Handelingen 30 juni 2022

24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

meeneemt in de toekomstplannen, uiteraard als de motie het haalt, maar daar gaan we wel van uit. De motie over de energietoeslagen, die wij vanavond indienen, wordt door veel partijen gesteund, waarvoor hartelijk dank. Wij hebben deze motie opgesteld omdat we in de Meicirculaire vanuit het Rijk een flink bedrag ontvangen. Het gaat om een eenmalig bedrag, dat bedoeld is om huishoudens met een laag inkomen eenmalig tegemoet te komen bij de gestegen energieprijzen. Je zou denken dat het storm zou lopen met de aanvragen hiervoor, want de nood is bij velen hoog. Helaas zien we dat ruim een derde van de huishoudens die hier recht op hebben, zich nog niet bij de gemeente heeft gemeld, misschien omdat ze de aanvraag te ingewikkeld vinden, omdat ze onze taal niet machtig genoeg zijn, omdat ze ondanks de vele aandacht in het nieuws niet weten dat ze er recht op hebben of misschien zelfs vrezen er geen recht op te hebben of simpelweg omdat men het vertrouwen heeft verloren in de overheid en daarom überhaupt geen aanvraag doet. Onze oproep aan het college is daarom tweeledig.

Wij beseffen maar al te goed dat de werkdruk onder de ambtenaren die deze aanvragen mogelijk moeten maken en moeten beoordelen, al erg hoog is, maar toch willen we dat het college zich maximaal gaat inspannen om deze groepen te bereiken en, mocht dat onverhoopt niet lukken, dat het geld dat daarmee op de plank blijft liggen, niet naar de algemene reserve gaat maar alsnog ten goede komt aan de bestrijding van energiearmoede. Door de fracties van Volt, de VVD, het CDA, Hart voor Delft, de SP, de ChristenUnie, GroenLinks en D66 wordt motie M8.2.10 (Waarborgen toekenning energietoeslagen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 30 juni 2022, constaterende dat: • • • • •

in de Meicirculaire € 6.976.000 vanuit het Rijk beschikbaar wordt gesteld om een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen; de eenmalige energietoeslag onderdeel uitmaakt van de bijzondere bijstand en de gemeente daarom beleidsvrijheid geniet ten aanzien van de vormgeving; minimaal 6.880 huishoudens in Delft (exclusief studentenhuishoudens) recht hebben op de eenmalige energietoeslag; momenteel 2.560 huishoudens in Delft de energietoeslag ambtshalve hebben ontvangen; de gemeente Delft op peildatum 20 juni jl. 1.516 aanvragen voor de eenmalige energietoeslag heeft ontvangen;

overwegende dat: • • •

er dus minimaal 2.800 huishoudens in Delft zijn die nog geen gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om de eenmalige energietoeslag aan te vragen; de € 6.976.000 vanuit het Rijk eenmalig is toegekend via het Algemeen Fonds; dit bedrag niet is gealloceerd; maar dat de gemeente zelf kan beslissen hoe zij dit budget inzet en dat er geen terugbetalingsverplichting is als het bedrag niet volledig wordt uitgegeven;

25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

•

het risico bestaat dat een groot gedeelte van het beschikbaar gestelde bedrag niet wordt uitgekeerd aan de huishoudens die daar recht op hebben, waardoor zij substantieel in koopkracht achteruitgaan;

draagt het college op: • • •

zich allereerst maximaal in te spannen om het bereik van de toeslag onder de Delftenaren die hier recht op hebben te vergroten; het bedrag van € 6,9 miljoen te oormerken als zijnde middelen om energielasten voor Delftenaren met lage inkomens incidenteel te doen verlagen; er zorg voor te dragen, middels een uitgewerkt plan, dat eventueel resterende middelen van deze inkomensondersteunende regeling ingezet worden voor de bestrijding van energiearmoede door de energietransitie haalbaar en betaalbaar te houden voor huishoudens met lage inkomens, bijvoorbeeld met zowel een vergoeding voor basisisolatie als een energietoeslag,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Voorzitter. We zitten vanavond bij elkaar om dit nieuwe college de kaders mee te geven voor de begroting voor 2023. In het coalitieakkoord hebben we al mooie opdrachten meegegeven, zoals ik die op 14 juni ook in de commissie Algemeen heb benoemd. Ik ga verder per motie verder in op hoe wij daarover denken. Aan de motie Samen werken aan de Delftenaar centraal hebben we de afgelopen week samen flink gewerkt. Ik moet zeggen: complimenten voor waar we met elkaar terecht zijn gekomen. Ik wil de woorden van mevrouw Gremmen hierover graag ondersteunen. Volgens mij hebben we hiermee een goede basis om samen verder te gaan en om samen de stad te besturen, want daar zitten we hier voor. Volgens mij kunnen we hier echt gezamenlijk inhoud aan het geheel geven, maar ook echt samen die inhoud in duiken. Daar hebben we volgens mij echt nog behoefte aan om het goed scherp te krijgen. Het is heel goed om hier ook al een financieel haakje in op te nemen. Daar zijn wij dus erg voor. De motie Kinderarmoede dienen wij mede in. Het belang om echt werk te maken van de aanpak van kinderarmoede hebben we al benoemd in het coalitieakkoord. Deze motie maakt dat echt wat specifieker en krachtiger. Daar zijn we dus erg blij mee. De heer VAN RIJN (VVD): Kinderarmoede is ook te voorkomen door de ouders gewoon meer te besteden te geven.

Steunt u dus onze motie over de woonlasten? Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Daar kom ik op terug, als u dat niet erg vindt. De motie over het stoppen met grondwateronttrekkingen steunen we niet, want volgens mij hebben we een best wel degelijk monitoringssysteem. In het rapport staat in ieder geval dat het iedere keer goed wordt gemonitord. Eigenlijk zien we niet zoveel reden om dat verder uit te breiden. Zoals u wellicht heeft gezien zijn wij de enige partij die de motie Kennisuitwisseling met Oekraïne niet mede-indient. GroenLinks is echt enorm begaan met de situatie in Oekraïne, die ons allemaal raakt, zoals de motie ook duidelijk uitstraalt. Het is een open deur dat we Oekraïne ook echt willen helpen; laat dat buiten kijf staan. Maar er zijn ook andere oorlogen en verscheurde landen. Moeten we die dan niet helpen? Ik noem bijvoorbeeld de Oeigoeren, Syrië, Sudan, Mali, Palestina. En dat lijstje is zeker nog niet compleet. Daarnaast 26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

vragen we ons af welk verschil wij met de kennis en kunde uit Delft kunnen maken in dit internationale politieke spel. De heer VAN DEN BRINK (STIP): Ik vind dit een lastige uitleg, want eigenlijk zegt GroenLinks nu: we willen zo graag voor iedereen iets doen dat we ervoor kiezen om voor niemand iets te doen. Bij Oekraïne gaat het ook echt om een aanval op een land in ons eigen continent, wat ook onze eigen veiligheid bedreigt. Kan GroenLinks daar dus wellicht nog iets over uitweiden? Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Het gaat zeker om ons eigen continent, maar als ik mijn bijdrage even mag afmaken, geef ik waarschijnlijk al antwoord op uw vraag. Zo niet, dan kunnen we daar nog verder op ingaan. Moeten we hier onze ambtelijke capaciteit namelijk voor inzetten, terwijl het Rijk en de VNG hier de betere wegen al voor kennen? En zullen zij ook de wegen naar de kennis van Delft niet weten te vinden? Dit is dus de overweging die we hierbij graag willen meegeven. We zullen meestemmen, ook omdat dit een deur is die we niet dicht willen slaan, maar we hebben wel onze vraagtekens. Dat willen we graag meegeven. De motie over Theaternood dienen wij mede in. Het theater staat het water echt aan de lippen. In ons coalitieakkoord hebben we al punten opgenomen om hier ruimte voor te maken. Onze fractie deelt de urgentie die dit heeft.

Met deze motie willen we die urgentie dus echt onderstrepen en concretere afspraken maken om mee te nemen, zodat we voor de toekomst van het theater ook helderheid kunnen bieden. We danken Hart voor Delft voor het opstellen van deze motie. Ik zou nog terugkomen op de motie over de stijging van de woonlasten. Die motie steunen wij niet. We hebben de afgelopen periode een goede lijn ingezet en die zetten we door. We hebben in de afgelopen jaren veel bezuinigd en we moeten de bezuinigingen in de hele breedte afwegen. Als het gaat om het helpen van mensen die hun rekeningen niet kunnen betalen en die wel een woning bezitten, kun je je ook afvragen of deze weg de juiste weg is of dat we hen hier juist moeten helpen met bijvoorbeeld goede toegang tot het isolatieplan, zodat hun energielasten echt naar beneden gaan, want daarmee maken we echt grote slagen. De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter. We zijn inderdaad aardig in de weer geweest. Ik moet daar wel bij zeggen dat ik degene ben die het minst is gebeld, maar dat zal ook wel komen door de manier waarop ik af en toe reageer naar mensen. Die komt vaak verkeerd over, maar dat kan gebeuren; Bram is Bram, hè? In de Kaderbrief staat dat Schieoevers alleen een kans van slagen heeft als die breed gedragen wordt. Dat geldt ook hier binnen de gemeenteraad.

Er kunnen verkiezingen geweest en we moeten verder als oppositie én coalitie; dat maakt niet uit. U mag weten dat onze fractie even lichtelijk van het padje af was. Dat heb ik ook duidelijk laten blijken, maar eens is het klaar met "laten blijken" en dan weet men het wel. Dan moet je verder. We bespreken nu de Kaderbrief. Daar staan natuurlijk allerlei leuke dingen in die ons aanspreken, zoals het project Smart Makers, waarin het bedrijfsleven samenwerkt met het onderwijs, en de aandacht voor jongeren na corona. Daarbij komt telkens het woord "samenwerken" terug. We hebben natuurlijk ook gelezen en gehoord dat er bewust is gekozen voor het opschrijven van 70% en dat men 30% met de gemeenteraad en de mensen uit de stad wil doen. Als oppositie zijn we gelukkig lekker bij elkaar gekomen en hebben we gezegd: die 30% gaan we eens even in de vorm van een voorstel verwerken. Daar is uiteindelijk een motie uit voortgekomen om ook even ons gezicht te laten zien en om te laten zien dat wij wel degelijk willen praten. Het is niet zoals op de 27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

website van de PvdA staat: "Hart voor Delft wil niet praten". Dat heb ik nooit gezegd. Ik heb gezegd dat we het straks natuurlijk gaan hebben over waarom mensen niet naar de stembus gaan. Ik wil dat jullie ons wat dat punt betreft even met rust laten. Dat heb ik gezegd. We waren namelijk ook de eersten die het vijfpuntenplan aankondigden, op 15 juni. Meneer Maruf, als u het heeft over onwaarheden, is dat er dus één waar ik mij druk om maak omdat ik daar niks tegen kan doen. Maar goed, dat gezegd hebbende moeten we ook verder, ook met de PvdA. Ik heb ook met Leon aan de telefoon gehangen, volgens mij afgelopen zaterdag. Afgelopen week heb ik een stukje gelopen met de wethouder van STIP, want die kende ik nog niet. We hebben nader kennisgemaakt in het Westerkwartier. Dat was allemaal hartstikke leuk. De toenadering die we moeten zoeken, moet dus ook wederzijds zijn. Zoals ik al zei, staan er natuurlijk meerdere goede dingen in, zoals de lhbti'ers, het onderhoud van de sportparken, de gehandicapten. Mevrouw De Jongh Swemer heeft in de commissie al gezegd dat wij nog beheerplannen voor de Delftse Hout en het Hertenkamp missen. Dat zijn allemaal dingen waar wij in de toekomst over willen praten met dit college. Voor ons is ook belangrijk dat de humor een beetje terugkomt, want die mis ik een beetje.

Af en toe zou je eigenlijk een filmcamera moeten hebben waarmee je hiervandaan bekijkt hoe de mensen zitten te kijken. Ik kan daar een leuk voorbeeld van geven. Meneer Van der Woerd is er niet, maar de vorige keer zat mevrouw Gooijer hier voor de eerste keer als wethouder. Toen zei ze lachend tegen mij: "En Bram, hoe vond je dat ik het deed?" Toen gaf ik als antwoord: "Al zou je het niet goed doen, het komt vanzelf wel goed." Zo moeten wij er ook in gaan zitten. Een beetje humor hoort er dus ook bij. We hebben een aantal moties. Met die ene motie zijn wij als fractie natuurlijk blij, omdat daar een hoop dingen in staan waar wij onvrede over hebben of hadden. We hopen dat we daar na het zomerreces met elkaar uit gaan komen. Dat zal ook wel moeten, want je doet het tenslotte voor de stad. We dienen twee moties in. Daar ga ik mevrouw De Koning straks het woord voor geven. Wij steunen de motie Kinderarmoede, de motie over kennisuitwisseling met Oekraïne, de motie Energiearmoede en de motie Verzachting stijging woonlasten. Op de motie over onderhoud van voetbalveldjes en de motie Inkorten wachtlijsten voor schoolzwemmen wachten wij eventjes het antwoord van de wethouder af, voordat we daarop ingaan. Dit was mijn eerste termijn, want Sylvia Grobben steekt haar hand op om aan te geven dat er vijf minuten voorbij zijn. Ik heb altijd problemen met de spreektijd.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik net in het fractievoorzittersoverleg heb gezegd dat ik een blij mens ben door wat we de afgelopen dagen met de oppositie c.q. ook de coalitie voor elkaar hebben gekregen, al heb ik niet te veel aan de telefoon gehangen. Eén keer met Leon. Maar goed, dat vergeven we. We gaan verder en ik laat het hierbij voor de eerste termijn. De VOORZITTER: Hartelijk dank, meneer Stoop. U spreekt misschien soms voor recht voor z'n raap, maar ook altijd recht uit het hart. Dat is ongelofelijk belangrijk. De heer HOMBERGEN (PvdA): Het is een beetje apart om de stijlfiguur van de interruptie hiervoor te gebruiken, maar ik wil meneer Stoop bedanken voor het weer aanhaken. Ik hoop dat we met humor, samenwerking en goede interactie vier mooie jaren tegemoet gaan. Dus bedankt! De heer STOOP (Hart voor Delft): Ik heb in mijn betoog nog niet gezegd dat ik in ieder geval hoop dat wij, wat wij ook gaan doen of wat voor geld we ook uit gaan geven, met elkaar en onder elkaar duidelijk gaan kijken wat de prioriteiten zijn - dus niet wat wij hier in de raad

28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

vinden maar waar behoefte aan is in de stad - en dat we daar de prioriteiten gaan leggen. Dat vind ik belangrijk. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. De eerste motie is de motie Onderzoek stoppen onttrekking grondwater. Zij wordt een beetje eenzaam alleen door Hart voor Delft ondertekend, maar misschien krijg ik meer fracties over de streep. Hart voor Delft begrijpt waarom de vijfde afbouwstap van grondwateronttrekking tot op heden is stopgezet. Sinds vorig jaar, april 2021, is het stil rondom de stopzetting. Hart voor Delft heeft van diverse inwoners van het gebied verhalen gehoord over toename van het grondwater en daardoor overlast. In de voortgangsnotitie Grondwateronttrekking wordt alleen de zienswijze van de gemeente weergegeven. Hart voor Delft wil weten hoe perceel- en woningeigenaren deze stopzetting ervaren en of de gemeente meer de menselijke maat kan hanteren bij vragen en/of klachten van eigenaren bij grondwateroverlast.

Is het alleen de kelder die niet waterdicht is gemaakt of, als er geen kelder onder de woning zit, hoe is het dan mogelijk om de muren vochtvrij te houden? Hoe voorkomen perceeleigenaren die de grond willen bebouwen met gewassen dat er te veel zout in het oppervlaktewater in hun grond komt? De motie roept het college op tot onderzoek en hulp naar menselijke maat in het gebied na stopzetting van de vijfde afbouwstap en mogelijke volgende afbouwstappen. Dan de motie Theaternood. Hart voor Delft vindt de uitwerking in het coalitieakkoord en de Kaderbrief voor Theater de Veste maar smalletjes en te vrijblijvend. Vandaar deze motie. In verband met het exploitatietekort in 2023 vinden we het belangrijk dat er de komende jaren meer vaart achter de plannen gezet gaat worden om het theater te kunnen laten voortbestaan en om te zorgen dat het exploitatietekort niet om de nek van de gemeente Delft komt te hangen. Hart voor Delft wil de nadruk meer leggen op het bestaansrecht van het theater. Gaat het college een stappenplan maken of onderzoeken of renovatie/onderhoud goedkoper is dan nieuwbouw? Kan de bestaanszekerheid van het theater gegarandeerd worden in de huidige vorm met exploitatietekorten of met nieuwbouw, waardoor het theater meer inkomsten kan genereren? We hebben er overigens niets aan als dit theater onbewoonbaar verklaard gaat worden.

Uit de pas geleden afgeleverde jaarrekening blijkt dat de financiële positie van het theater er ondanks een positief rekeningresultaat structureel niet beter op wordt. Door rijksregelingen rond corona en door besparingen ten gevolge van de lockdowns is er een positief resultaat op de jaarrekening, net zoals bij de gemeente. Het positieve resultaat vloeit naar de algemene reserve Weerstandscapaciteit ten behoeve van de bedrijfsrisicoreserve. De bestemmingsreserve Covid-19 is hard nodig om dit jaar nog ingezet te worden. Waar staat het theater financieel als eind 2022 weer covidmaatregelen van kracht worden? Het theater heeft te kampen met een structureel tekort. Toereikende structurele middelen zijn noodzakelijk voor de continuïteit van het theater. Het Prinsenhof heeft het voor elkaar, Lumen heeft het voor elkaar, het Rietveld Theater heeft het voor elkaar en Theater de Veste zou het nakijken hebben? Omdat het haast heeft om voor het theater op te komen, dienen we deze motie in. VAK, TU en theatergezelschappen vinden hier hun thuis. Een exploitatietekort gaat jaarlijks alleen maar meer geld kosten. Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie M8.2.2 (Onderzoek stoppen onttrekking grondwater) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 30 juni 2022, constaterende dat:

29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

• • •

het eigenaarschap en beheer van grondwateronttrekking, welke sinds 1916 als koelwater werd gebruikt voor de industrie, sinds begin 2016 bij de gemeente Delft ligt; de grondwateronttrekking de natuurlijke grondwaterstanden in de regio verstoort, bodemdaling in de hand werkt en jaarlijks veel geld kost; dit redenen voor Delft zijn om de onttrekking te willen verminderen en te streven naar het geheel stopzetten ervan op termijn;

overwegende dat: • • • • •

•

er vier afbouwstappen zijn gezet (in 2017, 2018, 2019 en 2020) en een vijfde afbouwstap (Voortgangsnotitie Grondwateronttrekking Delft-Noord) weliswaar is voorbereid, maar beter kan worden uitgesteld; het aanpakken van wateroverlast onder de brede regie van het toekomstbestendig maken van de gemeente Delft ten aanzien van de voortschrijdende bodemdaling en klimaatverandering valt; de gemeente Delft op diverse punten de waterstand in het gebied monitort; voor schade als direct gevolg van het afbouwen van de grondwateronttrekking een Nadeelcompensatieregeling Afbouw Grondwateronttrekking Delft is opgesteld; de gemeente Delft perceeleigenaren en woningbezitters voortdurend aanspreekt op de eigen verantwoordelijkheid voor waterdichte huizen en het ontwateren van percelen in de voor de afbouw van de onttrekking gevoelige gebieden, waardoor perceeleigenaren en woningbezitters niets durven te laten horen met betrekking tot hun schade; inwoners in de Indische Buurt, Gistbuurt en rondom de molen te maken hebben met verzadigde vochtige muren en vochtige kelders als gevolg van het stoppen van de wateronttrekking;

verzoekt het college: • • •

te onderzoeken wat het stopzetten van de vijfde afbouwstap en mogelijk volgende afbouwstappen betekent voor de perceeleigenaren en woningbezitters in het gehele gebied; nu de vijfde stap door de gemeente is stopgezet, perceeleigenaren en woningbezitters in het gebied te begeleiden en te ondersteunen bij het gevolg van de waterschade op hun perceel en/of in hun woning; de raad uiterlijk 1e kwartaal 2023 te informeren over de voortgang van de onderzoeken en de ondersteuning en begeleiding van de perceel- en woningeigenaren,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van Hart voor Delft, de VVD, het CDA, de SP, Volt, Onafhankelijk Delft, GroenLinks en D66 wordt motie M8.2.6 (Theaternood) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 30 juni 2022, ter bespreking van de Kaderbrief 2022, constaterende dat het volgende in het coalitieakkoord is opgenomen:

30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

• •

'Wij onderzoeken wat de toekomst van een theater in Delft is. Wij maken een plan voor onderhoud en behoud van Theater de Veste. Dit vraagt voor 2023 al een voorstel met financiële consequenties'; 'Wij komen met een duidelijk toekomstperspectief op een theater in Delft. Wij kijken naar wat Theater de Veste nodig heeft om te blijven bestaan';

overwegende dat: •

•

het volgende in de Kaderbrief te lezen valt, onder 'Stelpost voor overige ontwikkelingen (€ 5.700.000): 'Het gaat daarbij bijvoorbeeld om Theater de Veste: Voor het tekort van het theater is vorig jaar een incidentele oplossing voor 2022 gevonden waarbij bewust is besloten om een beleidskeuze voor 2023 en verder aan een nieuw college over te laten'; in het coalitieakkoord nog geen concrete maatregelen en plannen zijn opgenomen om het exploitatietekort van Theater de Veste in de toekomst aan te pakken;

draagt het college op: • • •

de raad het plan voor onderhoud van Theater de Veste voor het kerstreces van 2022 aan de raad aan te bieden en de toekomstvisie zo snel mogelijk, uiterlijk zomer 2023; gezien de urgentie rondom Theater de Veste ten aanzien van het exploitatietekort (in 2023) dit zo spoedig mogelijk op te pakken en de raad op gezette tijden hierover te informeren; de raad inzicht te geven welk traject en tijdsplanning doorlopen gaat worden, voor 2023, met betrekking tot eventuele nieuwbouw van Theater de Veste, daar er in 2023 met een aanzienlijk exploitatietekort rekening gehouden moet worden en nieuwbouw een grote invloed kan hebben op een kleiner tekort,

en gaat over tot de orde van de dag." De heer HOMBERGEN (PvdA): Mevrouw de voorzitter, beste mensen. Voor ons ligt de jaarrekening van de gemeente Delft en de Kaderbrief voor het boekjaar 2023. Dat is, zoals dat heet, een beleidsarme Kaderbrief. Over de Kaderbrief en de bijbehorende stukken wil ik vanuit de PvdA het volgende opmerken. Als je de Kaderbrief oppervlakkig leest, lijkt de situatie van de gemeente Delft als die van vele andere gemeenten: een op zich sluitende begroting, niet bijzonder veel financiële ruimte. Er is nog veel afhankelijk van bijdragen van het Rijk en het coalitieakkoord van Rutte IV. Ook Delft is bijzonder afhankelijk van het Gemeentefonds en de herijking daarvan. Het document De staat van Delft laat ons echter veel meer zien over de wereld achter die financiële cijfers. Het vertrouwen in de politiek mag echt wel wat beter, met name onder de gewone man/vrouw in Delft. Veel Delftenaren, 40%, voelen zich eenzaam. Delftenaren sporten en bewegen relatief weinig en 43% van de bevolking heeft een lage tot matige zelfredzaamheid. Ook weten we uit andere bronnen dat er veel echte armoede in Delft is, dat er een groot tekort aan goede woningen is en dat we nog grote stappen moeten maken op het gebied van verduurzaming die iedereen kan meemaken; dat is niet onbelangrijk als je beneden de zeespiegel woont.

We zien ook dat Delft een stad is waar veel mensen kansrijk zijn en zich ontwikkelen, maar anderzijds ook een stad waar tweedeling bestaat en waar mensen niet mee kunnen komen. Dit alles baart de PvdA zorgen. Dat beeld noopt tot actie en tot samenwerking van de gemeente met hulporganisaties en andere overheden. Het vergt een intensieve inzet vanuit 31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

het college. Het coalitieakkoord geeft ons daarvoor een goede basis. Het akkoord komt voort uit een brede samenwerking van vijf partijen in de raad. De Kaderbrief, aangevuld met de doelen van het coalitieakkoord, zal leiden tot een begroting met meer inhoud. De doelen zijn gesteld en qua uitwerking heeft het college de opdracht gekregen de samenwerking te zoeken in de stad en ook hier in de raad, samen te werken met het Rijk en zich voor te bereiden op financiële bijdragen van het Rijk en op goed onderbouwde plannen, want Delft zelf heeft weinig ruimte om te investeren. Een eerste belangrijke stap is al binnen. Het Rijk heeft zojuist bekendgemaakt maar liefst € 60 miljoen bij te dragen aan onze gebiedsontwikkeling. Daarvan profiteert heel Delft. Ook bij andere onderwerpen, zoals verduurzaming of het tegengaan van ondermijning, hopen we op een bijdrage van het Rijk. Ook vele voorstellen van andere partijen uit de raad, zoals het vijfpuntenplan, geven een extra bijdrage aan de gestelde doelen. Dank daarvoor. Dank ook voor het procesvoorstel voor een transparante formatie. Alle formaties hebben een balans tussen transparantie en vertrouwelijkheid. We kennen de beelden van de wachtende journalisten in Den Haag en de weinig inhoudelijke reacties van de onderhandelaars. Soms liggen de stukken op straat of in de trein. In beide gevallen is dat niet zo handig.

Dit voorstel is echter mooi uitgewerkt en onderbouwd. Laten we dat de komende jaren goed doorspreken, want het stuk geeft een prima fundament voor discussie en uitwerking en een handvat voor na de verkiezingen. Dan de moties die langs zijn gekomen. Wat de motie over kinderarmoede betreft: het is eigenlijk een schande dat dit in Nederland bestaat. Het zou er niet moeten zijn. Wat dat betreft is deze motie ook symptoombestrijding, maar wij steunen de motie van harte. De kinderen moeten geholpen worden bij hun ontwikkeling, want dat voorkomt ook weer achterstanden in volgende generaties. We laten het wel nadrukkelijk bij het college om de gelden heel goed in te zetten, zodat ze ook precies bij de juiste kinderen terechtkomen. We wachten de reactie van het college op de motie over grondwateronttrekking af, maar de oorzaak/gevolgrelatie tussen de diepe grondwateronttrekking op meer dan 80 meter en het opkomen van het grondwater in de directe omgeving daarvan is ons niet helemaal duidelijk. Het lijkt heel simpel, maar we weten dat dat veel moeilijker is. Daar is echt expertise bij nodig.

De motie over Oekraïne dienen wij mede in, waarbij wij moeten aantekenen dat Oekraïne natuurlijk dichtbij is en dat we die steun van harte willen geven, maar dat we ook zien dat er ook heel veel andere brandhaarden in de wereld zijn die om aandacht vragen en waar we vanuit ons perspectief soms ook best iets aan zouden kunnen doen. Soms kan een kleine handeling, een inzet via Amnesty International of wat dan ook, van groot belang zijn. Dat willen we ook meegeven: dat het met deze motie, op ons continent, niet afloopt en niet sluit. De motie over de energiearmoede lijkt ons heel goed aan te sluiten op het coalitieakkoord. We wachten de reactie van het college af, maar volgens mij had de motie er niet hoeven te zijn, want volgens mij is het gevraagde er al. Een plan voor het theater is wat ons betreft een goed plan, met name om voor het komende jaar duidelijkheid te geven. Dat is essentieel. Ten aanzien van een goed plan voor de toekomst van De Veste vragen wij ons af of de tijdspanne daarvoor haalbaar is. We wachten daarop dus nog even de reactie van het college af.

32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Verzachting van de stijging van de woonlasten klinkt natuurlijk heel mooi, maar ik hoorde de heer Van Rijn zojuist al zeggen dat middelen nooit doelen mogen worden. Wat ons betreft is dit behoorlijk generiek. Ik denk dat we de gelden echt op de juiste plek moeten neerzetten om de ambities van het college waar te maken. Dan het onderhouden van de voetbalveldjes. Op zich klinkt het heel logisch, maar wij denken dat we wat dat betreft gerichter moeten kijken hoe we met die voetbalveldjes omgaan. We wachten de reactie van het college af, maar ik denk niet dat we deze motie steunen. Zij is wat te instrumenteel. Hetzelfde geldt voor de motie over het schoolzwemmen. Het is heel erg van belang dat iedereen in Delft kan zwemmen. Dat is in ons deel van Nederland echt essentieel, maar wat ons betreft is het heel erg de vraag of dit de methode is. Maar het is van heel groot belang dat alle kinderen kunnen leren zwemmen. De heer VAN RIJN (VVD): Ik moest die hele opmerking van de PvdA even laten bezinken, maar hoe denkt u dat mensen in de armoede of in de schulden komen? Omdat ze weinig te besteden hebben en omdat de lasten te hoog zijn. Kunt u niet overwegen om die motie gewoon te steunen? De heer HOMBERGEN (PvdA): Ik dacht al: waar blijft de heer Van Rijn? Ik bleef maar doorpraten.

Ik denk dat zaken zoals een goed minimumloon, waar iedereen gewoon fatsoenlijk van kan leven, veel essentiëler zijn. Ik denk dat het veel belangrijker is dat iedereen bestaanszekerheid heeft, gewoon als basis. We hebben als gemeente hier en daar lapmiddelen en die moeten we op de juiste plek inzetten. Een generiek middel als het verlagen van de woonlasten is natuurlijk mooi, maar Sinterklaas bestaat niet. Misschien zit hij hier ergens in deze zaal, maar we wachten dat even af tot december. De heer VAN DER SLUIS (SP): Dit komt niet consistent over. U zegt dat u de armoede structureel wil oplossen en niet incidenteel iets met potjes wil doen. Maar als je het structureel wil oplossen, doe je inderdaad iets aan het minimumloon - daar gaan we niet over - of aan de belastingen. Dan regel je het generiek: iedereen aan de onderkant van de maatschappij gaat er iets op vooruit. Op die manier lossen we het op. Dat is een structurele oplossing in plaats van hier en daar met potjes schuiven. Dat is precies wat u wilt. Bent u dat met me eens of niet? De heer HOMBERGEN (PvdA): Het zou heel makkelijk zijn om het met u eens te zijn. Eigenlijk ben ik dat ook, maar binnen de schaal van wat de gemeente kan doen, denk ik dat wij de oplossing niet in handen hebben. Die ligt een paar plekken verderop, in Den Haag, maar daarover zou ik het heel graag met u eens zijn.

De motie over de toekenning van de energietoeslagen hadden we net zo goed mede kunnen indienen, want dat is een hele mooie motie. We zijn een beetje terughoudend geweest met het mede-indienen van moties, maar deze motie hadden we zeker mede kunnen indienen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. We zouden het bijna vergeten, maar vier maanden geleden waren er verkiezingen, waarbij een groot aantal kiezers het niet de moeite waard vond om te gaan stemmen. Veel werd gehoord: het heeft toch geen zin, want er verandert toch niets. Inmiddels weten we dat de partijen die sinds twintig jaar samenwerken in een coalitie, dat weer gaan doen. Maar er zit wat beweging in: de VVD eruit en de 33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

ChristenUnie erin. Maar na een samenwerking van meer dan twintig jaar blijkt de fut er wel uit te zijn. Ik kan me dat ook wel voorstellen. Je zit daar bij elkaar aan een grote tafel. Iedereen zit elkaar een beetje aan te kijken, zo van: "Heb jij nog een idee?" "Uh, nee, ik niet. Jij?" "Nee, ik eigenlijk ook niet. O, misschien kunnen we nog een nieuw theater bouwen." "Dat hebben we twintig jaar geleden al gedaan." O ja, maar dat is toch best lang geleden. Kunnen we dat niet nog een keertje doen?" Iemand anders opperde: "Kunnen we niet voor ontbijt zorgen voor kinderen op school?" Iedereen werd ineens enthousiast: "Ja, voor alle kinderen, maar dan met een echte chef-kok erbij", riepen ze door elkaar heen. "Laten we uitrekenen wat dat kost. € 1,2 miljoen? O, dat is te duur." De heer MARUF (D66): Ik wachtte even tot het gelach voorbij was. Ik vond de aankondiging ook super, een lollige manier om om te gaan met de nieuwe coalitie. Maar op een gegeven moment ging het over de motie die wij mede hebben ingediend en werd er een grapje gemaakt over een chef-kok voor kinderen met armoede. Volgens mij is niemand daarbij gebaat. Wij vinden het in ieder geval een beetje flauw om die opmerking te maken bij een wezenlijk groot probleem. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik kom nog bij u terug; het komt goed. Ik zie dat gesprek in gedachte dus helemaal voor me.

Maar dan komt de jonge hond, die voor het eerst mee mag doen, met de opmerking: "We kunnen het toch ook aan de stad vragen? Dan maken we ruimte voor goede ideeën en dan zien we wel wat er op ons af komt." En zo geschiedde. Er kwam een inhoudsloos akkoord met de vraag van de coalitie erbij om dat verder in te vullen. Tegelijkertijd zat de oppositie niet stil. Teleurgesteld dat hun kiezers steeds genegeerd worden, zochten ze elkaar op, want op deze manier trek je de afgehaakte kiezers niet terug naar de stembus. Gezamenlijk hebben de SP, Hart voor Delft, de VVD, het CDA, Onafhankelijk Delft en Volt het vijfpuntenplan opgesteld. Wat we nu meemaken, is echt bijzonder. De oppositie snelt de coalitie te hulp. We bieden aan om samen te gaan overleggen om het wat sleetse coalitieakkoord op te frissen met onze goede ideeën en we komen - niet alleen de SP maar raadsbreed - met een motie met een voorstel dat wél haalbaar is om iets te doen aan het feit dat leerlingen 's ochtends geen fatsoenlijke maaltijd krijgen. Mevrouw DE BOER (STIP): Is de SP het niet met mij eens dat je, wanneer je echt wil samenwerken, ook moet kijken naar wat de goede punten in elkaars plannen zijn? Volgens mij staan wij ook heel positief tegenover punten in jullie plan.

Ik vind het een beetje makkelijk om te zeggen "visieloos" of "inhoudsloos", want volgens mij staan er best wel wat doelen in en mogen we daar ook wel recht aan doen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik snap dat u opkomt voor jullie eigen coalitieakkoord. Jullie hebben daar hard aan gewerkt en er veel tijd aan besteed. Er zullen ook vast goede dingen in zitten. Op het moment dat we die de komende jaren hier in de raad krijgen, zullen wij die ook zeker steunen. Ook als er nog nieuwe goede ideeën komen, vanuit welke partij dan ook, gaan we die steunen. Dat hebben we altijd gedaan en dat zullen we ook blijven doen. We zijn blij dat het nu een keertje ook andersom zo werkt. De coalitiepartijen moeten wel heel blij met ons zijn door alle steun die wij hun geven. Dat blijkt ook uit de brede steun voor onze moties. Dat was wel even wennen. De heer MARUF (D66): Ik wil een vraag stellen vanuit de inhoud, want op het proces en op houding gaan we elkaar niet vinden; dat is evident. Ik ben wel heel blij met de houding van de rest van de oppositiepartijen, die echt de toon van de verbinding aanslaan. Maar vanuit 34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

de SP worden ons heel veel compromissen verweten. Ik lees in het vijfpuntenplan dat de SP akkoord is gegaan met een plan om voor alle Delftenaren de woonlasten te verlagen, dus inclusief de allerrijksten. Is dat een compromis dat de SP pijn doet? Of denkt u: dat moeten we voor heel de stad doen? De heer VAN DER SLUIS (SP): Aan het begin, toen wij voor het eerst met het vijfpuntenplan kwamen, kwamen heel veel partijen naar ons toe met: goh, 5.000 sociale woningen erbij; goed gedaan! Dat klopt, maar het is natuurlijk in de hele raad zo dat het gaat om geven en nemen. Er zitten ook dingen bij waar wij minder enthousiast van worden. Aan de andere kant zijn wij niet structureel tegen lastenverlichting voor iedereen, hoor! Dat hoeft niet altijd zo te zijn. De heer MARUF (D66): Ik vind het mooi dat in het antwoord een reflectie zit waaraan volgens mij alle partijen moeten voldoen, namelijk dat je met elkaar gaat samenwerken en dat je vindt wat je kan geven en wat je kan nemen, met de opdracht voor héél de stad. Ik wil hier een vraag aan toevoegen, want ik vind het antwoord wel makkelijk. Wat zijn nou twee andere compromissen die de SP pijn hebben gedaan? De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik ga ook niet aan de coalitiefracties vragen welke dingen ze precies hebben moeten laten doen, welke dingen ze wel gedaan hebben, wat die gewonnen heeft en wat die gewonnen heeft.

Ik heb net geprobeerd om een samenvatting te geven. Dat is natuurlijk geen realistische weergave van wat er is gebeurd. Ik was er niet bij, maar ik ga nu ook niet precies navertellen hoe het bij ons is gegaan. Ik denk dat dat weinig toevoegt. Ik ga dus gewoon door met mijn verhaal. Ik denk dat het wennen was voor de oppositie maar vooral ook voor de coalitie. Dat bleek de afgelopen dagen, maar laten we dit ook als een basis voor de toekomst nemen, zodat alle kiezers kunnen zien dat er ook voor hen iets wordt gedaan. Wie weet bereiken we zo ook de afgehaakten, want dat die mensen zijn afgehaakt, is de schuld van de politiek. Het is dus ook onze taak om hen weer terug te halen. Ik sluit af met één dingetje. De fractievoorzitter van D66 heeft zojuist, net als in de commissie, heel goed uitgelegd waarom die schoolmaaltijden zo belangrijk zijn. Het klopt dat hij niet als eerste of als mede-indiener in de rij staat, maar in principe was het natuurlijk wel zijn idee en zijn initiatief. Dat heeft hij net ook verdedigd, net zoals mevrouw Gremmen van Volt. Maar voor mevrouw De Boer nog even het volgende. Jongeren krijgen geen eerlijke kans om zich goed te ontwikkelen als ze de dag niet goed gevoed kunnen beginnen. Dat heeft levenslange gevolgen voor deze kinderen en is een van de schadelijkste gevolgen van armoede. Ouders moeten moeilijke keuzes maken.

Laat ons één zorg van hen afnemen door ervoor te zorgen dat kinderen de dag altijd met een goede maaltijd kunnen beginnen. Dat doen we niet zozeer voor de ouders, maar meer voor de kinderen. Mevrouw DE BOER (STIP): Volgens mij gaf ik zojuist aan dat we normaal niet voor symptoombestrijding zijn, maar dat we dit probleem juist zo acuut vinden dat we vinden dat we daar wel naar moeten kijken. De dingen die meneer Van der Sluis zegt, begrijpen wij dus heel goed en daar maken we ons ook zorgen om. Volgens mij vinden we elkaar daar dus goed in. De heer VAN DER SLUIS (SP): Volgens mij hoor ik gewoon dat we het min of meer eens zijn. Over dit punt dan.

35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

De VOORZITTER: Het zou anders inderdaad een vreemde conclusie zijn aan het eind van het betoog. Door de fracties van de SP, Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft, Volt, de ChristenUnie, de VVD, het CDA, D66 en GroenLinks wordt motie M8.2.1 (Kinderarmoede) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 30 juni 2022, constaterende dat: • •

•

het aantal kinderen dat in armoede moet opgroeien, ondanks de toegenomen welvaart toeneemt, ook in Delft; in het coalitieakkoord is opgenomen: 'We doorbreken dat armoede van generatie op generatie wordt doorgegeven. We ondersteunen kinderen in gezinnen met armoede zo veel mogelijk met op het kind gerichte maatregelen' en 'We geven perspectief aan kinderen die opgroeien in armoede. We willen bijvoorbeeld niet dat kinderen met honger in de klas zitten; met scholen zoeken we naar oplossingen hiervoor'; gratis gezonde schoolmaaltijden daarnaast leiden tot betere schoolprestaties, wat kansenongelijkheid indirect dus ook bestrijdt;

overwegende dat: • •

het is de Delftse gemeenteraad breed gedragen is dat armoede aangepakt moet worden en Delftse kinderen ondersteuning verdienen; in het coalitieakkoord nog geen concrete maatregelen en plannen zijn opgenomen om kinderarmoede aan te pakken;

draagt het college op: • • •

de kosten voor het verstrekken van ontbijt voor schooltijd aan Delftse kinderen die dit nodig hebben, uit te werken en hier dekking voor te zoeken; te onderzoeken welke 'op het kind gerichte maatregelen' het meest kansrijk zijn om kinderarmoede aan te pakken in overleg met verschillende Delftse organisaties die armoede bestrijden (Voedselbank, kledingbank, etc.) en scholen; dit ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad, eventueel als onderdeel van de begroting en uiterlijk in te voeren met de start van het schooljaar 2023-2024,

en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Voorzitter. U heeft het allemaal gezien: de stoel naast mij is vandaag leeg. Bert bleek er helaas niet bij te kunnen zijn. We hadden natuurlijk verdeeld wat we vandaag zouden doen. Wellicht hoort u vandaag iets van de stijl van Bert terug in mijn verhaal. Dat komt doordat ik ook iets van hem heb overgenomen. Ik wil het in mijn termijn eerst hebben over de formatie, dan over het vijfpuntenplan en daarna over een aantal moties. Allereerst wil ik de oppositiefracties heel hartelijk danken voor hun kritische blik op het formatieproces en voor de constructieve punten die zij hebben aangedragen om het proces te verbeteren. Dat is echt een heel mooi startpunt om met elkaar verder na te denken over hoe wij het formatieproces over vier jaar in Delft vorm kunnen geven. Hoe we dat dit jaar in Delft hebben gedaan, lijkt in grote mate op het landelijke formatieproces. In het document staat terecht dat dat niet zo hoeft te zijn en dat we vrij zijn in hoe we dat 36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

vormgeven. Een van de belangrijkste punten die worden genoemd, is dat het primaat bij de raad hoort te liggen. Daar kunnen we ons helemaal in vinden. Ook een duidingsdebat zou goed zijn om als gehele raad de uitslag en het verkiezingsproces kritisch te beschouwen. Alle partijen hebben in het afgelopen formatieproces naar eer en geweten gehandeld, maar toch kan niet elke partij er meteen met een positief gevoel op terugkijken. Dat is jammer. Dat heeft er wellicht deels mee te maken dat er van tevoren relatief weinig is gesproken over hoe het proces zou moeten gaan en hoe het zou kunnen gaan. Het lijkt ons daarom goed om een werkgroep in te stellen die al ruim voor de verkiezingen nadenkt over een goede invulling van het formatieproces. Deze werkgroep kan een of meerdere formatiescenario's opstellen die in de raad besproken kunnen worden. Dat biedt ook de ruimte om verschillende mogelijkheden te onderzoeken voor het invullen van het formatieproces en wellicht ook om bij andere gemeenten een kijkje in de keuken te nemen, bijvoorbeeld in gemeenten die succesvol hebben gekozen voor het werken met een raadsakkoord maar ook in gemeenten die daar minder succesvol voor hebben gekozen. Dat is iets wat we zouden kunnen onderzoeken voor de volgende verkiezingen.

Door ruim voor de verkiezingen tijd te nemen om hier goed over na te denken, kunnen we hopelijk tot een breed gedragen plan komen waarbij we als gehele raad kunnen samenwerken in zo'n formatieproces en kunnen we samen op zoek gaan naar wat het beste is voor Delft. Ik ga nu in op het vijfpuntenplan en het coalitieakkoord. Gemeenschappen worden sterker als ze zorgen voor zwakken, rijker als ze zorgen voor armen en onkwetsbaar als ze zorgen voor kwetsbaren. Dit is een hele korte samenvatting van het boek "Morality" van opperrabbijn Jonathan Sacks. Zijn spiegel laat zien dat we alleen in onderlinge verbondenheid grote problemen aankunnen: onderlinge verbondenheid hier in de raadzaal, onderlinge verbondenheid hier in de stad. In de stad groeit die verbondenheid. Denk aan recente gebeurtenissen zoals het geboortefeest van Human House Delft, de theatervoorstelling Keti Koti 1873 en de viering/herdenking morgen "Verbinden door te verbreken". Hier in de raadzaal kan die verbinding er ook zijn. Misschien is het hier: verbinden door te confronteren. Oppositiepartijen willen een stadsbestuur dat midden in de stad staat. De coalitiepartijen willen een stadsbestuur dat midden in de stad staat. Beide groepen willen recht doen aan de verkiezingsuitslag. De pogingen om elkaar in gesprek te vinden tijdens het formatieproces, zijn mislukt. Dat kan anders; dat moet een volgende keer anders.

Dat heb ik net toegelicht. De coalitiepartijen hebben de oppositiepartijen echter wel gevonden in hun verkiezingsprogramma's. Alle verkiezingsprogramma's zijn aan het begin van de onderhandelingen bestudeerd. Van alle verkiezingsprogramma's is het een en ander terug te vinden in het coalitieakkoord. Het uitgangspunt was immers: maak gebruik van de wijsheid van de minderheid om plannen beter te maken. Als je het coalitieakkoord en het vijfpuntenplan over elkaar heen legt, zie je al snel dat er licht doorheen schijnt. Je kunt erdoorheen kijken, want ze overlappen elkaar heel veel. De overlap en de verschillen moeten we ontdekken en gebruiken. De politiek en onze stad zijn geen markt met contracten, transacties, opbrengsten, leveranciers en klanten. We zijn een gemeenschap, met allemaal onze eigen identiteit, overeenkomsten en verschillen, waarmee we samen de stad kleur geven. Ik ga nu in op een aantal moties. Er is vanavond al heel veel gezegd. Ik zal dus niet over alle moties iets zeggen, want er zijn al heel veel goede dingen gezegd. Eerst de motie Samen werken aan de Delftenaar centraal. Het is heel fijn dat we die samenwerking tussen oppositie en coalitie hebben weten te vinden. Dat is heel belangrijk en daar zijn we heel blij mee. Daarom zullen we uiteraard voor deze motie stemmen. Tegelijkertijd willen we wel

37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

benoemen dat we hopen dat het in het vervolg lukt om deze samenwerking te vinden via de reguliere wegen die er ook zijn om dit soort plannen voor elkaar te krijgen. We hebben een heel fijne samenwerking gehad met Frank Visser van het CDA en Rick van den Brink van STIP bij de motie (Kennis)uitwisseling met Oekraïne. Dank daarvoor; fijn dat het op die manier kon en fijn dat wij op deze manier de mooie kennisstad die Delft is, kunnen inzetten als Oekraïne aan wederopbouw toe is. Tot slot wil ik iets zeggen over de motie Inkorten wachtlijsten door schoolzwemmen te heroverwegen. Het is een sympathieke motie, want er is inderdaad een probleem en het is goed om daar aandacht aan te besteden. Het zou mooi zijn als we die wachtlijsten kunnen terugdringen. Nederland is een waterrijk land. Goed kunnen zwemmen is dus van levensbelang. Maar we zijn benieuwd waarom er wordt gekeken in de oplossingsrichting van gymleerkrachten. Voor zover wij weten, is er ook een tekort aan gymleerkrachten. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Wij hebben naar gymleerkrachten gekeken, want de gymleerkrachten op de basisscholen geven daar gymles, maar als er schoolzwemmen is, kunnen ze met deze kinderen meegaan in de bus. Dan kan daar dus meteen gebruik worden gemaakt van hun kennis doordat zij meedoen met het lesgeven. Daarom vragen wij specifiek daarom. Zij hebben een opleiding en zij mogen dat gewoon doen.

Een vrijwilliger is natuurlijk een ander verhaal. Er is een tekort, terwijl gymleerkrachten op school ook tussenuren of uitvaluren hebben. Scholen kunnen gewoon zelf bekijken hoe ze dit kunnen invullen en kunnen een gymleraar meesturen met de kinderen die gaan zwemmen. De VOORZITTER: Gaat u verder. Dat was het antwoord op uw vraag. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Ja, dat is heel fijn. Dat had mevrouw Gaal misschien ook in haar termijn kunnen doen, maar het is fijn om een antwoord te hebben, want dan kan ik daarop reageren. Ik snap waar het idee vandaan komt, maar ik werk zelf op een school en heb een beetje een beeld van gymleerkrachten. Zij hebben vaak niet heel veel tijd over op een dag. Ik vraag me dus af of zij er tijd voor hebben om mee te gaan met zo'n zwemles, want zij zijn gewoon gymles aan het geven. Maar ik ben benieuwd naar uw verdere termijn straks. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Er staat vandaag toevallig een stuk in het AD. Daarin wordt door een man van een vereniging gezegd dat het juist heel handig is om die gymleraar in te zetten. Dat is iemand die er verstand van heeft. Als ik u was, zou ik dus naar dat artikel kijken. Het staat in het AD-katern Delft. Doe daar dus uw voordeel mee, zou ik zeggen. De VOORZITTER: Mevrouw Koelewijn vervolgt haar betoog. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): Nee, dit was de laatste motie waarover ik iets wilde zeggen.

Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Goedenavond, voorzitter en andere toehoorders. Vanavond is de raadsvergadering over de Kadernota. Onafhankelijk Delft roept dit college maar meteen op om er meer te zijn voor iedereen in de stad en er in deze periode nog eens extra te zijn voor hen die het moeilijk hebben. We krijgen van velen uit de stad te horen dat zij niet gehoord en niet geholpen worden, dat er een ontmoedigingsbeleid wordt toegepast en dat hun de zin om te gaan stemmen is ontnomen. Daarom willen wij, Onafhankelijk Delft, dat er ingezet wordt op vertrouwen, op vertrouwen door onze inwoners in het stadsbestuur. 38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Nu hebben we eigenlijk een zeer scheve verhouding, mede doordat mensen zeggen dat het niet uitmaakt of zij door de hond of door de kat worden gebeten. Ook Onafhankelijk Delft doet mee aan het vijfpuntenplan om in lijn met Samen sterk, onze verkiezingsslogan, krachten te bundelen. U heeft inmiddels kennis kunnen nemen van de vijf hoofdpunten. We hopen dat u het net zo serieus opvat als wij en dat u hier werk van maakt. De zak met geld moet gewoon eerlijker worden verdeeld over alle Delftenaren en hun belangen, zodat niet sommigen meer gelijk zijn dan anderen, zoals mensen in de stad ons zeggen. Wij hebben meegestemd om het Rietveld Theater te ondersteunen. Wij zien hier echter graag ook iets voor terug voor de Delftenaar met een lege portemonnee, zodat zij wellicht ook eens naar een voorstelling kunnen. Wij zullen hier graag met hen over in gesprek gaan. Wij gaan ons deze periode namelijk echt keihard inzetten voor alle Delftenaren om te proberen het vertrouwen te helpen herstellen. We hopen dit met uw hulp en de hulp van alle fracties te bewerkstelligen.

De miljoenen vliegen hier weer de portemonnee uit voor een Warmteplan, maar weet u dat in onze stad mensen uit stelen gaan omdat zij geen eten kunnen kopen en omdat de Voedselbank hen te hoog inschat wat inkomen betreft? Wat doet de Voedselbank met zijn norm nu alles veel duurder is geworden en het inkomen niet meer toereikend is en wat gaan wij hier met z'n allen aan doen? Wij moeten rekening gaan houden met de Delftenaar in hoge voedselnood. Kinderen met rammelende buik naar school of bed en andere armoede; nee, dat kan echt niet in onze stad. Daarom dienen wij van Onafhankelijk Delft de motie Kinderarmoede met vele andere fracties mede in. Mensen die eerder hun rekeningen net konden betalen, komen nu in de knel. We horen dat er schrijnende gevallen van diefstal zijn. Wellicht kan de burgemeester haar licht hier eens over opsteken. En ook deze zomer zitten weer Delftenaren drie hoog achter in de hitte. Nergens kunnen ze nog verkoeling vinden. Weer een "niet", weer een zomer afzien met je jankende kinderen en de moedeloosheid die toeslaat. Mensen raken geestelijk gebroken, met alle gevolgen van dien. De hele coronacrisis heeft er flink in gehakt en velen van ons zijn de dupe geworden van ziekte, de nasleep, ontslag of iets anders. Ook de zwembaden in Delft hebben het hard gelag ondervonden. Veel zieke zweminstructeurs zijn weggegaan, op zoek naar een beter betaalde baan.

Want zeg nu eerlijk: de hele dag binnen zitten in een omgeving vol chloorgeuren is ook niet je dat. In ieder geval is er nu dus een enorme wachtlijst om kinderen zwemmen te leren, meer dan een jaar. Beide zwembaden in Delft hebben hiermee te maken. Wij moeten als raad en college actie ondernemen. Kinderen kunnen niet vroeg genoeg leren zwemmen. U voelt 'm al aankomen: Onafhankelijk Delft en de SP dienen een motie in over schoolzwemmen. Help door elkaar te helpen vooruit te komen. Help onze kinderen tegen de gevaren van water en help de zwembaden. Ook zij zitten met de handen in het haar. En dan even over een paar wijken, waar verpaupering eerder regel is dan uitzondering en waar sprake is van criminaliteit in allerlei soorten. Het Tanthof is rond de Bikolaan zo'n plek aan het worden. Hebben deze mensen geen recht om veilig te wonen, om 's avonds gewoon lekker even een balletje te trappen op een speel- of voetbalveldje? Een aantal van die veldjes is zwaar onder de maat. De gemeente Delft heeft deze slecht onderhouden: enorme kuilen waar je je nek door kan breken en rommel. Dit zie je niet bij de Hof van Delftlaan of de Olofsbuurt. Ook in andere wijken ziet het er pico bello uit. Daar is het gewoon keurig geregeld. De aandacht gaat altijd naar de Buitenhof of de Poptahof, maar vergeet het Tanthof niet. De veiligheid moet vooropstaan. Dit zal de VVD zeker aanspreken.

Daarom een zwaar middel als een motie om de boel netjes te houden, maar een toezegging van de wethouder is natuurlijk ook altijd goed. 39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Mensen willen gelijk behandeld worden. Laat dit dan ook echt voor ons gelden in de stad, want niet iedereen voelt dit hier zo. Laten wij als raad en college laten zien dat eenieder ertoe doet in onze mooie stad en dat het voor eenieder goed wonen, werken, ondernemen en recreëren is. Wij dienen met diverse fracties moties mede in, waaronder de motie Kinderarmoede, de motie Kennisuitwisseling, de motie Minder energiearmoede, de motie Samen werken aan Delftenaar centraal, de motie Theaternood en de motie Verzachting woonlasten, naast onze eigen moties over het onderhoud van speelveldjes en het heroverwegen van schoolzwemmen. Wij vinden het natuurlijk fijn als iedereen die moties zou steunen, want het gaat om de mensen in de stad en niet om het hier behalen van een eerste prijs. Door de fractie van Onafhankelijk Delft wordt motie M8.2.8 (Onderhouden speelveldjes) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 30 juni 2022, constaterende dat: • • •

diverse (voetbal) speelveldjes in Delft niet zijn onderhouden; spelen en voetballen hier niet te doen zijn; gebruikers door slecht onderhoud en kuilen hun enkels etc. bezeren;

overwegende dat: • • •

de gemeente een zorgplicht heeft op de door haar aangeboden speelveldjes; ongelukken voorkomen beter is dan genezen; speelplezier gezond is voor lichaam en geest;

draagt het college op te zorgen dat op de aangeboden speelveldjes voldoende onderhoud wordt gepleegd, zodat ze veilig gebruikt kunnen worden, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van Onafhankelijk Delft en de SP wordt motie M8.2.9 (Inkorten wachtlijsten door schoolzwemmen te heroverwegen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, bijeen op 30 juni 2022, constaterende dat: • • • • •

er een groot tekort is aan zwemmeesters en juffen bij de Delftse zwembaden; de oorzaak deels veroorzaakt is door de coronacrisis, door ziekte en doordat mensen een andere, beter betaalde baan vonden; de wachtlijsten tot voorbij één jaar gaan; de zwembaddirectie met de handen in het haar zit hoe dit op te lossen; kinderen gevaar lopen;

overwegende dat:

40

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

• • • •

een zwemdiploma een must is in ons waterrijke land; verdrinkingsgevaar op de loer ligt als kinderen niet tijdig zwemmen leren; inzet van niet-gediplomeerden geen optie is i.v.m de veiligheid; zwembaden, in overleg, gebruik zouden kunnen maken van bijvoorbeeld gymleraren die al gediplomeerd zijn en mee kunnen met schoolzwemmen;

draagt het college van Delft op om te onderzoeken of schoolzwemmen kan helpen dit probleem te ondervangen en schoolzwemmen te heroverwegen, en gaat over tot de orde van de dag." De VOORZITTER: Alle fracties zijn aan het woord geweest. Er is geen behoefte aan een schorsing. We gaan dus gelijk door naar de wethouder Financiën. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. We hebben hier vanavond het gesprek over de Kaderbrief. We hebben het woord "Kaderbrief" eigenlijk heel weinig gehoord. Het ging vooral over het vijfpuntenplan, het coalitieakkoord en andere woorden, maar vandaag bespreken wij uiteindelijk de Kaderbrief, de beleidsarme Kaderbrief, want dat is eigenlijk de start en de opdracht om uiteindelijk onze programmabegroting op te kunnen stellen. Daarvoor zijn we hier natuurlijk ook bij elkaar: om de input te ontvangen en uiteindelijk daarmee aan de slag te gaan. Hoewel u er niet heel specifiek naar heeft gevraagd, is een van de belangrijke elementen in de vaststelling van de opdracht die we uiteindelijk mee gaan nemen wat er nog uit de Meicirculaire komt. Ik heb u daar niks over horen vertellen, maar het lijkt mij toch goed om daar kort op in te gaan. Op 1 juli is de Meicirculaire gepubliceerd. De heer VISSER (CDA): Er is veel gezegd, maar ik meen me toch te herinneren dat ikzelf vragen heb gesteld over de Meicirculaire en de gevolgen daarvan.

Mevrouw De Boer ging eerder in de commissie ook in op de gevolgen van de Meicirculaire voor de looncompensatie en de inflatiecompensatie. Misschien kan de wethouder dat dus meteen meenemen in haar beantwoording. Wethouder HUIJSMANS: Ja, ik had natuurlijk scherp moeten zeggen dat vanuit het CDA wel vragen zijn gesteld over de gevolgen ervan, maar volgens mij is het goed om het iets breder te trekken dan puur de gevolgen voor de loon- en prijsontwikkeling. Met de Meicirculaire zoals we die hebben ontvangen, ontstaat een positief beeld, zeker ten opzichte van de eerdere circulaires die we hebben ontvangen. Normaal gesproken geven we daar dan als college een nette reactie op en zeggen we wat we uiteindelijk kunnen "doorwerken" richting de programmabegroting. Maar vervolgens kregen we afgelopen vrijdag nog een brief, vanuit de VNG, waarin staat dat er toch wel wat zorgen zijn over hoe het precies zit met deze Meicirculaire. Dat komt met name doordat er nieuwe informatie kwam over het financiële beeld, waarmee een nog positiever verhaal naar voren komt. Dat heeft te maken met het niet met de werkelijke uitgaven van het Rijk laten meebewegen van de volumecomponent van het accres. Het bedrag dat nu is vastgesteld, wordt gewoon vastgeklikt. Tot 2025 beweegt dat niet meer mee. Daarmee hebben we te maken met een verhaal dat heel positief voor ons uitpakt.

Daar zijn we ook wel blij mee, maar dit maakt ook dat er flink wat onzekerheden zijn, want dit verhaal levert tot 2025 een beeld op. Het is heel onduidelijk wat er vervolgens gebeurt, terwijl we wel een programmabegroting moeten maken die tot 2026 duidelijkheid geeft. Voor dat ene jaar zijn verschillende woorden uitgesproken, zoals "ravijn", "krater" of "afgrond", maar alles bij elkaar betekent dit dat we als college toch nog met behoorlijk wat onzekerheden te maken hebben en ook goed het gesprek zullen moeten voeren over hoe we dat vervolgens met elkaar gaan tackelen. 41

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2022

Wat de vragen over de gevolgen voor de loon- en prijscompensatie betreft: we hadden daarvoor € 3 miljoen gereserveerd voor de reguliere bijstelling in de programmabegroting. Nu is er in de reactie op de Meicirculaire € 4 miljoen beschikbaar. Dat deel hebben we dus zeker meegenomen, maar er zitten natuurlijk nog meer vragen achter, want de bedragen die nu naar boven komen, zijn echt groter, zijn allemaal incidenteel en hebben allemaal ook het vraagstuk van "wat kunnen we hiermee en wat gebeurt er als er straks, in 2026, niks meer te besteden valt?" Dat maakt dat we als college zeggen dat we daar natuurlijk hele mooie dingen mee kunnen doen en dat we straks ook heel benieuwd zijn naar de gesprekken die na de zomer volgen bij de bespreking van het vijfpuntenplan en een nadere duiding van het coalitieakkoord. Daar zult u als raad ook zeker goed met elkaar over in gesprek moeten, want er is incidenteel ruimte. Maar we hebben ook nog een heleboel opdrachten die we eerder hebben meegekregen van de raad, want er zijn hier flink wat plannen vastgesteld waarvan we uiteindelijk moesten concluderen dat de plannen mooi waren, maar dat de dekking nog niet rond was. Die liggen gewoon op een stapel te wachten. We horen nu vanuit dit gesprek een aantal zaken omhoog komen. Er liggen ook moties.

Dat alles bij elkaar zal ook echt een gesprek moeten zijn vanuit de raad: hoe wil de raad richting geven en hoe wil de raad prioriteren? Meneer Stoop gaf het heel duidelijk aan: wat is nou goed voor deze stad? Dat zijn uiteindelijk de richtinggevende keuzes die in de programmabegroting worden gemaakt. Daar is, zoals gezegd, wel enige ruimte om mee te bewegen; noem dat "lucht". We gaan ook zeker aangeven wat daar wel of niet in kan. Er is een aantal keren gevraagd of het college een reactie op het vijfpuntenplan kan geven. Het lijkt me goed om dat te doen, want een aantal elementen zitten al ergens in staand beleid. Met enige aanpassing kunnen we daar natuurlijk een voorstel voor doen. Er zitten ook zaken in waarvan we zeggen: zouden we dat zo moeten doen, gelet op het feit dat dat gevolgen zou hebben? Volgens mij is het dus goed als jullie dat bij het bespreken van de zaken - jullie noemen dat "een raadsconferentie" - bekijken, want dan wordt voor ons ook helder hoe er richting wordt gegeven en hoe de programmabegroting zo goed mogelijk kan worden gevuld met de voorstellen waarvan u als raad vindt dat de stad die nodig heeft. Daarbij kunt u de keuzes afwegen en zeggen waaraan u het geld wilt besteden. Zoals aangegeven liggen er immers nog verschillende plannen die dekking vragen.