Handelingen 4 maart 2021

Met de tweede bullet wordt ons gevraagd of we de convenantenroute kunnen behouden. Volgens mij is dat sowieso al de bedoeling als er wordt besloten om van deze bezuiniging af 20

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

te zien. Zoals ik dat zie, kan dat vervolgens ook gewoon met een gesloten beurs, want als we allemaal extra dingen gaan bedenken die toch weer extra geld kosten … We zouden hier juist een bezuiniging doen. Ik wil er dus wel op wijzen dat we echt moeten proberen om het financieel aantrekkelijker te maken voor de gemeente en om te voorkomen dat er extra kosten bij komen. Wat betreft de motie om mensen te belonen als zij spullen komen brengen: dat is natuurlijk heel interessant, want je kunt er daarmee voor zorgen dat mensen veel sneller spullen naar de afvalstraat komen brengen en dat we die dus ook heel prachtig kunnen scheiden, maar wat er dan wel gebeurt, is dat er misschien ook spullen die nog ergens een tweede ronde zouden kunnen hebben en die je naar een kringloopbedrijf had kunnen brengen, gewoon in de bakken bij Avalex terechtkomen. De vraag is of dat zo goed is, want ik zei al dat de beste manier om te voorkomen dat we heel veel afval hebben, misschien is om gebruik te maken van Marktplaats, om het door te geven aan de buren of misschien om een student met iets blij te maken. Dat is een veel betere optie voor onze circulaire economie.

Daarnaast gaf mevrouw Gaal hier een mooie inkleuring aan: het is natuurlijk ook de vraag of het niet een soort hobby wordt om alles wat los en vast staat, uiteindelijk gewoon maar even weg te brengen en misschien een paar euro te incasseren. Dat heeft aan de ene kant een enorme administratieve last, maar aan de andere kant is de vraag ook wanneer het stopt. Ik kan me daar best wel lastige situaties bij voorstellen. Volgens mij kan dit flink de verkeerde kant opgaan en hebben we daarmee zeker geen bezuiniging te pakken. Op dat punt zou ik deze motie dus echt willen ontraden. Daarnaast heb ik een paar punten gehoord die allemaal heel interessant zijn om er nog eens over door te praten, maar daar zie ik geen grote bezuinigingen ontstaan, misschien zelfs weer verhogingen van de kosten. Ik wil het daarom hierbij houden. Mevrouw KOK (SP): Ik zou toch heel graag een reactie van de wethouder willen hebben op het feit dat we de gemeentelijke website heel makkelijk aan kunnen passen. Wat er dan ook gebeurt, dat helpt in ieder geval al om het ophalen van grofvuil moeilijker te maken dan om het zelf weg te brengen. Wethouder HUIJSMANS: Je zou het op verschillende manieren kunnen doen. Je zou tegen Avalex kunnen zeggen: als men meldt dat men het graag wil laten ophalen, kunnen jullie vragen of men niet iemand heeft die het kan brengen, zodat het meteen die dag nog kan.

Daar kun je de prikkel natuurlijk op verschillende manieren anders leggen. Daar zouden we in de communicatie met Avalex dus zeker goede afspraken over kunnen maken. Dat vind ik wel een goede suggestie. We zouden ook even moeten kijken hoe het zit met het organiseren van een pasje van Avalex, want als je je abonnement of je pinpas kwijt bent, zijn daar over het algemeen ook wel wat administratieve kosten aan verbonden. Als dat inderdaad de reden is waarom heel veel mensen hun pasje kwijt zijn, zouden we even een check moeten doen of we dat niet weer een keer helemaal goed kunnen organiseren, zodat iedereen er weer eentje heeft. Ik weet niet welke kosten daaraan verbonden zijn, maar ik kan me zomaar voorstellen dat het verstandig is om daar even over na te denken. Dat is het antwoord op uw vraag. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Ik dank de wethouder hartelijk voor haar antwoorden. De wethouder begon met antwoorden en was eigenlijk niet meer te

21

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

stoppen. Dat zijn we van haar gewend. Deze keer kon ik u uitstekend volgen, wethouder. Dus mijn complimenten voor het antwoord. Maar nu mijn termijn. De financiële onderbouwing van het idee van Stadsbelangen Delft ontbreekt. Zo'n pilot is ook niet zomaar gedaan. Hiermee gaan we het financiële gat dus gewoon niet dichten. Deze motie kan wat ons betreft mooi meegenomen worden in de beeldvormende sessie over het ophalen van afval. De statiegeldgewoonte spreekt ons aan, evenals niet bezuinigen op de service aan de burger. Maar de vragen in de eerste termijn geven wel aan dat wij een beeldvormende sessie nodig hebben. Ook de termijn van de SP geeft dat aan. We kunnen DIP'en, denken in oplossingen, en daarvoor hebben we die beeldvormende sessie nodig. Dit doen in een raadsvergadering is toch wel een beetje aan de late kant. We zijn dus nog zoekende naar hoe te bezuinigen. Laten we dat dan ook dit jaar doen. Dan hebben we volgend jaar gewoon een veel beter voorstel. Mevrouw BEL (D66): Voorzitter.

Het is natuurlijk altijd goed om na te denken over slimme oplossingen en of dingen beter kunnen, maar ik denk wel dat het ook goed is om realistisch te zijn en niet de indruk te wekken dat we met een beeldvormende sessie straks allemaal briljante plannen kunnen bedenken waarmee het duurzamer, goedkoper en servicegerichter gaat worden, hoewel dat natuurlijk wel de factoren zijn waar wij zo veel mogelijk op moeten sturen. Ik wil me ook van harte aansluiten bij het pleidooi van mevrouw Huijsmans om vooral veel te verkopen op Marktplaats maar vooral ook te kopen op Marktplaats. Ik weet uit ervaring dat voor bijna alles nog wel een liefhebber te vinden is en dat zijn echt niet alleen studenten. De heer DE WIT (Groep Stoelinga): Voorzitter. Laat ik het zo tegen mevrouw Huijsmans zeggen: zij gebruikt eigenlijk de omgekeerde argumenten. Als het grofvuil dat op straat ligt, door mensen naar het grofvuilstation gebracht wordt, wordt het ontzettend schoon en ontzettend leefbaar in de stad, maar dat kost ons een paar kleine centjes. Ik snap niet wat daartegen is en dat u dit als argument gebruikt. Dat mensen die blijkbaar niets te doen hebben, afval van anderen zouden wegbrengen, is ontzettend sociaal. Op dit moment besteedt u € 62.000 aan de hotspots. Die zijn in de bekende wijken, Voorhof en Buitenhof. Aan illegale dumpingen betaalt u € 107.000 voor het ophalen.

Dat is samen al € 170.000. Als er met een pilot met € 5 3.000 of 5.000 mensen gaan, kost dat € 150.000. Dan maken we al een beetje winst. Het belangrijkste is ook dat je mensen ervan bewust maakt dat je afval niet op straat dondert en dat we in schone, leefbare wijken willen wonen. Ik begrijp niets van de argumentatie van deze wethouder. "Zet de spullen maar op Marktplaats"; dat is een verschrikking, want er komen allemaal figuren aan je deur die helemaal niet geïnteresseerd zijn in je afval, maar in andere zaken. Het is dus geen oplossing. Wij vinden het triest dat de afvalstoffenheffing in 2022 weer gaat stijgen met 2,5% door falend beleid van wethouder Huijsmans wat betreft verkeerd inzamelen. De heer VAN DEN BRINK (STIP): In principe snappen we het punt van de heer De Wit, maar wat vindt de heer De Wit dan van de prikkel die het creëert om ook spullen die nog prima hergebruikt kunnen worden, gewoon weg te gooien? De heer DE WIT (Groep Stoelinga): Op dit moment zetten mensen vaak grofvuil op straat. Dan komen allemaal mensen langs. De bruikbare spullen worden eigenlijk al meegenomen. Daar komt het op neer. Bij de verzameldepots in de Buitenhof komen mensen kijken: wat ligt er en wat kan ik nog gebruiken? Dat gebeurt dus sowieso al.

22

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

De VOORZITTER: Meneer De Wit, ik moet u attenderen op het feit dat u op dit moment nog zo'n 50 seconden heeft. De heer DE WIT (Groep Stoelinga): Dan stop ik ermee. De VOORZITTER: Dat is verstandig. Dan heeft u nog wat over. Wie wat bewaart, die heeft wat. Mevrouw DE KONING (Stadsbelangen Delft): Voorzitter. Allereerst ga ik in op het ontbreken van de financiële onderbouwing. Die hebben we keurig netjes ingediend, samen met de vragen die mevrouw Bel opgestuurd heeft. Alleen vonden de heren en dames ambtenaren het niet nodig om deze vraag te honoreren met een berekening. Dat vinden wij heel jammer, maar de heer De Wit heeft dat zojuist goed gemaakt, want hij heeft alle voordelen even op een rijtje gezet, met besparingen. De VOORZITTER: De wethouder zal straks even op dit punt reageren. Ik kan dit niet goed inschatten, maar het lijkt me goed om daar even op te reageren, omdat niet ambtenaren maar de collegeleden uiteindelijk de keuzes maken. Ik vraag mevrouw Huijsmans dus om daar straks even op te reageren. Mevrouw DE KONING (Stadsbelangen Delft): Dat is prima, maar we hebben de vraag van tevoren ingediend. Daar zijn allerlei andere antwoorden op gekomen, maar niet de financiële berekening. Avalexpasjes staan op woningen.

Woningen kunnen heel makkelijk aan de BAG, de basisregistratie, gekoppeld worden, waardoor op eenvoudige wijze berekend kan worden dat iemand iets aan afvalstoffen wegbrengt, die daardoor een korting kan krijgen op de eventuele aanslag later in het jaar. Daarnaast vind ik het belangrijk dat we hier in dit land vrije meningsuiting hebben. Ik denk dat ik ook mag beslissen of ik mijn eigen goederen wel of niet weg wil brengen naar Avalex of dat ik ze op een gratis advertentiesite van Google zet. Daar hebben de wethouder, het college of anderen niet over te beslissen. Mevrouw KOK (SP): Voorzitter. Ik ben nog niet helemaal tevreden met het antwoord van de wethouder. Ze verwijst telkens naar Avalex, maar het ophalen van grofvuil wordt via de gemeentesite geregeld. Dat is het allereerste contact voor iedereen en alle inwoners. Daar moet je de mensen dus al gaan sturen naar de juiste gang van zaken. Dus nogmaals: pas de site aan, want dat helpt sowieso. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Ik vind het wel altijd slim van het college, dat altijd echt hoog inzet met bedragen, zodat wij allemaal en ook de rest van de stad in een kramp schieten. Ik vind het mooi om te zien dat raadsleden en commissieleden allerlei dingen verzinnen en dat we dan met z'n allen toch weer tot een compromis en tot een mooi of niet mooi einde komen.

Het is altijd een bezuiniging, hoe je het ook wendt of keert. Het wordt altijd betalen. Dat wilde ik toch nog even zeggen. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Ik heb in de tweede termijn enkele opmerkingen en vragen gehoord. Ik hoorde de heer Van der Woerd over een beeldvormende sessie. Volgens mij staat het de raad vrij om hierover een beeldvormende sessie te organiseren. Ik denk dat het wel goed is om de verwachtingen een beetje te temperen ten aanzien van de 23

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

mogelijkheden die er zijn om überhaupt een grote verbetering op het totale bedrag te kunnen organiseren; volgens mij hoorde ik dat ook een aantal keren in andere bijdragen langskomen. Dat neemt niet weg dat het wellicht goed is om eens even iets te vertellen over hoe het allemaal eigenlijk werkt en waar de opties zitten. Ik kan niet uitsluiten dat we best nog leuke dingen zullen tegenkomen waarover we met Avalex een keer verder zouden willen praten. Volgens mij kan ik ambtelijk ook wel mensen organiseren om daarover het gesprek te voeren. En dan de vraag van mevrouw Kok over de gemeentelijke site waar je je afspraak maakt. Ik heb twee keer nagevraagd, ook ambtelijk, of je je afspraak inderdaad via de gemeentelijke site maakt. Ik krijg als antwoord terug dat dit via de site van Avalex gaat. Dat is dus ook de plek als we zaken iets anders willen inregelen. Wellicht is dit ook een onderwerp om met elkaar te bespreken tijdens zo'n beeldvormende sessie. Dan zullen we daar echt met Avalex over in gesprek gaan. Ik vind het wel een goed idee om daar in ieder geval wat stoppen in te zetten, zodat je niet zonder meer naar de gratis optie wordt doorgeschoven, maar goed wordt geholpen in de opties waar we het beter kunnen gaan doen. Als je op de gemeentelijke site erop klikt, kom je uiteindelijk ook direct bij Avalex terecht.

Wellicht zit daar dus wel een linkje, maar het is uiteindelijk echt de Avalexsite waar je terechtkomt. Mevrouw KOK (SP): Ik ben nu echt helemaal in verwarring. Als ik naar gemeentedelft.nl ga en op "grofvuil" zoek, kom ik op een site, volgens mij van de gemeente Delft. Daar staat: "klik hier voor een afspraak". Dan kan ik met mijn DigiD gelijk een afspraak maken. Volgens mij heeft dat niets met Avalex te maken en is dat puur de site van de gemeente Delft. Wethouder HUIJSMANS: Het klopt dat het de site van de gemeente Delft is waar je binnenstapt, maar uiteindelijk word je direct doorverwezen naar de inplanmodule die van Avalex is. Daar zitten we als gemeente voor de rest dus niet meer tussen, maar we willen voorkomen dat mensen eindeloos aan het zoeken zijn naar waar zij terechtkunnen. Dat is dus vanuit service gedacht. De pagina is uiteindelijk gewoon echt van Avalex. Het klopt dus dat je er via de site met het logo van Delft in kan stappen, maar dat is om te voorkomen dat mensen zoeken en op dat moment tot een illegale dumping overgaan. We hebben dus al het nodige geprobeerd om daarin in ieder geval wat stroomlijning aan te brengen. De VOORZITTER: Mevrouw Huijsmans, was u klaar met uw betoog? Wethouder HUIJSMANS: Ja, volgens mij waren dit de vragen die er lagen. Mevrouw KOK (SP): Ik had nog een vervolgvraag. De VOORZITTER: Oké, gaat uw gang.

Mevrouw KOK (SP): Ik ben het er gewoon niet zo mee eens. Als je het direct aanklikt en met je DigiD het grofvuil direct kan laten ophalen, is dat veel en veel makkelijker dan wanneer je gaat zoeken waar je je vuil moet achterlaten en weg moet brengen. Dat zou omgedraaid moeten worden, in de zin van: "wilt u uw grofvuil wegbrengen, dan moet u dat zo, zo en zo doen". Pas daarna moet je laten zien: "Oké, wilt u het laten ophalen? Dan moet het zo." De volgorde op die site is gewoon verkeerd. De VOORZITTER: Mevrouw Huijsmans, misschien kunt u daar nog naar kijken, want anders gaan we nog doordiscussiëren over de site. Misschien moet u dat punt gewoon eventjes meenemen. 24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

Wethouder HUIJSMANS: Ja, het lijkt me een goed punt om daar eventjes naar te kijken, maar dat had ik volgens mij al gezegd. De VOORZITTER: Dat had u al toegezegd. Helemaal goed. We hebben twee termijnen gehad. Ik neem aan dat ik de beraadslaging kan sluiten. Dat klopt. In stemming komt amendement A8.2-A (Schone en leefbare wijken) van de ChristenUnie, het CDA, D66 en STIP. Het amendement wordt met een digitale stemming met algemene stemmen aangenomen. In stemming komt motie M8.2-1 (Beloning wegbrengen van grofvuil) van Stadsbelangen Delft en Groep Stoelinga. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 7 stemmen tegen 31 stemmen, waarbij de voorzitter constateert dat de fracties van Stadsbelangen Delft, Groep Stoelinga en de SP ervoor hebben gestemd. In stemming komt motie M8.2-2 (Schone en leefbare wijken) van de ChristenUnie, het CDA, D66 en STIP. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 34 stemmen tegen 4 stemmen, waarbij de voorzitter constateert dat de fracties van Stadsbelangen Delft en Groep Stoelinga ertegen hebben gestemd. In stemming komt het geamendeerde voorstel. Het geamendeerde voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met 32 stemmen tegen 6 stemmen, waarbij de voorzitter constateert dat de fracties van Onafhankelijk Delft, Stadsbelangen Delft en Groep Stoelinga ertegen hebben gestemd. 31.

Brief van het college inzake traject afvalverwerking Avalex 2022 - toetreding tot HVC (nr. 2103049). De VOORZITTER: Ik begin bij de heer Valk van het CDA. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Het leek de perfecte deal: langetermijnszekerheid, goedkoop en we kregen zelfs betaald door HVC, maar al snel na de commissievergadering kwamen de twijfels, gevoed door de brieven van de marktpartijen; daar kom ik zo op. Hoe dieper je in dit onderwerp duikt, hoe meer vragen er bovenkomen. Bijvoorbeeld: waarom krijgen vijf van de zes Avalexgemeenten een raadsvoorstel voor instemming voorgelegd en mag de gemeenteraad van Delft, de grootste Avalexgemeente, alleen wensen en bedenkingen meegeven? Waarom vragen vijf van de zes Avalexwethouders toestemming aan hun gemeenteraad voor het aangaan van een financiële garantstelling en zegt de wethouder van de gemeente die veruit het grootste risico gaat lopen dat dat niet nodig is? Elke Avalexgemeente heeft haar eigen interpretatie van details van de afspraken. Elke gemeenteraad krijgt een ander besluit voorgelegd en de Delftse raad krijgt helemaal geen besluit voorgelegd. Gemeenteraadsleden uit verschillende gemeenten krijgen andere antwoorden op dezelfde technische vragen. Elke Avalexgemeente volgt een ander proces en dat geeft geen goed gevoel voor zo'n groot besluit. 25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

Toen wij het voorstel wilden toetsen aan het Delft Treasurystatuut, bleek dat hierin in 2019 de zin is verdwenen dat voor gemeentelijke garanties aan derde partijen de gemeenteraad goedkeuring moet geven. Eerlijk gezegd was dit ons toen ontgaan, maar dat komt ook doordat in de begeleidende collegebrief stond dat er nauwelijks inhoudelijke wijzigingen waren, eigenlijk alleen verbeteringen van de leesbaarheid. Uit de antwoorden op mijn vragen begrijp ik dat de wethouder van mening is dat, omdat Avalex en niet Delft een verplichting aangaat, het budgetrecht van de raad niet van toepassing is. Ik ga het hem vragen: kan de wethouder met ja bevestigen dat de overeenkomst die Avalex wil aangaan en de mogelijke financiële gevolgen voor Delft niet bijten met het budgetrecht van de raad? Als het antwoord ja is, kijkt het CDA anders naar budgetrecht. Delft gaat namelijk wel degelijk een financiële verplichting aan. Als HVC klapt, is er geen enkele mogelijkheid voor Delft om aan de garantie te ontkomen. Hoewel de kans klein lijkt, staat Delft garant voor € 25 miljoen tot € 30 miljoen. Wat het CDA betreft is het budgetrecht van de raad dus wél van toepassing. Blijkbaar wordt die mening gedeeld door de andere wethouders, want het blijft vreemd dat de andere vijf Avalexgemeenteraden wél om toestemming wordt gevraagd.

Daarom een tweede vraag aan de wethouder: hoe zeker is de wethouder ervan dat het besluit om in te besteden bij HVC en de indirecte garantie die Delft aangaat, volgend jaar niet tot een afkeurende verklaring van de accountant leiden? Dan een principieel punt: moeten Delft en Avalex wel investeren in een afvalverbrander? Want hoe je het ook wendt of keert, de corebusiness van HVC is het verbranden van afval, dat het deels importeert. Het beleid van de gemeente Delft en van alle gemeenten in Nederland is dat we afval willen verminderen. Hoe succesvoller ons beleid, hoe slechter HVC en andere afvalverbranders gaan draaien. Het is alsof we gaan investeren in een stoomboot op het moment dat de vliegtuigen al vliegen en iedereen weet dat de toekomst in snellere treinen ligt. Tot slot de kosten van afvalverwerking. Als we inbesteden, betalen we ruim € 89 per ton. Als we gaan aanbesteden, gaan we volgens KplusV, ingehuurd door Avalex, tussen € 80 en € 100 per ton betalen. Marktprijzen onder € 80 zijn volgens KplusV incidenteel. De marktpartijen beweren precies het omgekeerde: je moet wel heel slecht aanbesteden als je op € 80 of hoger uitkomt. Een prijs tussen € 60 tot € 70 per ton is veel waarschijnlijker. Ik heb de afgelopen weken flink gebeld om advies in te winnen: met andere gemeenteraadsleden en met afvalaanbestedingsdeskundigen.

Het verhaal van de marktpartijen wordt meer bevestigd dan het verhaal van KplusV. Wij hebben dus twijfels over het gevolgde proces, twijfels of we als overheid in een afvalverbrander moeten investeren en twijfel over de door KplusV genoemde tarieven bij aanbesteding. Daarom komen wij met twee moties. De eerste motie vraagt om net als in Avalexgemeente Wassenaar nog een technische presentatie te organiseren waar alle opties feitelijk en objectief worden uitgelegd. Essentieel is dan wel dat alle kanten worden toegelicht en niet alleen het verkoopverhaal over waarom inbesteding zo goed is. De tweede motie spreekt uit dat we bij zoveel twijfel niet moeten inbesteden. De risico's van inbesteden zijn veel groter en vooral langdurend. Natuurlijk is aanbesteding ook niet geheel risicoloos, maar er is nu zoveel twijfel over garantstelling en marktpartijen dat voor de indieners van deze motie de voorkeur uitgaat naar openbare aanbesteding. Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie en de SP wordt motie M8.3-1 (Extra technische bijeenkomst inbesteden versus aanbesteden) ingediend:

26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

"De gemeenteraad van Delft, in digitale vergadering bijeen op 4 maart 2021 ter bespreking van het agendapunt Traject afvalverwerking Avalex 2022 - toetreding tot HVC, constaterende dat: -

het contract van Avalex voor de verwerking van afval per 31 december 2021 afloopt; de Avalex-gemeenten in september 2020 opdracht hebben gegeven zowel een aanbestedings- als een inbestedingstraject voor te bereiden; het bestuur van Avalex op basis van een onderzoek van KplusV de voorkeur heeft uitgesproken voor een inbesteding bij HVC; inbesteding betekent dat Avalex aandeelhouder wordt van HVC, waarbij Avalex ook deels aansprakelijk wordt voor de schulden van HVC; dit voor Delft neerkomt op een garantstelling van € 25 miljoen - € 30 miljoen; de verwachting van KplusV is dat de markttarieven voor verwerking van restafval bij een aanbesteding tussen de € 80 en € 100 per ton zullen liggen; verschillende marktpartijen hebben aangegeven dat deze door KplusV verstrekte informatie niet volledig, niet correct of gedateerd is; de gemeenteraad van Wassenaar op 2 maart 2021 besloten heeft tot een extra technische bijeenkomst, die zal plaatsvinden op maandag 8 maart a.s. waarin een overzicht wordt gegeven van de verschillende opties, en besluitvorming over toetreding heeft uitgesteld tot na deze extra technische sessie;

overwegende dat: -

-

inbesteding zekerheid geeft over de hoogte van tarieven voor langere tijd, maar onzekerheid over de financiële risico’s voor Delft en de voorwaarden waarop Delft/Avalex op termijn HVC kan verlaten; aanbesteding onzekerheid biedt over de hoogte van de tarieven (wat zowel positief als negatief kan uitpakken), maar geen andere risico's en maximale flexibiliteit; Delft op dit moment onder financieel toezicht staat van de provincie en al een hoge afvalstoffenheffing kent; de keuze die voorligt mogelijk grote financiële gevolgen kan hebben voor zowel Delft als haar inwoners en dat de informatie die de raad van college en marktpartijen heeft gekregen, elkaar op cruciale punten tegenspreekt;

draagt het college op een vergelijkbare technische sessie als in Wassenaar te organiseren voor Delftse raadsleden en het besluit tot intreding uit te stellen tot na deze technische sessie, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van het CDA, de ChristenUnie, Groep Stoelinga en Stadsbelangen Delft wordt motie M8.3-3 (Bij twijfel niet inbesteden) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in digitale vergadering bijeen op 4 maart 2021 ter bespreking van het agendapunt ‘traject afvalverwerking Avalex 2022 - toetreding tot HVC, constaterende dat: -

het contract van Avalex voor de verwerking van afval per 31 december 2021 afloopt;

27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

-

de Avalex-gemeenten in september 2020 opdracht hebben gegeven zowel een aanbestedings- als een inbestedingstraject voor te bereiden; het bestuur van Avalex op basis van een onderzoek van KplusV de voorkeur heeft uitgesproken voor een inbesteding bij HVC; inbesteding betekent dat Avalex aandeelhouder wordt van HVC, waarbij Avalex ook deels aansprakelijk wordt voor de schulden van HVC; dit voor Delft neer komt op een garantstelling van € 25 miljoen - € 30 miljoen; de verwachting van KplusV is dat de markttarieven voor verwerking van restafval bij een aanbesteding tussen € 80 en € 100 per ton zullen liggen; verschillende marktpartijen hebben aangegeven dat deze door KplusV verstrekte informatie niet volledig, niet correct of gedateerd is;

overwegende dat: -

-

-

-

inbesteding zekerheid geeft over de hoogte van tarieven voor langere tijd, maar onzekerheid over de financiële risico’s voor Delft en de voorwaarden waarop Delft/Avalex op termijn HVC kan verlaten; aanbesteding onzekerheid biedt over de hoogte van de tarieven (wat zowel positief als negatief kan uitpakken), maar maximale flexibiliteit en geen bijkomende financiële risico's; Delft op dit moment onder financieel toezicht staat van de provincie en al een hoge afvalstoffenheffing kent; de keuze die voorligt mogelijk grote financiële gevolgen kan hebben voor zowel Delft als haar inwoners, en dat de informatie die de raad van college en marktpartijen heeft gekregen, elkaar op cruciale punten tegenspreekt; zowel aan een aanbesteding als aan inbesteding risico's kleven, maar dat de risico's bij aanbesteding beheersbaarder lijken;

draagt het college op het bestuur van Avalex opdracht te geven tot het uitschrijven van een Europese aanbesteding met betrekking tot het verwerken van het door Avalex opgehaalde huisafval, en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. In de commissievergadering hebben wij onze wensen en bedenkingen over de inbesteding uitgesproken. Die grijpen eigenlijk allemaal terug op onze motie van eind 2019, waarin we ons hebben uitgesproken voor een dienstbaar, betaalbaar en duurzaam afvalbeleid. De VVD is in de eerste plaats blij met de mogelijkheid om via HVC meer maatwerk per wijk te kunnen gaan leveren. Maar natuurlijk zien we tegelijkertijd ook de risico's van dit voorstel. Het zogenaamde huwelijk tussen HVC en Avalex brengt financiële risico's met zich mee. Na de vergadering van 11 februari met de commissie Ruimte en Verkeer is een behoorlijk aantal brandbrieven over de inbesteding ontvangen. Er zijn schriftelijke vragen ingediend. Er is aanvullende informatie verstrekt. Een deel van die informatie en die brieven laat tegenstrijdigheden zien, met name in de kosten, de prijsontwikkeling, flexibiliteit, kwaliteit, juridische mogelijkheden en onmogelijkheden en ga nog maar even door. Dat heeft ons er natuurlijk toe bewogen om al die brieven en al die informatie allemaal nog eens op een rij te zetten, maar dat is best lastig.

Wij staan primair achter het door dit college en het Avalexbestuur gevolgde proces. We hebben ook vertrouwen in een goede afloop, maar het is wel een heel groot besluit. Als door derden wordt aangegeven dat zaken niet kloppen, hoort daar vanuit Avalex een nadere uitleg bij. Het gaat ons echt om zorgvuldigheid. Het is belangrijk om alle informatie zo helder en zo 28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

compleet mogelijk op tafel te krijgen. Daarom hebben we samen met een aantal andere partijen een motie opgesteld. In die motie vragen we het college om het bestuur van Avalex via onze wensen en bedenkingen de opdracht te geven om nog voordat wordt ingestemd met het ontwerpbesluit een concreet onderbouwde en heldere reactie op de ingekomen brieven op te stellen en naar onze raad te sturen. Tot slot de andere moties, allereerst de motie van het CDA, de ChristenUnie en de SP over de extra technische bijeenkomst. We denken dat we met de motie van ons en consorten die motie in principe achterwege kunnen laten. Voor de motie Bij twijfel niet inbesteden van het CDA, de ChristenUnie en consorten geldt hetzelfde als voor de motie van Stadsbelangen Delft en Groep Stoelinga, de motie Second opinion. De heer VALK (CDA): Het is al even geleden, maar de VVD zei dat zij in principe voor het beleid van het college is. De VVD geeft dus de voorkeur aan inbesteding boven aanbesteding naar de vrije markt. Klopt dat? Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Nee, dat zei ik niet. Ik zei dat ik vertrouwen heb in het gevolgde proces.

In het gevolgde proces heb ik vertrouwen, maar de hoeveelheid tegenstrijdigheden in de informatie die we nu hebben gekregen, maakt wel dat we behoefte hebben aan een eenduidig, duidelijk onderbouwd verhaal waarin we al die tegenstrijdigheden naast elkaar zetten en goed uitgelegd krijgen. Daar hebben we behoefte aan. Pas dan kunnen we ook een goede afweging maken. De VOORZITTER: Was u klaar met uw betoog? U was met de afronding bezig. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Ja, het is een mooi bruggetje naar mijn afronding, want de twee laatstgenoemde moties, de motie Second opinion en de motie Bij twijfel niet inbesteden, lopen wat ons betreft nu te veel op de troepen vooruit. Als de rest van de partijen kan instemmen met onze VVD-motie, zijn we volgens mij op de goede manier met het proces bezig. De heer VALK (CDA): Toch even over die laatste opmerking. Ik begrijp de opmerking niet dat de keuze in de motie op de troepen vooruitloopt, want de VVD zegt: we laten gewoon het bestuur van Avalex het besluit nemen en stuur nog even een briefje met uitleg waarom dat besluit genomen is. Dit is het moment om nee te zeggen. Dit is de allerlaatste kans die we hebben, want straks is het te laat. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Wij vragen in de motie om voordat het bestuur dit besluit neemt, deze informatie al met ons te delen en te bespreken.

Op basis daarvan kunnen we volgens mij het goede advies aan het college meegeven. De VOORZITTER: Ik zie dat de heer Valk genoegen neemt met dat antwoord. Door de fracties van de VVD, D66, Onafhankelijk Delft, de SP en STIP wordt motie M8.3-2 (Duidelijkheid over zorgen inbesteding HVC) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in digitale vergadering bijeen op 4 maart ter bespreking van de wensen en bedenkingen bij de toetreding tot HVC voor de afvalverwerking voor Avalex per 2022, constaterende dat: 29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

-

het college van B en W van Delft positief staat tegenover het inbesteden van de verwerking van het huisafval van Avalex bij HVC; tijdens de commissievergadering van 11 februari jl. de woordvoerders namens alle raadsfracties hun wensen en bedenkingen hebben uitgesproken; na de vergadering van 11 februari nog diverse brandbrieven over de inbesteding zijn ontvangen, schriftelijke vragen zijn ingediend en aanvullende informatie is verstrekt;

overwegende dat: -

-

een deel van alle ná 11 februari jl. ontvangen informatie tegenstrijdigheden laat zien in met name de kosten (tarieven) en prijsontwikkeling, flexibiliteit, kwaliteit, juridische (on)mogelijkheden voor het gelijktijdig laten oplopen van een aanbesteding- en inbestedingstraject en de boekhoudkundige mogelijkheden voor het gebruiken van de garantieprovisie; het voor een besluit met zoveel impact op de dienstverlening, de betaalbaarheid en de financiële risico's voor Delft, cruciaal is om alle informatie zo helder en compleet mogelijk op tafel te hebben;

draagt het college op om: -

-

het bestuur van Avalex via onze wensen en bedenkingen de opdracht te geven om vóórdat wordt ingestemd met het ontwerpbesluit voor toetreding en het geven van de garantstelling aan HVC, een concreet onderbouwd en heldere reactie op de ingekomen brieven op te stellen. Hierin moet aandacht zijn voor de belangrijkste kritieken en tegenstrijdigheden in de tot nu toe aangeleverde informatie en brieven: o tarieven voor de (keten van de) afvalverwerking: diverse marktpartijen claimen met een veel lager tarief dan dat van HVC de (keten van de) afvalverwerking te kunnen realiseren; o prijsontwikkeling: diverse marktpartijen claimen dat de tarieven de komende tijd naar verwachting zullen dalen en ver onder het tarief van HVC uit gaan komen; o flexibiliteit: diverse marktpartijen claimen dat er niet tot nauwelijks mogelijkheden zijn om weer bij HVC uit te treden (en op z'n minst is niet duidelijk hoeveel kosten dat zich meebrengt); o kwaliteit: diverse marktpartijen claimen dat zij net zo goed aan al onze kwaliteitseisen kunnen voldoen als HVC, en misschien nog wel beter (bijvoorbeeld als het gaat om nascheiding en milieubelasting); o gelijktijdig laten oplopen van het aanbestedings- en inbestedingstraject: diverse marktpartijen claimen dat wel degelijk eerst een aanbestedingsprocedure kan worden gelopen vóórdat tot de keuze van inbesteding kan worden overgaan; o boekhoudkundige

mogelijkheden voor het gebruiken van de garantieprovisie: diverse marktpartijen claimen dat de provisie niet ingezet zou kunnen worden voor het tegengaan van de afvalstoffenheffing; deze reactie van het bestuur van Avalex naar onze raad te sturen en bij voorkeur te bespreken in een (extra) commissievergadering,

en gaat over tot de orde van de dag."

30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

Mevrouw DE KONING (Stadsbelangen Delft): Voorzitter. Om te reageren op motie M8.3-2 van de VVD en andere partijen: eerder is al aan Avalex gevraagd om zowel in- als aanbesteden te berekenen en te onderzoeken. Dat heeft Avalex niet gedaan; dat verzoek heeft het naast zich neergelegd. Avalex is gewoon aan het inbesteden gegaan. Daardoor zal ook deze motie naar het idee van Stadsbelangen Avalex niet aan het werk zetten, zeker omdat wij bij de indieners zelfs GroenLinks missen. Motie M8.3-3 hebben wij mede-ingediend. In de overwegingen worden onze zorgen prima daarin verwoord. Wij dienen zelf motie M8.3-4 in, omdat Stadsbelangen geen vertrouwen heeft in het onderzoeksbureau KplusV en omdat de directeur van Avalex het onderwerp aanbesteding naar ons idee van de hand wees omdat aanbesteding in zijn gedachtegoed niet voorkomt. Het spijt me om het te moeten zeggen, maar de wethouder zegt progressief te zijn maar houdt vast aan zijn paternalistische mening en is daardoor voor Stadsbelangen ouderwets bezig: "pa betaalt en wat vader zegt, is goed". Helaas, college en collegepartijen, ik wil u attenderen op de ingekomen brieven en de diverse meningen, die ook al door de heer Valk zijn weergegeven.

Stadsbelangen is dus niet overtuigd van de noodzaak om in te besteden bij HVC, zeker omdat we een schuld van € 25 miljoen tot € 30 miljoen op onze nek krijgen, bovenop de schuld die Delft nog steeds heeft openstaan. De vastberadenheid van de wethouder en ook van KplusV geeft te denken. Ik weet dat het niet kan, maar zouden de wethouder en KplusV aandelen hebben in HVC? De VOORZITTER: Ho, ho, ho. Mevrouw DE KONING (Stadsbelangen Delft): Stadsbelangen pleit voor een second opinion over HVC om de beste deal af te kunnen sluiten over de door de burger te betalen bedragen en de aanbesteding. Desnoods gaan we maar uit Avalex. De VOORZITTER: Mevrouw De Koning, ik moet erop wijzen dat ik dergelijke suggestieve opmerkingen hier in de raad echt zou willen vermijden, want die doen gewoon geen recht aan de integriteit van deze wethouder en ook aan de integriteit van de mensen bij Avalex. Als u zoiets zegt, moet dat ook echt gegrond kunnen zijn, maar u kunt dat niet zomaar suggereren. Dat zou ik echt willen afraden. Mevrouw DE KONING (Stadsbelangen Delft): Ik snap dat, voorzitter. Ik heb ook gezegd dat ik weet dat het niet kan, maar in de commissie werd door de wethouder steeds maar nadrukkelijk betoogd dat de schuld helemaal geen probleem was en dat er toch genoeg miljoenen waren bij HVC om die schuld op te kunnen vangen.

Waarom zouden wij dan garant moeten staan voor nog eens € 25 miljoen tot € 30 miljoen schuld, bovenop de schuld die we al hebben staan en die we moeten verwerken? De Delftse burgers zijn daar gewoon extra de dupe van en daar past Stadsbelangen voor. De VOORZITTER: Mevrouw De Koning, dan geef ik toch terug dat dit niet een basis kan zijn om te suggereren dat er belangenverstrengeling is. Die is op geen enkele wijze aantoonbaar en komt nergens vandaan. U mag wel zeggen dat u vindt dat de wethouder op dat moment misschien te weinig naar u luistert of iets dergelijks, maar een dergelijke suggestie doen in een openbaar raadsdebat - ook elders, maar zeker ook in een openbaar raadsdebat - vind ik niet passend. Dat wil ik hier als voorzitter toch gezegd hebben. Door de fracties van Stadsbelangen Delft en Groep Stoelinga wordt motie M8.3-4 (Second opinion) ingediend:

31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

"De gemeenteraad van Delft, in (digitale) vergadering bijeen op donderdag 4 maart 2021, constaterende dat: • •

•

het college van B en W het voornemen aan de raad te kennen heeft gegeven toestemming te geven aan Avalex om voor januari 2022 een contact af te sluiten met HVC; in bijlage 2 van 'Governance als intrinsieke beheersing van risico's van vennootschap HVC', onderzoeksbureau KplusV onder ‘Strategy’ stelt: 'Als garantieverstrekker is Avalex juist drager van de risico's', terwijl daarentegen HVC eist dat niet Avalex, maar de gemeente Delft garant moet staan voor een deel van de HVC schuldenlast; het Delftse deel van de HVC garantstelling minimaal € 25,5 miljoen tot maximaal € 30,5 miljoen bedraagt;

overwegende dat: • • • •

uit het rapport van onderzoeksbureau KplusV een andere zienswijze blijkt met betrekking tot wie de risicodrager/garantsteller van de tekorten van HVC zouden moeten zijn; op 16 februari EEW Energy from Waste Delfzijl bv. een brief heeft gestuurd (RIS nr. 2107114) met onderwerp 'De afvalstoffenheffing is geen Pinautomaat!', waaruit blijkt dat het voor de Delftse burger goedkoper kan; op 17 februari AVR een reactie stuurt op de brief van EEW (RIS nr. 2107117), waarin de stelling van EEW wordt onderschreven; op 17 februari KplusV een reactie stuurt op bovengenoemde brieven;

draagt het college op een second opinion uit te voeren door een onafhankelijk onderzoeksbureau, waaruit blijkt of de inbesteding bij HVC financieel beter is dan een aanbesteding bij EEW, AVR en/of Attero, en gaat over tot de orde van de dag." De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Allereerst wil ik u danken voor de toch wel - terechtwijzing van mevrouw De Koning. Dat doet u goed in uw rol als voorzitter. Ik kreeg er eerlijk gezegd ook een beetje een onbestemd gevoel van in mijn buik. We volgen het CDA volledig in dezen. De ChristenUnie heeft werkelijk niets toe te voegen aan de bijdrage van de heer Valk. Mijn complimenten voor het uitzoekwerk van de heer Valk. Dat heeft hem veel tijd gekost. Daar ben ik hem zeer dankbaar voor. Voor de moties die de ChristenUnie niet mede heeft ingediend, wachten we gewoon de reactie van de wethouder af. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Ik heb een vraag ter verduidelijking. De eerste motie die u heeft ingediend, gaat over een technische sessie. Vraagt u ook om een extra raadsbespreking? Ik wilde dat al aan de heer Valk vragen, maar dat kwam er even niet door. De VOORZITTER: Prima, dan is de heer Van der Woerd vast degene die dat antwoord gaat geven.

32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Dank u wel voor de vraag. Het is inderdaad puur de technische sessie. Het is niet gezegd dat daar iets uit komt waarmee we iets moeten gaan doen. Het gaat puur om de technische sessie. We willen gewoon objectieve informatie hebben. De VOORZITTER: Mevrouw Enthoven bedankt u voor het antwoord. Mevrouw BEL (D66): Voorzitter. Afvalverwerking willen we goed, goedkoop en duurzaam. Ik denk dat we het daar met z'n allen over eens zijn. Dat is ook de insteek geweest van dit hele onderzoek: waar kunnen we dat het beste laten doen? Alle ingezonden brieven en alle extra informatie die op het laatste moment tot ons is gekomen, hebben volgens mij voor wat verwarring gezorgd. Ik kan me best voorstellen dat marktpartijen dit op bepaalde onderdelen misschien best zouden kunnen, want dat is waar marktpartijen soms goed in zijn: dingen zo efficiënt mogelijk doen, maar dat is dan vaak wel een bepaald onderdeel dat voor hen ook financieel aantrekkelijk is. Het idee is juist dat ook de onderdelen van afvalverwerking die commercieel misschien wat minder interessant zijn, goed gebeuren. Dat is volgens mij een van de redenen geweest om te zeggen dat inbesteding uiteindelijk misschien niet op alle vlakken goedkoper is, maar overall het best past bij "goed, goedkoop en duurzaam".

Wij hadden ook nog wel wat vraagtekens bij de constructie, het feit dat we in Avalex zitten en met Avalex weer in HVC. Wat betekent dit voor de mate waarin we inspraak hebben? Maar ook: mochten we ooit bedenken dat het misschien efficiënter kan zonder Avalex - er zijn tenslotte ook gemeenten die ook het ophalen door HVC laten doen - zou dat dan kunnen? Ik heb me laten verzekeren dat deze constructie daar geen belemmering voor is, dat dit evengoed zou kunnen en dat, als we weer van HVC af zouden willen, dat ook zou kunnen. Ik ben door de wethouder ook gerustgesteld over het feit dat de garantie die we afgeven, niet geldt voor de onderdelen van HVC waarmee we eigenlijk niks te maken hebben. Ik wil me wel aansluiten bij de woorden van mevrouw Van den Berg: alle onzekerheid en reuring die dit veroorzaakt heeft, vragen wel een beetje om het een en ander eens goed op een rijtje te zetten: hoe zit het nou precies? Ik wil het gras niet voor de voeten van de wethouder wegmaaien, maar misschien kan hij daar straks zelf een voorschotje voor geven en ons even meenemen in hoe het nou precies zit. Op het moment dat je een aanbesteding aangaat, betekent dat dan dat je ook … De VOORZITTER: Mevrouw Bel, de heer Valk wil u interrumperen. De heer VALK (CDA): Ik hoorde mevrouw Bel zeggen dat zij wat betreft de garantstelling nu gerustgesteld is door de wethouder.

Kunt u even toelichten waar uw geruststelling zit? Mevrouw BEL (D66): Volgens mij heb ik in de commissie gevraagd of de garantstelling ook geldt voor de onderdelen van HVC waarmee we eigenlijk helemaal niks te maken hebben. Mij is toen verzekerd - misschien kan de wethouder dit straks herhalen - dat we alleen garant staan voor de diensten die we afnemen. Ik had het over het voorschotje van de wethouder: misschien kan de wethouder ons even meenemen in hoe dat nou precies zit en hoe het dan werkt als je nu zou kiezen voor een aanbesteding. Ik noem het feit dat je dan ook met de uitkomsten moet leven en niet halverwege kan zeggen dat we toch maar gaan inbesteden. Ik heb me laten vertellen dat het omgekeerde wel kan: op het moment dat we gaan inbesteden en daar om welke reden dan ook uiteindelijk vanaf zouden willen, kan dat. Er werd net gezegd dat de risico's van

33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

aanbesteden kleiner zijn dan de risico's van inbesteden. Ik had juist het omgekeerde begrepen, maar daar gaat de wethouder ongetwijfeld nog uitgebreid op in. Ik ben benieuwd naar het antwoord op de vraag van de heer Valk waarom allerlei andere gemeenten dit geheel afsluiten met een raadsvoorstel en waarom dit bij ons niet zo is. Of er nou straks een sessie komt of dat er extra informatie onze kant opkomt, als dat aanleiding zou geven voor een ander advies, hebben we daar eigenlijk niet echt meer de gelegenheid voor. Wat is dan het vervolg op het moment dat er geen raadsvoorstel meer voorligt? De VOORZITTER: De heer De Wit heeft nog 50 seconden. De heer DE WIT (Groep Stoelinga): Voorzitter. Dan in het kort de hoofdlijn. Het rapport van KplusV dat ten grondslag ligt aan dit voorstel voor inbesteden - ofwel de markt totaal buitenspel zetten - heeft heel veel reacties van de afvalwereld teweeggebracht, van noord tot zuid, volgens mij van Delfzijl tot Rotterdam en tot en met Enschede. Grote bedrijven zeggen dat het rapport en de getallen onbetrouwbaar zijn en dat de markt intussen is veranderd. Wij hebben in principe dus geen vertrouwen meer in het rapport van KplusV. We vinden daarom dat we een second opinion moeten vragen van een gerenommeerd ander bedrijf, dat dit eens gaat bekijken. Want het is voor raadsleden veel te ingewikkeld geworden.

Elke dag krijgen we brieven, reactie op reactie. Er zijn Avalexbestuurders die hier al mee hebben ingestemd. We hebben er ook weinig vertrouwen in om die dan te gaan vragen om nog zaken tegen het licht te gaan houden. De VOORZITTER: Meneer De Wit, komt u tot een afronding? De heer DE WIT (Groep Stoelinga): Ja. Een second opinion van bijvoorbeeld Royal Haskoning; dat komt uit Delft en dat is gerenommeerd. Of bijvoorbeeld United Quality. Wij adviseren een goed rapport. Dit is een hele belangrijke beslissing die over grote bedragen gaat voor de toekomst. De VOORZITTER: Oké. De heer DE WIT (Groep Stoelinga): Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER: Meneer De Wit, het is helder. Hartelijk dank. Daarmee is Groep Stoelinga door de tijd heen. Mevrouw KOK (SP): Voorzitter. Tijdens de laatste commissievergadering heeft de wethouder informatie gegeven over Avalex en HVC. Hij had er alle vertrouwen in dat dit de beste manier is. In tegenstelling tot andere partijen is de SP een tegenstander van het aanbesteden van basisvoorzieningen aan commerciële bedrijven met aandeelhouders. Afval ophalen en verwerken is een basisvoorziening. Een commercieel bedrijf dat aangeeft het goedkoper te kunnen doen dan andere bedrijven, moet dus ergens op de kosten besparen. Dat gebeurt heel vaak op lonen van de werknemers en door gebruik te maken van flexcontracten.

Daarnaast zijn de genoemde bedrijven vaak in handen van buitenlandse investeerders, waardoor we de controle over onze eigen stad verliezen. HVC lijkt dus een goede optie, maar ondertussen zijn er nog een aantal extra stukken binnengekomen, waarin getwijfeld wordt aan de gevolgde gang van zaken. En dan komen we opeens weer in tijdnood en moet het snel, snel. Er zijn meer tijd en meer informatie nodig om een juiste beslissing te nemen. Vandaar dat de SP twee moties mede heeft ingediend, vanuit een ander standpunt dan de andere partijen, maar het gaat om het krijgen van meer informatie. 34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

De SP wil van de wethouder weten hoe het nu zit met de schulden van HVC. De SP vraagt ook om een reactie op de wethouder op de late ingezonden brieven en de hele financiële situatie van HVC. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. We hebben allemaal een enorme dosis scepsis, wij natuurlijk ook. Onafhankelijk Delft is er ook niet echt gerust op dat de gemeente Delft ervoor wil kiezen om met HVC een samenwerking aan te gaan, juist vanwege al die boze, woedende brieven van afvalverwerkers. Ik moet zeggen dat ik het een behoorlijk taai stuk vind. Dat geldt ook voor al die nieuwe informatie. Ik heb de afgelopen tijd niet zo in dit domein gezeten en ik zit hier nu ineens mee. Ik moet zeggen dat ik het echt pittig vind. Ik sla een paar dingen over omdat die al gezegd zijn, maar er zijn nog twee gemeenten die hiervoor moeten kiezen. Als één gemeente nee zegt, gaat het hele feest ook voor de rest niet door. Hoe kan dat nou als daar al het besluit is genomen dat ze mee gaan doen? Mijn vraag aan de wethouder is dus: als het een unaniem besluit moet zijn - wij hebben dat besluit nog niet genomen, de andere gemeenten wel - wat gebeurt er dan als Delft zou zeggen dat we het niet gaan doen? Hoe gaat het dan in die andere gemeenten? Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. We staan als raad voor een van de grootste besluiten die we in deze periode nemen.

Dat besluit gaat alle inwoners van de stad aan. Over het kiezen van een afvalverwerker hebben we de afgelopen weken veel informatie ontvangen, waaronder ook informatie die niet overeenkwam met het rapport dat KplusV heeft opgesteld. Een snelle reactie van het college en het bestuur van Avalex heeft veel duidelijk gemaakt. Dank voor die inzet, ook juist tijdens het reces. Om hier nog explicietere informatie over te ontvangen, steunen wij de motie van de VVD, aangezien we het belangrijk vinden voor een zorgvuldig proces om alle feiten te hebben bij zo'n belangrijk onderwerp. Ook willen we graag weten wat de tarieveninschatting van het uitbesteden van de … De VOORZITTER: Mevrouw Enthoven, de heer Valk wil graag interrumperen. De heer VALK (CDA): Mevrouw Enthoven begon haar bijdrage met de opmerking dat we voor het grootste besluit staan, maar welk besluit nemen we eigenlijk? Er is helemaal geen raadsvoorstel naar de raad gestuurd. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Volgens mij hebben wij door het kunnen indienen van onze wensen en bedenkingen toch onze bijdrage kunnen leveren aan het uiteindelijke besluit, dat door Avalex genomen wordt. Wij staan in principe sympathiek ten opzichte van het organiseren van een technische sessie. We zien dit als een mooie aanvulling van de motie van de VVD, die wij mede hebben ingediend. We horen ook graag van de wethouder hoe hij hiertegenover staat.

We vinden de door het college voorgestelde lijn wel logisch. Met een inbesteding is er meer flexibiliteit gedurende de periode, zijn we goedkoper uit en hebben we meer controle op uitvoering, innovatie en duurzaamheid. Vooralsnog lijkt het ons een logische keuze om door te gaan in het traject van inbesteding. KplusV heeft een onafhankelijk onderzoek gedaan zonder direct belang bij de uitkomsten, terwijl de verzenders van de brieven die wij de afgelopen weken hebben ontvangen, hier wel een duidelijk voordeel uit kunnen halen. Met mogelijke informatie die wij via de moties kunnen krijgen, kunnen we hier een nog beter beeld van krijgen. De motie die vraagt om een second opinion, steunen wij daarom niet. Het onafhankelijke onderzoek van KplusV hoeft wat ons betreft niet herhaald te worden. Ook de motie om over te gaan tot een aanbesteding, steunen wij niet. 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

De heer TÖNS (GroenLinks): Voorzitter. De afgelopen twee jaar heeft een proces plaatsgevonden waarin de afwegingen voor inbesteden en aanbesteden uiteen zijn gezet. Hierin zijn de raad van Delft en de raden van de andere gemeenten meegenomen. Zij zijn regelmatig op de hoogte gehouden van dit proces. De uitkomst is in januari naar de raad verstuurd en wordt wat ons betreft ondersteund door een onderzoek en een heldere presentatie van KplusV. Wat GroenLinks betreft had dit proces een duidelijke uitkomst. We hebben in de commissie dan ook onze steun gegeven aan deze keuze. Dat rapport en de keuze voor inbesteden zijn inmiddels door enkele briefschrijvers in twijfel getrokken. Dat heeft binnen de raad wat verwarring doen ontstaan over de voorgestelde keuze. Laat ik vooropstellen dat GroenLinks vertrouwen heeft in het proces, het handelen van het college en het rapport van KplusV. We zien dus ook geen reden om de voorgestelde keuze in twijfel te trekken. We vinden het echter van belang dat de feiten waarop de keuze gebaseerd is, duidelijk zijn voor de raad en dat er geen onenigheid is over de informatie. De motie van onder andere de VVD zullen we daarom steunen. Die lijkt ons voldoende om dit af te dekken om ervoor te zorgen dat dit proces duidelijk in beeld is. Dit lijkt ons ver genoeg.

We zijn benieuwd wat de wethouder vindt van de andere voorstellen, bijvoorbeeld van het voorstel voor een technische presentatie. Mevrouw VAN COOTEN (PvdA): Voorzitter. Het beeld wordt geschetst dat de raad vandaag een besluit neemt. De heer Valk van het CDA noemde dit ook al. Ik kijk nog even scherp naar de opdracht aan ons. Het doel is om wensen en bedenkingen mee te geven aan het college. Ik zou graag van de wethouder horen of ook hij dit zo ziet. Naar onze mening is dat gedaan in de brief die we hebben gemaakt met de wensen en de bedenkingen. De Partij van de Arbeid ziet in HVC een gezonde, stabiele en innovatieve afvalverwerker. Het is ook nog eens een publiek afvalverwerkingsbedrijf, waar al veel gemeenten aan deelnemen. We kunnen ons vinden in de afweging van de voordelen van inbesteden ten opzichte van de nadelen, zoals die ook gemaakt is in het voorstel van het college. Een belangrijk aspect is de risicobeheersing. In motie M8.3-3 van het CDA staat "dat zowel aan een aanbesteding als aan een inbesteding risico's kleven, maar dat de risico's bij aanbesteding beheersbaarder lijken". De Partij van de Arbeid ziet dit anders. Ik wijs daarbij ook op het rapport van McKinsey. Als je het ons vraagt, is het juist een feit dat je als medeaandeelhouder meer invloed kunt uitoefenen op risico's, prijsvorming en aanpassing van de verwerkingsmethoden.

Je kunt wendbaarder zijn bij verschuivingen in de hoeveelheden die gaan optreden en je kunt ook meesturen. Dat is anders als je een contract hebt met een andere partij. Dan zit je veel minder aan het stuur en dan kun je minder inspelen op wensen. Een bedrijf heeft ook een winstoogmerk. Wel sluiten we ons aan bij de opmerkingen die zijn gemaakt over de zorgvuldigheid. We moeten geen beeld schetsen van een overhaast proces. Door alle brieven zou dat beeld kunnen ontstaan. Ik denk dus dat de beantwoording door het college op deze nog levende vragen belangrijk is. Ik krijg daarop graag een reactie van de wethouder. Wethouder BRANDLIGT: Voorzitter. Er is veel besproken en het is ook een heel belangrijk onderwerp. Daarom wil ik even teruggaan naar het begin, namelijk hoe het proces verlopen is tot op dit moment. Het is tot nu toe een lang en ook zorgvuldig proces geweest. We zijn al anderhalf jaar bezig met de voorbereiding om te komen tot een nieuw contract voor de verwerking van ons afval. We zitten nu aan het eind van dit proces. Avalex heeft het onafhankelijke adviesbureau KplusV gevraagd om dat proces te begeleiden. Dat is niet zomaar een bureau. KplusV is een bureau dat heel veel ervaring heeft met deze processen en die dit bij veel gemeenten in Nederland doet. Het is daar ook onafhankelijk in.

Het maakt KplusV niet uit of A, B of C de keuze wordt, maar het heeft hier wel heel veel ervaring mee. 36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

KplusV heeft dus ook inzicht in andere aanbestedingen gekregen. Doordat het dat inzicht heeft, hebben wij daarvan kunnen profiteren. Het eerste rapport van KplusV is in september uitgekomen. Dat was een vertrouwelijk rapport, Rapportage verkenning beleid en markt. Daaruit kwam naar voren dat de wensen en eisen die wij als Avalex hadden, zowel via de publieke route als via de private route ingevuld konden worden. Op dat moment was er dus nog helemaal geen sprake van een keus voor het ene of voor het andere. Het verrassende van dat rapport was dat de publieke route qua prijsstelling onderaan de bandbreedte zat zoals die de afgelopen jaren van de private partijen gezien is. Dat hadden wij eerlijk gezegd niet verwacht; wij hadden verwacht dat dat veel duurder zou zijn. Nu bleek dat de publieke route onderaan de bandbreedte zat, hebben we een extra aanvullend onderzoek laten doen om te kijken wat er nog meer voor haken en ogen aan de publieke route zitten, want dat is een heel ander soort fenomeen als je gaat aanbesteden. Je moet allerlei vragen beantwoorden: van wat voor een organisatie of bedrijf ga je dan aandelen nemen, hoe zit het met hun risicoprofiel, hoe treed je toe? Op allemaal van dat soort vragen moet je eerst antwoord hebben om te kunnen zien of het zinvol is om zo'n publieke route te volgen en of je dat zou willen. Dat rapport heeft KplusV eind vorig jaar opgeleverd.

Dat heeft u in januari gekregen. Omdat dat een openbaar rapport is, dat alleen over de publieke route ging, lijkt het erop dat er op voorhand voorgesorteerd zou zijn op de publieke route. Dat is dus niet het geval, want in het vertrouwelijke rapport stond al alle informatie voor de private route. We hadden echter alleen aanvullende informatie nodig voor de publieke route. Dat is een openbaar rapport. Heel veel bedrijven, ook private bedrijven, dachten dat er op voorhand voorgesorteerd werd op de publieke route. Dat is dus niet het geval. Omdat inbesteden zo'n grote stap is, worden uiteraard ook alle raden daarbij betrokken. Ik kom daarmee gelijk bij de stelling van het CDA dat vijf van de zes gemeenten een raadsbesluit nemen en Delft niet. Dat is niet het geval. Aan alle raden is een wensen- en bedenkingenprocedure gevraagd. Het is echter zo dat een wensen- en bedenkingenprocedure een niet nader omschreven procedure is. Elke raad heeft zijn eigen manier waarop wensen en bedenkingen worden ingevuld. De ene raad maakt een brief, de andere raad maakt een raadsbesluit met de wensen en bedenkingen en een derde raad doet helemaal geen wensen- en bedenkingenprocedure maar eigenlijk een zienswijzeprocedure. Dit zijn geen vastomlijnde procedures. Ze kunnen dus inderdaad per gemeenteraad verschillen naar eigen inzicht.

Maar bij geen enkele gemeente is een besluit gevraagd over het inbesteden bij Avalex. Bij alle gemeenten is gevraagd om een wensenen bedenkingenprocedure om de wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan Avalex. Er zijn twee uitzonderingen op één onderdeel, de garantstelling. Niet alle gemeenten maar wel de meeste gemeenten hebben een treasurystatuut. Dat treasurystatuut van een gemeente bepaalt wat de route binnen een gemeente moet zijn voor een garantstelling. De heer VALK (CDA): Ik zit even te zoeken welke gemeenten het waren, maar twee gemeenten hebben expliciet gevraagd om toestemming om zelfs aandelen te kopen. Dat is echt een besluit om in te stemmen met de inbesteding. Wethouder BRANDLIGT: U zei net dat vijf van de zes gemeenten een raadsbesluit hebben gevraagd en dat alleen Delft dat niet doet. Ik heb aangegeven dat dit niet klopt. Nu komt u op het punt van de garantstelling, waarbij twee gemeenten een andere procedure volgen. Zij hebben namelijk in hun treasurystatuut staan dat een raadsbesluit benodigd is als een garantstelling afgegeven moet worden. Dat zijn waarschijnlijk de twee gemeenten waar u op wijst.

37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2021

Er zit enige tijd tussen de oplevering van het rapport van KplusV in december en het moment waarop wij nu een beslissing nemen. De verwachting was ook dat er in die tijd brieven zouden komen van private partijen. Dat weten we, want ook elders in Nederland waar deze zelfde procedures lopen om tot een inbesteding te komen, worden door private partijen brieven gestuurd. Uiteraard sturen zij deze brieven om te proberen om het besluitvormingsproces te beïnvloeden. Dat zit 'm niet alleen in de inhoud van de brieven, maar ook in de timing van de brieven, namelijk vlak voordat het besluit genomen moet worden, zodat er inderdaad verwarring ontstaat en de indruk gewekt zou kunnen worden dat er sprake is van een gehaast proces. Dat is uiteraard niet het geval. Er is geen sprake van een gehaast proces, maar als je een dag voordat er een raadsbesluit genomen moet worden, een brief stuurt, kan dat wel die indruk geven. Om te kunnen zien wat die brieven daadwerkelijk aan objectieve informatie bevatten dan wel of zij reclamefolders van het betreffende bedrijf zijn of pogen een ander bedrijf zwart te maken, hebben we KplusV in de arm genomen om dat onderscheid tussen al die informatie te maken.

Maar ik begrijp heel goed dat het voor u als raad heel verwarrend is om dit allemaal zo op het laatste moment over u heen te krijgen, met allerlei informatie waarvan niet meteen duidelijk is of zij klopt. Soms is de informatie tegenstrijdig. Wat moet u daarmee? In die zin begrijp ik de in de motie van de VVD uitgesproken behoefte om daarover nog eens overall een samenvattende brief of aanvullend rapport - of hoe u het wilt noemen - te maken die al die extra brieven in perspectief zet. Tegelijkertijd is het tijdpad voor de besluitvorming op dit moment wel tijdkritisch geworden. Dat weten de private partijen ook. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Als het dan zo bekend is dat de marktpartijen op deze manier bewust reageren en wat daarvan de argumentatie zou moeten zijn, was het dan niet fijn geweest als wij als raad daar vooraf over waren geïnformeerd: mensen, let op, dit en dit is daar en daar gebeurd? Dan hadden we daar misschien op een andere wijze mee om kunnen gaan en dan waren we hierop voorbereid. Dat was nu niet het geval. Laten we het zo zeggen: we hebben deze brieven serieus genomen. Wethouder BRANDLIGT: Ik heb dit zelfs ook in de commissie genoemd. De eerste brief is al bijna een jaar geleden geschreven, in het voorjaar van 2020. Ik heb toen gezegd dat de verwachting was dat er nog brieven zouden komen. Ik had ze alleen eerder verwacht.

Ik had niet verwacht dat ze zo laat zouden worden verstuurd. Ik was bezig met de motie van de VVD en de behoefte aan extra informatie om alles nog even in een kader te stellen. Ik stel voor om als volgt met de motie om te gaan. Uiteindelijk stelt u wensen en bedenkingen vast. We zien de motie als een aanvulling op de wensen en bedenkingen. Die gaan naar Avalex toe. Ik zal ervoor zorgen dat Avalex een brief naar de gemeente Delft stuurt waarin nog een samenhangend overzicht wordt gegeven van alle extra informatie en brieven die u gekregen heeft. In praktische zin - maar daar gaat u uiteindelijk over, want het is uw agenda - zou ik me kunnen voorstellen dat we die brief kunnen toelichten in de vergadering van de commissie EFB op 11 maart, want op vrijdag 12 maart zal het bestuur van Avalex uiteindelijk een besluit nemen. Dat kan ook niet meer verder uitgesteld worden, want als dat verder uitgesteld wordt, is er geen tijd meer om de inbestedingsroute verder te volgen. Om uiteindelijk de inbesteding voor elkaar te krijgen, moeten nog heel veel dingen uitgewerkt worden. Daarvoor is gewoon nog tijd nodig. Wat dat betreft zitten we dus al krap in de tijd. Dat besluit voor Avalex kunnen we dus niet uitstellen. We kunnen wel voorshands een brief sturen zodat u al die aanvullende informatie heeft. Die kan ik toelichten in de commissie EFB, want daar volgt dan niet meer een formeel 38