinkel in het concurrentiebeding opneemt, waar de Wet markt en overheid betrekking op heeft. Als er twee bloemenzaken komen en als je dan de ene wel wat oplegt en de andere niet, krijg je problemen. Dat heb je hier eigenlijk niet, want dit is een vast gegeven: iedereen kan lid worden en iedereen kan eraan meedoen. Ik ben heel blij met uw toezegging. Die vind ik echt fantastisch.

De VOORZITTER: Mevrouw De Koning, ik moet u vragen of dit een vraag of een interruptie is, want de tweede termijn komt straks wanneer de wethouder klaar is. 26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Dat is waar, maar ik zat nog even met dat stukje van dat concurrentiebeding. Dat is wél toepasbaar op de Delftenaren en dat is voor mijn gevoel in deze wet niet zo. Daar wil ik meer duidelijkheid over. Wethouder VAN VLIET: Ik denk dat het heel verstandig is als we hierover nu niet heel uitgebreid in debat gaan, want hierover besluiten nemen kan vanavond sowieso niet. Uw vragen zijn heel terecht en logisch. Ik stel voor dat wij in dat processchema goed uitleggen waar dit aan moet voldoen. Dan kunnen we het daar op een later moment over hebben. Er zijn een paar interessante vragen gesteld. Gaan we ook huur rekenen voor de buurttuinen? Nee, want de buurttuinen zijn eigenlijk een vorm van zelfbeheer van de openbare ruimte. Die zijn immers toegankelijk voor iedereen, in tegenstelling tot de tuinen van Levenslust. De zorg van de VVD is of we hier wel ruimte voor hebben. Ja hoor, want we willen nog heel veel tegels weghalen in de hele stad. Verder zijn er ook veel groene grasvelden die zich best wel lenen voor een interessantere inrichting van de buurt. Hebben de corporaties hier tijd voor? Ja; sterker nog: zij vragen ons om hierop samen te werken. Ze willen dit heel graag en het is zeker niet strijdig met het goed isoleren van woningen. Dat kan heel goed naast elkaar. D66 vroeg hoeveel mensen in problemen zijn.

Wij hebben contact gehad met het bestuur. We hebben van het bestuur in ieder geval begrepen dat er geen mensen zijn die de huur van een volkstuin om deze reden hebben opgezegd. Het is een beperkte groep. Er zit zeker een zorg, maar wij zien vanuit de gemeente geen mogelijkheid om daar op individueel niveau iets mee te doen, omdat de vereniging onze huurder is. De oproep om vooral kinderen te laten meedoen in tuinen, ondersteunen wij van harte. Er zijn de kindertuinen, maar de buurtmoestuinen zijn daar natuurlijk ook heel geschikt voor. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Ik heb niet per se heel veel behoefte aan een tweede termijn, maar ik ben natuurlijk wel geprikkeld door de vragen van de VVD. Het waren heel open vragen, maar ik hoorde daarin toch zoiets van: ik weet niet of die motie nuttig is. Ik zat dus ontzettend te wachten op de termijn van de VVD, zodat we daarover in gesprek konden gaan, ook over haar ideeën voor de stad. Dit is dus eigenlijk vooral een oproep. De VOORZITTER: We kijken of daar straks op gereageerd wordt door de VVD. Dat is natuurlijk aan de partij zelf. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Na de toezegging van de wethouder, waar ik erg blij mee ben, trekken we onze motie in. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw De Koning. Mevrouw Van den Berg komt toch op de bühne.

Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Dat was natuurlijk een terechte vraag van Volt. Ik heb niet gereageerd omdat ik ook benieuwd was naar de reactie van de wethouder. Het belangrijkste doel van mijn inbreng van vanavond is natuurlijk om deze raad erop te wijzen 27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

dat wij best veel willen en best hoge ambities hebben voor deze stad, soms zelf en soms vanuit landelijke verplichtingen. We moeten onszelf steeds kritisch blijven afvragen of het ook allemaal kan en past. Ik heb het antwoord ook niet, want het is een onwijs moeilijk vraagstuk. Ik heb dus geen pasklaar antwoord op mijn vraag. Daar ben ik me heel goed van bewust, maar ik wil heel graag met deze raad die kritische houding blijven houden dat niet alles kan en dat we af en toe keuzes moeten maken. De VOORZITTER: Volgens mij zijn er geen vragen voor de wethouder. Nee, ik heb niks meer gehoord. Ik sluit dus de beraadslaging. Motie 7.3.1 van mevrouw De Koning is ingetrokken. In stemming komt motie 7.3.2 (Een stimulans voor stadstuinieren) van STIP, Volt, GroenLinks, D66, Onafhankelijk Delft, de SP, de ChristenUnie en het CDA. De VOORZITTER: Ik kijk of mevrouw Wattel voor het gemak een stemverklaring wil afleggen. Dan hebben we u gelijk meegenomen. Bent u voor of tegen? Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Voor. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 29 tegen 8 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft en de VVD ertegen hebben gestemd en mevrouw Wattel geacht wordt ervoor te hebben gestemd. 66. Brief van het college inzake voortgang tramlijn 19 (nr. 2314167).

De VOORZITTER: Er zijn drie moties aangekondigd: de motie Afkeuring Handelswijze TU Delft en MRDH, met de heer Valk als eerste onderschrijver, de motie Verbeterde busdienstregeling Campus Zuid, ook van de heer Valk, en de motie Verlenging Tram 19 naar Campus Zuid, ook van de heer Valk. Het kan dus niet anders dan dat we beginnen met de heer Valk. Daar is geen ontkomen aan. Daarna kijk ik gewoon wie verder nog het woord wil voeren. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ik zou bijna extra spreektijd willen. De VOORZITTER: Nee, dat doen we niet. De heer VALK (CDA): Ik ga toch in één beurt alle drie de moties toelichten. Als de tram volgend jaar maart of april gaat rijden, heeft het 18,5 jaar geduurd sinds de start van de bouw; en dat voor een lijntje van 2,5 kilometer. De bouw duurt niet alleen heel lang; de lijn is ook flink ingekort. De tramlijn gaat slechts de halve campus bedienen, het noordelijke deel. Dat wisten we natuurlijk al even, maar we werden onlangs ook verrast door het bericht dat de tram alleen op werkdagen en overdag van 07.00 uur tot 19.00 uur gaat rijden en dus niet in de avonduren. De TU Delft en de Metropoolregio hebben bilateraal afgesproken dat dit gaat gebeuren, dus dat de tram alleen tussen 07.00 uur en 19.00 uur rijdt en niet in de avonduren, niet in de weekenden en vermoedelijk ook niet in de vakanties.

Dat laatste staat niet expliciet in de collegebrief, maar ik neem aan dat het ook voor schoolvakanties geldt. En dat terwijl buslijn 69 gaat verdwijnen als de tramlijn gaat rijden. Buslijn 69 rijdt op dit moment én naar de zuidelijke campus én in de avonduren op werkdagen. Het was voor mij nieuwe informatie: van 07.00 uur tot 19.00 uur. In het commissiedebat had ik ook de indruk dat die informatie breed nieuw was, maar toen wij gisteren, eergisteren of in het weekend de antwoorden op de technische vragen kregen, stond daar ineens in dat dit al heel veel eerder 28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

is besloten, mogelijk al in 2013. Dat roept natuurlijk een nieuwe vraag op. Die heb ik vanmiddag technisch gesteld. Ik heb begrepen dat dit nu uitgezocht wordt, maar dit is ook een politieke vraag. Ik stel de vraag vanavond dus ook hier: wanneer wist de wethouder dat de tram van 07.00 uur tot 19.00 uur zou gaan rijden? De tweede politieke vraag is wanneer dit met de raad is gedeeld. Hebben wij dit allemaal, met z'n negenendertigen, over het hoofd gezien of is deze brief de eerste keer dat we hiervan weten, terwijl het besluit kennelijk dus al in 2013 genomen is door de MRDH en de TU Delft? De komst van tram 19 betekent voor studenten, bewoners en medewerkers van de Campus Zuid dat zij er qua openbaar vervoer op achteruitgaan, want ze krijgen minder openbaar vervoer op werkdagen, overdag en in de avond. Dat betekent ook dat studenten en medewerkers van de TU op Campus Noord maar bijvoorbeeld ook bezoekers van Theater De Veste, de bioscoop of horeca in de zuidelijke binnenstad, bewoners van Zuidpoort, de Zeeheldenbuurt en het westelijk deel van de Wippolder er straks op achteruitgaan, want zij verliezen openbaarverbindingen in de avonduren. Wat een verbetering had moeten worden voor ons openbaar vervoer, is voor heel veel mensen dus een verslechtering geworden. Ik heb in de commissie al gezegd dat wij daar als raad een uitspraak over moeten doen.

Vandaar dat ik met een motie van afkeuring over de handelwijze van de TU Delft en de MRDH kom. Ik wil de collega's erop wijzen dat er ten opzichte van de versie die vanmiddag op het RIS stond, een dictum is toegevoegd, namelijk om het uitspreken van afkeuring ook aan de MRDH en de TU Delft te vertellen. Dat stond er nog niet in, maar terecht zeiden sommige partijen dat dat misschien een goede toevoeging zou zijn. Dat dictum is dus toegevoegd. Als het goed is, staat het inmiddels op het RIS. We dienen deze motie samen met de ChristenUnie, Hart voor Delft, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft in. We hebben ook een motie die het college oproept om bij de MRDH te pleiten voor een verbeterde dienstregeling naar de Campus Zuid. Daar gaat natuurlijk voorlopig geen tram naartoe, maar kunnen we toch iets met bussen doen, zodat het in ieder geval niet minder wordt dan nu en het liefst méér? De Campus Zuid is immers een gebied waar heel veel gebouwd wordt, zowel woningen als onderzoeksfaciliteiten, kantoren en andere voorzieningen. Deze motie roept dus op om te lobbyen voor extra buslijnen of extra openbaar vervoer, zodat het ten minste op hetzelfde niveau blijft als nu. Die motie dienen we samen met de ChristenUnie, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft in. Mijn derde motie gaat meer over investeringen op de lange termijn.

Die roept op om toch te blijven lobbyen bij de MRDH voor verlenging van de tramlijn naar Campus Zuid, hetzij over de Mekelweg - dat gaat waarschijnlijk moeilijk worden, maar we begrepen uit de antwoorden op de technische vragen dat dit wel in het bestemmingsplan blijft bestaan; het is dus blijkbaar niet onmogelijk - hetzij wellicht via de Schoemakerstraat en de Huismansingel; what's in a name? Ook dat laatste bleek uit technische antwoorden niet onmogelijk. Deze motie vraagt dus om dat te bekijken maar vooral ook om de lobby nu al in gang te zetten, want het gaat gewoon even duren voordat we dat hebben. Deze motie wordt mede ingediend door de ChristenUnie, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft. Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie, Hart voor Delft, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.4.1 (Motie van afkeuring handelswijze TU Delft en MRDH dienstregeling tramlijn 19) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op dinsdag 16 mei 2023 ter bespreking van de voortgangsrapportage Tramlijn 19, constaterende dat: 29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

-

-

-

-

tramlijn 19 sinds een aantal jaren rijdt tussen Leidschendam en Station Delft; het laatste deel van het traject van de tramlijn 19 (van Station naar de TU Campus) met een vertraging van ruim 15 jaar in het eerste kwartaal van 2024 gaat rijden; het oorspronkelijk de bedoeling was dat tramlijn 19 over Zuidplantsoen/Schoemakerstraat zou gaan rijden, maar gekozen is voor een tracé over de Mekelweg, met een gepland eindpunt ter hoogte van de Heertjeslaan; later op verzoek van de TU Delft het beoogd eindpunt verplaatst is naar ten noorden van de Kruithuisweg, waardoor de zuidelijke campus alsnog geen tramverbinding krijgt; de TU Delft recent met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) heeft afgesproken dat tramlijn 19 tussen het station en de TU wijk alleen op werkdagen van 7 uur tot 19 uur gaat rijden; buslijn 69, die wel de zuidelijke campus aandoet en op werkdagen ook 's avonds rijdt, zal verdwijnen door de komst van tramlijn 19;

overwegende dat: -

-

tramlijn 19 tussen Leidschendam en station Delft nu ook in de avonden en in de weekenden rijdt; de zuidelijke campus door de komst van tramlijn 19 straks minder openbaar vervoer krijgt dan in de huidige situatie en dan eerder door de gemeenteraad voorzien; tramlijn 19 tussen het station en de TU Campus Noord ook langs een winkelcentrum, theater, bioscoop, parkeergarage en diverse woonwijken rijdt en deze gebieden dus ook door de komst van de tram minder bediend worden met het ov dan nu met bus 69; de gemeente Delft niet betrokken is geweest bij het besluit om tramlijn 19 's avonds en in de weekenden niet tussen station en de TU Campus te laten rijden maar dat dit een bilaterale afspraak is tussen de MRDH en de TU Delft,

spreekt zijn afkeuring uit over de handelswijze van de MRDH en de TU Delft met betrekking tot de toekomstige dienstregeling/ingebruikname van tramlijn 19; verzoekt het college: -

het uitspreken van de afkeuring van de gemeenteraad over te brengen naar de MRDH en TU Delft; met de MRDH en de TU Delft in overleg te gaan met als insteek om tramlijn 19 in de avonden, weekenden en schoolvakanties te laten rijden op het hele traject, dus van Leidschendam naar de eindhalte op de TU Campus,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.4.2 (Verbeterde busdienstregeling Campus Zuid) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op dinsdag 16 mei 2023 ter bespreking van de voortgangsrapportage tramlijn 19, constaterende dat:

30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

-

door de geplande komst van tramlijn 19, die vanaf het station tot aan Campus Noord gaat rijden, buslijn 69 gaat verdwijnen; buslijn 69 nu op werkdagen tot aan Campus Zuid rijdt en een dienstregeling heeft van 's ochtends vroeg tot rond middernacht;

overwegende dat: -

de zuidelijke campus door de komst van tramlijn 19 en het opheffen daardoor van buslijn 69 op werkdagen minder openbaar vervoer krijgt dan in de huidige situatie; er op de zuidelijke campus nog veel woningen, kantoren, onderzoeksfaciliteiten en voorzieningen zullen worden gebouwd; hiermee de behoefte voor goede ov-verbindingen voor dit gebied, ook in de weekenden en avonduren, juist verder zal toenemen; verlenging van het tracé naar Campus Zuid niet op korte termijn gerealiseerd zal zijn;

roept het college op bij de MRDH te lobbyen voor extra buslijnen naar Campus Zuid en/of een ruimere dienstregeling van de buslijnen die Campus Zuid blijven aandoen, zowel op werkdagen als in de avonden en weekenden, zodat de zuidelijke campus ten minste op een gelijkwaardige manier als nu bereikbaar blijft met bussen, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft wordt motie 7.4.3 (Verlenging Tram 19 naar Campus Zuid) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op dinsdag 16 mei 2023 ter bespreking van de voortgangsrapportage tramlijn 19, constaterende dat: -

-

-

tramlijn 19 sinds een aantal jaren rijdt tussen Leidschendam en Station Delft; het laatste deel van het traject van de tramlijn 19 (van Station naar de TU Campus) met een vertraging van ruim 15 jaar in het eerste kwartaal van 2024 gaat rijden; het oorspronkelijk de bedoeling was dat tramlijn 19 over Zuidplantsoen/Schoemakerstraat zou gaan rijden, maar gekozen is voor een tracé over de Mekelweg, met een gepland eindpunt ter hoogte van de Heertjeslaan; later op verzoek van de TU Delft het beoogd eindpunt verplaatst is naar ten noorden van de Kruithuisweg, waardoor de zuidelijke campus nu alsnog geen tramverbinding krijgt; buslijn 69, die wel de zuidelijke campus aandoet en op werkdagen ook 's avonds rijdt, zal verdwijnen door de komst van tramlijn 19; de nu beoogde eindhalte vrijwel tegen de Schoemakerstraat ligt;

overwegende dat: -

er op de zuidelijke campus nog veel woningen, kantoren, onderzoeksfaciliteiten en voorzieningen zullen worden gebouwd; ook de zuidelijke campus daarom goed bereikbaar moet zijn met het openbaar vervoer, liefst met een tramlijn; verlenging van het tracé naar Campus Zuid over de Mekelweg vanwege onderzoeksfaciliteiten langs het beoogde tracé die gevoelig zijn voor straling van de

31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

-

tram, ook in de toekomst lastig lijkt, maar wel wordt meegenomen in het bestemmingsplan dat voor Campus Zuid in voorbereiding is; de eindhalte aan de Schoemakerstraat ter hoogte van Delftechpark een mogelijkheid biedt tramlijn 19 in de toekomst via de Schoemakerstraat/Huismansingel door te trekken naar de Campus Zuid;

roept het college op: -

met de TU Delft in overleg te gaan of de verlenging via Schoemakerstraat/Huismansingel niet tot problemen leidt; bij de MRDH te lobbyen voor verlenging van tramlijn 19 naar Campus Zuid,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Bereikbaarheid per openbaar vervoer is van cruciaal belang voor het terugdringen van de CO2-uitstoot en daarmee ook voor het vertragen van de klimaatverandering. Daarom vindt de ChristenUnie het ongepast dat een dienstregeling zoals van tramlijn 19 beperkt blijft tot werkdagen, van 07.00 uur tot 19.00 uur, temeer daar het wonen in de TU-wijk de laatste tien jaar is toegenomen. Voor de bewoners van Wippolder is de tram naast de bus een extra mogelijkheid. Wij zien dan ook dat het democratische lokaal bestuur in deze kwestie niet zo goed werkt. De MRDH, verlengd lokaal bestuur, heeft eigenlijk geen gezicht. Een gemeente heeft in deze kwestie weinig macht en weinig kracht. Ook kan de gemeente niet eens rekenen op een belangrijke partner in de stad, de TU Delft. We zien dat we dolen in een wereld van deelbelangen. Wij hebben als raad en als college in deze kwestie onvoldoende grip op de publieke zaak van openbaar vervoer in Delft. Inwoners kunnen hier niets aan doen, wij als raad en college toch nog wel. Het management van de MRDH maakt hier de dienst uit. We moeten ons de ernstige vraag durven stellen of wij als raad slechts begeleider zijn van een afspraak tussen de MRDH en de TU of dat we beslissend zijn in een bepaalde koers.

De MRDH lijkt de inwoners als klant te zien, maar onze inwoners zijn geen klanten. We hebben geen keus. Onze inwoners zijn als het ware gewoon de publieke zaak zelf. Het compromis dat er nu ligt voor de dienstregeling, is gebaseerd op een uitruil van belangen en niet op het gewicht van het algemeen belang. Dat algemeen belang is: meer en beter openbaar vervoer voor elke inwoner van Delft. Daarom heeft de ChristenUnie deze drie moties mede ingediend. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Als je goede kritiek op de Nederlandse overheid wil horen, moet je een Nederlander op straat vragen hoeveel vertrouwen hij heeft in grote infrastructurele projecten van de overheid. Daar kan je echt boeken mee vullen. Delft voegt daar nu een nieuw hoofdstuk aan toe. We hebben meer dan twintig jaar gepraat over een nieuwe tramverbinding naar Delft-Zuid. Er zijn en worden miljoenen aan besteed en het resultaat is een slechter openbaarvervoernet, omdat het bestuur van de TU Delft maar doet wat dat bestuur het beste uitkomt, zonder ook maar een seconde rekening te houden met de gevolgen voor de omgeving. Wat kan het het bestuur van de TU Delft nou schelen wat het allemaal kost? Het is immers niet hun eigen geld; het is "maar" van de bewoners van Delft. Dat geld kan je blijkbaar wél verspillen.

Ik kan er met mijn pet niet bij dat een organisatie die zelf ook vooral betaald wordt uit publieke middelen zo denkt. En dan te bedenken dat een maand geleden doctorandus Marien van der Meer van het college van bestuur van de TU Delft ons vroeg: hoe kan het toch zijn dat de TU zo'n slechte naam heeft in de stad en hoe kunnen we dat verbeteren? En dat terwijl bij wijze van spreken in een andere kamer op datzelfde TU-terrein een medewerker van de TU Delft het vel over de oren trekt van een 32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

medewerker van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, hoewel ik zojuist hoorde dat dat een paar jaar geleden gebeurd is. Dit is een nieuw kruisje achter de naam van de TU Delft. Wat de SP betreft houden we hier rekening mee als we in de toekomst weer met de TU Delft te maken hebben, bijvoorbeeld als zij pleit voor een nieuw fietsbruggetje over de Schie. En dan de MRDH, de bestuurslaag die op afstand is gezet van de democratische controle, een schimmige constructie waar de SP altijd tegen is geweest en ook altijd tegen zal blijven. Blijkbaar weten zij nog niet dat je, als je de TU Delft een hand geeft, daarna je vingers moet natellen. Maar ook zij konden toch inzien dat deze voorstellen de bereikbaarheid van grote delen van Delft alleen maar verslechterden? De enige reden waarom de SP nu niet pleit voor stoppen met die tramlijn, is dat we de hoop hebben dat de lijn in de toekomst wel uitgebouwd kan worden tot een nuttige toevoeging voor de stad. Daarom hebben we samen met onder andere het CDA de moties ingediend om de schade nog enigszins te herstellen. De motie van afkeuring spreekt voor zich. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft had eigenlijk maar één vraag, namelijk hoeveel de TU meebetaalt. Daar heb ik vanmiddag antwoord op gekregen. De TU Delft draagt 20% van de meerkosten van de lijn met de extra vereisten voor EMrs en trillingen.

Nou, het is dus "heel veel" wat de TU mee gaat betalen. Dat is haast je zakgeld. Ik vind het eigenlijk te erg om dit te moeten benoemen. Daarom hebben wij de motie van afkeuring over de handelwijze van de TU Delft mede ingediend. Er is iets misgegaan met de motie Verbeterde busdienstregeling Campus Zuid. Die hadden we ook graag mede ingediend, maar nu ondersteunen we die motie. Verlenging van tramlijn 19 naar de Campus Zuid hadden we graag gewild, maar wij hadden het idee dat de gemeente met deze motie eigenlijk op de knieën zou gaan liggen om toestemming te vragen aan de TU, terwijl die maar 20% meebetaalt aan de meerkosten, dus nog niet eens aan het hele traject maar alleen aan de meerkosten. Dat vonden wij eigenlijk te erg om deze motie te steunen. De heer VALK (CDA): De motie vraagt niet om op de knieën te gaan liggen voor de TU. De oproep om met de TU in overleg te gaan is om te voorkomen dat we hier heel veel tijd en ambtelijke capaciteit in steken en er dan op een gegeven moment achter komen dat daar ook een gebouw staat dat niet tegen een tram kan. Dat kunnen we beter nu weten. Vandaar deze oproep. We moeten vooral niet op de knieën gaan, maar als gelijkwaardige partner minstens in overleg gaan. De heer ANALIKWU (D66): Voorzitter.

In de commissievergadering heeft D66 zijn zorgen al geuit over de bereikbaarheid met het openbaar vervoer van de TU-Campus, met name van het zuidelijk deel. Er komen studieplekken, woningen en werkplekken bij, maar het ov wordt minder. Dank aan het CDA voor het opstellen van de drie moties. Ik denk dat daar al veel over is gezegd en ik zal er dus niet al te veel woorden aan vuilmaken. Ook D66 steunt de motie van afkeuring richting de MRDH en de TU. Die spreekt namelijk voor zich, zoals de SP al zei. De motie over de verlenging van de tramlijn steunen wij ook. Hierbij staat voor ons voorop dat die richting het zuiden gaat en niet zozeer welk tracé. In deze versie van de motie zien we dat terug. Vandaar dat we die kunnen steunen. Ook de gedachte achter de motie over de busdienstregeling steunen wij, maar we hebben nu al een aantal keren gesproken over individuele delen van het ov-netwerk in Delft, met de vraag om de ovontsluiting te verbeteren. De wethouder heeft al toegezegd met een toekomstvisie te komen voor het ov in Delft. Zij heeft in maart bijvoorbeeld ook toegezegd het gebied rond het bestemmingsplan Zuideinde hierin mee te willen nemen. Wil zij ook toezeggen dit met Campus Zuid te doen? 33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De heer VAN DER POST (PvdA): Mevrouw de voorzitter. De PvdA is voor een goed ov-net in heel de stad. Wij zijn ook gelukkig als er meer functies op de TU-Campus komen, zoals wonen en voorzieningen. Daar hoort natuurlijk ook een passende dienstregeling bij. Kijkend naar de rol van de TU in deze hele discussie blijkt dat vooral het college van bestuur zich in eerste instantie - dan heb ik het over 23 jaar geleden - al druk maakte over het tracé van de verbinding: die zou wat het college van bestuur betreft via de Schoemakerstraat moeten lopen en wat de studenten betreft vooral dwars over de campus, want dat was voor de studenten natuurlijk veel aantrekkelijker. In het digitale archief van het TU-blad Delta komen een aantal interessante zaken boven tafel. Het verzet van het college van bestuur tegen een tracé over de Mekelweg was in eerste instantie helemaal niet ingegeven door onderzoeksverstoring, maar door ruimtelijke redenen. De onderzoeksverstoringen werden pas in berichten in 2004 voor het eerst genoemd. In 2005 - ook allemaal volgens berichten in Delta - heeft de TU € 1,7 miljoen compensatie gekregen om te kunnen omgaan met verstoringen van eventueel gevoelig onderzoek. Pas in 2014 was er weer een bericht dat men opnieuw schrikt van een tram voor de deur. Hé, dat ligt dus na 2013, toen die dienstregeling eventueel zou zijn vastgesteld. Dat is niet zo logisch te combineren.

Dit allemaal overziend hebben we veel technische vragen gesteld, waarop heel veel antwoorden zijn gekomen. Die zijn niet allemaal even bevredigend. Zo blijft onduidelijk of de TU gevoelig onderzoek langs het huidige tracé na 2004 heeft ingericht. Dat antwoord is niet gegeven, maar dat is natuurlijk wel relevant. De PvdA zal de motie met het voorstel voor verlenging naar Campus Zuid zeker steunen, want dat past bij het idee van een goed ov-netwerk in de hele stad. De afkeuring van de houding van de TU en de MRDH hangt wat ons betreft echt op die datum: is het nou echt 2013 of was het pas veel later? Berichten uit Delta lijken dus op iets anders te wijzen, maar dat is wel een cruciaal punt. Met betrekking tot de motie over de buslijnen ben ik het eens met wat D66 inbracht. Er is inderdaad al eerder toegezegd dat we over het hele netwerk opnieuw moeten nadenken, maar deze motie zouden we toch willen steunen, omdat er wel een stimulans gegeven mag worden om echt iets te gaan doen voor de TU-Campus Zuid. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. STIP vindt het belangrijk dat de campus, het station en de wijken ertussen goed verbonden zijn met openbaar vervoer. De gekozen tramverbinding zorgt dat die bereikbaarheid afneemt, omdat er een busverbinding verdwijnt. Dat vindt STIP echt onvoldoende.

Daarom hebben we de drie door het CDA opgestelde moties mede ingediend om de campus en Wippolder beter bereikbaar te maken. Allereerst zien we graag dat de tram ook op avonden en in weekenden gaat rijden. In Delft-Zuid worden de komende jaren meer woningen gerealiseerd en op dit moment wonen daar ook al een heleboel bewoners. Het is voor hen belangrijk dat er een betrouwbaar ov-netwerk komt en dat de bereikbaarheid vergroot wordt. Ook voor de zuidelijke campus is het belangrijk om verbonden te worden met de stad. Wij vinden het heel pijnlijk dat dit nu verminderd wordt. Dit is juist een wijk waar de komende jaren heel veel gaat gebeuren en waar we juist nu al de ruimte moeten zoeken om die te verbinden. Dat kan op korte termijn een busverbinding en op lange termijn een tramverbinding zijn. Zo zorgen we dat Delft beter verbonden wordt. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Voorzitter. GroenLinks keurt de handelwijze van de Technische Universiteit Delft en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag met betrekking tot de besluitvorming over tramlijn 19 af. De gemeente Delft is onvoldoende geïnformeerd en betrokken geweest in het besluitvormingsproces. Hierdoor zijn maatschappelijke belangen van de stad en daarbij ook de belangen van studenten en medewerkers van de Technische 34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Universiteit zelf onvoldoende meegewogen. Bovendien is de verbinding met andere vormen van mobiliteit in de stad en rondom de Technische Universiteit onvoldoende in overweging genomen, zeker als het gaat om de bereikbaarheid van het zuidelijke gebied van de campus. Daarom steunt GroenLinks de motie van afkeuring richting de TU en de MRDH. GroenLinks vindt dat het zuidelijke gebied van de campus een goede ov-verbinding verdient die aansluit bij de toekomstige behoeften en ontwikkelingen. Het verlengen van tramlijn 19 naar Campus Zuid is daarvoor van groot belang. In de komende jaren zal het zuidelijke gebied van de TU Delft aanzienlijk worden uitgebreid met meer onderwijsinstellingen, werkgelegenheid en woningen. Helaas blijft de bereikbaarheid van dit gebied per openbaar vervoer dan ontoereikend. Het is dan ook betreurenswaardig dat er geen plannen zijn om de tramlijn naar Campus Zuid te verlengen. Daarom steunen we ook de motie over verlenging van tramlijn 19 naar Campus Zuid. Het is van belang om de verbetering van de mobiliteit op Campus Zuid integraal af te wegen binnen het Mobiliteitsplan, waar de Technische Universiteit ook zelf actief aan meewerkt, zoals we lezen in de antwoorden op technische vragen.

Door het betrekken van de universiteit bij dit proces kunnen we hopelijk gezamenlijk streven naar een duurzame en efficiënte mobiliteitsoplossing die aansluit bij de behoeften van de mensen rond de campus en in het geheel van de gemeente Delft. Daarom zullen we deze motie niet steunen. Tot slot sluiten we ons aan bij het mooie betoog van de ChristenUnie over het maatschappelijk belang van de tramlijn voor onze stad. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Net als voor veel andere fracties is ook voor de Delftse VVD bereikbaarheid binnen Delft een groot goed. Na afloop van de commissievergadering van eind april hadden we eigenlijk drie centrale vragen over tramlijn 19. Hoe wordt de bereikbaarheid van het zuidelijke deel van de campus met het openbaar vervoer gewaarborgd nu de tram niet wordt doorgetrokken? Waarom is besloten tram 19 niet na 19.00 uur of in de weekenden te laten rijden? Maar vooral: waarom hebben de MRDH en de TU onderling afspraken gemaakt over de dienstverlening, tijden en eindhaltes zonder daarbij de gemeenteraad van Delft goed te betrekken? Deze week hebben wij als raadsleden veel informatie gekregen die ons inzicht heeft gegeven in de aanleiding en de besluitvorming over tijden en haltes. Er is het een en ander verhelderd, maar in lijn met wat het CDA stelde, zijn we nog niet helemaal tevreden. Dat zit 'm eigenlijk vooral in dat informeren van de raad.

Een en ander lijkt echt veel te veel een spel te zijn geweest tussen de MRDH en de TU zonder de raad goed mee te nemen in de precieze afspraken. Onze eerste vraag aan het college is: had de raad zelf op de hoogte kunnen zijn van de afspraken tussen de TU en de MRDH, bijvoorbeeld via onze afvaardiging in de commissies? Zo niet, had het college de raad dan beter kunnen c.q. moeten informeren over de achteruitgang van de dienstverlening? Tot slot: als we nu staan waar we blijkbaar staan, welke acties gaat het college dan richting de MRDH en de TU nemen om de dienstverlening van het openbaar vervoer minimaal op gelijk niveau te houden? Wij kunnen ons in ieder geval helemaal vinden in de goede suggesties die hiervoor vanuit de moties van het CDA en andere fracties zijn gegeven. Wij horen graag de reactie van het college daarop. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft heeft inmiddels goed hoofdpijn van het tramlijn 19-dossier. Die tramlijn had er natuurlijk al jaren moeten zijn. Nog onlangs werd tijdens een bezoek aan de TU Delft duidelijk dat het bijvoorbeeld ook voor ondernemers moeilijk is om zich in de wijk te vestigen, dat de straten daar daarom leeg zijn en dat daardoor een onveilig gevoel kan bestaan. Met de TU Delft in overleg gaan over een verlenging van het traject naar Campus Zuid en hiervoor ook lobbyen 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

bij de MRDH, een verruiming van de reistijden van lijn 19 in de avonduren en de inzet op een buslijn die 's avonds wel rijdt dan wel blijft rijden, zijn dan ook een must. Onafhankelijk Delft heeft de moties van het CDA dan ook heel graag mede ingediend, waarvoor veel dank aan het CDA. Graag willen we van de wethouder horen waarom de gemeente Delft niet betrokken is geweest bij het besluit om tramlijn 19 's avonds en in het weekend niet te laten rijden en waarom dit een afspraak is tussen de TU Delft en de MRDH, zoals al door velen is aangehaald, terwijl er eigenlijk altijd met zoveel lof over de samenwerking met beide partijen wordt gesproken. Daarnaast sluit Onafhankelijk Delft zich aan bij de eerder door het CDA genoemde politieke vragen. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Eerst een praktisch puntje: als ik op NotuBiz klik op de eerste motie, de motie van afkeuring, krijg ik een foutmelding. De VOORZITTER: U moet verversen, hoor ik hier. De heer TREFFERS (Volt): Oké. Na naar iedereen geluisterd te hebben, ook in de commissie, zeg ik: wat een gedoe! Dit is toch niet nodig? We gaan er met z'n allen gewoon enorm op achteruit. Ik heb in de commissie al aangegeven dat ik er niet bij kan dat we een samenwerkingsverband hebben om het ov in de hele regio goed te regelen, dat we dan een casus helemaal in Delft hebben en dat we dan zo buitenspel staan. Ik snap het gewoon niet.

Eigenlijk is mijn vraag aan de wethouder dus hoe we dit in de toekomst gaan voorkomen. De moties steun ik allemaal. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. We hebben hier in de commissie al uitgebreid over gesproken. Ik heb volgens mij ook aangegeven dat ook wij als college en ook de ambtelijke organisatie soms gewoon het beeld niet hadden van een aantal punten waar ook weer technische vragen over zijn gesteld en dat we zagen dat bepaalde onderwerpen bijvoorbeeld in een bijlage bij een afspraak tussen de TU en de MRDH waren opgenomen of dat er verschillende versies waren, waardoor je best wel wat scherpte miste. Het is niet zo dat we als college de raad nooit hebben geïnformeerd over verschillende onderwerpen. Er is heel lang een voortgangsrapportage geweest over tramlijn 19, maar de focus was heel vaak de Sebastiaansbrug, want dat was de eerste hobbel die genomen moest worden. Daar hebben we volgens mij ook een behoorlijke tijd over gedaan, want uiteindelijk heeft dat wel zo'n tien jaar vertraging opgeleverd. Daar heeft dus ook een heel groot deel van de aandacht van de raad gezeten, maar aan de andere kant hebben we dus eigenlijk ook nooit de informatie gehad die we nu hebben, nu we overal gingen vragen en de ambtenaren ook echt zijn gaan doorvragen bij zowel de TU als de MRDH om uiteindelijk zo goed mogelijk het totale veld in beeld te krijgen.

Dan zie je dat bepaalde stukjes informatie beschikbaar waren, maar dat we bijvoorbeeld eigenlijk nooit een heel scherp stuk hebben gekregen waarin de getallen van de dienstregeling overduidelijk te lezen waren. Die stonden in een bijlage of ergens achteraan. Dit maakt ook dat we als gemeente Delft elke keer wat ingewikkeld in de informatievoorziening hebben gezeten en de raad daar ook niet altijd over hebben kúnnen informeren. De raad is overigens wél geïnformeerd over vervoerplannen en ook de daarbij gehanteerde uitgangspunten op het moment dat er vervoerplannen ter inzage werden gelegd en er zienswijzen mogelijk waren om dit uiteindelijk bij de MRDH neer te leggen, maar dat is een heel indirecte manier geweest om hierover te kunnen informeren. Wat dat betreft snap ik de verwarring ook wel. Ik heb ook zelf als raadslid die verwarring gehad. Ik heb daar ook met de heer Valk over gesproken: hadden we dit nou kunnen weten? We hebben in onze oude stukken teruggekeken. Dat hebben de verschillende ambtenaren ook gedaan. Dan zie je toch dat het altijd nog in het midden lag wat nou precies de 36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

dienstregeling zou gaan worden. Dat is dus ook wel een beetje ingewikkeld. Vervolgens blijkt het wel afgesproken te zijn en onderdeel te zijn van de afspraken waarmee de TU en de MRDH nu de uitvoering van het project hebben opgepakt. Dat is natuurlijk ook de reden van de eerste motie, de motie van afkeuring. Ik heb het natuurlijk ook al overgebracht, maar het lijkt me heel prima om dat ook namens de hele raad nogmaals neer te leggen, maar ook met de opdracht dat we hier met elkaar wel een taak te pakken hebben. Sowieso heeft de MRDH de TU al aangegeven: zorg er nou voor dat jullie ook meedenken. Daar is ook een samenwerkingsovereenkomst voor opgesteld. Maar die urgentie wordt hierdoor nog extra onderstreept. Volgens mij is het ook goed om dat mee te nemen. We kunnen eindeloos terugkijken en ik zal ook echt nog wat extra antwoorden proberen te achterhalen en u daarover informeren als daar noodzaak toe is, maar aan de andere kant zullen we ook echt moeten gaan zorgen dat de zuidelijke campus en sowieso de campus in totaal goed bereikbaar zullen zijn, want sinds de eerste keer dat we spraken over een tramlijn naar de campus, is de wereld behoorlijk veranderd. Volgens mij zijn er minstens twee keer zoveel studenten en is er veel meer aanloop, ook omdat er mensen komen te wonen.

We hebben ook al gesprekken gehad over wonen op de campus en over het feit dat we daar flink wat meer willen toevoegen. Dat zal in de toekomst dus ook echt vragen om een goed openbaarvervoerssysteem, want alles met auto's bereikbaar maken past gewoon niet, zeker niet in het Mobiliteitsprogramma dat we met elkaar hebben vastgelegd. De moties zijn volgens mij goede oproepen om zowel voor de korte termijn als voor de lange termijn zaken goed in gang te zetten en ook te zorgen dat er, als de tram straks gaat rijden en op een bepaald moment niet rijdt, voor de bewoners en de gebruikers van de TU toch voldoende openbaar vervoer of andersoortige openbare vormen van vervoer beschikbaar zijn, want we zouden natuurlijk ook nog kunnen spreken over een Delfthopper of een andere manier waarop het collectief wordt aangeboden om uiteindelijk in ieder geval voor de wat kortere termijn de zuidelijke campus maar ook de rest van de campus goed bereikbaar te maken en te kijken hoe we voor de langere termijn de tram alsnog naar het zuidelijke deel van de campus kunnen laten rijden. Vooralsnog is in het bestemmingsplan gewoon een tracé opgenomen waarmee het zou moeten kunnen.

De Mekelweg is daar dan de eerste optie voor, maar de suggestie om daar wat breder in te gaan kijken, is volgens mij een goede opdracht om bij de MRDH neer te leggen: hoe kijken we naar de toekomst van het openbaar vervoer en ook naar goede bereikbaarheid? Maar zoals D66 en de PvdA aangaven: laten we dan ook vooral kijken hoe dit in z'n totaliteit bijdraagt aan de goede bereikbaarheid van Delft. We hebben immers ook nog een vraagstuk richting het station Delft Campus. Dat zou ik daar graag in willen meenemen. Wat dat betreft denk ik dat het prima is om met deze opdracht op pad te gaan en voel ik me ook gesterkt omdat er nu vanuit de raad veel draagvlak voor is om met elkaar tot iets te komen. Ik denk dat we de stappen die zullen komen, hier ook goed moeten bespreken om te zien of zij voldoende scherp zijn, want volgens mij zullen we hier de komende tijd samen kort op de bal moeten spelen om ons openbaarvervoerssysteem zo goed mogelijk in te richten ten behoeve van de bereikbaarheid van onze campus maar eigenlijk ook voor dit deel van de stad, zodat het ook toekomstbestendig zal zijn. Het is immers natuurlijk niet alleen de campus. Het begint eigenlijk al vanaf het Zuidpoortgebied. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Dank aan de wethouder voor de uitgebreide beantwoording en voor de positieve houding ten opzichte van de moties.

Ik denk dat het goed is om ze in stemming te brengen, omdat we de wethouder dan ook een uitspraak van

37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

de raad meegeven naar de MRDH toe. Dat is in dit geval sterker dan een toezegging. Ik handhaaf dus liever de moties. De wethouder refereerde even aan de Sebastiaansbrug. Dat deed me denken aan een interessant gedachte-experiment dat ik afgelopen weekend had. Stel dat we in 2013 hadden geweten dat de tram maar de halve campus zou gaan doen en ook nog eens alleen overdag zou gaan rijden, wat zouden we dan besloten hebben over de Sebastiaansbrug? Misschien hadden we dan tot een heel ander soort brug besloten en hadden we gezegd: laat die hele tram maar zitten. Dat geeft aan hoe groot het belang van dit onderwerp is. Wat de opmerking betreft dat het misschien in bijlagen stond: nog niet zo heel erg lang geleden spraken we over de parkeertransitie van de TU Delft. Toen werd er gezegd: in het weekend gaat de slagboom open en dan kunnen mensen daar parkeren en met de tram naar het centrum. Overal blijkt de indruk gewekt te zijn dat die tram gewoon gaat rijden in het weekend. Het is dus gewoon een heel vreemd verhaal. We hebben ook met interesse geluisterd naar het betoog van de PvdA over de compensatie die de TU al gekregen heeft. Je moet hier echt nog goed in duiken: wat is hier nou gebeurd, waar is het misgegaan en, vooral, hoe kunnen we het herstellen voor onze bewoners, studenten en medewerkers van de campus? Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Voorzitter.

Op basis van het antwoord van de wethouder over het meenemen van de buslijnen in de integraliteit, als dat de juiste interpretatie daarvan is, stemt ook GroenLinks voor motie 7.4.2 over de verlenging van de buslijnen. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft vraagt zich toch een beetje af hoe dingen zijn gegaan. Ik snap dat er weleens een bijlage over het hoofd wordt gezien, maar ik kan me niet voorstellen dat het ook niet mondeling ter sprake is gekomen. Waar waren we dan op dat moment? Hoe hebben we dit niet mee kunnen krijgen? Ik ben gewoon even flabbergasted. Ik ben nog op zoek naar een antwoord daarop. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Wat de Sebastiaansbrug betreft: volgens mij hebben we daar ook wel over gesproken. Hoe werd dat ook alweer gezegd? Die was in principe al bezweken maar nog niet ingestort. Die was er indertijd dus natuurlijk ook niet goed aan toe, maar er is inderdaad wel het een en ander aan noties. Maar het is achteraf: als we alles zouden weten wat we achteraf weten, zouden we een stuk slimmere keuzes maken, maar dat is helaas niet zo. Wat de vraag van mevrouw Timmermans betreft: de overeenkomst waarnaar ik verwijs, in de bijlage die erbij zat, was niet een overeenkomst tussen de gemeente Delft en partijen, maar een overeenkomst tussen de MRDH en de TU Delft.

Daar hebben we de bijlage dus natuurlijk niet van bestudeerd, omdat dat niet een overeenkomst was waar wij aan meededen, maar je merkt dat daarmee ook onze informatievoorziening niet altijd optimaal was. We hebben in het proces echt heel serieus alles meegenomen wat we daarin kregen, maar je ziet dat het qua informatievoorziening ook op dat punt niet altijd scherp was. Het is ook echt een leerpunt voor de stappen die gaan komen om dat scherper te doen. Volgens mij zijn we daar nu behoorlijk voor gewaarschuwd. De VOORZITTER: Ik constateer dat de beraadslaging kan worden gesloten.

38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

In stemming komt motie 7.4.1 (Motie van afkeuring handelswijze TU Delft en MRDH dienstregeling tramlijn 19) van het CDA, de ChristenUnie, Hart voor Delft, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft. De VOORZITTER: Mevrouw Wattel, gaat u voor of tegenstemmen? Uw woordvoerder gehoord hebbend, denk ik dat u voor gaat stemmen. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Ja. De VOORZITTER: Dat is dan bij dezen vastgesteld. Mevrouw JANSEN (PvdA): Voorzitter. Ik ben automatisch uitgelogd. Ik moet weer inloggen. De VOORZITTER: Dan mag u ook een stemverklaring afleggen. Wat gaat u doen, mevrouw Janssen? Dan heb ik u bij dezen gewoon al meegeteld. Gaat u voor- of tegenstemmen? Mevrouw JANSSEN (PvdA): Ik ga voorstemmen. De VOORZITTER: Prima. Dan kunt u ondertussen inloggen, maar dan hebben we dit al genoteerd. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. In stemming komt motie 7.4.2 (Verbeterde busdienstregeling Campus Zuid) van het CDA, de ChristenUnie, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft. De VOORZITTER: Ik kijk even naar beide dames die onthand zijn. Mevrouw Wattel wordt geacht voor de motie te hebben gestemd. Mevrouw Janssen is weer ingelogd. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. In stemming komt motie 7.4.3 (Verlenging Tram 19 naar Campus Zuid) van het CDA, de ChristenUnie, de SP, STIP en Onafhankelijk Delft.

De VOORZITTER: Ik kijk naar mevrouw Wattel. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Vóór! De VOORZITTER: Prima. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 33 tegen 5 stemmen, waarbij de fractie van Hart voor Delft ertegen heeft gestemd en waarbij mevrouw Wattel geacht wordt ervoor te hebben gestemd. 67. Fractie CDA - initiatiefvoorstel Sociaal ook écht sociaal (nr. 2306071) en college van B en W - Reactie op initiatiefnota Sociaal ook écht sociaal (nr. 2314170). De VOORZITTER: Er is op het nippertje een amendement gekomen, het amendement Schiet niet je doel voorbij. Daarover zal de heer Dag als eerste het woord voeren namens de indieners.

39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De heer DAG (STIP): Voorzitter. Laat ik beginnen met het uitspreken van dank, vooral richting de heer Valk. Ik heb tot een aantal uren geleden goed contact gehad over van alles en nog wat rondom de initiatiefnota. Ook dank aan de partijen voor de samenwerking bij dit amendement. De wethouder had de afgelopen 24 uur ook een goed luisterend oor. In de commissie gaf STIP al aan dat private investeringen ook nodig zijn in Delft. We staan voor grote opgaven. Drempels opwerpen voor investeringen die we goed kunnen gebruiken, vinden we onwenselijk en kan dus verkeerd uitpakken. Specifiek zet STIP grote vraagtekens bij opdraging 7, die vraagt om een voorstel voor een verhouding. Ondanks de woorden van de heer Valk en ook van de wethouder in de commissie zijn we nog niet gerustgesteld. Het vastleggen van verhoudingen is te veel gericht op het middel en denkt te zwart-wit over de stad die we willen zijn. Bovendien leggen we dan iets vast waarvan we later kunnen zeggen: was dat wel het beste, kijkend naar de volgende jaren? Maar als we één ding kunnen concluderen, is dat wel dat de woningmarkt niet zo maakbaar is als we zouden willen en constant aan verandering onderhevig is.

Laten we daarom voorkomen dat we onszelf daarmee voor de komende jaren in de vingers snijden door zo'n verhouding vast te leggen of in ieder geval een voorstel vanuit het college te vragen en daar dan iets van te vinden. De specifieke toelichting over de woningcoöperaties, die onderdeel uitmaken van het amendement, laat ik over aan Volt en anderen. Door de fracties van STIP, Volt, de VVD, Hart voor Delft en D66 wordt amendement 7.5.A (Schiet niet je doel voorbij) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op dinsdag 16 mei ter bespreking van het door het CDA opgestelde initiatiefvoorstel Sociaal ook echt sociaal, BESLUIT: Het raadsbesluit behorende bij het initiatiefvoorstel Sociaal ook echt sociaal (2306071) als volgt te wijzigen: A.

Beslispunt 6 wordt als volgt gewijzigd: Was: 'de raad inzicht te geven in hoe de Delftse voorraad sociale huurwoningen is verdeeld in woningen die door corporaties worden verhuurd en woningen die door private verhuurders worden verhuurd (indien deze verhouding niet exact te bepalen is, deze zo goed mogelijk in te schatten)'; wordt: 'de raad inzicht te geven in hoe de Delftse voorraad sociale huurwoningen is verdeeld in woningen die door corporaties en coöperaties worden verhuurd en woningen die door private en particuliere verhuurders worden verhuurd (indien deze verhouding niet exact te bepalen is, deze zo goed mogelijk in te schatten)'; B. Beslispunt 7 wordt geschrapt. Toelichting: De indieners onderschrijven de oproep en het beoogde doel van het initiatiefvoorstel Sociaal ook echt sociaal. Desondanks maken de indieners zich zorgen over 40

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

een afname aan flexibiliteit in de keuze tussen corporatiehuur en private verhuur. We willen voorkomen dat de raad zichzelf de mogelijkheid ontneemt om wanneer dat wenselijk zou zijn voor private verhuur te kiezen. Ook willen we mogelijke vertraging in het proces van nieuwbouwprojecten voor zijn. Daarnaast willen de indieners voorkomen dat deze initiatiefnota waardevolle nieuwe woonvormen, zoals collectief wonen via wooncoöperaties, in de weg staat. Het initiatiefvoorstel dat voorligt, plaatst twee uitersten tegenover elkaar, de publieke en de private sector. Collectieve woonvormen, opgezet door gemotiveerde particulieren en sociale ondernemers, zien de indieners als een welkome vernieuwing in het Delftse woningaanbod. Hiermee willen we aandacht vragen en ruimte creëren voor innovatieve woonvormen. En gaat over tot de orde van de dag." De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Dank aan STIP en de andere partijen, onder andere de VVD, waarmee we ontzettend goed hebben samengewerkt voor dit amendement. Zoals we ook in de commissievergadering hebben aangegeven, vinden wij het initiatiefvoorstel ontzettend goed. We willen meneer Valk ontzettend complimenteren voor zijn harde werk.

Voor ons zat de grootste twijfel bij het zwart-wit tussen een wooncoöperatie en privé, omdat wij denken dat er wel degelijk ook een hele belangrijke rol ligt voor coöperatieve en andere vormen van samen je huis gaan bouwen. Daar hebben we dus goed over nagedacht. Er zijn ongeveer 1.000 versies van dit amendement geweest. Uiteindelijk denk ik dat we, hopelijk met goedkeuring van het CDA, een mooi amendement hebben geschreven. Ook ontzettend veel dank aan de wethouder voor haar hulp daarbij. In aanvulling op dit amendement komen we ook nog bij een motie bij de woonlijnen over coöperatief wonen. Dat volgt dus nog. Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): Ik ben heel benieuwd. Ik snap uw verhaal heel goed en het punt van de corporaties snap ik heel erg, maar ik kan me iets minder vinden in het schrappen van beslispunt 7. Ik vraag me af waarom jullie eigenlijk twee amendementen hebben samengevoegd. De heer TREFFERS (Volt): Dat is een leuke vraag. We hadden volgens uw redenatie zes amendementen. Dit leken ons samen de belangrijkste punten. Ik kan het uitleggen. U heeft mij vaker gehoord over de verhouding tussen sociaal, middelduur en duur. Ik denk dat de meeste mensen ook weten dat ik daar andere ideeën over heb dan wat er soms gebeurt in de stad.

Als je binnen het sociale deel, dat ik zeker zou laten groeien als het aan mij lag, percentages gaat vastleggen, zeg je eigenlijk dat het op die manier moet binnen de sociale huur, terwijl ik het belangrijk vind dat het product sociale huur aan onze stad wordt toegevoegd. Als je daar extra voorwaarden aan stelt, ben ik bang dat het moeilijker in plaats van makkelijker gaat, terwijl ik juist wil stimuleren dat er, op welke manier dan ook, sociale huurwoningen worden toegevoegd. Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): U zegt "als we daar extra voorwaarden aan gaan stellen", maar volgens mij waren we het er als hele raad over eens dat dat juist nodig is, omdat het toevoegen van extra voorwaarden niet is gebeurd bij de Pauwmolen en omdat dat achteraf een beetje tegenviel. Hoe denkt u daar dan over? De heer TREFFERS (Volt): Absoluut. Daarom willen wij extra voorwaarden en daarom lijkt dit initiatief ons heel goed. Ik zou ervoor willen waken dat je een situatie hebt, bijvoorbeeld op een klein plot, waarin een groep bewoners samen goed iets zouden kunnen opstarten, terwijl de regel dan is dat we altijd streven naar, bijvoorbeeld, 50% sociale huur vanuit wooncorporaties. Dat zou het maatwerk tenietdoen. Ik zou daar dus graag iets minder streng in willen zijn. 41

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): Ik heb het gevoel dat het initiatiefvoorstel dat soort mogelijkheden niet wegneemt omdat we als raad nog steeds kunnen zeggen dat we er in deze situatie voor kiezen om niet die corporatie voorrang te geven, maar een coöperatie of particuliere verhuurders. Ik denk eigenlijk dat wat u wil, ook kan met behoud van punt 7. Ik vraag me dus af hoe punt 7 dat nou precies tegenhoudt. De heer TREFFERS (Volt): Dat heeft te maken met wat meneer Dag al zei en wat ik ook in de commissie concludeerde: het wonen zoals we daar vijf jaar geleden naar keken, is totaal anders dan zoals we daar nu naar kijken en zal over vijf jaar weer heel anders zijn. Wat we willen en wat er nodig is, veranderen veel sneller dan de huizen- en woningmarkt. Ik denk dat het op dit moment vastleggen van een percentage eerder krimpend werkt dan verrijkend. Mevrouw VAN VELZEN (D66): Ik deed heel brutaal heel kort mijn hand omhoog, omdat ik de vraag van mevrouw Van Dijk wilde beantwoorden die niet aan mij was gesteld. Ik wacht dus gewoon keurig totdat ik de beurt krijg. De VOORZITTER: Enthousiasme is prima. De heer VALK (CDA): Beslispunt 7 geeft de raad de mogelijkheid om te sturen op de verhouding. U wilt dat punt schrappen.