Concept-handelingen 29 maart 2022

Voorzitter: mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, burgemeester. Aanwezig zijn: mevrouw Bel, mevrouw Van den Berg, mevrouw Bij de Vaate, mevrouw De Boer, de heer Van den Brink, mevrouw Van Cooten, de heren Cüppers en Dag, mevrouw Enthoven, mevrouw Gaal, mevrouw Van Geenen, mevrouw Gooijer, mevrouw Grobben, de heren Herrema, Den Hollander, Al Jaberi en Jaff, mevrouw Kok, mevrouw De Koning, mevrouw Lips, de heer Maruf, mevrouw Osepa, de heren Van Overbeeke en Van Rijn, mevrouw Van Rossum, de heren Schuurman en Stoop, mevrouw Tiekstra, mevrouw Timmermans, de heer Töns, mevrouw Van Tricht, de heren Valk en Van Vliet, mevrouw Voogt en de heren Weiler, De Wit, Van der Woerd en Van Woudenberg. Aanwezige wethouders: de heer Brandligt, de heer Harpe, mevrouw Huijsmans, mevrouw Schrederhof en de heer Vollebregt. Raadsgriffier: de heer R.G.R. Jeene. XX. Opening en mededelingen. De VOORZITTER: Dames en heren, ik open de vergadering. Eenieder van harte welkom. Het is geweldig dat we hier met elkaar bijeen zijn, u als raadsleden. Dat is toch wel een beetje ontroerend. Een aantal van u is hier voor het laatst, na vele, vele jaren of soms na een kortere tijd.

Natuurlijk heet ik ook degenen die meekijken en meeluisteren op de publieke tribune, zeer welkom, evenals degenen die meeluisteren via de webcam en onze ambtelijke organisatie, vertegenwoordigd door een aantal relevante figuren, waarbij ik in het bijzonder de gemeentesecretaris noem. Van harte welkom bij deze bijzondere gemeenteraadsvergadering. Met kennisgeving afwezig is de heer Van Roon. Gelukkig is mevrouw Kok aanwezig. Ze zou misschien later komen, maar ze heeft het gered. Heel fijn! Voordat wij verdergaan, wil ik heel graag van dit moment gebruikmaken om, alvorens wij de hele raadsperiode van vier jaar gaan afsluiten, even stil te staan bij onze medewerkers van de griffie, die in de afgelopen vier jaar een geweldige klus hebben geklaard, u door vele stormen heen hebben geholpen en altijd klaarstaan wanneer u als raad hen nodig heeft. Zij worden morgen thuis in het zonnetje gezet met een bos bloemen, maar als symbolische dank wil ik nu een bos bloemen aanbieden aan de medewerkers van de griffie en de griffier zelf. (Applaus) XX. Vaststelling Handelingen van de gemeenteraadsvergadering van 10 maart 2022 en van het besloten deel van de gemeenteraadsvergadering van 10 maart 2022. De Handelingen worden ongewijzigd vastgesteld. XX.

Brief hoofd Centraal Stembureau inzake rechtmatigheid gemeenteraadsverkiezingen 16 maart 2022 en voorstel tot toelating van de nieuw benoemde raadsleden. De VOORZITTER: De locoburgemeester heeft deze stembureausessie voorgezeten in verband met corona van de voorzitter, maar hij heeft het heel goed, heel onafhankelijk, gedaan, net zoals ik dat zou hebben gedaan. Kunnen wij ervan uitgaan dat eenieder die is voorgedragen, daadwerkelijk toegelaten gaat worden? De commissie bestond uit de dames Van Geenen en Lips en de heer Valk. De commissie voor de Geloofsbrieven heeft de geloofsbrieven getoetst en heeft geen beletselen tot benoeming gevonden. Ik stel dus voor 1

om de nieuwe raadsleden te benoemen; dit is een bijzonder moment. Ik constateer dat de raad daarmee instemt. Dan is aldus besloten. XX. Afscheid vertrekkende raadsleden. De VOORZITTER: Wij zijn nu toe aan het afscheid van vertrekkende raadsleden. Ik ga u toespreken op volgorde van anciënniteit. Als dank ontvangt u allen een mooi boeket bloemen - daar weet u van - en een mooie tekening van deze raadzaal. Een aantal vertrekkende leden krijgen nog een aantal zaken. Met die tekening in de hand kunt u nog vaak terugdenken aan de afgelopen vier jaren, die veel impact op uw bestaan hebben gehad, al was het alleen maar door de vele uren. U krijgt die tekening met lijst. Die wordt naar uw huisadres gestuurd en zult u een dezer dagen ontvangen, maar ook hiervan wil ik één exemplaar symbolisch overhandigen. Dat doe ik vanzelfsprekend aan de plaatsvervangend voorzitter, mevrouw Christine Bel. (Applaus) De VOORZITTER: Ik zou zeggen: gaat u er even rustig voor zitten, want ik ga u toespreken en ik kan u vertellen dat ik daar voorlopig nog niet mee klaar ben, maar dat geeft me ook wel een goed gevoel, al die tijd nog met u in ons midden. Kijkend naar een aantal gezichten, weet ik heel zeker dat ik u zeer ga missen. Ik ben dus blij dat we dit nog kunnen doen. Dames en heren, geachte leden van de raad, commissieleden, familie, vrienden en andere belangstellenden en kijkers thuis.

We nemen vandaag afscheid van achttien raadsleden. Nooit eerder zagen we na de gemeenteraadsverkiezingen zoveel raadsleden vertrekken. Achttien raadsleden, dat zijn er vier meer dan in 2018, toen we veertien vertrekkende raadsleden hadden. In deze raadsvergadering komen alle raadsleden die niet terugkeren in de nieuwe gemeenteraad, even in de schijnwerper te staan. Om enigszins een logische volgorde aan te houden, begin ik straks met de leden die het kortst in de raad zaten om zo terug te gaan in de tijd naar de oudgedienden van de gemeenteraad. Meneer De Wit, dan weet u dat: u komt aan de beurt. U ontkomt er ook niet aan. Volgens mij heeft u daar pogingen toe gedaan, maar ik zei: "Ik laat het mij niet ontnemen om Jan Peter toe te spreken; hij is me dierbaar." Maar ik kan u verzekeren dat we ook zonder spreektijden vanavond ruim voor middernacht klaar zijn. We duiken dit keer niet de kroeg in, want we worden beneden gefêteerd. Naast de vertrekkende raadsleden wil ik hier ook mijn waardering uitspreken voor de commissieleden die tot het eind van de afgelopen raadsperiode hun fracties hebben ondersteund. Sommigen van hen hebben nog tot het laatst toe een prominente rol gespeeld. Er kwamen in de commissievergaderingen heel veel onderwerpen voorbij waarin ze hun tanden hebben gezet.

Ik denk aan de discussies over Zwarte Piet, privacy, het slavernijverleden, ruimte in de binnenstad, de coronamaatregelen, verkeersveiligheid, onderwijshuisvesting, bepaalde onderzoeksrapporten. Het is te veel om op te noemen. Zij hebben daarmee een belangrijke bijdrage geleverd aan de besluitvorming in de raad. Drie commissieleden zien we morgenavond terug, omdat ze worden benoemd tot raadslid: Frank Visser, Malou Janssen en Marcel Koelewijn, voor jullie wordt het een nieuwe start. Voor alle commissieleden geldt dat zij hun ervaring, kennis en betrokkenheid hebben ingezet voor onze mooie stad. Daarom dank aan hen. Vroeger noemden wij dan vlot de namen en gingen we over tot de mededeling dat alle bloemen thuis bezorgd zouden worden, maar het lijkt mij toch leuk om even een paar dingen te noemen per commissielid. Ik begin met Harry van Adrichem. Als lid van de commissie EFB was Harry jarenlang de financieel specialist. Altijd goedgehumeurd. Tijdens de digitale Teamsvergadering hield hij de sfeer goed door vrolijke muzikale intermezzo's. 2

Sytse Alkema stond als lid van de commissie EFB namens de ChristenUnie aan de lat voor corona en veiligheidsdossiers. Hij was ook een van de kartrekkers bij de beeldvormende bijeenkomst over sekswerkers. Johan Cornelissen was als lid van de commissie EFB de financieel specialist van het CDA. Gedegen in zijn betoog, maar flexibel genoeg om af en toe een uitstapje te maken naar andere onderwerpen. Malou Janssen wist naast promotie en werk op de ic in een hele drukke coronatijd toch altijd tijd vrij te maken voor een gedegen inbreng in de commissie SDW. Martien de Koning was tot 2020 de rechterhand van Bram Stoop in de commissie SDW. Trouw lid van de werkgroep Sociaal Domein en woordvoerder bij het onderwerp Sport. Hamilcar Knops, bescheiden lid van de commissie R&V, bereidde zich tot in detail voor op diverse onderwerpen. Vaak kregen we nog op het laatste moment technische vragen. U weet dat de organisatie daar altijd van schrikt. Marcel Koelewijn, zeer kritisch lid van de commissie R&V, scherp op diverse onderwerpen: Gasthuislaan, Gasthuisplaats, fietsparkeren, deelscooters, mobiliteit. Wethouder Huijsmans had er haar handen vol aan. Dat belooft dus nog wat wanneer hij straks raadslid is geworden. Casper Kroes, lid van de commissie SDW, begint elke bijdrage met "Als VVD staan wij voor …" Dat maakt dan ook heel duidelijk waar de VVD voor staat.

Ayinash Krishnasing - ik hoop dat ik het goed uitspreek - was een kritisch lid van de commissie R&V, met uitgebreide inleidingen op diverse dossiers. Bijna altijd keurig in pak en actief lid van de werkgroep Omgevingswet. Wouter Labots, lid van de commissie EFB namens de VVD, onder meer op de veiligheidsdossiers. Geduldig, maar altijd in staat om het college een toezegging te ontlokken. Dan komen we bij Melanie Oderwald. Ze heeft veel gedaan. Als lid van de commissie EFB was zij namens D66 actief op privacy, informatiebeveiliging, het dossier slavernijverleden, de Pietendiscussie - ik wilde haast zeggen "de Zwarte Pietendiscussie, maar het is "de Pietendiscussie - diverse initiatiefvoorstellen en moties. We hebben het geweten. Jan Geert van der Post, lid van de commissie R&V en actief lid van de werkgroepen Omgevingswet en Energietransitie. Prachtig. Hij schrijft ook boeken. Heel mooi. Wimke Schuurmans, lid van de commissie SDW en ook altijd actief bij de werkgroep Sociaal Domein. Zeer begaan met de Delftse jeugd en de ontwikkelingen daaromtrent. Ook van Pieter van de Ven kunnen we een lange lijst noemen, maar ik hou het kort. Een uitgebreide inbreng in de commissie R&V voor diverse dossiers. Kenner van tiny houses en zelf ook bewoner van een tiny house. Hayri Yildiz, lid van de commissie EFB namens de PvdA, onder meer voor de nota Participatie.

Hij agendeerde de informatiebrief over verkrachtingen onder studenten. Hij kenmerkt zich door zijn vasthoudendheid. Frans Verbeek, het oudste commissielid. Naarmate je ouder wordt, weet je het: spreken is zilver, zwijgen is goud. 3

Tot slot Frank Visser, samen met Melanie Oderwald de drijvende kracht achter de commissie Rekening en Audit en betrokken lid van de commissie SDW. Straks gaan we hem meemaken in de raad; heel fijn. Heb ik alle commissieleden gehad of ben ik nog iemand vergeten? Dat is altijd heel spannend. Ik hoor niemand piepen. Zijn de commissieleden aanwezig? Ik vraag hun om even naar voren te komen, want ik wil u een bos bloemen en een klein geschenkje overhandigen. O, u krijgt de bloemen toch thuis. (Applaus) De VOORZITTER: Ik kom nu toe aan de vertrekkende raadsleden. Dat zijn er dus achttien. Gaat u er dus maar even goed voor zitten, want daar staan we natuurlijk iets langer bij stil; zo werkt het nou eenmaal. Ik begin bij Salwan al Jaberi. Beste Salwan, jouw staat van dienst als raadslid begon in juni vorig jaar. Daarmee ben je het kortst zittende raadslid waar we vanavond afscheid van nemen en dus ook de eerste. Je werd vorig jaar niet alleen raadslid, want tegelijkertijd was je ook met een nieuwe baan bij Fokker begonnen. Welja, je bent niet bang voor een veranderingetje. En dat allemaal in een tijd waarin we als raad minder bij elkaar kwamen en raadsleden zich ook minder konden laten zien aan de Delftenaren. Dat gold niet voor jou. Jij hebt je laten zien, ook in digitale debatten, en je hebt je laten horen. Je hield van een scherpe analyse en van pit in het debat.

Of het nou ging over huisvesting, het sociaal domein of de scholenschuif, je standpunten waren loud and clear, zoals je dat van een SP'er mag verwachten. Met een roodgekleurd hart kwam je op voor de bewoners die zich minder gehoord voelden, die het lastig vonden om de weg naar de politiek te vinden. Jij was er voor hen. Dat deed je niet met moeilijke woorden, ook niet als het over ingewikkelde zaken ging. Je kon oprecht verbaasd zijn, bijvoorbeeld over de prestatieafspraken met de corporaties, die mede dankzij jouw inzet beter vergelijkbaar zijn geworden. Je constateerde dat verandering soms in kleine stapjes komt. Door de coronacrisis waren die stapjes wellicht nog kleiner dan in normale omstandigheden. Raadsleden moeten soms geduld hebben, soms jarenlang en in de oppositie soms nog langer. Beste Salwan, blijf actief, blijf betrokken en blijf strijden voor gelijkwaardigheid voor iedereen. Dat zijn niet alleen eigenschappen die je als politicus goed van pas komen, maar ook eigenschappen die je als mens goed kunt gebruiken: rekening houden met anderen, zorgen voor elkaar. Salwan, veel dank voor je inzet voor de Delftse burgers. Het Delftsblauwe bord en de bloemen zijn voor jou. Voor het gemak staan de bloemen voor iedereen beneden. Anders moeten ze allemaal naar boven. (Applaus) De VOORZITTER: Dat brengt mij bij Carla van Tricht.

Carla, we zijn heel blij dat je vandaag in ons midden bent. Dat wil ik van tevoren zeggen, want je verkeert niet in makkelijke tijden. Het raadslidmaatschap is voor de één een doel dat misschien nooit wordt bereikt en voor de ander iets wat je overkomt. Tot die laatste groep mensen behoor jij, Carla. Het droeve lot zorgde ervoor dat je vorig jaar mei, na het overlijden van Martin Stoelinga, doorschoof op de lijst en raadslid werd. Het overkwam je. Als de sportieve oma die je bent, werd je in het diepe gegooid. Van de ene op de andere dag was je volksvertegenwoordiger. Die rol heb je met veel inzet vervuld. Je kwam op voor de belangen van ondernemers die het moeilijk hadden in de coronatijd en je stopte veel energie in je werk voor de commissie Ruimte en Verkeer. Vorige maand nog maakte je je sterk voor de verkeersveiligheid in de Mozartlaan. En je trok aan de bel over de procedure rond de Watertoren en het pomphuis. 4

Maar daarnaast heb ik me laten vertellen - dat was voor de meeste van ons misschien minder zichtbaar - dat je ook klaarstond voor je fractiegenoten. Dat blijf je doen, zei je zojuist tegen mij. Je regelde veel praktische zaken, je plande afspraken en je zorgde voor meer evenwicht in een moeder-dochterfractie. Jij zei waar het op stond, zorgde voor feedback en zonder dat je fractievoorzitter het wist, stuurde je verjaardagskaarten namens je partij naar Delftenaren die een steuntje in de rug verdienden. Je hebt het hart op de juiste plek. In een interview zei je dat je het afgelopen jaar nog weinig had bereikt voor de stad en dat je je moest bewijzen. Maar wat je bereikt hebt, is dat je bijgedragen hebt aan de menselijke maat in de politiek, binnen je fractie en daarmee ook binnen de raad. Je was eerlijk en oprecht en je bent jezelf gebleven. Beste Carla, heel veel dank voor je betrokkenheid bij de stad en bij de Delftenaren en alle goeds voor jou. Dat belonen we met de bloemen en het Delftsblauwe bord. (Applaus) De VOORZITTER: Dat brengt mij bij Marjon Kok. "Blijf niet mokkend aan de kant staan Stel een daad en toon je moed Laat je woede hand in hand gaan Met het goede dat je doet." Die woorden van Karel Glastra van Loon zijn het levensmotto van jou, Marjon Kok. En beste Marjon, dat heb je als raadslid zeker gedaan.

Je bent niet aan de kant blijven staan, maar je hebt een daad gesteld en je hebt in deze raad moed getoond door ons keer op keer erop te wijzen dat ongelijkheid in de wereld in jouw ogen een politieke keuze is en dat we daar verandering in moeten brengen. Je kwam op voor de Delftenaren die in lastige situaties zitten en dat deed je met heel veel technische vragen om meer duidelijkheid te krijgen. Want je bleef misschien niet mokkend aan de kant staan, je kon je wel altijd heerlijk opwinden over moeilijke woorden in ambtelijke stukken en over de onbegrijpelijke afkortingen. Je diende een jaar geleden samen met de ChristenUnie, het CDA en Onafhankelijk Delft de motie Gebruik van afkortingen in documenten in. De raad stemde op 4 maart 2021 over die motie en de stemmen staakten: 19 raadsleden stemden voor en 19 tegen; dan weet je het wel. Diezelfde maand nog werd opnieuw over de motie gestemd. De uitslag was toen 22 voor en 13 tegen; we weten niet hoe je dat gedaan hebt, maar het resultaat was er: de motie werd aangenomen. Sindsdien gebruiken we in titels geen afkortingen meer, schrijven we afkortingen minimaal één keer voluit en wordt bij nota's een verklarende woordenlijst toegevoegd. Ik geloof dat we de motie daarmee wel als afgedaan kunnen beschouwen. Dat gebeurt misschien niet altijd, maar bij deze motie dus wel! Het ging natuurlijk niet alleen om afkortingen.

In passievolle betogen kwam steeds je betrokkenheid naar voren met mensen in de knel. In het begin vond je dat best spannend, maar daar ben je dus enorm overheen gegroeid, kan ik wel zeggen. Of het nou ging over parkeren of wonen. je boodschap was steeds helder. Het kan anders en het moet anders. Je hebt je steentje bijgedragen. Je hebt mensen bij elkaar gebracht en je hebt ze laten ervaren dat de politiek er voor hen is en dat we samen de stad zijn en samen deze stad maken, niet alleen met de bakfietsouders, maar ook met de ouders in Poptahof, het Heilige Land, de Indische Buurt en Tanthof. Samen met jouw CDA-collega Gerrit Jan Valk stak je heel veel tijd in het veiliger maken van het Delflandplein; ik zie dat meneer Valk daar nog hele goede herinneringen aan heeft. In Tanthof heb je waarschijnlijk honderden mensen gesproken; dat hebben we geweten. Je ging van deur naar deur, belde aan en zei; "Goedenavond, de politiek aan de deur; dat heeft u zeker nog nooit meegemaakt?" Beste Marjon, heel veel dank voor je inzet, je energie en je directheid. Ook jij krijgt bloemen en als herinnering aan je periode in deze raad het Delftsblauwe bord. 5

(Applaus) De VOORZITTER: Een kleine correctie, een klein amendementje: ook Bert was heel actief voor het Delflandplein. Meneer Van der Woerd, hartelijk dank. Het was een mooie tripartiete samenwerking van de SP, de ChristenUnie en het CDA. Ik kom bij nummer vier in de rij, Marnix Weiler. Marnix, drieënhalf jaar in de raad is geen hele raadsperiode, maar toch ben je het langstzittende STIP-raadslid ooit. Gefeliciteerd! (Applaus) De VOORZITTER: Laat het een voorbeeld zijn, voor vele STIP'ers welteverstaan. Nu wordt het dan toch eindelijk tijd om het stokje over te dragen, tijd om te vertrekken, tijd voor nieuwe dingen. Marnix, wat heb je veel gedaan. Allereerst heb je veel handtekeningen gezet onder amendementen en moties. Dertig keer stond jouw handtekening daaronder. Dat allemaal om, zoals je zelf zei, Delft nog fantastischer te maken. Je bent niet bang voor vernieuwing en je hebt in de raad ook het debat niet geschuwd; tenminste, als je aan het woord kon komen. Ik kan me het debat over de parkeertransitie herinneren, waarin je bijna na elk woord dat je zei, werd onderbroken. Toch slaagde je erin om je punt te maken. Vasthoudend, dat was je en altijd met een brede lach op je gezicht. We gaan je oprecht missen, Marnix. Binnen je fractie vertegenwoordigde je de culturele kant van STIP. Je was veel in de stad, jouw stad, de stad waar je bent geboren.

En je was ook regelmatig in de Metropoolregio als lid van de adviescommissie Vervoersautoriteit. Ook daar was je echt betrokken; dat heb ik steeds gezien bij de delegatieoverleggen. Je bleef tot in de laatste week voor de verkiezingen technische vragen stellen - technische politiek; het kan niet anders - alsof er geen eind kwam aan deze raadsperiode. Maar dat eind is vandaag toch echt gekomen. Waar je ook met veel plezier aan meewerkte, was SIDDER. In de nagespeelde raadsvergadering van Scholieren In De DelftsE Raad trad je op als wethouder. Dat deed je alsof je nooit anders had gedaan. Dus wie weet, in de toekomst? Het was overtuigend. Het contact met de stad en met jongeren vond je belangrijk. Zoals je zelf al jong in aanraking kwam met de politiek in Delft, zo vond je het ook belangrijk om scholieren te laten zien hoe leuk politiek kan zijn en hoe uitdagend het is om je vast te bijten in een doel dat je wilt bereiken. Je had het daarom moeilijk met de coronamaatregelen die het onmogelijk maakten om dat contact met de stad te blijven houden. Maar ook daar vond je iets op, met een digitale ode aan de evenementen die van Delft een bruisende stad maken. Mooi creatief. De woorden die ik nu spreek, vormen een ode aan jouw werk als raadslid. Dat werk zit erop, maar we laten je niet gaan zonder de bloemen en het Delftsblauwe bord. Marnix, heel erg bedankt en tot ziens in de stad.

Dank je wel! (Applaus) De VOORZITTER: We zijn aanbeland bij Timo Töns. Hij was zojuist nog op het nippertje aanwezig. Heel fijn, Timo. Timo komt uit de lichting 2018. Iemand zei: "Timo is een dossiertijger. Hij wordt gedreven door kennis en feiten." Ik hoorde dat je als eerste binnen je fractie bezig was om de verkiezingsuitslag tot achter de komma te analyseren. Ik hoorde ook dat je fractie je dossierkennis gaat missen, kennis die je in de raad soms weleens dwars zat als je die in het debat moest combineren met je politieke standpunt. Je wilde veel informatie 6

geven, maar gelukkig lukte het je altijd om dat standpunt helder over het voetlicht te brengen. Of het nu ging over afvalinzameling en specifiek over het voorscheiden, over ruimte in de binnenstad of over mobiliteit in het algemeen, in het debat was je scherp en helder. Geen speld tussen te krijgen. Dan lijkt het soms misschien alsof je een eenzame denker bent die aan de hand van cijfers tot de juiste slotsom komt. Maar in de praktijk blijk je een doe-het-zelver, een klusser, die het leuk vindt om het resultaat van eigen werk te zien, een man met twee rechterhanden, en dat in GroenLinks! Dat klussen in huis en het resultaat dat je ziet, gaat iets sneller dan hier in de raad. Hier duurt het soms wat langer voordat je resultaat ziet. Een huis is zo geïsoleerd, maar een stad klimaatbestendig maken is een ander verhaal. De wethouder weet daar alles van; hij geeft het uiteindelijk maar op. Nee hoor, pas maar op! Daar heb je de afgelopen jaren wel aan bijgedragen. Je hebt het denken in de raad en de stad over het ruimtegebruik, over openbaar vervoer en over de energietransitie mede in gang gezet. Dat zijn onderwerpen die de komende jaren nog heel vaak terug zullen komen. In die zin was het wel aardig dat je in Delft op Zondag refereerde aan Jimmy Carter. Aan het begin van zijn presidentschap, eind jaren 70, liet hij zonnepanelen op het Witte Huis installeren.

Fantastisch! Hij wilde hernieuwbare energie op de agenda zetten. Maar hij was zijn tijd ver, te ver, vooruit: vier jaar later werden de zonnepanelen weer weggehaald. Ongelofelijk; dat kunnen we ons niet meer indenken, maar wat een man! Na vier jaar zit jouw tijd als raadslid erop. Je hebt jouw stempel gezet op het mobiliteitsprogramma. Je hebt een voorzet gegeven voor het vervoer in de toekomst in Delft en je hebt je sterk gemaakt voor doorgaande fietsroutes in en groene fietsroutes rond de stad. Je hebt de toekomst geschetst. Daar gaan we verder aan werken om van Delft een nog mooiere stad te maken met ruimte voor iedereen. Beste Timo, veel dank voor je inzet, je kennis, je vasthoudendheid. Ook voor jou zijn er de bloemen en het blauwe bord. (Applaus) De VOORZITTER: Ik heb nu onze Vincent op mijn lijstje staan, maar zoals we zien, is hij er niet. Vincent zit in Pakistan; althans, volgens mij. Hij is in ieder geval heel ver weg en het lukte hem niet om tijdig terug te zijn. Vincent krijgt dus zijn bloemen, het blauwe bord en de speech. Dat gaat dus helemaal goed komen; hij kan de speech thuis nog eens rustig nalezen. Dat is dus toch even een snelle stap vooruit in een langgerekt afscheid. Dat brengt mij bij nummer 7, Nick den Hollander. "Kapucijners met spekjes"-man; dan heb ik het dus over Nick den Hollander; dat wisten we allemaal.

Die zelfgekozen bijnaam op Twitter; leg me die nog maar eens uit. Het roept het beeld op van lang geleden: het boerenland, met een dampend bord grauwe erwten voor je, een beetje kromgebogen met de ellenbogen op tafel, het eten naar binnen schrokkend. Buiten verandert de wereld en jij veranderde mee, maar niet te veel. Je durft te staan voor oude waarden die we niet zomaar buiten de deur moeten zetten en die belangrijk zijn voor mensen in onze stad die zich daaraan verbonden voelen. Je bent geen type dat vanzelf meegaat met de waan van de dag. Je bent soeverein, durft je eigen afweging te maken en daarvoor te staan. Dat vind ik grote klasse, Nick; dat wil ik hier gezegd hebben. Dat waardeer ik zeer. Je was in deze raad in staat om een verhaal groot neer te zetten. Dat maakte je betogen boeiend. Wat je als raadslid ook goed kon, was luisteren, heel aandachtig, soms tijdens stevige debatten. Je stelde altijd goede en scherpe vragen. Als je het oneens was met een standpunt, was je de man van de interrupties. Heel rustig en correct fileerde je vlijmscherp de argumenten van de tegenpartij. 7

Je was ook de man van afspraak is afspraak, en je kon heel bedenkelijk kijken als de voorzitter zich niet aan de spreekvolgorde hield. Je verongelijkte blik sprak dan boekdelen; dan voelde ik me natuurlijk schuldig, maar ik ging dan toch maar gewoon door. Alsof je weer dat kleine jongetje was dat op eigen kracht zijn weg moest vinden, weg uit dat boerenland, dat land dat nooit helemaal uit jou zal verdwijnen. Daarvoor houd je nog te veel van vlees en bonen. In de vergaderingen bleef je altijd de rust zelve. Maar je kon je op jouw manier ook opwinden. Dan werd je heel rood; dat wilde ik ook nog even gezegd hebben. Dat zag ik zelfs altijd op de camera. In de debatten over wel of geen vuurwerkzones en radicalisering en polarisering sprak je je zorgen uit over de veiligheid en het welzijn van alle Delftenaren. Nooit drammerig, maar op zoek naar een balans die de gelijkwaardigheid van alle mensen in deze stad versterkt. Je hebt je daarnaast sterk gemaakt voor het samengaan van VAK en DOK en voor de toekomst van museum Prinsenhof. Het beste idee waar je mee kwam, wil ik hier nog maar eens herhalen: dat grote sterke mannen in de fietsenstalling altijd hun fiets in het hoge rek moeten zetten. Kijk, zo lost de PvdA de zaken praktisch op. Lekker! Beste Nick, dank voor je inzet, je passie, je scherpe analyses, je soevereiniteit en je betrokkenheid.

Ik zei het al eerder: we gaan je missen. Dat is zeker. Ook jij gaat niet naar huis zonder bloemen en het Delftsblauwe bord. Dank, Nick! (Applaus) De VOORZITTER: Dat brengt me bij de volgende sociaaldemocraat, Goriska van Cooten. Beste Goriska, voor de verkiezingen had je al duidelijk gemaakt dat je het tijd vond om andere dingen te gaan doen. Begrijpelijk. Hoewel dit je eerste volle raadsperiode was, zat je ook in de vorige twee periodes tijdelijk al als raadslid in deze zaal. Dat laat wel zien dat je partij altijd een beroep op je kon doen en dat jij altijd klaar stond om je taak als raadslid te vervullen. Dat deed je met een sociaal hart, serieus, gedreven, ook heerlijk nuchter, met een gezond relativeringsvermogen en met oog voor de bewoners van Delft. Direct na de verkiezingen in 2018 werkte je mee aan het nieuwe vergadermodel. De raad zou meer in contact moeten komen met de Delftenaren. Luisteren naar wat zij te zeggen hebben zag je als een vereiste bij het bepalen van je standpunten in de raad. Je was een verbinder of, zoals je zelf ooit zei toen je nog adviseur was voor het dagelijks bestuur van Rijkswaterstaat: een schakel tussen wat er op de organisatie afkomt en welke stappen gezet moeten worden. Die ervaring bracht je mee in deze raad. In het debat deelde je je overwegingen met anderen en legde je haarfijn uit waar volgens jou oplossingen te vinden waren.

Je was een verbinder tussen raad en stad. Dat we door corona minder contact hadden met elkaar en met de stad, heb je echt als een hapering ervaren. Je hebt de gesprekken nodig, die brede blik. Met die brede blik ben je ook letterlijk bezig als programmamanager onbemande luchtvaart bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In de commissie Ruimte en Verkeer was je blik vooral gericht op de ruimte op straat en de veiligheid voor fietsers en voetgangers. Je had aandacht voor de kwetsbare weggebruikers. De invoering van 30 km/u kon je niet snel genoeg gaan. Goriska, heel veel dank voor je inzet. Ook voor jou zijn er de bloemen en het bord. Dank je wel! O, ik geef nu symbolisch de bloemen, want dan kunnen we toch een foto maken. Het bord heb je de vorige keer dat je afscheid nam, namelijk al ontvangen. 8

(Applaus) De VOORZITTER: We komen nu bij een jongeman, Boris van Overbeeke. Als een van de jonkies kwam je zes jaar geleden in deze raadzaal binnen. Je hebt een hele mooie toekomst achter je, Boris, en hopelijk ook nog vóór je! Ook jij besloot om je niet opnieuw verkiesbaar te stellen voor een nieuwe termijn. Jij was de afgelopen periode een van die raadsleden waar niemand omheen kon. Met jouw passie, gedrevenheid, soms wel wat eigenwijsheid dat permitteer ik me toch even te zeggen - en de lol die je had in het voeren van een goed debat, was je een sfeermaker in deze politieke arena, hoewel je soms heel verstrooid kan zijn als een verstrooide professor; ik zie je dat echt nog weleens worden. Maar hoewel je dat soms kon zijn, kon je ook buitengewoon welbespraakt zijn, met prachtige mooie betogen, anderen een spiegel voorhoudend als je vond dat dat nodig was. Dat deed je ook in de aanloop naar de verkiezingen van 2018 met een landelijke oproep aan jongeren om politiek actief te worden. Je hebt gelijk: veel van wat we hier bespreken, gaat over hun toekomst, bijvoorbeeld als het gaat om de klimaatverandering. Je was een actieve voorzitter van de werkgroep Energietransitie. Met jouw gedrevenheid had het misschien allemaal wel wat sneller mogen gaan. Maar kijk terug op wat de werkgroep heeft bereikt. Heel veel voorbereidend werk is gedaan. Delft is klaar voor de volgende stap.

Daar heb jij je steentje aan bijgedragen. Waar je je in deze periode ook sterk voor hebt gemaakt, is de ruimte voor voetgangers en fietsers. Ook daar zijn stappen gezet, net als in de naleving van de fair practice code in het gemeentelijke cultuurbeleid. Daar mag je gerust trots op zijn. Anderen hebben je omschreven als misschien wel het meest bevlogen fractielid, maar er is nog een dingetje dat ik te horen kreeg, namelijk dat je een voorliefde hebt voor pakken, kostuums. Dat schijnt nogal vaak onderwerp van gesprek geweest te zijn binnen de fractie, vooral Italiaanse pakken. Om het dan helemaal af te maken: het liefst met een bijpassend horloge of pennenhoesje. My goodness! Ook dat ben jij, Boris: gevoel voor stijl. Ik sluit daarom af in stijl. Beste Boris, blijf vol passie de dingen doen die je doet. Het ga je goed. Heel veel dank, en ook jij gaat naar huis met bloemen en het Delftsblauwe bord. Bedankt! (Applaus) De VOORZITTER: Terug naar de sociaaldemocratie, naar Willy, Willy Tiekstra. Ik zou hier de volgende pubquizvraag willen stellen; de nieuwe leden, die misschien meeluisteren, en de oude leden kunnen nu horen wat wij komend weekend zoal gaan doen. Wie past er in het rijtje Jan Janssen, Eddy Merckx, Marco Pantani en Wout van Aert? Ik zie u denken. Dat is: Willy Tiekstra.

Beste Willy, ik wist het ook niet, maar wat uitzoekwerk bracht aan het licht dat jij net als deze wielrenners de Mont Ventoux hebt beklommen. Ook ik zit graag op de fiets, maar dat doe ik je niet na, by far niet! Aan het eind van zo’n beklimming vragen die reporters altijd: "Wat ging er door je heen?" Dat ga ik je niet vragen. Je hebt de top bereikt en daar gaat het om. De rest is niet belangrijk. Maar je hebt meer dan de top bereikt in bijna zes jaar raadslidmaatschap. Die begon voor jou als rechtgeaarde feminist in een behoorlijk masculiene fractie. Net als in 1558, toen Elizabeth I koningin van Engeland werd in een door mannen gedomineerd land, begon jouw politieke loopbaan in Delft in een door mannen gedomineerde fractie. Je hield je staande en werd fractievoorzitter, en meer. Je was lid van de werkgeverscommissie. Die taak pakte je serieus op en voerde je toegewijd uit. Je was voorzitter van de commissiewerkgroep Sociaal Domein. Je was lid van de werkgroep Omgevingswet en als rode draad bleef je ook in de raad strijden voor vrouwenrechten en gelijke rechten voor lhbtiq+. Gelijke kansen voor iedereen, daar heb je je voor ingezet en sterk voor gemaakt. De manier waarop je dat deed, 9

dwong in de raad en ook bij mij respect af: altijd goed voorbereid. Met kennis van zaken ging je het debat in. In dat debat bewoog je je strategisch, vaak als laatste spreker. Het gaat bij jou niet om jezelf, maar om de zaak. Analyserend wat er was gezegd en duidelijk formulerend hoe je fractie erover dacht. Je aandacht ging vooral uit naar het sociaal domein en het onderwijs. Het openhouden van basisschool De Schatkaart in Harnaschpolder was jouw Mont Ventoux in deze raad, maar ook de regenboogbrug die het stationsgebied met de binnenstad verbond en verbindt; een mooi symbool van eenheid in deze stad. Ook die brug kwam er door jouw aandringen. Ik denk dat ik ook mag zeggen dat je de verbindende factor was binnen de coalitie. Er werd naar je geluisterd. Ook binnen je fractie wist je precies op welke momenten je de teugels moest aanhalen en op welke moment je ze kon laten vieren. Dat deed je op een ontspannen manier, vertrouwenwekkend en vertrouwen gevend. Je beheerste de kunst van het laveren, van het aantrekken en loslaten en van het stijgen en van het dalen. Na vandaag even geen raadswerk meer. Tijd voor andere zaken, maar ik kan me voorstellen dat we je op de een of andere manier toch blijven zien in de stad. Misschien niet hier, maar je zult ongetwijfeld actief blijven en strijden voor een rechtvaardige samenleving voor iedereen in het Delftse.

Beste Willy, veel bedankt voor al je werk als raadslid en voor je inzet voor de stad. De bloemen en het bord heb je meer dan verdiend. Bedankt! (Applaus) De VOORZITTER: Ik blijf ter linkerzijde: ik ga naar Ingrid Lips. Je hebt het de afgelopen jaren diverse malen gezegd: je wilde in de raad de stem laten horen van de mensen die niet of moeilijk voor zichzelf kunnen opkomen, bewoners die niet zelf komen inspreken. Ingrid, jij hebt hun een stem gegeven. Wat heb je in acht jaar tijd veel werk verzet als raadslid. En niet alleen als raadslid. Een paar weken geleden werd je al toegesproken omdat je toen de laatste vergadering voorzat van de commissie Ruimte en Verkeer. In je hoedanigheid als voorzitter van die commissie was je in 2020 ook een beetje een proefkonijn. Je had de ongewone eer om tijdens de eerste lockdown de eerste digitale commissievergadering voor te zitten. Ik herinner me nog dat dat een spanningsvol gebeuren was. Het ging allemaal goed en inmiddels raakten we er zo aan gewend om achter een beeldscherm te zitten dat het nu nog steeds als heel bijzonder voelt om samen bij elkaar te zitten, hier in deze raadzaal. Ingrid, we hebben je leren kennen als een serieus raadslid. Bescheiden, met een schat aan ervaring op het gebied van zorg en welzijn en met heel veel aandacht voor de mensen die het lastig hebben.

Of het nou jongeren waren die op zoek zijn naar een huis, thuiswonende jongeren die de pech hebben dat hun ouders een uitkering hebben, bewoners die hulp zoeken en van het kastje naar de muur gaan of mensen die werden opgenomen in een ggzinstelling en hun huis dreigden kwijt te raken, je had oog voor hen en je zette je in om hun omstandigheden te verbeteren. Je hebt een keer gezegd dat je niet in de raad zit om GroenLinks groter te maken. Je was raadslid om meer gelijkheid in de Delftse samenleving te realiseren. Je zei ook dat je daarmee doorgaat. Dat is fijn om te weten. Met de motie Welkom in de wijkcentra heb je een proces in gang gezet dat van de wijkcentra meer ontmoetingsplekken maakt voor de bewoners. Daarnaast heb je ervoor gezorgd dat bewoners gebruik kunnen maken van het uitdaagrecht als ze een taak van de gemeente beter of goedkoper kunnen overnemen. Ik denk dat het heel goed is om dat pad ook in de toekomst met elkaar op te gaan. Je hebt 10

steeds verbinding gezocht, ook binnen de organisatie. Je was lid van de werkgeverscommissie en je hebt daarnaast veel corvee gedaan als raadslid, plichtsgetrouw en met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Dat werd gewaardeerd. Die waardering was er ook in je fractie, om je grote dossierkennis en ook om hoe je in staat was om beleid te vertalen naar mensen. Dat is niet alleen ervaring, maar ook talent. En er spreekt heel veel liefde uit voor de bewoners en voor de stad. Beste Ingrid, de raad gaat je missen, je gedrevenheid, je verbindende kracht, maar zeker ook je goede voorzitterschap van de commissie. Heel veel dank voor je inzet. Ook voor jou zijn er de bloemen en het Delftsblauwe bord. (Applaus) De VOORZITTER: Ik blijf bij GroenLinks: Frank van Vliet. Een beetje ongebruikelijk was het wel: normaal gesproken wachten raadsleden altijd tot na de afscheidsspeech met de aankondiging dat ze kandidaat-wethouder zijn. Dus ik twijfelde: wat moet ik doen? Afscheid nemen of je misschien alvast een beetje welkom heten? Maar de raad beslist, beste Frank. We nemen dus toch eerst afscheid; de rest moeten we nog even zien. Het wordt vanavond dus een afscheid. Je keert in elk geval niet terug als fractievoorzitter van GroenLinks en ook niet als raadslid.

En dus komt er een einde aan een periode van zes jaar raadslidmaatschap, een periode waarin je de stad mondiger hebt zien worden en je de stad duurzamer hebt helpen maken. "Mister Vergadermodel" noemen ze je bij de griffie, een eretitel. Hoe vaak zei je niet dat het stadhuis moest zijn als een bijenkorf waar bewoners in en uit liepen om in gesprek te gaan met de raad, om ideeën en opvattingen te delen, zodat de raad met nog meer draagvlak in de stad besluiten kon nemen? Net toen dat lekker op gang was, brak de pandemie uit. En het bleef stil in het stadhuis, een lange, lange tijd. De raadzaal was bij heel veel vergaderingen leeg. Die verbinding met de stad was misschien even weg, maar die komt weer terug. Het vergadermodel is inmiddels niet nieuw meer en de beeldvorming, ook al was het vaak digitaal, is een wezenlijk onderdeel van het besluitvormingsproces geworden. Waar je ook veel werk van hebt gemaakt, zeker in je rol als leider van de grootste partij, is de samenwerking in de raad. Ik heb hele goede herinneringen, Frank, aan de vele gesprekken die wij voerden, want je was mijn eerste aanspreekpunt in de raad. Dat was altijd goed. Even een kop koffie, soms een wandeling, een telefoontje, even hier beneden. Dank voor die tijd, die toch extra inzet vergt. Ida, je kan in dat opzicht wat van Frank leren.

Hartstikke goed; ik denk dat hij een hele mooie taak kan doorgeven aan jou en ik heb daar ook alle vertrouwen in. Frank, je was niet alleen een verbinder in de coalitie maar je zocht ook heel bewust de samenwerking op met de oppositie. Waar in het verleden uit die hoek vaak de kritiek klonk dat de coalitie alles had dichtgetimmerd, hield jij ervan om de boel open te houden. Was "open" aan het begin van deze raadsperiode ook niet een van je motto's? Ik dacht het wel, naast "sociaal" en "duurzaam". Mocht het zo zijn dat je inderdaad lid van het college wordt, dan heb je het aan jezelf te danken dat de nieuwe raad meer macht naar zich toe heeft getrokken en dat de raad zelf meer de agenda bepaalt. Daar hebben we het dan tegen die tijd nog weleens over. Maar nee, serieus, ik ben blij dat de samenwerking in deze raad zo goed is. Mede door jouw betrokkenheid als coalitieleider was er sprake van een stabiele raad, een raad die in een hele moeilijke tijd deze stad overeind heeft gehouden.

11

Zelfs in die moeilijke tijd sprak er eigenlijk altijd hoop uit je betogen. En als we in de raadzaal vergaderden en je hoorde kritiek op het beleid of op de standpunten van GroenLinks, dan ging je altijd even rechtop zitten. Dan keek je heel opgewekt, bijna vrolijk, de zaal in en dan dacht je: dit is mijn kans. Dan liet je weten dat Delft nog groener kan, nog duurzamer, nog socialer, nog opener, met nog meer gelijke kansen, meer woningen en minder auto's op straat en meer gezoem in het stadhuis. Beste Frank, dit is dus wel degelijk je afscheid als raadslid, maar we zien elkaar mogelijk snel weer terug. Heel veel dank voor je inzet voor de stad, voor deze raad. Dat belonen we graag met bloemen en het mooie herinneringsbord. Je hebt het méér dan verdiend. Dank je wel! (Applaus) De VOORZITTER: Nu ga ik van de sociaaldemocratie naar de christendemocratie; dat klinkt vertrouwd. Rob van Woudenberg; laat ik "van" niet vergeten; in het begin werd dat altijd weggelaten. Dat is ook mijn frustratie; ook bij mij wordt het vaak weggelaten, maar uiteindelijk heb ik het toch heel goed geleerd, Rob, ook omdat ik je natuurlijk heel goed heb leren kennen. Ik ben inmiddels bij de lichting 2010 beland, de raadsleden die drie periodes achter zich hebben. Rob van Woudenberg is één van hen.

Beste Rob, jouw periode werd als een soort hinkstapsprong onderbroken toen je tijdelijk commissielid was tussen maart 2014 en september 2015. Die aanloop zorgde er wel voor dat je voorzitter werd van de CDAfractie. Je bent natuurlijk helemaal geen hinkstapspringer, maar een langeafstandsloper, een volhouder, absoluut. Je laat je niet van de wijs brengen, omdat je gelooft in het goede en kracht put uit de C van het CDA. Christen en man van de lange adem. Die had je ook nodig bij het initiatiefvoorstel Delft naar een rookvrije generatie. Samen met D66 stelde je dat voorstel op, maar omdat de stemming over een amendement van STIP en de VVD staakte, kwam het twee keer in de raad. De tweede keer werd het initiatief met een ruime meerderheid aangenomen. De plekken waar kinderen spelen in Delft, zijn rookvrij en Delft heeft zich aangesloten bij de Alliantie Nederland Rookvrij. Dat was een mooi voorbeeld van hoe in de afgelopen periode - ik zei het al eerder - partijen uit de coalitie en de oppositie samen iets voor elkaar hebben gekregen. Elf jaar lang was je de verbinder in je fractie. Je fractiegenoten omschrijven je als zacht van aard, maar we hebben je leren kennen als iemand die scherp kan zijn als dat moet, maar ook als een politicus die altijd zocht naar het compromis, die iedereen binnen boord wil houden, een man van de gemeenschapszin, met oog voor anderen.

Dat sterke verantwoordelijkheidsgevoel, waar we het vaak over hebben gehad, Rob, dat gevoel van verbondenheid, maakte je ook tot een gewaardeerd lid van de werkgeverscommissie. Je leefde mee met de medewerkers van de griffie. Je was hun tot steun en je was een luisterend oor. Met drie opgroeiende meiden zal het voor je thuisfront niet altijd makkelijk zijn geweest. Het raadswerk vergt veel en vraagt veel begrip van je omgeving. Je wist dat je die steun had en je wist waarvoor je in de raad zat, als rentmeester met een opdracht, niet alleen van hier beneden, voor de toekomst van jouw kinderen en van alle kinderen in Delft. Dat deed je niet alleen, maar samen met je fractie, steunend op waarden en normen, omzien naar elkaar. Dat heb je gedaan, ook in praktische zin, bijvoorbeeld via de motie voor een volledig dekkend AED-netwerk in Delft. Daarnaast heb je je ingezet voor een lokaal mediafonds, zodat iedereen in Delft door betere lokale onderzoeksjournalistiek objectief en zo goed mogelijk wordt geïnformeerd. Ook heb je je sterk gemaakt voor een veilige jaarwisseling. Je maakte je zorgen over polarisatie in de stad en je was kritisch op de afvalinzameling en dienstverlening van de gemeente. 12

Beste Rob, die kritische blik heeft je ver gebracht. Daarbij schuw je het detail niet. Je hebt de eindstreep na een lange race bereikt en kan meer dan tevreden terugkijken. Vanavond kom je over de streep en ga je naar huis met bloemen en het mooie Delftsblauwe bord. Heel veel dank voor je tomeloze inzet, Rob. Of om met jouw eigen woorden af te sluiten: blijf gezond, heb lief en houd vol. (Applaus) De VOORZITTER: We houden een hele kleine pauze van drie minuten. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Ze kwam al even langs: "Bent u me niet vergeten?" We zijn je niet vergeten, Catherine. Jij bent aan de beurt, maar het was even zoeken, want net als Rob was ook jij deels wel en deels niet in een eerdere periode geweest. We moesten het dus een beetje op een rijtje krijgen. Het volgende raadslid waar we afscheid van moeten nemen, bracht - zo heeft men mij verteld - in 2010 de charme terug in de raad, juist in een tijd waarin dat nodig was. Ik kan me dat helemaal voorstellen: Franse charme. Catherine Bij de Vaate, met jouw charme en je passie heb de gemeenteraad van Delft een ruimere blik op de wereld gegeven. Beste Catherine, in 2009 besloot je niet langer aan de zijlijn te blijven staan, maar nam je deel aan de cursus Politiek Actief.

Via die kennismaking met het raadswerk kwam je terecht bij GroenLinks en zat je met een tussenpoos van vier jaar bijna acht jaar in de raad. Een vaste kracht. Je gedrevenheid werkte aanstekelijk op je fractiegenoten en je maakte ons keer op keer bewust. Catherine, je was woke voordat dat woord uitgevonden was. Réveillé was je en dat ben je nog steeds. Met je rappe Franse tong kreeg je veel voor elkaar, zelfs zoveel dat je mijn voorganger hier in deze zaal op zijn knieën met een groep peuters liet spelen om hen bewust te maken van de omgeving waarin de besluitvormingsprocessen zich hier afspelen. Die peuters zijn inmiddels pubers, maar het tekent je dat je hun een onvergetelijke herinnering wilde meegeven. Als moeder, maar ook als raadslid vond je het belangrijk om kinderen een stem te geven. Je hebt ons bewust gemaakt van de situatie waarin alleenstaanden met kinderen zitten als die kinderen opgroeien in armoede. Je hebt erop aangedrongen dat de gemeente meer oog kreeg voor kinderen: goed onderwijs voor iedereen, passende jeugdhulp en je aandacht voor hoogbegaafde kinderen en meisjes met autisme. Je hebt, zoals je zelf zei; groepen waar we misschien een blinde vlek voor hadden, uit de schaduw gehaald. Natuurlijk heb je dat niet alleen gedaan. Dat is altijd teamwork, samen, via bijvoorbeeld de werkgroep Sociaal Domein, waar je een trouwe bezoeker van was.

Waar je je ook met hart en ziel voor inzette, waren gelijkheid en intersectionaliteit, de notie dat individuen ook in de Delftse samenleving discriminatie en onderdrukking ondervinden op grond van een veelvoud aan factoren. Die notie bracht je er ook toe om je hard te maken voor een prominente plek in de stad om artikel 1 van de Grondwet zichtbaar te maken. Misschien is dit ook een goed moment om dat hier en nu nog een keer voor te dragen. Artikel 1: "Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of welke grond dan ook, is niet toegestaan." Een prachtig artikel. Beste Catherine, ik zei al dat je de blik van de raad op de wereld hebt verruimd. Dat deed je onder meer door je steun aan de internationale campagne Orange the World, die aandacht vraagt voor het bestrijden van geweld tegen vrouwen. Binnen de raad heb je je sterk gemaakt voor de Global Goals. Je zag in de Global Goals kansen voor nieuwe verbindingen binnen de raad. Ik zag het gebeuren; heel mooi om te zien. Dat is je gelukt. 13

Voor de verkiezingen heb je je niet meer verkiesbaar gesteld. Een nieuwe baan en nieuwe uitdagingen hebben je doen besluiten dat je je energie en tijd elders gaat inzetten. We gaan je missen, maar ik kan me niet anders voorstellen dan dat we elkaar opnieuw zullen treffen in de stad. Daarom Catherine: au revoir. De bloemen en het Delftsblauwe bord zijn voor jou. Het bord heb je al gehad. (Applaus) De VOORZITTER: Ineke van Geenen. "Niet twijfelen, maar altijd doen"; dat zei Ineke van Geenen in de Stadskrant om Delftenaren over de streep te trekken om deel te nemen aan de cursus Politiek Actief en om wellicht kandidaat-raadslid te worden. Beste Ineke, op die manier, via de cursus Politiek Actief, kwam jij in 2010 deze raadzaal binnen. Je bent sindsdien altijd gebleven. De kleine opvolger, je kleinkind, dient zich al aan; helemaal goed! Twaalf jaar lang heb je je in de fractie van het CDA druk gemaakt over de jeugdzorg, het welzijn van ouderen, seniorenhuisvesting en alles binnen het sociaal domein. Misschien dacht je in 2010 dat het maar voor even zou zijn, want je hebt vaker gezegd dat de politiek je min of meer is overkomen. Eigenlijk deed je het voor je dochter, om die aan de cursus mee te laten doen om haar Delft beter te laten leren kennen. Jullie waren hier toen net weer terug.

Jij had geen politieke ambities, maar je had wel een schat aan ervaring binnen de zorg- en welzijnssector, waarin je beleids- en managementfuncties had gehad. De decentralisaties stonden voor de deur. Het CDA klopte bij jou aan. Misschien was dat niet je eerste keus - ik weet het niet - maar je vond het wel een hele leuke club mensen. Er was een klik, je kwam op de lijst en de rest is geschiedenis. Als je diverse mensen vraagt wat je in die twaalf jaar hebt bereikt, zeggen ze bewondering te hebben voor je vasthoudendheid en dat je erin geslaagd bent om de lijn van het CDA te laten doorklinken in de nota Jeugd. Dat is een prestatie van jewelste, omdat jouw fractie niet altijd deel uitmaakte van de coalitie. Je kracht zat 'm volgens mij vooral in je vasthoudendheid. Keer op keer wees je diverse colleges erop dat het anders moest, dat het beter moest, met als doel dat er echt minder kinderen hulpverlening nodig zouden hebben, bijvoorbeeld door muziek in de klas of door hun sport en cultuur aan te bieden. Voorkomen is tenslotte beter dan genezen. Binnen je fractie word je ook omschreven als een vrije geest, een vrijdenker met een enorme passie. Die ruimte om jezelf te zijn kreeg je ook. Als fractievoorzitter had je je eigen stijl. Als commissievoorzitter zat je vergaderingen op jouw manier voor en dat deed je ook als voorzitter van de werkgroep Sociaal Domein.

Die ruimte om te handelen en om te zijn wie je bent, zonder dat iemand meteen roept dat iets niet mag of dat procedures anders zijn, die ruimte gun je anderen ook. Dat zorgde er ook nogal eens voor dat Delftse kwartiertjes Delftse halfuurtjes werden of dat debatten waarvan je vond dat ze gevoerd moesten worden, ruim over de spreektijd heen gingen. En dan hebben we natuurlijk nog de beroemde tienminutenpauzes van jou. Wij weten allen wat er dan gebeurt, maar gelukkig is de fractie voor rookvrije ruimtes. Je hebt ons ook overtuigd van het besef dat kinderen die opgroeien, ruimte nodig hebben om kattenkwaad uit te halen of om stout te zijn. Dat is ontzettend belangrijk. Keer op keer hamerde je er in debatten op om kinderen en jongeren niet als een probleem te zien maar als talenten die kansen verdienen. Prachtig! Hetzelfde geldt voor ouderen. Jij introduceerde "het nieuwe ouder worden" in deze raad: apart maar toch samen wonen met technische hulpmiddelen om het leven makkelijker te maken. Zodra je daarover sprak in een commissievergadering, was het wachten op het 14

moment dat Huize Monica gepromoot werd als een plek voor een innovatief woonexperiment voor ouderen. We worden allemaal ouder; hoera! Na twaalf jaar vond je het genoeg en zag je af van een plek op de kandidatenlijst van het CDA. Het is mooi geweest. Het is nu tijd om de familiemens en trotse oma nog meer ruimte te geven. Beste Ineke, veel dank! Twaalf jaar in de raad is een prestatie die uiteraard beloond wordt met bloemen en het Delftsblauwe bord. Maar twaalf jaar passie, bevlogenheid en betrokkenheid met de stad, met de bewoners, met je naasten en met ons verdient ook een speciale onderscheiding. Ik kan je zeggen dat het Zijne Koninklijke Hoogheid heeft behaagd je te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Gefeliciteerd! (Applaus) De VOORZITTER: Het woord is aan mevrouw Van Geenen. Mevrouw VAN GEENEN (CDA): Ik ben helemaal in de war, mensen. Maar dat ben ik wel vaker. Ik mag nog even iets tegen u zeggen, voor de allerlaatste keer. Dat zult u weten, zal ik maar zeggen. Lieve aanwezigen, collega-raadsleden, wethouders, burgemeester, familie en vrienden van de scheidende raadsleden. Het einde van twaalf jaar is een moment van voltooiing, van terugkijken en een nieuwe fase ingaan. Het is voor mij een eer dat ik nu even met u mag terugkijken naar wat er met onze stad, mede dankzij de gemeenteraad, de afgelopen twaalf jaar is gebeurd.

Er is aan Delft gebouwd om de eenheid van onze door de spoorbrug verdeelde stad terug te brengen, om Delft weer heel te maken. Ik moet zeggen dat een wandeling van de binnenstad naar Delft-Zuid een stuk aangenamer is geworden. Hoewel Delft-Zuid versteent en de motie-Valk, de motie Huisje, boompje, hier niet helemaal uit de verf lijkt te komen, ziet die missie er geslaagd uit. Het bebouwde deel van Delft laat steeds meer eenheid in verscheidenheid zien. Dat vervult mij soms met trots, terwijl ik er toch eigenlijk niets aan heb bijgedragen. Misschien is dát wat het raadslidmaatschap met je kan doen: lopen door de stad heeft verhalen gekregen, verhalen over besluitvorming die soms eindeloos traag en soms verrassend soepel kon verlopen, verhalen over verdeeldheid die uiteindelijk toch aan een goed of juist frustrerend resultaat hebben bijgedragen. Wij, de raad, hebben hier dus bijgedragen aan het heel maken van de stad. Toch denk ik dat onze belangrijkste taak is om de inwoners van Delft heel te houden en dat onze ambities geen last mogen vormen voor onze inwoners, hoe graag we ook aan de slag gaan. Ik dacht aan het woord dat ik het vaakst langs heb horen komen in mijn carrière als gemeenteraadslid: "parkeren". Het reguleren van parkeren is vaak een doorn in het oog van bewoners, terwijl wij er uiteindelijk toch min of meer mee lijken te kunnen leven.

Maar de pakkans, die door die autootjes met zo'n zender soms net iets te groot is geworden, is voor mij exemplarisch voor wat een bestuur met zijn inwoners kan doen. We kunnen bijna niet meer van de regels wegduiken, want er wordt steeds wel iets veranderd waardoor wij de vrijheid van handelen, foutjes maken, ongehoorzaam zijn dreigen te verliezen. Dat geldt zeker voor onze houding ten opzichte van kinderen en jongeren. Het is onze taak om kinderen en jongeren te faciliteren in plaats van gedrag te criminaliseren of te medicaliseren. "Ieder kind is immers een kans op een mooiere wereld"; dat is trouwens een uitspraak van mijn dochter. Nu willen we zo graag dat het goed met ze gaat dat we vervallen in een soort nare reeks waarbij te laat komen "spijbelen" heet en spijbelaars bij de leerplichtambtenaar komen of zelfs bij Bureau Halt. Dan is de stap naar zware jeugdzorg nog maar heel klein. Persoonlijk heb ik een groot deel van mijn schooltijd doorgebracht in De Kleine Uitspanning, een koffiehuis aan de Burgwal, dat helaas niet meer bestaat. Ik heb daarmee de kans gekregen om te leren en om mijn eigen initiatief te behouden. Dat is wat de Delftse raad zou kunnen koesteren: onze inwoners heel houden; autistische vaardigheden erkennen als noodzakelijke vaardigheden, bijvoorbeeld voor IT en om onze cyber world veilig te houden, 15

en niet tot onderwerp van zorg maken; ouderen zien als onmisbare schakel in het vrijwilligerswerk en early adopters voor technische innovaties en ze niet wegzetten in bejaardenhuizen of in eenzaamheid weg laten kwijnen; mensen met een uitkering en een bijbaantje kunnen zien als degenen die weer voor zichzelf willen zorgen en niet als een crimineel. Ten slotte zeg ik nog een keer: onze kinderen en jongeren moeten we zien als potentie voor de toekomst en niet als een kudde die in bedwang moet worden gehouden met straf of zware jeugdzorg. Kortom: de inwoners moeten zo min mogelijk last van ons hebben, hoewel er ambities zijn die waargemaakt kunnen en soms echt moeten worden, zoals het vernieuwen van oude woningen, terwijl het verlies van de witte huisjes een gat in menige ziel heeft geslagen. Was het noodzakelijk of hebben de mensen toen alleen maar last van ons gehad? Het kan mij soms uit de slaap houden. We zochten steeds een evenwicht tussen het bruisende, dynamische Delft en de rust, die toch ook tot de geneugten van Delft gerekend mag worden. Ik heb nog een herinnering aan een lid van STIP, dat niets liever wilde dan met een tequila in de hand aan het strand voor het nieuwe strandpaviljoen in de Delftse Hout zitten, een paviljoen voor feesten en partijen, waardoor de rust in de Delftse Hout tot het verleden zou gaan behoren en het naaktstrand en passant ook.

Het waren roerige tijden en ik ben blij dat de strandtent er vooralsnog niet is gekomen. En het naaktstrand wordt nog steeds bevolkt door eigenwijze, blote Delftenaren. Toch weet ik slechts van twee keer dat er echt een extreem standpunt in deze raad is geventileerd, een echt naar geluid over mensen met een uitkering, waarna een diepe, solidaire stilte volgde. Die maakt onze gemeenteraad voor mij zo geliefd: zo'n stilte van "dat kan toch niet worden gezegd in onze raad?" Ik heb trouwens ook onvervalste socialistische geluiden gehoord. Daardoor vulde mijn toen nog toegestane WhatsApp zich met de Internationale. Over "toegestaan" gesproken: die bitterballen maar ook de borrel na de raadsvergadering en natuurlijk de rookkamer zijn niet meer toegestaan. We hebben een voorbeeld willen zijn van een nieuwe wereld. Daar heb ik een piepklein deeltje aan mogen bijdragen.

Daar ben ik dankbaar voor: voor al die mooie uren waarin de fractie uit mijn soms furieus geuite mening consensus moest distilleren, voor de wethouders die vanuit de beste bedoelingen de zorg vorm wilden geven en daar door mij niet per se om geprezen werden, voor de kundige griffie, die altijd weer geduld betoonde als ik iets te laat of verkeerd aanleverde, voor de bodes die aan mijn nukken tegemoet zijn gekomen om mij van de juiste thee, koekjes en hartigheden te voorzien en ten slotte voor collega-raadsleden met wie ik moties heb mogen knutselen, de confrontatie heb gezocht, heb gelachen en berichtjes heb gestuurd die ik voor altijd zal koesteren. Zo sluit ik deze periode af, met de wens om verder zo min mogelijk van jullie te merken en toch van onze heerlijke stad, met al haar faciliteiten, te genieten. Het ga u goed! (Applaus) De VOORZITTER: Hartelijk dank, mevrouw Van Geenen. Mooi! U zult denken: waarom hebben al die anderen niet het woord mogen voeren? Het is zo dat alleen degenen die een koninklijke onderscheiding krijgen, even kort het woord mogen voeren. De ene doet dat vast wat langer dan de andere, maar dat geeft niks; iedereen doet het op zijn eigen wijze. Veel dank voor de mooie woorden. Het is mooi om al die dingen zo langs ons heen te zien gaan. Ik kom bij de volgende afscheidnemer, Joëlle Gooijer.

"Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Heer van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God." Dit citaat komt uit de geschriften van de profeet Micha, hoofdstuk 6, vers 8. Joëlle, jij gebruikte die woorden ooit om te verklaren waarom in de politieke standpunten van de ChristenUnie grote woorden over het geloof en het 16

christendom zelden zijn terug te vinden. Aan de vruchten herkent men de boom. Dat is bij jou 100% herkenbaar. Beste Joëlle, je verklaarde in dat interview geen achterhoedegevecht te voeren door te proberen de koopzondagen terug te draaien. Je hebt de afgelopen twaalf jaar in de raad laten zien dat vrijheid van geloof een groot goed is en dat christelijke politiek ook in Delft een vaste waarde is in het bestuur van de stad. Daar zag het in 2010 aanvankelijk nog niet naar uit. Jouw komst als lijsttrekker in 2010 veroorzaakte nogal wat reuring, begreep ik. De SGP zag geen heil in een vrouw als lijsttrekker. De combinatie met de ChristenUnie werd losgelaten, maar jij bewees het tegendeel. De ChristenUnie behield haar zetel en in 2014 kwam er een zetel bij. Je hoefde het vanaf dat moment in de raad niet meer alleen te doen. Drie periodes in de raad, met een eigen geluid, vanuit een rotsvast geloof, met oog voor de onderliggende partij, kritisch en bevlogen. Scherp en niet snel tevreden met een half antwoord. Zo hebben we je leren kennen, eigenlijk als het geweten van de raad. Als jij aan het woord was, was de rest van de commissie of de raad stil. Hoe vaak gebeurde het dan niet dat de volgende spreker weinig meer kon zeggen dan: "Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Gooijer"? Je analyses en je beschouwingen waren vaak zo scherp en glashelder.