Handelingen 3 april 2025

De heer VALK (CDA): We hebben in de commissie met elkaar afgesproken dat we vanavond in deze raadsvergadering het voorstel zouden behandelen. Dat schept natuurlijk verwachtingen in de stad en bij iedereen; kijk naar de volle tribunes. Wat ons betreft zijn we er klaar voor om vanavond het besluit te nemen. Hoewel ik het helemaal met u eens ben dat het wat verwarrend verlopen is, is dit onderwerp vanavond besluitrijp.

25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Ik had het over een betrouwbare overheid. Toen we vorig jaar de € 3 miljoen voor het Integraal Huisvestingsplan vaststelden, hebben wij als CDA en ook andere partijen de link met het Rietveld Theater al gelegd en hebben we gezegd dat dat wat ons betreft ten goede komt aan de verbouwing van het Rietveld Theater als het er inderdaad in slaagt om een goed businessplan te maken. Dat ondersteunt ook waarom wij vanavond voor dit voorstel gaan stemmen. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Voorzitter. Vandaag besluiten we over het gebouw het Rietveld Theater. We investeren in een van de gebouwen die in gemeentelijk bezit zijn. Het belang dat we als gemeente moeten investeren in stenen om cultuur in onze stad mogelijk te maken, heeft het IHP Cultuur, dat we dus nog gaan bespreken, goed zichtbaar gemaakt. Deze plek zal in een netwerk van cultuurplekken in de stad een belangrijke rol krijgen. Zoals we in de commissie al hebben toegelicht, vindt GroenLinks het belangrijk om te investeren in deze voorziening, zodat we plekken voor cultuur maken en beleven en zodat we ontmoeten mogelijk maken voor iedereen. Afgelopen zondag mocht ik genieten van het musicaloptreden van mijn dochter in HAL015 als resultaat van een cursus bij de VAK. Ik heb van dichtbij mogen meemaken wat het oplevert als die twee organisaties samenwerken en wat het podium met kinderen doet.

Echt genieten! We willen graag dat ieder kind in Delft dat daar interesse in heeft, daartoe ook de kans krijgt. In de commissie gaven we ook aan dat deze plek toegankelijk moet zijn voor alle Delftenaren. Dank aan Onafhankelijk Delft en de PvdA voor het opstellen van de twee moties die dit zowel vanuit het perspectief van de bezoeker als vanuit het perspectief van de maker benadrukken en die de wethouder en de Stichting Rietveld Theater vragen om hier echt werk van te maken. Deze inbreng maakt volgens mij ook helder dat we de moties van Hart voor Delft en de VVD niet zullen steunen. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Hoe gaat u aan alle andere culturele instellingen uitleggen dat we er één alvast een hap uit de taart gegeven hebben en dat zij maar even moeten wachten? Mevrouw WESSELS (GroenLinks): We hebben op dit moment alleen de ingrediënten om mogelijk in de toekomst een taart te gaan bakken, maar de taart is nog helemaal niet klaar. Die kun je dus ook nog niet verdelen. We hebben alleen op een eerder moment een bepaald bedrag, die € 3 miljoen, gereserveerd om deze stap te kunnen zetten.

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Hoe noemt u dan de € 30 miljoen die eerst voor het Integraal Huisvestingsplan bestemd was en die nu geslonken is naar € 27 miljoen? Daarvan is bij onze presentatie vorige week daadwerkelijk gezegd dat dat komt doordat er € 3 miljoen voor het Rietveld Theater uit is gehaald. Dat noem ik "een hap uit de taart". Mevrouw WESSELS (GroenLinks): U heeft het iedere keer over € 30 miljoen, maar die hele € 30 miljoen is nog helemaal niet begroot.

26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Na het kleine debatje van zojuist tussen Hart voor Delft en GroenLinks begin ik gelijk maar met wat ook een stemverklaring kan zijn over de motie van Hart voor Delft. De ChristenUnie sluit zich vanavond helemaal aan bij de bewoordingen van het CDA. De ChristenUnie heeft in de commissie gevraagd om het wél integraal te behandelen. Toen is besloten om dat niet te doen. Dat is toen democratisch vastgesteld. Het ligt nu dus voor. Wat ons betreft kan deze motie dus niet. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ik begrijp misschien niet helemaal wat de orde van de raad en van de commissie is, maar in een commissie nemen wij geen besluiten. Ik begrijp u dus echt niet. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): De ChristenUnie heeft daar voorgesteld om de behandeling van het Rietveld Theater tegelijk met het IHP te behandelen. Dat is niet doorgegaan. Daarom zitten we hier nu met dit en daarom hebben we het hier nu ook over. We stemmen vanavond over het voorstel van de gemeente om te investeren in het gebouw Rietveld. De ChristenUnie zal daarvoor stemmen. Hierin kunnen de Stichting Rietveld Theater en de VAK hun culturele activiteiten voortzetten. Na jaren van onzekerheid krijgen vrijwilligers en kunstenaars weer een vaste plek. Dit zorgt voor een nieuwe culturele broedplaats in de binnenstad.

Wel heeft de ChristenUnie een aantal zorgen die we in deze eerste termijn willen noemen. Het is al eerder gezegd: de Stichting Rietveld draait vooral op vrijwilligers. De gemeente vraagt de stichting nu om een hoge huur te betalen en haar activiteiten bijna te verdubbelen. We vragen de gemeente en de stichting om te blijven overleggen over wat haalbaar en duurzaam is. De gemeente mag straks niet vastzitten aan hoge kosten voor het gebouw, terwijl de samenleving zelf ook geld nodig heeft. Wij vertrouwen er ook op dat dit soort overleggen gaan plaatsvinden. We zijn dan ook benieuwd naar de reactie van de wethouder op de motie van de Partij van de Arbeid. De ChristenUnie heeft sinds 2021 gezegd dat de verbouwing moest beginnen. We hadden liever gezien dat de stichting toen het pand zelf had kunnen kopen en beheren. Door allerlei onderzoeken en het IHP is veel vertraging ontstaan en zijn de kosten gestegen. Er is al € 1 miljoen uitgegeven, terwijl er nog niets aan het gebouw is gedaan. Wij vertrouwen erop dat de gemeente alles doet om extra kosten te voorkomen en samen met de Stichting Rietveld naar een goede oplossing te zoeken. We vertrouwen ook op het proces hier in de gemeenteraad ten aanzien van de controlerende taak bij de begroting. Daarom zullen we niet voor de moties van de VVD stemmen. Onze laatste zorg gaat over de staatssteun.

We hebben hier technische vragen over gesteld. De antwoorden zijn gedeeld met de gemeenteraad en zijn op ons verzoek ook op het RIS geplaatst. Hierdoor heeft de ChristenUnie geen motie ingediend over staatssteun. We willen dat deze antwoorden openbaar zijn, zodat iedereen ze kan lezen. We vinden het belangrijk dat de Europese Commissie onafhankelijk naar de steun kijkt. Ook moet de gemeenteraad betrokken blijven bij beslissingen als er 27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

mogelijk sprake is van ongeoorloofde staatssteun, want als dat zo is, zullen er maatregelen en mogelijk boetes volgen. We willen voorkomen dat de steun van de gemeente ook de lokale economie verstoort. Het is niet wenselijk dat overheidsgeld in strijd komt met de kracht van de samenleving. Daarom is het oordeel van de Europese Commissie natuurlijk van groot belang. Tot slot: we vinden dat geld voor cultuur vooral naar de makers en uitvoerders van cultuur moet gaan. Natuurlijk zijn gebouwen nodig, maar het vastgoedbeleid moet hierover beslissen. Zo zullen we ook naar het Integraal Huisvestingsplan Cultuur kijken. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voorzitter. Wij zouden kort kunnen zijn door ons volledig aan te sluiten bij de woorden van D66 over dit onderwerp, maar ik wil nog een aantal dingen toelichten, aangezien ik dit toch voorbereid heb. U kent misschien het gezegde "terwijl de architect blijft tekenen, stort het huis in". In dit geval geldt dat voor het Rietveld Theater en eigenlijk ook voor ons eigen gemeentelijk vastgoed. Als raad hebben we de beslissing over de renovatie van ons eigen pand al jaren voor ons uitgeschoven met het laten uitzoeken van verschillende scenario's voor theaters in de stad en andere mogelijke locaties en hebben we de beslissing nogmaals verschoven in afwachting van een IHP Cultuur waar wij als raad zelf om gevraagd hebben.

Bij de vorige bespreking van het Rietveld Theater hebben we het college meerdere malen gevraagd of het Integraal Huisvestingsplan Cultuur ons een totaal andere voorstelling van de ruimtebehoefte van culturele huisvesting zou laten zien, namelijk dat er op dit moment een grote behoefte is aan iets anders op cultuurgebied dan voldoende ruimte voor podiumkunsten in onze stad. Dat werd ons destijds niet beloofd, maar toch hebben we als raad deze beslissing opnieuw voor ons uitgeschoven, maar net niet ver genoeg voor de vaststelling door de raad van het IHP Cultuur. Het mag duidelijk zijn dat Volt geen voorstander is van het verder uitstellen van de beslissing en daarom het voorstel van Hart voor Delft niet steunt. Sympathieker vinden wij de motie van D66 en de ChristenUnie, maar laten we wel wezen: op deze manier hadden we het besluit evengoed al maanden eerder kunnen nemen. Voor Volt zijn cultuur en het behoud van de podiumkunsten in Delft belangrijk voor hoe Delft er volgens ons de komende jaren uit moet zien en voor wat wij nodig hebben voor onze groeiende stad. Mevrouw WENTINK (STIP): Voorzitter. In de commissie was er vanuit meerdere partijen steun voor de verbouwing van het Rietveld Theater. Dat vindt STIP goed om te horen. Na jaren van onzekerheid voor het Rietveld is het tijd om als raad de knoop door te hakken en te starten met de verbouwing.

Graag ga ik in op de voorliggende voorstellen. Ik begin met de motie van Hart voor Delft over het eerst bespreken van het IHP Cultuur. Hoewel wij het ook logischer hadden gevonden om deze onderwerpen samen te behandelen, is STIP tegen deze motie. Het Rietveld Theater wacht al jaren. Met iedere maand wachten blijven ze in onzekerheid en worden de bouwkosten alleen maar duurder. We hebben voldoende informatie om nu die keuze te maken. Daarom willen wij dit vanavond graag doen. 28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Wij vragen niet om jaren te wachten. Het Integraal Huisvestingsplan staat eigenlijk al de eerstkomende vergadering op de agenda. Het is dus niet zo dat er dan heel veel extra kosten worden gemaakt. Hoe ziet u dat? Mevrouw WENTINK (STIP): De eerstvolgende commissievergadering is weliswaar volgende week, maar de eerstvolgende raadsvergadering duurt nog een aantal weken extra. Daarnaast hebben we vanuit de stukken begrepen dat er contracten zijn die aflopen. Die extra weken of maanden wachten zorgen dus wel degelijk voor vertraging. Dat willen wij niet. Aangezien we het Integraal Huisvestingsplan nog met elkaar moeten bespreken, steunen we wel het amendement van D66, zodat we de financiering uit het juiste potje halen. Het volgende financiële voorstel betreft de motie van de VVD over het financiële plafond. Deze motie achten wij overbodig. De raad heeft het budgetrecht en er kan bijgestuurd worden via de P&C-cyclus of indien nodig eerder. Wel vinden wij het belangrijk dat de wethouder ons goed op de hoogte houdt van de ontwikkelingen rondom de verbouwing. De andere VVD-motie, over de exploitatie, steunen we ook niet, omdat het Rietveld al een businesscase heeft die ook al extern is beoordeeld. Dit geeft ons voldoende vertrouwen in het exploitatiemodel.

Mevrouw VOOGT (VVD): Ook aan mevrouw Wentink deze vraag: eerder is wel gestemd voor het budgetplafond voor het Prinsenhof; waarom stemt u dan niet ook voor dit voorstel? U stemde eerst wel voor het ene voorstel, maar dit voorstel zou u niet willen steunen. Ik ben benieuwd waarom dat zo is. Mevrouw WENTINK (STIP): Bij het Prinsenhofmuseum waren wij ook zeer kritisch over de motie over het financiële plafond, maar uiteindelijk hebben we toen wel voor die motie gestemd, omdat zij ook vroeg om het uitzoeken van bepaalde dekking. Voor de verbouwing van het Rietveld Theater is de dekking al gevonden en wij gaan daarmee akkoord. Tot slot zien wij de verbindende functie van het Rietveld Theater als een belangrijk uitgangspunt. De motie van de Partij van de Arbeid is in de kern sympathiek, maar wij vragen ons af wat zij toevoegt aan de bestaande plannen, aangezien ook in de constateringen staat dat het Rietveld dit al gaat doen. Wij horen graag de visie van de wethouder hierop. Dit geldt ook voor de motie van Onafhankelijk Delft over de toegankelijkheid en de bekendheid van het Rietveld Theater. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Het blijft heel jammer dat door het college eigenlijk nooit genoeg geld wordt gebudgetteerd voor cultuur. Het is en blijft gek dat cultuurinstellingen met elkaar moeten concurreren, terwijl ze allemaal even 29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

belangrijk zijn. We geven miljoenen uit aan een eenvoudige en onnodige fietsbrug, maar bij cultuur doen we het met de kruimels die overblijven. Binnen de SP-fractie hebben we echt zitten dubben over ons standpunt over het Rietveld Theater. Als je twijfelt, is de beste manier om terug te vallen op je verkiezingsprogramma. Daar staat heel simpelweg in dat de SP voor het openhouden van kleine podia is. Tegelijkertijd wil de SP ook dat we projectontwikkelaars zo veel mogelijk buiten de deur houden. In het geval van het Rietveld Theater zou het zonde zijn om de boel te verkopen en zo onze zeggenschap over het pand te verliezen, zoals de VVD net heeft voorgesteld. Het Rietveld Theater is het waard om het in eigen handen te houden. Daarom stemmen wij voor de grote investeringen in dit theater. Wethouder VAN VLIET: Voorzitter. De raad begon het debat met de woorden van mevrouw Dijk, die zei dat het plan nu direct uitvoerbaar is, dat we nu moeten doorpakken en dat het bij dit project niet alleen om de stenen draait, maar vooral ook om de mensen in het Rietveld Theater. Dat zou ik van harte willen ondersteunen. Ik ben dan ook heel blij dat we vanavond dit debat voeren en dat u daar straks een besluit over gaat nemen. Het amendement van D66 is een correct amendement. Er was eerder voorgesorteerd op het gelijktijdig behandelen van het IHP en het Rietveld.

Nu dat niet zo is, kloppen de verwoordingen zoals die in het amendement staan beter. Wij ondersteunen dus het amendement. Motie 6.2.4 van Hart voor Delft roept op om dit vanavond niet te behandelen. U kunt zich voorstellen dat wij daar als college geen voorstander van zijn, maar ik wil hier toch wat meer woorden aan wijden, want in de motie wordt ook gesproken van een zogenaamde voorkeursbehandeling voor het Rietveld Theater. Ik wil hier echt nog eens met woorden aangeven waarom daar echt geen sprake van is. U heeft als raad een Cultuurkader vastgesteld, waarin u doelen heeft gesteld voor cultuur in Delft, onder andere dat veel meer mensen naar cultuur gaan en van cultuur genieten, maar ook dat veel meer mensen op een podium staan. Het is belangrijk dat wij daar voldoende plek voor hebben. Het IHP Cultuur, dat u weliswaar nog niet behandeld heeft maar wel heeft kunnen lezen, laat zien dat er in Delft een groot tekort is aan vierkante meters voor podiumkunsten. Deze verbouwing van het Rietveld Theater zou er juist voor zorgen dat daar wel vierkante meters voor beschikbaar zijn. En dan specifiek over het Rietveld; het is niet zomaar een voorstel. Het Rietveld Theater zit al jarenlang in het pand, in een oud schoolgebouw, en heeft daar met een klein aantal betaalde medewerkers en meer dan 100 vrijwilligers een pand van gemaakt dat echt leeft en bruist.

Daarmee hebben ze laten zien - het zijn dus niet alleen mooie woorden - dat zij echt invulling geven aan de doelen die u als raad stelt: doelen op het gebied van cultuur, maar ook op het gebied van ontmoeten. Het staat buiten kijf dat op die punten mooie dingen gebeuren. Veel partijen vragen aandacht voor ondernemerschap. Als één partij hier ondernemerschap laat zien, is dat de Stichting Rietveld Theater, want zij heeft een businessplan waarin ze echt haar nek uitsteekt. Er moet immers echt een behoorlijk 30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

hoge bezetting zijn om in dit pand nu opeens niet twee zalen te verhuren maar vijf zalen en om daar voldoende middelen voor bij elkaar te krijgen. Deels is dat een bezetting met partijen die minder geld hebben, bijvoorbeeld jonge makers of juist mensen die zelden of nooit op een podium staan en het toch heel leuk vinden om dat te doen. Deels zijn het partijen die net een beetje meer kunnen betalen. Alles bij elkaar komen ze daarmee tot een uitdagend businessplan. Ze tonen echt ondernemerschap. Tenslotte is het ook niet zomaar dat we het nu hierover hebben, want u heeft hierover al heel veel keren gesproken in de raad. Sterker nog: u heeft ons als college de opdracht gegeven om de plannen stapje voor stapje uit te werken. We staan nu op het punt dat het ontwerp klaar is, dat we een businessplan hebben en dat we kunnen besluiten. Er is dus geen sprake van een voorkeursbehandeling. Nee, het is stap voor stap goed voorbereid en goed onderbouwd. Dat brengt mij bij twee moties die enigszins op elkaar lijken: de motie Ruimte voor meer initiatieven in het Rietveld Theater en de motie over het vergroten van de zichtbaarheid. Deze moties spreken uit dat het heel belangrijk is dat we, als we nu veel geld investeren in een theater in de binnenstad, wel moeten zorgen dat dat echt een theater is voor de hele stad.

Sommige mensen zeggen dat er vooral veel mensen moeten komen kijken uit de hele stad. Ik zou willen benadrukken dat ik zeer hoop dat daar vooral ook heel veel mensen op het podium gaan staan, want het is prachtig als je op zo'n mooie plek in de binnenstad op het podium kan staan. U vraagt mij om daarover in gesprek te gaan met de Stichting Rietveld Theater. Het fijne is dat ik de motie al had en dat ik dat gesprek vanmiddag natuurlijk ook heb gevoerd met het Rietveld Theater en daarbij heb gevraagd hoe zij ten opzichte van deze moties staan. Ik heb begrepen dat u die gesprekken ook zelf heeft gehad. Het Rietveld Theater omarmt dat natuurlijk van harte en zegt: dat is nou juist wat wij willen; wij willen juist een theater zijn voor de hele stad en wij willen juist dat iedereen hier op het podium klimt en mooie dingen laat zien. Er wordt ook gevraagd of ik daarover kan rapporteren aan de raad. We hebben daar vanmiddag over gesproken. Mensen die subsidie krijgen, rapporteren regelmatig aan het college over hoe dat gaat. Ik denk dat het goed is dat we, als het Rietveld Theater straks twee jaar open is.

zorgen dat er een goede rapportage komt waarin we, wanneer de opstartfase net een beetje voorbij is, kunnen zien hoe het zit met de bezetting van het Rietveld Theater, of het Rietveld Theater echt andere groepen weet te bereiken, of het Rietveld Theater weet samen te werken met veel andere partijen, of het ruimte biedt aan die brede doelgroep en andere gezelschappen en - daarmee loop ik vooruit op andere moties over financiën - of het het Rietveld Theater is gelukt om ook derden, sponsoren, te vinden om de verbouwing te betalen en er een supermooi theater van te maken. Ik wil graag toezeggen dat wij zorgen dat er na twee jaar een goede rapportage ligt en dat u daar als raad ook op kan terugkijken, want laten we eerlijk zijn: we doen een stevige investering als u vanavond hiertoe besluit. De heer VALK (CDA): Ik heb een vraag over de motie van Onafhankelijk Delft, de PvdA en GroenLinks, de motie Vergroot de zichtbaarheid. Daarin wordt onder andere opgeroepen om met speciale programma's, gratis kaartjes en dat soort zaken te komen. Hoe schat de wethouder de effecten op de exploitatie van het 31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Rietveld in als het met gratis kaartjes of speciale programma's komt? Denkt u dat dat gevolgen heeft voor de exploitatie of maakt dat niet uit? Wethouder VAN VLIET: Ik kan daar twee dingen over zeggen. Wat speciale programma's betreft moeten we ons ervan bewust zijn dat het een theater is en dat het dus echt gaat om theateractiviteiten die daar plaats gaan vinden voor een brede doelgroep. Ik heb daarover gesproken met het Rietveld Theater. Zij denken bijvoorbeeld aan het beschikbaar stellen van kaarten via de Voedselbank; dat is een hele gerichte groep waarbij je dat heel goed zou kunnen doen. Zij zijn daar graag toe bereid. En het klopt: er moet ook een businesscase gehaald worden. Je moet dus heel goed en specifiek bedenken wie je daarvoor uitnodigt en op welke manier. Dat brengt mij bij de moties van de VVD. Motie 6.2.2 gaat over het budgetplafond. Daar kan ik eigenlijk heel kort zijn. Geachte raad, u heeft met ons als college een spelregel afgesproken. Als u een budget beschikbaar stelt, houden wij ons aan dat budget. Het is zoals de ChristenUnie het verwoordde: u mag het vertrouwen in ons uitspreken dat we ons daaraan houden en binnen dat budget de zaken gaan realiseren. Mocht er daarbij om wat voor reden dan ook een kink in de kabel komen, dan komen we bij u terug en dan bespreken we dat.

Ik was ook verrast door de constateringen, sowieso door de constatering dat culturele instellingen zelfredzaam moeten zijn. Dat is een overweging van de VVD, maar ik had dezelfde vraag als de ChristenUnie: als u hiermee bedoelt dat dat zonder subsidie is, denk ik dat er weinig cultuur overblijft. Maar ik heb al benadrukt - daar gaat de tweede motie over - dat de Stichting Rietveld Theater juist een enorm ondernemende club is. Het bijzondere van de motie Exploitatie op orde is dat wat u daarin hebt opgeschreven, juist datgene is waar we het afgelopen jaar gezamenlijk - vooral het Rietveld Theater - zo ontzettend hard aan gewerkt hebben. Ik denk dat wij hier allemaal vinden wat u zegt en wat u belangrijk vindt, namelijk dat je, als je hieraan begint, de exploitatie echt goed inzichtelijk moet hebben en dat je van de partij mag vragen dat ze echt de nek uitsteekt en tot het uiterste gaat om overal middelen vandaan te halen. Tegelijkertijd moeten we er als overheid wel op vertrouwen dat het haalbaar is. Dat is een dun lijntje. Dat hebben we met elkaar besproken maar we hebben dit ook voorgelegd aan een externe partij, BMC, om hierover een second opinion te leveren. Zij hebben dit tegen het licht gehouden en zeggen dat wij, zoals we dat nu hebben gedaan enerzijds de nek uitsteken en anderzijds wel een betrouwbare partij zijn - een goede lijn hebben gevonden.

Ik ben er dus van overtuigd dat met het businessplan dat er ligt, precies uw vragen worden beantwoord. Mevrouw VOOGT (VVD): Toch nog even een reactie. We hebben in het debat al aangegeven, ook naar de ChristenUnie, dat we niet zeggen dat het zonder subsidie kan, maar in dit geval wordt het pand natuurlijk vrij duur, waardoor de exploitatie uitdagend wordt. U noemt het "uitdagend"; wij zouden dat "risicovol" willen noemen. Ik ben ook heel benieuwd hoe u ertegen aankijkt als er bijvoorbeeld gratis kaartjes verstrekt gaan worden. Dat strookt niet helemaal met het gezonde ondernemerschap dat je zou wensen om het bedrag zo laag mogelijk te houden in het kader van het uitgeven van ons belastinggeld. 32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Wethouder VAN VLIET: Ik vind juist dat het Rietveld daar heel zorgvuldig naar kijkt. Wat betreft gezelschappen die daar optreden, kun je, zoals ik al zei, sommige gezelschappen best wat meer vragen en andere gezelschappen wat minder. Van sommige bezoekers kan je wat meer vragen en van andere bezoekers wat minder. Het Rietveld heeft dat echt goed op het netvlies en ik vind dat zij daar een zorgvuldige afweging in maken. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. De Stichting Rietveld Theater heeft al hele mooie initiatieven. Zij geeft af en toe al gratis kaartjes weg en kijkt of er kindervoorstellingen kunnen worden gegeven waardoor kinderen die misschien nog nooit in het theater zijn geweest, ook naar het theater kunnen. De motie roept op tot vergroting van de zichtbaarheid, zoals ook bij de eerste bullet duidelijk wordt. In het gesprek kwam naar voren dat er al het een en ander gedaan wordt, maar misschien kan er op het punt van de zichtbaarheid nog het een en ander behaald worden. Ik denk dat het goed is dat de motie oproept tot vergroting van die zichtbaarheid, zodat dit straks meer gedragen wordt als we zo'n hap uit het gemeenschapsbudget nemen. Die toelichting op de motie wilde ik graag nog geven. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Dank aan de wethouder voor de antwoorden.

Zoals ik net al zei, staan wij voor een evenwichtige spreiding van cultuur over de stad en ook voor investering in het aanbod, dus niet zozeer in het pand, waar we het vandaag over hebben. Het plan zoals dat er ligt, wordt door de wethouder "uitdagend" genoemd. Je zou het ook "risicovol" kunnen noemen omdat het pand zo duur is. We zijn dus van mening dat we de subsidie daardoor zo laag mogelijk willen houden. We hebben het hier natuurlijk over belastinggeld. In dat kader zijn wij er, zoals ik al zei, voorstander van om toch kritisch te kijken naar een goede exploitatie. We maken ons echt zorgen over de toekomst. Gezien de tendens in deze raad denk ik dat het voorstel het gaat halen, maar ik hoop echt dat het levendig blijft en dat de ambities gerealiseerd gaan worden. Dat wens ik de stichting dus echt van harte toe. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. We zijn inderdaad voor het plan om best veel geld te investeren in het Rietveld. Wat ons betreft is dat een heel mooi plan, waar heel veel energie in zit en waar ook heel veel vrijwilligers veel aan hebben bijgedragen wat de exploitatie betreft. Wij denken dat dit echt een goede kans moet krijgen. Wat ons betreft is het dus belangrijk dat het Rietveld breed wordt gedragen in de stad en ook heel veel plekken weet te bereiken en dat heel veel mensen de planken, de bühne en de tribune van het Rietveld weten te bereiken.

We hebben de voornemens van het Rietveld gehoord. Die zijn heel mooi. We hebben nu ook gehoord dat de wethouder daarop wil sturen en dat hij dat gesprek al is aangegaan en daar over twee jaar ook op terug wil komen. Ik weet dat we het niet helemaal vast kunnen pinnen, maar dat voornemen is wat ons betreft goed. De toezegging is afdoende. Onze motie hoeft dus niet meer in stemming te worden gebracht. De VOORZITTER: Motie 6.2.5 is dus ingetrokken. 33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft vindt het belangrijk dat er een Rietveld Theater is en dat mensen van cultuur kunnen genieten via de functie van samen van iets genieten en de verbindende factor daarvan. Dat vinden wij allemaal belangrijk, maar dat staat hier ook helemaal niet ter discussie. Vandaag staat ter discussie of we al dit geld gaan steken in dat oude schoolgebouw. Wij denken: doe dat nou niet en ga nou eens met elkaar kijken of dit werkelijk de manier is waarop wij hier met ons cultuurbudget willen omgaan. Wij blijven hier dus tegen. Dat is hoe wij hierin staan. De VOORZITTER: Er is verder, ook bij de wethouder, geen behoefte om gebruik te maken van de tweede termijn. Dan gaan we heel vlot door dit gebeuren heen. Ik sluit de beraadslaging en we gaan over tot de stemmingen. In stemming komt amendement 6.2.A (Duidelijkheid voor middelen Rietveld Theater) van D66 en de ChristenUnie. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Technisch en procedureel klopt de wijziging helemaal. Het eerdere voorstel heeft de VVD ook niet gesteund. Dat is voor ons de reden om ook deze wijziging niet te steunen. Hoewel het amendement helemaal klopt, is dat voor ons dus reden om ertegen te stemmen.

Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 28 tegen 9 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, de SP en de VVD ertegen hebben gestemd. In stemming komt motie 6.2.1 (Vergroten zichtbaarheid van de toegankelijkheid voor inwoners die niet of minder bekend zijn met Stichting Rietveld Theater en/of een kleine beurs hebben) van Onafhankelijk Delft, de PvdA en GroenLinks. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen, kort en krachtig. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voorzitter. Wij zullen tegenstemmen omdat we deze motie echt als overbodig beschouwen. Mevrouw WENTINK (STIP): Voorzitter. Wij zullen voor deze motie stemmen. Wij vinden dat cultuur toegankelijk moet zijn voor iedereen en wij denken ook dat vergroting van de bekendheid van het Rietveld Theater daar goed aan bijdraagt. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Met de toelichting van mevrouw Timmermans zullen wij voor deze motie stemmen, omdat zichtbaarheid voor de hele stad, voor iedereen, erg belangrijk is. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Het is een zeer sympathieke motie. In principe steunen wij het gedachtegoed dat erachter zit. Tegelijkertijd maken we ons zorgen 34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

over gratis kaartjes die weggegeven gaan worden. Dat gaat ten koste van de exploitatie, waardoor de subsidie eventueel … De VOORZITTER: Een stemverklaring is een korte verklaring, mevrouw Voogt. Mevrouw VOOGT (VVD): … hoger uit kan vallen. Daarom zal de VVD tegenstemmen. De VOORZITTER: In het vervolg graag korter. Dat geldt voor u, maar ook voor alle anderen. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 32 tegen 5 stemmen, waarbij de fracties van Volt en de VVD ertegen hebben gestemd. In stemming komt motie 6.2.2 (Een duidelijk budgetplafond voor de verbouwing van het Rietveld Theater) van de VVD. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. We zijn het niet eens met de derde constatering, maar bij andere grote uitgaven hebben we ook voor een budgetplafond gestemd. Het is in principe overbodig, maar het is wel een krachtig signaal. Daarom zullen we voor deze motie stemmen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Ik volg de eerste zin van het CDA: het is een overbodige motie. We zullen haar daarom niet steunen. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Ook Onafhankelijk Delft steunt het idee van het afgeven van een signaal, nu dingen vaker uit de hand lopen.

De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 11 tegen 26 stemmen, waarbij de fracties van het CDA, Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft en de VVD ervoor hebben gestemd. In stemming komt motie 6.2.3 (Rietveld Theater - exploitatie op orde) van de VVD. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Deze motie gaan wij niet steunen, omdat de gedachte erachter te veel zelfredzaamheid van de cultuur is. Dat is een verkeerd uitgangspunt. Daarom geen steun voor deze motie. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Wij zullen deze motie ook niet steunen. Wij hebben gezien dat het Rietveld Theater echt een heel mooi businessplan heeft gemaakt, dat dat getoetst is en dergelijke. Dat geeft ons voldoende houvast voor de toekomst. De verre toekomst kunnen we niet voorzien, zeker in deze tijd. 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De VOORZITTER: Dat is inderdaad weinigen gegeven, meneer Hombergen. Dat is een verstandige uitspraak, zo op een avond hier in Delft. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 3 tegen 34 stemmen, waarbij de fractie van de VVD ervoor heeft gestemd. In stemming komt motie 6.2.4 (Eerst Integraal Huisvestingsplan Cultuur vaststellen) van Hart voor Delft. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Wat de PvdA betreft heeft Hart voor Delft hierbij een punt. Het is beter om het andersom te doen, maar de kaarten liggen nu eenmaal zo. We moeten hier ook voortgang in maken. De vertraging en de daarmee gemoeide kosten zijn veel te groot. Wij zullen hier dus tegen stemmen. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Wij zijn ook niet heel tevreden over het proces waarin dit voorstel nu is ingediend. We hadden het liever integraal besproken. Daarom zullen wij als signaal de motie van Hart voor Delft steunen. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft sluit zich aan bij de stemverklaring van de VVD. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 9 tegen 28 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft en de VVD ervoor hebben gestemd. In stemming komt het geamendeerde voorstel.

Het geamendeerde voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met 28 tegen 9 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft en de VVD ertegen hebben gestemd. (Applaus) De VOORZITTER: Een mooie aanleiding om vijf minuten - ik zal u matsen: zeven minuten - te pauzeren. De vergadering wordt enige tijd geschorst. 48. Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging Decembercirculaire 2024 (2506063) en College van B en W - Handelingsperspectief begroting 2026 e.v. (2505062). De VOORZITTER: Er is een motie aangekondigd, de motie Verantwoord begroten, ruimte voor de toekomst, met mevrouw Voogt als eerste indiener. 36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Na alle commotie moet ik even landen bij dit onderwerp. Delft staat voor een grote opgave. We hebben heel veel woningen te realiseren, infrastructuur, onderwijshuisvesting, duurzaamheid. Dat zijn stuk voor stuk belangrijke thema's die vragen om stevige investeringen. De VVD wil hierover in ieder geval met elkaar het gesprek voeren en financieel verantwoord beleid voeren met investeringen waar nodig, maar ook met oog voor de toekomst, want Delft moet niet alleen vandaag goed bestuurd worden maar moet ook morgen financieel gezond blijven. Dat betekent dat we nu niet alles in beton moeten gieten en ons geld niet tot de laatste euro willen vastleggen en uitgeven. We willen juist wendbaar blijven. Onvoorziene ontwikkelingen liggen altijd op de loer: stijgende rente, economische tegenwind, maatschappelijke ontwikkelingen en de geopolitiek. We moeten daarop voorbereid zijn. Daarom pleiten wij voor een goede balans waarin gerichte investeringen worden gedaan maar waarin ook gespaard wordt voor de toekomst om te zorgen dat Delft niet vastloopt in vastgelegde verplichtingen, zodat raad en college in de toekomst ook nog kunnen blijven sturen en er ruimte is voor nieuw beleid. De VVD vraagt het college en de wethouder dan ook om bij de verdere uitwerking van het financieel handelingsperspectief ruimte te laten voor deze flexibiliteit.

Om dat te waarborgen en te bekrachtigen dient de VVD de motie in, waarmee het college wordt opgeroepen om ruimte voor de toekomst te behouden en niet alles nu al vast te leggen, maar om te zorgen dat wij, ook wij als raad - dit is ook een oproep aan ons als raad - straks als nieuw college en nieuwe raad nog financiële bewegingsruimte hebben. Dat is nodig om wendbaar te blijven en Delft bestuurbaar te houden: niet alles on hold zetten, maar ook niet alles gaan invullen, want dat is niet verstandig en dat vinden wij geen goed bestuur. We hopen op brede steun in de raad voor deze verstandige, evenwichtige koers en voor deze motie. Door de fracties van de VVD en Hart voor Delft wordt motie 6.3.1 (Verantwoord begroten, ruimte voor de toekomst) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van het raadsvoorstel inzake Begrotingswijziging Decembercirculaire 2024 (2506063) en het Handelingsperspectief begroting 2026 en verder (2505062), constaterende dat: • • • • •

de gemeente Delft er financieel beter voor staat dan enkele jaren geleden, mede dankzij robuust begrotingsbeleid en het herstelplan Delft in Balans; Delft de komende jaren voor grote opgaven staat, zoals investeringen in infrastructuur, duurzaamheid en onderwijshuisvesting; er in de komende jaren sprake is van aanzienlijk oplopende kapitaallasten die op de begroting drukken, onder andere door de strategische investeringsagenda; het college via het handelingsperspectief de raad handvatten biedt om de benodigde prioritering aan te brengen in dingen die kunnen; er altijd onvoorziene ontwikkelingen kunnen optreden, zoals economische tegenwind, stijgende rente, mogelijke wijzigingen in de financiering vanuit het 37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

•

Rijk, oplopende lasten of nieuwe maatschappelijke uitdagingen, ook geopolitiek; de gemeenteraad en het college nu belangrijke keuzes maken die ook gevolgen hebben voor de financiële ruimte van een volgende gemeenteraad en college;

overwegende dat: • •

• • •

sparen en een solide financiële buffer bijdragen aan een robuuste en toekomstbestendige begroting, waarbij investeringen worden gedaan waar nodig, maar niet alles tegelijk wordt vastgelegd; het financieel-economisch verstandig is om niet alle beschikbare financiële ruimte volledig vast te leggen, zodat een nieuwe gemeenteraad en nieuw college straks ook nog ruimte heeft om eigen accenten te zetten en er ruimte blijft om in te spelen op onvoorziene ontwikkelingen en nieuwe opgaven; investeringen nodig zijn voor de groei van de stad, maar de financiële ruimte die er is, niet nu al vastgelegd kan worden zonder de toekomstige flexibiliteit te beperken; structurele uitgaven zo veel mogelijk structureel gedekt moeten worden, zodat de gemeente niet afhankelijk wordt van incidentele meevallers; een solide financiële buffer bijdraagt aan een veerkrachtige stad en voorkomt dat plotselinge tekorten leiden tot directe bezuinigingen of lastenverzwaring voor inwoners en ondernemers;

verzoekt het college: 1. in de Programmabegroting 2026-2029 expliciet ruimte te reserveren voor toekomstige onvoorziene ontwikkelingen en nieuwe beleidskeuzes, bij voorkeur door een structurele spaarstrategie op te nemen; 2. de raad jaarlijks via de P&C-cyclus actief te informeren over de ontwikkeling van de hierboven genoemde spaarstrategie en de mogelijke effecten van (landelijke) financiële onzekerheden; 3. te zorgen dat niet alle financiële middelen worden uitgeput of bestemd, zodat een volgend college en de nieuwe gemeenteraad ook nog ruimte hebben om eigen beleidskeuzes te maken; 4. bij de besluitvorming door de raad over projecten uit de strategische investeringsagenda en andere langjarige investeringen nadrukkelijk rekening te houden met de langetermijneffecten op de financiële positie zoals weergegeven in de programmabegroting en ruimte voor toekomstige beleidskeuzes, en gaat over tot de orde van de dag." Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij zijn mede-indiener van deze motie, omdat wij net als de VVD geen claim willen leggen op de toekomst. Wij willen het mogelijk maken om in de toekomst eigen afwegingen te maken die dan 38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

nodig zijn. Dus niet alles in beton gieten, zoals mevrouw Voogt al zei, maar flexibel zijn en kunnen inspelen op wat er dan nodig is. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Het CDA legt de sturing op het financieel beleid in deze zittingsperiode langs vier lijnen. De eerste is het transparanter maken van de P&C-cyclus. De tweede is het nadenken over de inrichting van een cofinancieringsfonds. De derde is het inrichten van een investeringsbegroting. De vierde is het actualiseren van de begrotingsregels. Voor het transparanter maken van de P&C-cyclus heeft de CDA-fractie bij de begrotingsbehandeling in november 2023 al een aantal voorstellen gedaan. Ook de motie die mevrouw Grobben indiende over een leesbare begroting, valt daar wat het CDA betreft onder. Met betrekking tot het punt van het cofinancieringsfonds heeft collega Valk namens onze fractie al een hele exercitie doorlopen. We noemen hier het Fonds 2040 bij de begrotingsbehandeling in november 2024. We hebben dat fonds in de vorige raadsvergadering bij hamerslag opgeheven. Over de investeringsbegroting en de begrotingsregels heeft het CDA in de afgelopen EFB-vergadering uitgebreid gesproken. Daarbij is de term "investeringsbegroting" voor het CDA gelijk aan de strategische investeringsagenda, waar het college nog mee komt.

Onze fractie vindt het positief dat de wethouder Financiën in de EFBvergadering op vrijwel alle punten van onze fractie is ingegaan en de door ons ingebrachte punten heeft omarmd. Naar aanleiding van het debat gaat het CDA er dan ook van uit dat er in de Programmabegroting 2026-2029 in het kader van besparen op de uitvoeringskosten, maatregel 1a, aandacht zal zijn voor het terugdringen van het ziekteverzuim en dat een en ander verder in de tijd verder zijn beslag krijgt. Ik doel met name ook op het actualiseren van de begrotingsregels. Dan kom ik bij de motie die mevrouw Voogt en mevrouw De Jong Swemer vanavond hebben ingediend. Die raakt wat ons betreft aan het punt van de investeringsbegroting, waar ik net al iets over zei. Het is inderdaad niet raadzaam om te overcommitteren en het is juist wel verstandig om ruimte te laten aan degenen die in de volgende zittingsperiode in deze zaal plaatsnemen. Het raakt ook aan het punt van de betrouwbare overheid, waar collega Valk eerder vanavond al over sprak. Mocht deze motie in stemming komen, dan zullen we haar steunen. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Voorzitter. Vanuit GroenLinks kijken wij uit naar de strategische investeringsagenda om een goede afweging te kunnen maken. Voor ons komt de motie net wat te vroeg. Wij wachten wel de reactie van de wethouder op deze motie af.

Mevrouw VOOGT (VVD): Ik ben benieuwd waarom mevrouw Wattel vindt dat de motie nu te vroeg komt en wat haar suggestie en oplossing is. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Delft staat er goed voor. We wachten even de strategische investeringsagenda van het college af om een integrale afweging te kunnen maken. 39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Het ravijnjaar komt op ons af. Wat dat betreft hebben het college en de ambtelijke staf een mooi handelingsperspectief aan ons voorgelegd van alle mogelijkheden die wij hebben om het ravijnjaar en de jaren daarna te overbruggen. In Delft valt het voor de komende jaren gelukkig mee. We zien de afgelopen jaren ook dat er een stabiel en goed economisch beleid is geweest en dat er elk jaar een onderbesteding van middelen is geweest. Elk jaar blijkt dat we aan het eind van het jaar wat meer geld binnenkrijgen of dat we niet al het geld weten te besteden. Dat leidt er wat de PvdA betreft ook toe dat we hier en daar wellicht te scherpe keuzes maken aan het begin van het jaar. Ik wil het college dan ook uitnodigen om daar de komende jaren de goede balans in te vinden wat betreft de investeringen en goed ramen. Wat dat betreft vinden we de motie van de VVD voorbarig. Wij zullen die niet steunen. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voorzitter. Vanuit Volt zijn we benieuwd naar de reactie van andere partijen op de motie van de VVD en Hart voor Delft, want we snappen de oproep daarin eigenlijk wel. Daar staan we ook wel achter. Vanuit Volt staan we alleen niet voor sparen om te sparen. Onze stad verdient het dat we investeringen doen voor nu en voor de volgende generaties.

Hoe lezen we dan deze motie? Wij denken dat het belangrijk is om als stad na te denken over hoe je ervoor zorgt dat je in de toekomst die grote investeringen kan doen. Juist daarom hebben we ons er hard voor gemaakt om Fonds 2040 destijds te behouden. Zo hebben wij dus naar de motie gekeken. We zijn dus ook heel benieuwd naar de investeringsbegroting, zoals die hopelijk gaat komen bij de Kadernota. We wachten het dus nog even af. Zo staan we erin. Mevrouw WENTINK (STIP): Voorzitter. Als gemeente komen we in een kwetsbare financiële positie. Daarom zijn we tevreden met het opgestelde handelingsperspectief. De volgende stap is de strategische investeringsagenda, waaraan veel andere partijen al refereerden en waarbij we dat handelingsperspectief gaan vertalen naar ons beleid. We kijken erg uit naar het debat daarover. Ik kom nu graag op de motie van de VVD en Hart voor Delft. Wij kunnen ons vinden in het idee van deze motie. Hoewel de wethouder al had aangegeven bij de Kadernota rekening te houden met een volgend college en wij vertrouwen hebben in de uitvoering hiervan, vinden wij het een goed idee om als raad ook financiële kaders vast te leggen middels deze motie. Zo krijgen we bij de Kadernota een helder beeld van de impact van investeringen en kunnen we goed vooruitkijken. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Dank voor het korte gesprek hierover.

In de commissie hebben we hier echter best wel uitgebreid over gesproken. We hebben op dit moment de begroting op orde en we kunnen doen wat we moeten doen, maar we zien dat er ergens nog best wel een lijst met allerlei noodzakelijke investeringen is opgeschreven waarvan we voorlopig eigenlijk niet zo goed weten hoe we die allemaal moeten gaan bekostigen maar waarvan we wel zien dat zij nodig zijn voor de stad. Vandaar dat die strategische investeringsagenda, die SIA, echt een heel belangrijk document zal zijn, want daarmee krijgen we in ieder geval het overzicht: 40

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

waar staan we de komende tijd allemaal nog voor aan de lat en hoe gaan we dat allemaal uiteindelijk zien te realiseren? Mevrouw Wentink gaf goed aan - en ik had dat ook al eerder aangegeven - dat we als college nu niet alle ruimte zullen volmaken met wat we nu allemaal denken te kunnen gaan doen. Ook in de toekomst moet er nog keuzeruimte zijn, want er moet natuurlijk ook financiële ruimte gerealiseerd zijn voor als er nog een keer wat anders nodig is dan wat we nu kunnen voorzien. Als ik de motie op die manier lees, is zij volgens mij een goede ondersteuning van wat we als college al als lijn hebben ingezet, waarbij ook enige scherpte wordt aangebracht: let er goed op dat die keuzes dan ook nog gemaakt kunnen worden. Volgens mij is dat een lijn waar wij ons in kunnen vinden. De PvdA vroeg nog hoe we het ravijnjaar weten te overbruggen. Vooralsnog is de financiële situatie zo dat dat geen ravijn is maar een afgrond met een laagvlakte, waarvan we nog niet kunnen overzien hoe dit kabinet ons daarin gaat helpen. Wat dat betreft zijn de komende weken erg spannend met de discussie over de Voorjaarsnota en sowieso ook het gesprek met de overheden over de vraag in hoeverre we op iets mogen hopen, want vooralsnog ziet dat er niet heel rooskleurig uit. Ik denk dat we daarom hier in Delft met elkaar ook een behoedzaam beleid moeten voeren.

Naar aanleiding van het gesprek dat we met elkaar hebben gehad en de documenten die we nu als college naar de raad hebben gestuurd, denk ik dat we het gesprek daarover zo goed mogelijk met elkaar zullen hebben om te zorgen dat we, hoewel het buiten Delft misschien spannend is hoe we bekostigd worden, zo goed mogelijk ons best kunnen doen voor onze inwoners en voor waar we als Delft voor staan. We hebben natuurlijk met elkaar, zeker ook de afgelopen jaren, zo goed mogelijk geprobeerd om dat gesprek met elkaar te kunnen voeren door zo helder mogelijk te zijn over wat we willen gaan doen. Ik noem daarbij ook de punten die het CDA heeft aangegeven. Misschien ook ter geruststelling van de heer Hombergen: we proberen daar zo weinig mogelijk wensdenken in te stoppen waardoor we wel heel veel geld zouden proberen te claimen maar daar uiteindelijk niks mee zouden gaan doen. Het is immers natuurlijk wel fijn als we elk jaar uiteindelijk zo veel mogelijk realiseren van wat we van plan waren. We proberen elkaar wat dat betreft dus echt goed vast te houden. Het CDA had het punt van het actualiseren van de begrotingsregels. Volgens ons is het interessant om daar nog eens naar te kijken, want die zijn intussen al vijf jaar oud. Wellicht zijn er ook nog elementen waar we wat meer mee kunnen. Volgens mij is dat dus een goede hint.

Verder is vooral van belang dat we binnenkort met de Kadernota komen en ook met het inzicht in de investeringsagenda en dat we met elkaar goed bekijken wat echt belangrijk is. Ik heb vaak gehoord: met welke investering kun je veel doelen dienen en welke investering lokt ook weer investeringen van partners uit, zodat je samen echt de stad kunt maken? Volgens mij zitten we daarbij met elkaar in een goede richting. Ik hoop dat wij als college, als daar vragen of wensen over zijn, dat tijdig horen vanuit de raad, want daarmee kunnen we zorgen dat we een zo goed mogelijk financieel beleid met elkaar voeren. 41

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw VOOGT (VVD): Ervaart de wethouder deze motie als een steun in de rug? Is dat de conclusie van de wethouder en is de motie daarmee niet overbodig? Wethouder HUIJSMANS: Ik snap dat de raad zich hier graag over wil uitspreken en ook wat scherpte wil meegeven. Ik zie het op die manier dus ook als steun in de rug. We hebben natuurlijk al eerder in gesprekken aangegeven dat we dit ook voornemens zijn, maar ik zie de motie vooral als steun in de rug. De VOORZITTER: De motie wordt als steun in de rug ervaren. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. Ik sluit dus de beraadslaging. In stemming komt motie 6.3.1 (Verantwoord begroten, ruimte voor de toekomst) van de VVD en Hart voor Delft. De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie was van plan om tegen te stemmen omdat deze motie overbodig is, maar gezien de reactie van de wethouder en met name het begrip "steun in de rug" zullen wij toch voorstemmen. Mevrouw WATTEL (GroenLinks): Voorzitter. Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van de ChristenUnie. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Natuurlijk is een gedegen financieel beleid ook wat de PvdA betreft van belang.

Het is ook van belang dat we elk jaar geen geld overhouden, want dat is alleen maar een argument voor het Rijk om te zeggen dat de gemeenten heel goed bij kas zitten. Realistisch ramen is wat ons betreft dus belangrijker. Wij zullen daarom, met een beetje pijn in het hart, deze motie niet steunen. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voorzitter. Wij zullen voorstemmen, omdat het als een steun in de rug dient en niet gericht is op sparen om het sparen maar juist op het kunnen doen van investeringen voor de toekomst. De motie wordt met een digitale stemming aangenomen met 27 tegen 10 stemmen, waarbij de fracties van D66, de PvdA en de SP ertegen hebben gestemd. In stemming komt het voorstel. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 49. Voorstel van het college aan de raad inzake toevoeging van de bijlage Nota zonnepanelen in Rijksmonument Agnetapark aan de Welstandsnota (2506076). De VOORZITTER: Ik kijk eerst naar de heer Van der Sluis. 42

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Ik begin met een quote van u: "Als raad gaan we over het algemeen belang. Dat algemeen belang is heel breed." U zei dit afgelopen maand bij een ondernemersbijeenkomst. We hebben het tijdens de commissievergadering uitgebreid gehad over de belangen van de bewoners. De SP luistert graag en veel naar mensen. Daarna combineren we die input met alle andere informatie die we verzamelen en leggen we alles langs de meetlat die in ons beginselprogramma staat. Daarin gaan we uit van menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. De SP handelt op basis van principes. Maar hoe zit het hier dan met het bredere belang, het cultuurhistorische belang? Daar hebben we nog niet veel over gesproken. D66 heeft verwezen naar eerdere debatten, maar die gingen niet specifiek over dit monument. Hart voor Delft heeft het even genoemd, maar ik ben blij dat ik de gelegenheid heb gekregen om het cultuurhistorisch belang nog verder toe te lichten. Wellicht laat dit de andere fracties van mening veranderen.

De woningen in het Agnetapark, zowel de oude van eind negentiende eeuw als de nieuwe uit de jaren twintig, ontlenen hun cultuurhistorische waarde aan hun bijzondere geschiedenis, die nauw verweven is met die van de stad, met architectonische innovaties, zoals het uniform ontwerpen van een woonwijk, en het ontstaan van industrie en de uitbreiding van de stad. Maar bovenal representeert het Agnetapark in hoge mate de vooruitstrevende sociaal-economische ontwikkeling in de geschiedenis van de arbeidersklasse in Nederland, aangezien het feitelijk een van de eerste sociale woningbouwprojecten in Nederland is, en het is als geheel uitzonderlijk goed bewaard is gebleven. Een van de kernprincipes bij het ontwerpen van het Agnetapark, zowel in het oude als in het nieuwe deel, was de uniformiteit en de alzijdigheid van de woningen. Eerdere aanpassingen, zoals dakkappellen en leidingen, hebben deze uniformiteit al aangetast. Hierdoor is het onmogelijk om zonnepanelen in een samenhangend patroon te plaatsen. Daarnaast zijn deze onsamenhangende zonnepanelen vanaf alle zijden te zien. Er is bijna geen enkel dakvlak dat niet vanaf de hoofdweg in het zicht ligt. Tot slot komt daar nog bij dat het zelfs met het opstellen van vaste legpatronen vrijwel onmogelijk is om de zonnepanelen uniform te kunnen plaatsen.

De ervaring leert dat verschillende bedrijven net andere panelen zullen leveren en deze net op een andere wijze op het dak zullen leggen. Daarnaast vormen de daken vooral in het oude deel van het Agnetapark met hun karakteristieke vorm en pannenpatroon een essentieel onderdeel van het ontwerp. Het plaatsen van zonnepanelen zou afdoen aan de heldere vormgeving en zou het pannenpatroon verstoren en daarmee de esthetische en historische waarde ernstig schaden. De heer ANALIKWU (D66): Ik blijf even haken op het punt van de heer Van der Sluis over het in het voorstel ontbreken van uniformiteit. In de bijlage van de Welstandsnota staan een hele hoop plaatjes met exacte dakvlakken waarin de zonnepanelen gelegd mogen worden, met ook de exacte afmetingen. Is de heer Van der Sluis zich daarvan bewust en ziet hij ook in dat dit die uniformiteit juist borgt? De heer TREFFERS (Volt): Ik wil daar iets aan toevoegen, want de heer Van der Sluis geeft aan dat het effect van deze beslissing is dat het overal heel erg in het zicht moet. Ik verwijs hem graag naar afbeelding 4, die volgens mij heel duidelijk laat zien welke delen van de daken juist niet dat effect hebben. 43

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

De heer VAN DER SLUIS (SP): Ik wilde er straks wat meer over vertellen, maar dan ga ik hier nu op in. Ik heb het eigenlijk al gezegd: als iedereen de panelen zou aanleggen, zou dat kunnen als we dat in het patroon doen dat wordt voorgesteld, maar dat gaat waarschijnlijk niet gebeuren. Iedere leverancier levert het op een andere manier, waardoor je die uniformiteit volledig kwijtraakt. Misschien zijn er een aantal daken waarop je het effectief kan doen, maar op andere daken zal het niet effectief zijn. Tenminste, de opbrengst zal daar niet hoog genoeg zijn. Zo zal het niet gebeuren. Die uniformiteit ga je dus kwijtraken, hoe goed daar ook over nagedacht is. Want dat moet ik de mensen nageven: er is goed over nagedacht. Dat is eigenlijk ook het antwoord op de vraag van de heer Treffers. Er is goed over dit plan nagedacht. Als je het zou moeten doen, is dit misschien de beste manier om het te doen, maar misschien is het eigenlijk helemaal geen goed idee om dit te doen; daar komt het een beetje op neer. Hoewel de verduurzaming van elk gebouwd object noodzakelijk is, is het bij monumenten altijd zaak om te kijken waar de ruimte ligt voor verduurzaming. Per monument dient te worden gekeken waar de grootste winst te behalen is, bijvoorbeeld bij het inpassen van dubbelglas, isoleren, dakisolatie of het plaatsen van zonnepanelen.

Hoewel zonnepanelen gemakkelijk lijken - je legt ze immers zo op het dak - is dit bij het Agnetapark absoluut niet het geval, aangezien de ruimte voor verduurzaming daar niet op de dakvlakken ligt. De daken van de achterkanten zijn voor een groot deel van het Agnetapark ongunstig gepositioneerd en de hellingshoek van een groot deel van de kap voldoet door deze vorm niet aan de gewenste helling, waardoor het rendement van de zonnepanelen laag zal zijn. Daarnaast zijn de woningen klein van formaat, waardoor er maar ongeveer drie zonnepanelen op het dakvlak in de juiste hellingshoek kunnen worden geplaatst. De schade aan het monument weegt niet op tegen de statistisch onmeetbare milieuwinst. Bovendien zou deze ingreep een gevaarlijk precedent scheppen. Als dergelijke aanpassingen worden toegestaan, kan dit het begin van het einde betekenen voor een van de belangrijkste monumenten van Delft en een slecht voorbeeld stellen voor andere rijksmonumenten. Als je aan experts op dit gebied vraagt om een zo goed mogelijk voorstel te maken voor het inpassen van zonnepanelen in het Agnetapark en als je ze daarvoor betaalt, zullen ze dat doen. Ik denk dat dat gebeurd is en dat zij met dit plan zijn gekomen. Maar als je ze vraagt of het idee van zonnepanelen op dit monument een goed idee is en of zij dat in hun hart steunen, zullen zij waarschijnlijk nee zeggen.

Als enige argument blijft dan over de paar tientjes per maand die de bewoners kunnen besparen. Die besparing wordt door het landelijk beleid ook nog een stuk minder. Er zijn tal van initiatieven, zoals het plaatsen van zonnepanelen in de omliggende omgeving of het gezamenlijk inkopen van duurzame energie. Kortom: niet doen. De VOORZITTER: Potverdorie, u bent ineens klaar. Dat was ineens een hele korte afronding. Hartelijk dank, meneer Van der Sluis. Het was een heel mooi betoog. Ik 44

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

ben benieuwd of u anderen heeft kunnen overtuigen. Is er behoefte om te reageren of om een eerste termijn te hebben? De heer ANALIKWU (D66): Voorzitter. Ik zal proberen het kort te houden. Wat D66 betreft is het een goede stap dat het college nu komt met deze nota over zonnepanelen in het Agnetapark. In de commissie refereerde ik er al aan dat we voor verduurzaming vaak drie drempels zien. Ten eerste de financiën; het moet namelijk wel wat opleveren. Ten tweede fysieke mogelijkheden: zonnepanelen kun je alleen leggen op een dak; als je dat niet hebt, wordt het moeilijk. Tot slot is er de "moeilijk, moeilijk"-regel; dat betekent dat dit soort drempeltjes vaak worden opgeworpen omdat het ingewikkeld is en omdat niet goed te voorzien is wat de mogelijkheden zijn. Juist die laatste drempel pakt het college heel voortvarend aan met deze nota; daar dus complimenten voor. D66 gaat niet mee in de zorgen van de SP, want de nota voegt juist een afwegingskader toe waar er eerst nog geen afwegingskader lag. De Adviescommissie Omgevingskwaliteit kon al afwegingen maken, maar die waren eigenlijk niet voorzienbaar. De omgevingsvergunning kon gewoon getoetst worden, maar er was nog geen afwegingskader waarmee van tevoren duidelijk zou worden hoe die afweging gemaakt zou worden. Dat doen we juist wél met deze nota.

Dus opnieuw complimenten, want dit borgt het gelijkheidsbeginsel, maar ook de voorzienbaarheid van de overheid. Daarom kunnen wij dit voorstel goed steunen. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Voorzitter. GroenLinks sluit zich graag aan bij de woorden van D66. We vinden dit een ontzettend mooi plan om meer duurzame woningen te creëren. Ik snap eigenlijk niet zo goed waarom we het hier nog een keertje over hebben, want ik heb van de SP eigenlijk geen nieuwe punten gehoord die we niet in de commissie hebben gehoord. De VOORZITTER: Daar gaat meneer Van der Sluis straks misschien nog op in. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. In de commissie heeft Hart voor Delft gevraagd of het mogelijk is om na te gaan of er gekleurde dakpannen, dus rode zonnepanelen in de vorm van dakpannen, neergelegd kunnen worden. Is daar iets meer over bekend? Mevrouw STEHOUWER (STIP): Voorzitter. STIP zal dit voorstel steunen. Wij vinden namelijk dat er echt een goede balans is gevonden tussen de historische waarde van het Agnetapark en het verduurzamen van deze woningen. We zien dat de Adviescommissie Omgevingskwaliteit, de AOK, afgestemd met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed echt kritisch heeft gekeken naar het aanzicht. Door zonnepanelen alleen toe te staan op de platte daken en daken die niet zichtbaar zijn vanaf de straat, wordt het evenwicht volgens STIP goed bewaard.

De heer VAN DER SLUIS (SP): Aan die twee diensten is gevraagd: wij willen graag zonnepanelen; hoe zouden we dat moeten doen? Dat is een andere vraag dan: is het verstandig om zonnepanelen aan te leggen? Hoe weegt u dat? 45

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2025

Mevrouw STEHOUWER (STIP): Dank voor de vraag. Wij zien hier gewoon een goede afweging: we willen de historische waarde waarborgen, maar we willen niet dat je, als je over straat loopt, overal zonnepanelen ziet. Dat zien wij. Wij zijn dus akkoord. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Heel kort. Het gaat inderdaad om een afweging voor het algemeen belang. Ik denk eerlijk gezegd dat de negatieve kanten van dit voorstel bijna niet bestaan. Ik snap ergens dat je een argument zou kunnen maken in de zin van: het is erfgoed en het is dus fijn als het er exact hetzelfde uit blijft zien. Tegelijkertijd heb ik hier in de raad al eens verteld hoe mooi dit initiatief is. Ik kan me ook heel goed voorstellen dat het binnen de geest van dit project heel goed is om een maatschappelijke bijdrage te leveren. Mensen kiezen er nu voor om te investeren in hun eigen huis, zodat ze ook een bijdrage leveren aan bijvoorbeeld de energietransitie. Dat maken we nu mogelijk met dit voorstel. Ik denk dat er eigenlijk alleen maar winnaars zijn. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft maakte dit punt misschien al een klein beetje in de commissievergadering, maar we maken ons gewoon ernstig zorgen over de brandveiligheid.