Concept-handelingen 15 juni 2023

Mevrouw WENTINK (STIP): Dit staat letterlijk in de samenvatting van het Mobiliteitsprogramma, op een van de eerste pagina's. Zoals ik al zei, zijn we met die blik naar de moties gaan kijken. De moties van Hart voor Delft zal STIP alle drie niet steunen. Ik zal u uitleggen waarom. Wat de motie over geen extra fietsnietjes langs de gracht betreft: voor STIP is het juist wél een optie om fietsplekken te realiseren langs de grachten. Daarnaast worden er momenteel gesprekken gevoerd met ondernemers en bewoners over de invulling van de autoparkeerplekken die vrijkomen. STIP gaat niet opties voor de invulling daarvan al afschieten terwijl dat nog loopt. Dan de motie over een fietsendepot in Delft. De wethouder gaf in de commissie al aan dat het voor Delft financieel niet voordelig is om gebruik te maken van een fietsdepot in Delft, maar wel om het depot in Den Haag te gebruiken. Ook hebben we helemaal geen ruimte voor zo'n depot in Delft. Vandaar geen steun. Dan de motie Onderzoek het project Winkels open, fietsers lopen. We snappen het idee van de motie. De binnenstad moet immers veilig zijn voor iedereen. Wel is STIP tegen dit principe, Winkels open, fietsers lopen, omdat dit de bereikbaarheid en de doorstroming significant vermindert. Zo kunnen bewoners van de winkelstraten straks niet meer fietsen naar hun eigen huis. Daarnaast is het principe ontzettend lastig te handhaven.

Dit zal ondermijnend werken, want je kan niet bij iedereen handhaven. Dit zorgt ook voor verwarring bij de fietsers. Het is namelijk niet meer duidelijk waar je straks wel mag fietsen en waar niet. Kortom, dit zijn voor ons genoeg bezwaren om het principe niet in te voeren. We moeten als Delft het fietsgebruik stimuleren, niet belemmeren. Bij de motie van Onafhankelijk Delft zijn we erg benieuwd of de motie uitvoerbaar is. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Laten we teruggaan naar de basis: waarom hebben we het parkeren van auto's in de binnenstad beperkt? Wat de SP betreft niet om automobilisten te pesten, maar om het beeld van de binnenstad te verbeteren. Wat heeft het dan voor nut om daarvoor in de plaats fietsnietjes te plaatsen? Op die manier wordt het weghalen van parkeerplaatsen alleen maar het pesten van autobezitters. Ik zie nooit fietsen 37

rondrijden om een schaars parkeerplekje te vinden in de binnenstad. Het plaatsen van extra fietsnietjes lijkt me dan ook niet nodig. Fietsen die in de stad staan, kunnen een rommelig beeld geven, maar of ze wel of niet rond fietsnietjes staan, maakt daarbij niet heel veel uit. Laten we de ruimte die we krijgen door geen fietsnietjes te plaatsen, gebruiken voor groen. Als de stad er beter uit komt te zien, zal je zien dat fietsers ook minder de neiging krijgen om hun fietsen overal maar neer te gooien. Als je goed kijkt in de stad, zie je dat nu al. Bijvoorbeeld naast dit stadhuis vormt zich altijd een redelijk nette rij fietsen op het moment dat het druk wordt in de stad. Het lijkt me dus helemaal niet nodig om extra faciliteiten voor fietsen en extra parkeerplaatsen te creëren. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ook ik ga alleen de moties langs. Ik begin met de motie Geen extra fietsnietjes en fietsrekken langs de grachten. Het CDA is het met de indieners eens dat het goed is om eerst naar alternatieven te kijken. Mevrouw Van den Berg noemde dat al heel mooi: parkeren in de eigen woning of op eigen terrein, misschien in leegstaande winkelpanden of in een parkeergarage. Laten we dat nou doen voordat we fietsnietjes langs de mooie grachten van Delft neer gaan zetten, want dat kan veel mooier. Die motie zullen wij dus steunen.

We zijn heel benieuwd naar het onderzoek waar de motie Onderzoek het project Winkels open, fietsers lopen toe gaat leiden. We willen de wethouder wel vragen of zij, als deze motie het haalt, ook aandacht wil besteden aan de handhaving ervan, zoals STIP zei, door dat een onderdeel van het onderzoek te laten zijn. Mevrouw WENTINK (STIP): Ik denk dat het CDA bekend is met de financiële situatie van Delft. Kunnen we dat geld voor die handhaving dus niet beter in goede fietsvoorzieningen steken? De heer VALK (CDA): Het gaat ook om de veiligheid van mensen. Het gaat hier om de drukste winkelstraten; zo lees ik de motie van Hart voor Delft. Ik denk dat het waar is - ik herken het zelf en ik hoor het ook van anderen - dat voetgangers zich onveilig voelen. Dat heeft natuurlijk ook gewoon een waarde voor ons. Maar als je het verbiedt - het is een onderzoek - moet je dit ook kunnen handhaven. Ik ben dus benieuwd of dat in het onderzoek wordt meegenomen. Vandaar die oproep. Dan de motie Geef Delft een eigen fietsdepot. Ik hoor graag de reactie van de wethouder hierop, maar ik vrees dat er in Delft geen ruimte is voor een fietsdepot. Ik vrees dat dat toch op een vrij groot fietsdepot uit zal komen en ik denk dat we de schaarse Delftse ruimte beter kunnen gebruiken en dat het feit dat de fietsen nu in Den Haag gestald worden, niet het grootste probleem is waar we op dit moment mee zitten.

Die motie zullen wij dus niet steunen. Tot slot de motie van Onafhankelijk Delft over fietsparkeerplaatsen in de binnenstad. Ik herken wat mevrouw Gaal zegt, namelijk dat fietsen tegen bruggen soms een wat rommelige indruk maken, maar om vanaf elke brug de eerste drie autoparkeerplekken vrij te maken … Een brug heeft natuurlijk vier kanten: links, rechts, voor en achter. Dat zijn dus twaalf parkeerplekken per brug die opgeofferd worden. Dat is wel heel rigoureus. Dat gaat ons dus veel te ver. Het is ook niet in lijn met de motie van Hart voor Delft over de fietsnietjes, die wij zullen steunen. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Ik heb gezegd "waar mogelijk". Er zijn natuurlijk ook stukken bij bruggen waar het aan de achterkant niet mogelijk is. Dan zou het dus alleen aan de andere kant zijn. De heer VALK (CDA): Ik vrees dat het bij heel veel bruggen wel mogelijk is. Dan zouden er dus twaalf parkeerplekken verdwijnen. Waar moeten die mensen dan gaan parkeren? Ik heb 38

vaker gezegd dat de binnenstad in de eerste plaats een woonwijk is. Daar wonen mensen en die willen in de buurt kunnen parkeren. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): In de parkeergarage, waar tegenwoordig een heleboel mensen gaan parkeren. De heer VALK (CDA): Die zijn vaak al overvol. We kunnen natuurlijk niet alles in de Prinsenhofgarage of in de Zuidpoortgarage stoppen. Deze motie gaan wij dus niet steunen, ook omdat zij strijdig is met wat de motie van Hart voor Delft zegt, namelijk dat we fietsen liever niet langs de grachten willen hebben maar in een parkeergarage of in de woningen zelf. Dat sluit deze motie in de overwegingen juist uit. Helaas gaan we deze motie dus niet steunen. Mevrouw ROMEIJNDERS (GroenLinks): Voorzitter. GroenLinks heeft nog vragen over de motie Onderzoek het project Winkels open, fietsers lopen. Het lijkt me interessant, maar GroenLinks vindt het belangrijk hoe de implementatie en de communicatie plaatsvinden, want is dit in de hele week of alleen in het weekend? Hoe wordt er met de stad gecommuniceerd en hoe zorg je ervoor dat mensen zich hieraan houden? De rest van de moties steunen we niet. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Ook ik zal de vier moties langsgaan, ten eerste de motie over het fietsdepot. Wij begrijpen dat het een mooi streven zou zijn. Aan de andere kant zijn er, zoals al vaak is gezegd, de financiën en de ruimte.

Zelfs als de financiële middelen en de ruimte er zouden zijn, denken we dat die op dit moment beter besteed zijn aan andere onderwerpen dan een fietsdepot. Dan de motie Onderzoek het project Winkels open, fietsers lopen. In de commissie heb ik al gezegd dat we dit een heel mooi idee vinden, een leuke, positieve manier om ermee om te gaan. We vinden het experiment in elk geval heel waardevol, zeker met het idee dat we later evalueren of het echt werkt; ik ga ervan uit dat Hart voor Delft het daar helemaal mee eens is. Die motie zullen wij dus steunen. En dan de andere twee onderwerpen. De reden waarom ik als laatste wilde spreken, is dat we een beetje verdeeld zijn binnen de fractie. Ja, nu al! Maar dit laat ook zien dat er bij Volt altijd ruimte is voor nuance. Daarom wilden we heel graag luisteren naar de inbreng van de andere fracties. We gaan ook nog even luisteren naar de inbreng van het college. Dan zult u zien hoe we gaan stemmen. De VOORZITTER: Prima hoor. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. We hebben hier in de commissie uitgebreid over gesproken. Ik zal me dus beperken tot de reactie op de moties en op de vragen die naar aanleiding van de moties zijn gesteld. Allereerst de motie Geef Delft een eigen depot.

Dat klinkt natuurlijk als een mooi streven, maar ik heb een heleboel van u ook horen zeggen dat het fietsdepot in Haaglanden eigenlijk gewoon prima werkt en dat dat ook qua financiën voor ons een haalbare kaart is. Dat neemt niet weg dat we de komende tijd misschien wel meer fietsen naar het depot zullen brengen en dat het ook nog een uitdaging is hoe dat allemaal daar qua plek zal lukken. Maar vooralsnog is het gewoon een goede oplossing. We blijven ook goed kijken en monitoren of het functioneert, maar de motie, zoals die is opgesteld, ontraad ik echt. Dan de motie over geen extra fietsnietjes langs de grachten. De opstellers van de moties geven al aan dat we in eerste instantie op die alternatieve oplossingen inzetten. Zo staat het ook in de analyse in ons handelingsperspectief. Volgens mij is een heleboel daarvan al vernoemd, ook zojuist weer in het debat. Maar er zal nu of in de komende paar jaren een 39

moment komen waarop we echt niet voldoende plekken zullen hebben voor die 2.000 of misschien dan wel 3.000 of 4.000 plekken, want er is nu al een tekort van 2.000 plekken. We hebben dus gemeend om dit op te moeten nemen. Dat is ook nodig om het verhaal voor Ruimte in de binnenstad goed te kunnen laden. Uiteindelijk zullen er op plekken echt nietjes bij gaan komen. Dat is eigenlijk onvermijdelijk. Ook om te voorkomen dat we al precies zeggen hoe en wat, gaan we met name kijken hoeveel je er ongeveer nodig zou hebben. In de analyse staat natuurlijk ook per gebied hoeveel het tekort de komende tijd zal zijn. We hebben dus een aardig beeld van hoeveel nietjes dan nodig zijn. In die tijdelijkheid zullen er ook langs de grachten echt nietjes bij komen, ook om fietsen die er nu al staan, op een nette manier neer te zetten. We willen daar ook nog niet precies van zeggen hoe en wat, want uiteindelijk gaat collega Van Vliet vanuit het project Ruimte in de binnenstad een aantal ontwerpprincipes meegeven. Er gaan ook gesprekken plaatsvinden met bewoners en ondernemers. Daar moet ook de ruimte zijn om te zeggen waar ze zouden kunnen komen en op welke manier, zodat het zo veel mogelijk aansluit bij de wensen van de bewoners en van de ondernemers. De heer TREFFERS (Volt): De wethouder noemt de fietsnietjes "onvermijdelijk".

Is het ook onvermijdelijk om ze naast de grachten te plaatsen? Is het mogelijk om die fietsnietjes op andere plekken in de stad te plaatsen en de grachten dus te ontzien? Wethouder HUIJSMANS: Het is ook onvermijdelijk, want een deel van de fietsen staat nu al langs de grachten. De mensen die daar wonen of geregeld gebruikmaken van voorzieningen in de buurt, willen ook ergens in die buurt hun fiets kunnen neerzetten. We hebben nu eenmaal weinig brede stoepen waar we op de stoep rekken kunnen neerzetten. We zullen dus ook ergens langs de grachten plekken moeten maken, ook om te voorkomen dat de fietsen wellicht neergezet worden in het groen dat we daar gaan maken en om dat zo goed en zo ordelijk mogelijk te kunnen doen. Dat neemt niet weg dat we, als we de komende tijd nietjes hebben neergezet en als we dan betere alternatieven hebben die ook werkbaar zijn zodat de bewoners bijvoorbeeld hun fiets wél op een eigen plek kunnen gaan neerzetten, natuurlijk wel gaan kijken of er op termijn toch een mogelijkheid is om de nietjes weer weg te halen. In die tijdelijkheid zit natuurlijk wel ruimte, maar dat neemt niet weg dat 8.000 fietsen in 2040 echt een heleboel is. Dat zou ook echt het omzetten van 1.000 parkeerplekken in fietsnietjes zijn.

Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Geeft de wethouder nu eigenlijk antwoord op de vraag van de heer Analikwu of we niet een beetje op de feiten vooruitlopen als we nu al iets gaan vinden van die fietsnietjes? Want de wethouder zegt: ja, ik ga nu al maatregelen nemen om die fietsnietjes te neer zetten; sterker nog, ze komen ook aan de grachten en we gaan het gesprek met de bewoners van de binnenstad dus niet afwachten. Heb ik dat goed begrepen? Wethouder HUIJSMANS: Om scherp te zijn: op dit moment staan er fietsen langs de grachten, ook op de plekken waar parkeerplekken straks worden omgezet in andersoortige bestemmingen. Daar blijven ze dus gewoon staan. We gaan het wel netter maken en zorgen dat het beter past bij hoe bewoners het graag zouden willen. Daar is dus nog wel ruimte, maar er zullen de komende tijd ook langs de grachten zeker nog fietsen komen te staan. Dat neemt niet weg dat we goed gaan kijken hoe we het gaan doen. We zeggen: we denken dat hier behoefte is aan een x-aantal plekken voor fietsen. Vervolgens wordt met de bewoners bekeken wat een goede invulling zou kunnen zijn en waar we ze neer gaan zetten. Dat is misschien ook al de reactie op de motie van Onafhankelijk Delft, die zegt dat ze naast de bruggen moeten komen te staan. We laten de ruimte ook graag aan bewoners om aan te geven waar de nietjes die moeten komen, ook op een goede plek komen te staan.

Als er echt redenen zijn om dat op een bepaalde plek niet te willen, zullen we daar echt zo veel mogelijk aan tegemoetkomen, maar niet faciliteren betekent dat er fietsen komen te staan op plekken die wellicht gevaarlijk kunnen zijn. We zullen daar dus echt het gesprek met elkaar 40

over voeren, maar het gaat voorlopig echt te ver om te zeggen dat we ervoor zorgen dat er helemaal geen fietsen langs de grachten komen. Daar moeten we echt die alternatieven voor uitgewerkt hebben. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Hoor ik de wethouder zeggen dat er sowieso nietjes komen? Dat is dan dus een soort toezegging dat er nietjes langs de grachten gaan komen. Dan kan ik mijn motie in ieder geval intrekken. Wethouder H UIJSMANS: Ja, wij zullen die ruimte zeker moeten benutten, daar waar mogelijk. Maar ik gaf al aan dat de bewoners echt nog de ruimte hebben om aan te geven wat daarvoor de beste plek is. Maar we zullen zeker zorgen dat daar waar er fietsen zijn, zij ook op een nette manier kunnen staan en dat ze bijvoorbeeld niet in een gracht waaien of dat er fietsen aan andere objecten komen te hangen. Dat is ook belangrijk vanuit het beeld. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Dan trekken wij de motie in ieder geval in. Wethouder H UIJSMANS: Ik heb nu natuurlijk ook een mooi fietsbord in mijn kamer staan. Elke keer dat mensen binnenkomen, moet ik vertellen wat ik heb gekregen. Ik snap het punt van Hart voor Delft heel goed. Ik kan ook aangeven dat het veranderen van gedrag en mensen daarop aanspreken heel belangrijk zullen zijn, want we willen ook terrassen en we willen gezellig kunnen wandelen, maar we willen op plekken ook goed kunnen fietsen.

Dat betekent ook dat we met elkaar het gedrag moeten gaan veranderen om elkaar de ruimte te geven, maar ook om daar waar het spannend is, wellicht de snelheid eruit te halen, een beetje voor elkaar opzij te gaan en een beetje op elkaar te letten. Op dat punt vind ik het heel goed om de gedachte achter deze motie over te nemen, maar ik wil het wel wat breder trekken. Dat gaf GroenLinks volgens mij ook aan: hoe ga je dat dan doen met de communicatie en wie betrek je daar dan bij? Volgens mij is het heel belangrijk om ook ondernemers erbij te betrekken en zou het goed zijn om dit ook gewoon wat integraler met elkaar te bespreken: hoe gaan we dat dan doen? We gaan ook vanuit Ruimte in de binnenstad natuurlijk allemaal inzichten krijgen, waarbij ook bewoners of ondernemers ons met goede ideeën gaan inspireren. Wat dat betreft lijkt het mij goed - dat wil ik ook graag als toezegging doen - dat we komen met een integrale aanpak, waarbij we zowel ingaan op die communicatie als op de manier waarop we met gedrag en maatregelen de situatie willen gaan verbeteren, zeker ook al op wat kortere termijn. Het lijkt me goed om daar begin komend jaar een plan voor op te schrijven. In de tussentijd zullen we rondom Ruimte in de binnenstad ook aangeven wat voor dingen we daarin ophalen, zodat u ook als raad weet waar we mee bezig zijn.

Dan hebben we volgend jaar rond deze tijd een pilot lopen, waarin we ook met ondernemers kijken hoe we elkaar hierop kunnen gaan aanspreken, zodat we daar ook van leren. Volgens mij gaf de heer Treffers dat ook aan: van elkaar leren wat de beste manier is om het gedrag goed met elkaar af te stemmen, zodat iedereen van de binnenstad kan genieten, of je nou snel ergens naartoe wil, prettig wil wandelen of op een terras zit. Volgens mij is het heel belangrijk om daar een integraal verhaal voor neer te zetten en niet alleen voor een paar winkelstraten. Daar kom ik dus graag op terug in een integraal verhaal. Volgens mij heb ik nu alle punten benoemd. Mevrouw WENTINK (STIP): De wethouder gaf in de commissievergadering aan dat de fiets het belangrijkste vervoersmiddel is in Delft. Dat is hartstikke mooi, maar bent u niet bang dat als we dit soort maatregelen gaan opleggen, het fietsen wordt belemmerd? Wethouder HUIJSMANS: Het is goed dat u me daaraan herinnert. We hebben inderdaad gezegd dat de fiets het vervoermiddel op 1 is, maar we hebben in het Mobiliteitsplan opgenomen dat in de binnenstad de voetganger op 1 staat en dat we de voetganger ook zo goed mogelijk gaan faciliteren. Dat betekent dat in sommige gevallen de fietser toch echt op de tweede plek komt. Dat neemt niet weg dat we zorgen dat er op de plekken waar het wel kan, goede routes zijn voor fietsers.

Maar daar waar het op bepaalde momenten echt druk 41

is, zullen we de voetganger echt op 1 moeten zetten, ook om te zorgen dat we daar prettig met elkaar kunnen gaan verblijven. Dat is ook echt opgenomen in het Mobiliteitsplan dat u hier als raad heeft vastgesteld. Dat houden we graag zo vast. De heer TREFFERS (Volt): Een korte vraag over de fietsnietjes. Ik hoor bij een groot gedeelte van de indieners - en het speelt ook bij mij mee - dat die tijdelijkheid heel erg in twijfel wordt getrokken. Om nog wat verder in te gaan op die twijfel over die tijdelijkheid: zou u daarover misschien een toezegging kunnen doen of een termijn eraan kunnen hangen, zodat we er een beetje minder in paniek over zijn dat we over 50 jaar nog steeds overal fietsnietjes zouden hebben staan? Wethouder HUIJSMANS: Dat is een terechte vraag, maar die is heel lastig te beantwoorden. Als ik nu zeg dat we rond 2030 de helft van de nietjes weer weg gaan halen, weet ik niet of ik dat waar kan maken, want uiteindelijk ben ik heel erg afhankelijk van die alternatieven en ook van het geld om die alternatieven voor elkaar te krijgen. Wat dat betreft zullen we het gesprek goed met elkaar moeten blijven voeren over welke alternatieven mogelijk zijn en hoe we de kosten gaan wegen die daartegenover staan ten opzichte van een nietje in de openbare ruimte, dat natuurlijk een stuk minder gaat kosten.

Volgens mij is dat een gesprek dat we hier geregeld met elkaar zullen moeten voeren. Ik kan aangeven dat we ook nu al fietsnietjes weghalen op het moment dat we denken dat ze echt niet meer nodig zijn, maar over het algemeen zullen ze er in Delft toch eerder bij moeten komen, gezien de enorme populariteit van de fiets. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Op basis van dit verhaal van de wethouder is tijdelijkheid toch eigenlijk een wassen neus? Wethouder HUIJSMANS: Nee, want uiteindelijk is het wel de bedoeling dat we die alternatieven met elkaar gaan zoeken. Ook wij vinden immers dat het interessanter is om een plek te maken waar je kunt verblijven, kunt vergroenen of op een andere manier kwaliteit kunt toevoegen. Wat dat betreft ben ik het met u eens dat we uiteindelijk streven naar een zo open en zo prettig mogelijk ingerichte openbare ruimte. Het is ook absoluut niet de kant die ik op zou willen gaan dat het werkelijk overal vol komt te staan met fietsnietjes. Volgens mij zien de meeste Delftenaren de grachten ook graag weer in hun volle glorie. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Ik zie toch een tegenstrijdigheid, want in de eerste zin hoor ik de wethouder zeggen dat er eerder meer bij zullen komen dan dat er weg zullen gaan. In de tweede zin hoor ik haar zeggen: nee, we willen natuurlijk wel nadenken over hoe ze misschien weer weg kunnen, want groen is ook zo belangrijk.

Ik ben benieuwd wat het nu is. Mevrouw WENTINK (STIP): STIP wil nog even terugkomen op de toezegging over de integrale aanpak. Komt daarin wel terug dat we ons belangrijkste vervoersmiddel, de fiets, gaan stimuleren? Dat is voor STIP wel echt cruciaal. Wethouder HUIJSMANS: Eerst de vraag van mevrouw Van den Berg. Er is echt een verschil tussen de korte en de lange termijn. We zetten voor de lange termijn in op alle alternatieven om de openbare ruimte zo goed mogelijk toegankelijk te maken voor de fietsen, maar in de tussentijd zullen we toch ook de ruimte moeten organiseren om mogelijk te maken dat de fietsen in ieder geval op een goede manier worden weggezet en dat ze geen openbare ruimte blokkeren op plekken waar dat vanuit veiligheid echt niet kan. Ik snap uw zorg, maar we zullen ook in de tussentijd iets moeten doen. Het perspectief blijft die prettig toegankelijke openbare ruimte en daar kun je niet overal fietsen neerzetten. Dan de vraag vanuit STIP. Ik snap dat u heel graag alle ruimte aan de fietsen wil geven, maar u wil ook alle ruimte geven aan terrassen en aan evenementen. We moeten op een 42

gegeven moment kiezen. Wij kiezen als college voor de voetganger in de binnenstad. We maken het fietsers mogelijk om op heel veel plekken te komen, maar op sommige plekken kan dat niet. We zullen met elkaar moeten bekijken hoe we dat zo goed mogelijk met elkaar kunnen samenvoegen in de binnenstad. Volgens mij gaan we het de komende tijd met het project Ruimte in de binnenstad, maar ook als we het straks hebben over het terrassenbeleid met elkaar hebben over wat we op welke plek voorrang willen geven. Om nou te zeggen dat de fietser overal het meeste recht van spreken heeft … Ik denk dat "de voetganger op 1", het uitgangspunt in het Mobiliteitsplan, daar duidelijk over is. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. De heer KOELEWIJN (Hart voor Delft): Voorzitter. Ten opzichte van het project Winkels open, fietsers lopen heb ik in de uitleg van de wethouder voldoende toezegging gehoord om dit mee te nemen in een bredere integrale aanpak. Daarom trekt Hart voor Delft die motie in. Over de motie over geen fietsnietjes langs de gracht heb ik een vraag aan de wethouder. Kan de wethouder toezeggen dat de focus richting de in het rapport van Royal Haskoning aangegeven alternatieven wordt verzwaard en dat het plaatsen van fietsen langs de gracht dan echt als laatste redmiddel kan worden ingezet? Dat zou voor mij een belangrijke toezegging zijn.

De VOORZITTER: Meneer Treffers, we gaan het nu horen. We zijn heel nieuwsgierig. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Wij vinden het ontzettend ingewikkeld. Ja, we denken dat het, zoals STIP zegt, goed is om fietsen niet te weren uit de binnenstad en om fietsen te faciliteren. En ja, we vinden fietsen rommelig in het straatbeeld. Fietsnietjes zijn misschien iets minder rommelig, maar zijn nog steeds rommelig in het straatbeeld. Wij vonden met het rapport … Ik zou bijna zeggen: ík vond met het rapport dat die tijdelijkheid heel belangrijk is. Dus ja, misschien als tijdelijke oplossing. Zoals de VVD net al constateerde, heb ik in het antwoord van de wethouder gehoord dat "tijdelijk" met een korreltje zout moet worden genomen. Ik heb daar toch een beetje uit gedistilleerd: als het nodig is, blijven ze. Conclusie: ik zou ook heel blij zijn met de toezegging waar Hart voor Delft om vraagt. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. De toezegging waar Hart voor Delft om vraagt, legt heel veel focus op allerlei zaken waarvan ik nu nog niet weet of ik die waar kan maken. Als ik nu zeg dat we het zo en zo gaan doen en als we dan toch een heel stuk ingewikkelder met die alternatieven uitkomen, zitten we daar wel in vast.

En ik denk dat we wel moeten faciliteren dat je ook nog ergens je fiets kunt neerzetten, want als dat niet meer kan, komen de mensen misschien minder graag met de fiets naar de stad. Volgens mij willen we daar toch ook nog ruimte aan geven. We gaan de komende tijd aan die alternatieven werken: waar is wellicht een winkelpand beschikbaar of is er een plek in de stad waar we nu nog niet over hebben nagedacht maar waar je iets zou kunnen organiseren? Ruimte in de binnenstad is natuurlijk een van de belangrijke projecten waarbij het oplossen van die fietsparkeervraag een belangrijk uitgangspunt is. We zullen de komende tijd dus weer aangeven wat we aan het doen zijn en wat volgens ons de goede oplossingen zijn. Als u daar als raad in wordt meegenomen en ziet wat de alternatieven zijn en waar die wel of niet kansrijk zijn, kunt u ook zien in hoeverre de nietjes langs de grachten wel of niet nodig zullen zijn. Maar nu al zeggen hoeveel dat er precies zijn of toezeggen dat het zo min mogelijk gebeurt, is echt heel afhankelijk van die alternatieven. Daar kan ik nu gewoon nog geen toezegging over doen. Ik kom daar graag over melden, maar ik kan niet nu al zeggen dat het niet hoeft. De heer TREFFERS (Volt): Ik vind dat de toezegging "zo min mogelijk" afhankelijk is van de situatie.

Als het niet anders kan, dan kan het dus, maar als er andere opties zijn, zullen we daar altijd voor kiezen. Dat is volgens mij, misschien een beetje vrij vertaald, waar Hart voor Delft om vroeg en waar ook ik echt heel blij mee zou zijn. 43

De VOORZITTER: Ik kijk nog één keer naar de wethouder. Wethouder HUIJSMANS: Misschien kan ik het zo zeggen: op het moment dat we zien dat we inpandig echt goede alternatieven kunnen bieden, kunnen we het tijdelijke op bepaalde plekken opheffen. Zo zou ik het kunnen zien. Ik weet niet of dat voor u als raad voldoende is. De heer KOELEWIJN (Hart voor Delft): Voorzitter, mag ik een korte schorsing om even met de mede-indieners van de motie te overleggen? De VOORZITTER: Oké, u krijgt een minuutje. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Het woord is aan de heer Koelewijn. De heer KOELEWIJN (Hart voor Delft): Voorzitter. Hoewel het heel mager is, accepteren de indieners van de motie de toezeggingen die tot nu toe door de wethouder zijn gedaan en trekken we de motie in. De VOORZITTER: Fantastisch. Dat maakt het allemaal heel eenvoudig, want we hebben nog heel weinig om over te stemmen. Alleen de eerste motie is nog overeind, de motie Geef Delft een eigen fietsdepot. We gaan straks toetsen hoe daar in de raad over gedacht wordt. Ik constateer dat ik de beraadslaging kan sluiten. In stemming komt motie 7.5.1 (Geef Delft een eigen fietsdepot) van Hart voor Delft. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 4 tegen 32 stemmen, waarbij de fractie van Hart voor Delft ervoor heeft gestemd. De VOORZITTER: Het is 22.50 uur.

We kunnen natuurlijk met gemak over 0.00 uur heen, maar dan komen we weer in de discussie of we de rest van de vergadering moeten verplaatsen. We hebben de komende weken nog heel veel vergaderingen. Ik zou dus de oproep willen doen om u bij het strikt noodzakelijke te houden. Tenslotte is alles al van A tot Z besproken in de commissie. O, niet alles. Een en ander is van A tot Z besproken in de commissie; sommige dingen wel, sommige dingen niet. Mag ik die kleine oproep doen, ook vanuit het fractievoorzittersoverleg, dus mede met de fractievoorzitters? Want we hebben dit met elkaar besproken. XX. College van B en W - stand van zaken BUDD-bus Delft (nr. 2322298). De VOORZITTER: Er is een motie aangekondigd, namelijk de motie Houd wielen van de BUDD-bus draaiende, van de heer Stoop van Hart voor Delft, de heer Visser van het CDA en mevrouw Van Rossum van de SP. De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter. Als je als raadslid graag contact wil hebben met andere raadsleden van andere partijen, moet je met een punt zoals de BUDD-bus komen. Ik heb met de meeste partijen contact gehad. De VOORZITTER: Succes verzekerd! De heer STOOP (Hart voor Delft): Zondag heb ik de motie verstuurd en gisteren de definitieve. Ik heb eigenlijk weinig toe te voegen. De vragen die er waren, heb ik zo veel mogelijk beantwoord. Daar is de definitieve motie uit voortgekomen. Ik denk dat de tekst 44

voor zich spreekt. Ik wacht gewoon de reactie van de wethouder en van de andere partijen af om te horen hoe die hierin staan. Door de fracties van Hart voor Delft, het CDA en de SP wordt motie 7.6.1 (Houd wielen van de BUDD-bus draaiende) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, bijeen tijdens de vergadering op 15 juni 2023, constaterende dat: • • • • •

de kosten van de BUDD-bus (De Boodschappen & Uitjesdienst Delft) vanwege de stijgende kosten niet meer binnen de begroting van Delft voor Elkaar bekostigd kunnen worden; het voortbestaan van de BUDD-bus mogelijk in gevaar komt; de BUDD-bus gebruikt wordt door ouderen van 70 jaar en ouder die niet meer zelfstandig in staat zijn boodschappen te doen; de BUDD-bus werkt met zestien vrijwilligers die met uitjes meegaan en een keer per week een boodschappendienst draaien; de BUDD-bus een belangrijke bijdrage levert aan het welzijn van ouderen en aan het tegengaan van eenzaamheid;

overwegende dat: • • • • • •

in januari 2023 grotere reparaties aan de bus hebben plaatsgevonden en mogelijke grotere reparaties, als die er mochten komen, niet meer door Delft voor elkaar bekostigd kunnen worden; de BUDD-bus in oktober 2023 opnieuw gekeurd gaat worden en dat na overleg met de vrijwilligers is toegezegd door Delft voor Elkaar de mogelijke extra kosten toch op zich neemt en dat de bus tot 1 januari 2024 blijft rijden; als de bus in oktober 2023 gekeurd is, deze keuring geldt voor de duur van een jaar, dus tot oktober 2024; de gemeente Delft in haar brief zelf ook aangeeft het belangrijk te vinden dat er activiteiten georganiseerd worden voor ouderen om eenzaamheid tegen te gaan en dat de BUDD-bus volgens de gemeente een van dit soort belangrijke activiteiten is; het college van B en W in gesprek is met Delft voor Elkaar over de verschillende scenario's. Zodra er een besluit is genomen over de BUDD-bus over de toekomst, wordt de raad hierover geïnformeerd, wat medio eind 2023 / begin 2024 zal zijn; de onzekerheid over het voortbestaan zowel voor de vrijwilligers en de ouderen vervelend is;

verzoekt het college: • •

•

alles op alles te zetten om deze belangrijke activiteit voor ouderen in ieder geval tot 1 oktober 2024 te continueren. Dit betreft de datum dat de bus weer gekeurd zou moeten worden; om met het besluit over de BUDD-bus niet tot het einde van het jaar te wachten als periode dat Delft voor Elkaar op 1 januari 2024 verlopen is, maar in oktober 2023 in samenspraak met Delft voor Elkaar een besluit te nemen over de BUDD-bus en zo de gewaardeerde vrijwilligers en ouderen niet langer dan oktober 2023 in spanning te houden over het voortbestaan van de BUDD-bus; de BUDD-bus in ieder geval tot 1 oktober 2024 te laten rijden om Delft voor Elkaar de tijd te geven om geldbronnen zoals fondsen aan te schrijven voor een nieuwe bus;

45

•

als Delft voor Elkaar inderdaad de middelen voor mogelijke onkosten in 2024 niet heeft, te zoeken naar een andere manier om ervoor te zorgen dat de activiteiten van de BUDD-bus gecontinueerd worden."

Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. De BUDD-bus is een vriendelijk en menselijk initiatief om mensen niet te laten vereenzamen, op pad te helpen en uit de brand te helpen. Nog zeker 100 veren voor deze initiatiefnemers! Delft voor Elkaar kan de kosten blijkbaar niet meer rondbreien in zijn begroting, maar Onafhankelijk Delft vindt het eigenlijk een schande dat het voortbestaan van de BUDD-bus in gevaar dreigt te komen. Ouderen zijn in deze tijd al zo de klos, ook in Delft. Vanaf 70 jaar gaat het allemaal niet zo makkelijk. Dan moet je tegenwoordig knokken voor een plekje voor je bestaan. Wij hebben echt respect voor de zestien vrijwilligers, die lieverds die met deze mensen ergens naartoe gaan, op bezoek, boodschappen doen. Wat een kanjers! Het zou toch niet zo moeten zijn dat dit überhaupt op de agenda komt? Het welzijn van deze mensen kan hiermee staan of vallen. En wat kost het de gemeente Delft als de BUDD-bus weg zou gaan? Het liefst zou Onafhankelijk Delft willen dat de gemeente Delft dit zelf organiseert in plaats van Delft voor Elkaar. Wat ons betreft mag dit onderdeel meteen terug naar de gemeente zelf en mag de subsidie voor Delft voor Elkaar worden aangepast. Deze BUDD-bus dient superveilig te zijn, omdat er kwetsbare personen in vervoerd worden. Hier voelt Onafhankelijk Delft zich ook verantwoordelijk voor.

Wij komen op een later moment in het jaar zeker nog hierop terug. Voor nu hebben wij de motie niet mee ingediend, want we hebben er niet aan meegeschreven, maar we zullen haar zeker steunen. Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. De boodschappen- en uitjesbus van Delft voor Elkaar voorziet in een behoefte van ouderen. Elkaar ontmoeten en onder begeleiding zelf boodschappen doen zijn erg belangrijk. Wij zien dit echt als een voorliggende voorziening die ertoe bijdraagt dat er uiteindelijk minder geïndiceerde Wmo-hulp aangevraagd wordt. Daarover heb ik een vraag aan de wethouder. Deze BUDD-bus past precies in de beweging om van meer geïndiceerde ondersteuning naar die voorliggende algemene voorzieningen te gaan. Kan de wethouder uitleggen waarom dit belangrijke initiatief door een gebrek aan middelen dreigt te stoppen en kan de wethouder gewoon toezeggen dat zij in het kader van het Actieplan Sociaal Domein en binnen de begroting van Delft voor Elkaar kijkt of zij de BUDD-bus rijdend kan houden? Wij steunen de motie van Hart voor Delft uiteraard van harte. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. De PvdA hecht zeer veel waarde aan het bestaan van de BUDD-bus. We zouden het heel jammer vinden als deze ophoudt te bestaan. We zijn zeer benieuwd naar de reactie van de wethouder op het voorstel dat in de motie wordt gedaan.

Een eventuele manier om Delft voor Elkaar te helpen om het initiatief voort te zetten, ondersteunen we van harte en moet ook worden onderzocht. We zijn dat ook verplicht aan de vrijwilligers, die zich zo inspannen voor onze stad. Wij zullen de motie dus zeker steunen en wij zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder. Mevrouw VERDUIJN (STIP): Voorzitter. Ook STIP ziet het liefst dat de BUDD-bus kan blijven bestaan. We zijn blij dat het college zich hiervoor wil inzetten. We willen wel benadrukken dat het een initiatief is van Delft voor Elkaar en dat zij dus ook verantwoordelijk zijn, maar we snappen ook dat ze tijd nodig hebben om fondsen te vinden. Dus ook wij wachten de reactie van de wethouder op de motie graag af. De heer STOOP (Hart voor Delft): U geeft wel antwoord, maar steunt u de motie nu wel of niet? Mevrouw VERDUIJN (STIP): Als de motie uitvoerbaar is en als daarmee aan de slag gegaan kan worden, staan we er helemaal achter, maar je moet er natuurlijk wel gewoon iets mee kunnen doen voordat je het erdoorheen kan pushen. 46

Mevrouw OSEPA (GroenLinks): Voorzitter. Uiteraard is ook GroenLinks heel erg begaan met het lot van de mensen die graag met de bus meegaan. Het is een manier om uit het isolement te komen. Wij vinden de motie van Hart voor Delft en de SP heel sympathiek. Wij hebben ook zoiets van: welke ruimte kan het college pakken om meer te doen dan alleen in gesprek blijven met Delft voor Elkaar? De punten 2 en 3 van het dictum zijn dingen waarvan je denkt: moet het college zelf in de bus stappen om dit over te nemen? Is dat mogelijk? Maar hoe dan ook, wij zijn hier heel erg mee begaan en wij steunen de motie ook. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. De BUDD-bus is, zoals ook hier in de raad duidelijk blijkt, een initiatief waarvan eigenlijk niemand zal zeggen dat we dat als Delft kwijt mogen, want het is ontzettend belangrijk dat dit soort initiatieven worden ondersteund en blijven voortbestaan, niet in de laatste plaats om eenzaamheid tegen te gaan. Wij staan dus achter de strekking van de motie en overwegen sterk om haar te steunen. We hebben nog wel een suggestie of eigenlijk een vraag. We begrijpen niet zo goed hoe het kan dat een relatief kleine uitgave zoveel problemen oplevert. We hebben binnenkort de Kadernota. Hoe kan het dat wij als stad niet gewoon kunnen zeggen: dit vinden wij belangrijk? We hebben ook meteen een mogelijke oplossing om over na te denken.

Het is een relatief kleine uitgave en zoals ik net al zei, zal ongeveer iedereen het hiermee eens zijn. Is dit misschien niet een leuk onderwerp voor crowdfunding? Want ik kan me oprecht voorstellen dat heel veel Delftenaren hier een hele mooie bijdrage aan zouden kunnen geven en dat dat alle problemen überhaupt omzeilt. Wethouder GOOIJER: Voorzitter. Na elven word ik op mijn best! Zonder dollen: het is al laat en we gaan nog heel wat onderwerpen bespreken. Nu eerst de BUDD-bus. Dank aan de raad voor de support voor dit initiatief, dat van waarde is voor een heel aantal mensen in onze stad. Dat kan ik onderstrepen, niet alleen voor de mensen die af en toe een uitje met deze bus hebben of boodschappen kunnen doen door middel van deze bus. Ik heb ook gehoord dat een kok die vrijwilliger was op de BUDD-bus, nu elke maand kookt in de Vijverhof. Daarmee heeft hij een nog veel zinvollere dagbesteding gevonden en maakt hij ook weer nieuwe ouderen gelukkig met een maandelijkse maaltijd daar. Het dient dus meerdere doelen. Maar tegelijkertijd wil ik wel heel scherp richting de raad neerzetten dat de BUDD-bus niet van ons is en nooit van ons is geweest, maar van Delft voor Elkaar. Delft voor Elkaar is een organisatie waarmee wij als Delft een subsidierelatie hebben. Dat doen wij via een prestatiesubsidie.

In die prestatiesubsidie maak je afspraken over doelen die een organisatie moet bereiken. Het woord "BUDD-bus", "uitjesbus" of wat dan ook staat niet in onze prestatieafspraken. Dat Delft voor Elkaar dit is gaan doen, vind ik fantastisch, maar wij en ook de raad gaan er als Delft niet over of die bus wel of niet rijdt. De raad kan wel een oproep doen: wij vinden het fantastisch en willen het graag behouden; kan de wethouder daartoe aansporen? Maar mij of het college vragen om de bus tot 1 oktober 2024 te laten rijden, kan niet, want ik ga niet over de bedrijfsvoering van een zelfstandige organisatie, net zomin als ik ga over de vraag of de bibliotheek meer boeken moet aanschaffen; of noem een andere dwarsstraat. Dat moeten we wel begrijpen. Dat maakt dat de motie zoals die er ligt, door een aantal dicta of dictums - volgens mij is het "dictums" - onuitvoerbaar is. Ik kan niet op een bepaald moment een besluit nemen over wel of niet rijden van de bus. Ik kan niet besluiten over wanneer ik vrijwilligers informeer. Dat doet Delft voor Elkaar. Maar ik kan de raad verzekeren dat Delft voor Elkaar van zins is om deze bus te laten rijden. Het werd dit jaar wel geconfronteerd met hogere kosten en is daarover in gesprek gegaan, ook met beide wethouders. Sterker nog, Delft voor Elkaar is voornemens de bus langer te laten rijden dan tot 1 oktober 2024.

Of dat kan, blijkt komend najaar bij de keuring. Daar kan ik nu van alles over beloven, maar ik ben geen garage en ik kan niet in een glazen bol kijken. We gaan dus kijken wat eruit komt. Nee, niet "we"; Delft voor Elkaar gaat merken wat daaruit komt. Als daar een kostenpost uit komt, gaat Delft voor Elkaar zijn knopen tellen. Om vrijwilligers op tijd duidelijkheid te geven, heeft Delft voor Elkaar de garantie gegeven die ook in de brief staat die de raad heeft ontvangen: "wij willen in ieder geval dat u tot 1 januari blijft, zodat we 47

eventueel, mochten er hele hoge kosten komen, tijd hebben voor een alternatief". Ik denk dat het goed is om uit elkaar te houden dat de functie van een bus heel belangrijk is en dat er echt andere mogelijkheden zijn voor de manier waarop, of dat een eigen bus van Delft voor Elkaar is, of die bus ergens gehuurd wordt of dat die wordt samengevoegd met iets anders. Daar hebben we een eerste verkennend gesprek over gevoerd. Dat gesprek gaan we na de keuring voortzetten als duidelijk is wat er met deze bus gebeurt. Mochten er in oktober hoge kosten uit komen, dan gaat Delft voor Elkaar dus op zoek naar financiering. Crowdfunding is dan echt een manier die zeker ook op tafel ligt. Het kan ook zijn dat ze bij de gemeente aankloppen voor een aanvullende subsidie. Ik heb vaker gezegd dat wij hier in deze raadzaal geen subsidies uitdelen. Dat gaat gewoon keurig via de subsidieverordeningen die we hebben: dan komen ze bij ons en gaan we kijken of dat past. Dat gaan we hier vanavond niet fiksen, maar weet dat Delft voor Elkaar er alles aan doet om de vrijwilligers tijdig te informeren, de bus zo lang mogelijk te laten rijden en deze functie van een bus echt in stand te houden, ook als deze bus ooit zijn laatste ritje rijdt. Dat maakt dus dat ik de motie ontraad. De VOORZITTER: Het is "dicta"; zo leren we weer wat. Er is behoefte aan een tweede termijn.

De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter. Meneer Treffers zei het al: hoe kan het nou dat betrekkelijk weinig geld zo'n probleem oplevert? We horen dat vaker: "het gebeurt wel, maar wij als gemeente kunnen daar niks mee". Het lijkt wel alsof we over de woningen zitten te praten en alsof we geen partij zijn of zoiets. Ik heb in de commissie al gezegd dat die bus Delft voor Elkaar op dit moment tussen € 5.000 en € 8.000 kost en in oktober wordt gekeurd. Dat is eigenlijk wat die bus maximaal zou kosten, ook als er grote onkosten aan zouden komen. Vandaar dat we de motie hebben ingediend. Ik hoor de toezegging van de wethouder wel, maar het enige wat we vragen, is of zij hier bij Delft voor Elkaar op kan aandringen. De bus wordt in oktober gekeurd en wordt dan goedgekeurd, hoe je het ook wendt of keert, want Delft voor Elkaar betaalt dat. De bus kan dus gewoon rijden tot oktober 2024. Dan kan Delft voor Elkaar als netwerkorganisatie aan crowdfunding en dergelijke gaan doen. Delft voor Elkaar moet erop aangesproken worden dat ze met een bus rijden die ze ouder zien worden, zodat daar vervolgens onkosten aan vastzitten. Dan zegt Delft voor Elkaar: dat kunnen we nog doen tot januari. Vervolgens komen hier mensen inspreken met een hoop emotie. Wij trekken ons dat aan. Dat is natuurlijk logisch, want het is een mooi initiatief.

Vervolgens legt Delft voor Elkaar het probleem, dat hun probleem is, bij ons neer, terwijl ze eigenlijk aan de bel hadden moeten trekken bij fondsen: jongens, hoe kunnen we dit project continueren? Ik vind ook dat het de taak van de wethouder is om Delft voor Elkaar daar eens op aan te spreken, want ik word hier natuurlijk niet vrolijk van. Ik heb wel een toezegging van de wethouder, maar ik wil gewoon van de wethouder horen dat ze tegen Delft voor Elkaar gaat zeggen: de bus wordt in oktober gekeurd, u betaalt de meerkosten en wij zouden graag zien dat jullie tot oktober 2024 met die bus blijven rijden; dan kunnen jullie vanaf oktober 2023 aan crowdfunding gaan doen en fondsen aanschrijven, want jullie zijn ervoor - en daar krijgen jullie ook subsidie voor - om onze Delftenaren uit de eenzaamheid te helpen. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. We hebben de wethouder gehoord. Ik snap dat wij niet beslissen of die bus rijdt, maar de wethouder onderkent dat dit een erg belangrijke voorziening is en dat veel Delftenaren er enorm mee geholpen zijn. Er wordt aangegeven dat men subsidie zou kunnen aanvragen via de reguliere wegen. Dat is logisch.

Ik ben benieuwd hoe de wethouder de kans inschat dat de subsidie daadwerkelijk gegeven zal worden en of er, kijkend naar wat we de afgelopen tijd hebben aan incidenteel geld, een keertje eventueel een potje van € 6.000 is om al deze mensen te helpen met die bus als het niet via de subsidie zou kunnen.

48

Mevrouw VOOGT (VVD): Voorzitter. Ik begrijp echt niet zo goed waarom een gesubsidieerde instelling als Delft voor Elkaar zo'n goedlopend initiatief uiteindelijk op de tocht laat zetten. Het voelt ook echt een beetje alsof dit onderwerp nu gebruikt wordt om op een andere manier toch nog extra geld binnen te krijgen. Ik zou de wethouder willen oproepen om echt in gesprek te gaan met Delft voor Elkaar over de keuzes die daarin gemaakt worden, want het zou echt retezonde zijn als deze bus niet kan blijven rijden. Wethouder GOOIJER: Voorzitter. Ik hoor partijen, zoals Hart voor Delft, zeggen dat het mijn taak is om Delft voor Elkaar aan te spreken. Dat doen we ook naar aanleiding van de inspraak van vrijwilligers in de commissie. Het was natuurlijk inderdaad een rare gang van zaken dat we daar voor het eerst hierover hoorden. We hebben een uitvoerig gesprek gehad met de directeur van Delft voor Elkaar en we zijn nu regelmatig met elkaar in gesprek over de vervolgstappen. Ik heb de heer Niemeijer vandaag nog gesproken over deze motie. Hij heeft mij op het hart gedrukt hoe hij daarmee bezig is, zoals ik dat net heb uitgelegd. Hij ziet voor zichzelf duidelijk de verantwoordelijkheid om hier stappen in te zetten. Die ga ik dus niet bij hem wegnemen. Hij heeft mij niet de vraag gesteld om € 6.000 uit te geven of alvast te garanderen; dat wil ik ook richting de PvdA aangeven.

Hij zegt: die verantwoordelijkheid ligt bij ons als organisatie. We gaan ook niet zomaar zeggen: je bent daar blijkbaar niet toe in staat; hier heb je € 6.000 of ik garandeer dat alvast. Hij heeft gezegd: ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om die bus voorlopig in de lucht te houden en om op zoek te gaan naar alternatieven als dat niet meer zou lukken; mocht ik daar geld voor nodig hebben, ga ik a op zoek in mijn eigen begroting, b op zoek naar fondsen en eventueel klop ik aan bij de gemeente. Dat gebeurt dan echter wel op zijn initiatief. Zo moeten we dat ook houden. Ik ga in deze raadzaal echt niet alvast voorsorteren door te zeggen dat de kans groot of niet groot is dat de subsidie wordt goedgekeurd, want dan begeven we ons echt op heel glad ijs. Weet welk belang we hieraan hechten en dat we, dit allemaal en alle support van de raad gehoord hebbend, deze bus natuurlijk echt niet zomaar in het niks laten verdwijnen. Even een kleine kanttekening: het zijn in onze stad 45 unieke gebruikers. Wat mij betreft moet dat gebruik veel meer omhoog. Hopelijk kan dat ook, maar het is desondanks een belangrijke voorziening met heel veel waarde voor vrijwilligers en gebruikers. Daar zet ik me voor in. Deze motie ontraad ik en ik heb gezegd wat ik heb gezegd. De VOORZITTER: Ik constateer dat ik de beraadslaging kan sluiten.

De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter, ik wil een korte schorsing om met de indieners te bekijken wat we met de motie doen. De VOORZITTER: Prima, dan schorsen we. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Meneer Stoop, u had de schorsing aangevraagd. Ik geef u het woord. De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het antwoord van de wethouder begrijp en snap, maar ik hoor hier te vaak: wij gaan daar niet over of wij kunnen daar niks mee. Ik heb het met de mede-indieners erover gehad en wij laten de motie gewoon in stemming brengen om toch te laten merken: waar gaat dit over? We hebben het maximaal over een paar duizend euro. De VOORZITTER: U heeft het uitgelegd, wethouder, maar uiteindelijk beslist de raad; daar weet u zelf alles van. In stemming komt motie 7.6.1 (Houd wielen van de BUDD-bus draaiende) van Hart voor Delft, het CDA en de SP. 49

De VOORZITTER: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer SCHUURMAN (D66): Voorzitter. Alle dank aan de indieners. Het is een hele sympathieke motie. Ook wij houden de bus graag rijdende. Dat is heel belangrijk, maar wij kunnen ons vinden in de uitleg van de wethouder en zullen daarom tegenstemmen. Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): Voorzitter. Ook de ChristenUnie vindt het uiteraard belangrijk dat ouderen boodschappen en uitjes kunnen blijven doen. We zijn blij om te horen dat ook de wethouder dit belang ziet, maar aangezien de wethouder deze motie niet kan uitvoeren, zullen wij tegen de motie stemmen. Mevrouw VERDUIJN (STIP): Voorzitter. Natuurlijk steunen we het initiatief heel erg. Het gaat ook niet om het geld, maar als het niet uitvoerbaar is, kunnen we er niet mee doorgaan. Ook wij stemmen dus tegen. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. Wij steunen de motie en het initiatief heel erg. Wij snappen de uitleg van de wethouder en hopen heel erg dat het goed afloopt met de BUDDbus en dat we ons daar maximaal voor kunnen inspannen, maar we zullen deze motie uiteindelijk toch niet steunen, omdat zij niet uitvoerbaar is. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter.

Eigenlijk een beetje hetzelfde verhaal van ons: we zijn het echt ontzettend eens met de strekking, maar als de wethouder aangeeft dat het eigenlijk buiten onze macht ligt, lijkt het ons niet verstandig om de motie aan te nemen. Wel gaan we, als het mogelijk is, al onze leden en de hele stad oproepen om bij te dragen aan de crowdfunding. De VOORZITTER: Mooi, meneer Treffers, heel goed. Mevrouw OSEPA (GroenLinks): Voorzitter. Wij voelen de betrokkenheid van de wethouder in deze kwestie. Wij zijn het met de andere partijen eens dat we deze motie niet kunnen uitvoeren. We zullen dus tegenstemmen, hoewel we de motie heel sympathiek en heel belangrijk vinden. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 14 tegen 24 stemmen, waarbij de fracties van het CDA, Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft, de SP en de VVD ervoor hebben gestemd. XX. Fractie SP - notitie inzake Renovatie of sloop Indische Buurt (nr. 2321279). De VOORZITTER: Er is een motie aangekondigd, de motie Indische Buurt, van mevrouw Van Rossum, mevrouw Van Gaal, mevrouw Grobben en de heer Treffers. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. Eindelijk! We dienen vanavond samen met Onafhankelijk Delft, Hart voor Delft en Volt een motie in die de gemeenteraad vraagt zich uit te spreken voor renovatie van de Lombokstraat en de Sumatrastraat in de Indische Buurt.

Ik wil de motie graag toelichten met de woorden van een van de strijdbare bewoners, Bert van der Meer: "Langzaam maar zeker begonnen we aan het idee te wennen dat we geruime tijd onze huizen uit moeten vanwege de renovatie. Voor sommigen een ingrijpende gebeurtenis maar het vooruitzicht dat je terugkeert in je eigen gerenoveerde en verduurzaamde huis in je vertrouwde buurt en bij mensen die je kent, maakt veel goed. Wanneer je zelf voor verhuizen kiest, om wat voor reden dan ook, is het meestal iets om naar uit te kijken, maar het is anders als je gedwongen wordt. Dat is pas echt ingrijpend: weg moeten uit je huis, uit je vertrouwde omgeving, niet wetende waar je terechtkomt. Weg zijn je zekerheden. Slapeloze nachten heb je daarvan. Voor enkelen van ons is het ook een déjà vu, want die hebben al eerder ervaren wat het is om je huis uit te moeten vanwege sloop van je woning. 50

Slopen van onze woningen is niet nodig. Onze woningen kunnen prima gerenoveerd en verduurzaamd worden. De woningen hebben weliswaar achterstallig onderhoud, maar dat valt ons niet aan te rekenen. Eindelijk investeren in renoveren is wel zo duurzaam en doet ook recht aan de wens van het merendeel van de bewoners." Het is vanavond niet de bedoeling van de SP om een uitspraak te doen over de technische staat en de mogelijkheden van deze woningen. Wel is het onze bedoeling om aan te geven dat deze gemeenteraad de huidige woningen en hun bewoners koestert en wil dat zij terug kunnen keren naar hun eigen huis, op welke manier die woning straks bouwkundig is aangepakt dan ook. Op ons voorstel hebben we ook de kritiek gehoord dat de raad hier geen direct besluit over neemt. Dat klopt, maar de raad doet wel vaker uitspraken over dingen waar hij niet direct over besluit. Zo is er met grote meerderheid een motie aangenomen voor verhoging van het minimumloon, dat landelijk wordt vastgelegd. Zo is er vanavond nog een voorstel aangenomen waarmee de gemeente zich moet inzetten voor een landelijk vuurwerkverbod. Nou, dan is dit toch echt nog een stuk directer. Reken maar dat Stedelink onze uitspraak vanavond zeer serieus gaat nemen. Het is vanavond dus een kwestie van willen. Met heel veel hoop vraag ik om jullie steun.

Mevrouw VAN VELZEN (D66): Ik besef dat ik misschien een beetje laat ben, maar mevrouw Van Rossum had het over terug kunnen keren "na welke vorm van aanpassing dan ook". Dan snap ik het "spreekt uit"-gedeelte voor de komma niet helemaal, want daar staat: "een voorkeur te hebben voor renovatie". Uw intentie is toch dat ze terug kunnen keren? Dan hoeft dat er in principe dus niet in te staan, want als ze na sloop/nieuwbouw kunnen terugkeren, bent u ook tevreden. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Daar doelde u in de commissie ook op. Toen zei ik dat we die techniek beter even buiten de vergadering konden doen. Dat is niet gelukt. Dus bij dezen: het probleem is dat, zodra het niet renovatie maar sloop/nieuwbouw is, de toewijzingsregels gelden voor nieuwe sociale huurwoningen. Dit betekent heel vaak dat mensen die bijvoorbeeld alleenstaand zijn, niet meer kunnen terugkeren omdat het dan om eengezinswoningen gaat. In het verleden konden zij wel in deze woningen terecht, maar straks niet meer. Daarom vinden wij het zo belangrijk om te spreken van "renovatie", wat dat technisch dan ook moge betekenen. Je kunt in principe de voorgevel overeind laten staan en de rest helemaal opnieuw maken. Daar gaat het niet om, want de mensen willen zelf ook dat het huis verbeterd wordt. Dat is ook hoognodig, want dat is jarenlang niet gebeurd.

Maar wij willen dat de mensen, die heel veel samenhang kennen in de wijk en elkaar soms al hun hele leven als buren kennen, echt een terugkeergarantie hebben. Die krijg je niet bij sloop/nieuwbouw en wel bij renovatie. Door de fracties van de SP, Onafhankelijk Delft, Hart voor Delft en Volt wordt motie 7.7.1 (Indische Buurt) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 15 juni 2023 ter bespreking van de Notitie Renovatie of Sloop Indische Buurt, constaterende dat: • • •

Verhuurder Vestia al enkele jaren geen groot onderhoud heeft gepleegd in de Indische Buurt omdat er een keuze gemaakt zou worden voor renovatie óf sloop en nieuwbouw in deze buurt; na een lange onzekere tijd waarin veel bewoners aangaven hun huis gerenoveerd te willen hebben, Vestia twee jaar geleden besloot dat er gerenoveerd zou worden; de buurt werd opgesplitst in verschillende 'fasen' en delen van de buurt al gerenoveerd zijn, maar verhuurder Stedelink (direct ontstaan uit splitsing van Vestia) 51

plotseling de bewoners van de Lombokstraat en Sumatrastraat een aantal weken geleden informeerde dat hun woning mogelijk toch gesloopt wordt; overwegende dat: • •

Stedelink overweegt te slopen omdat de staat van de woningen niet goed zou zijn maar bewoners dit zeer betwijfelen omdat de staat van de woningen vergelijkbaar is met andere delen van de wijk die wel gerenoveerd zijn; renovatie altijd mogelijk is en eerder aan de bewoners is voorgehouden;

spreekt uit: • •

zich betrokken te voelen bij het welzijn van huurders in Delft, specifiek de bewoners van de Lombok- en Sumatrastraat wanneer zij in onzekerheid verkeren over hun woonruimte; een voorkeur te hebben voor renovatie van de woningen, in zoverre dat de huidige bewoners terug kunnen keren in hun eigen huis met de hierbij geldende regelgeving voor huurverhoging na woningverbetering;

draagt het college op deze uitspraak over te brengen bij verhuurder Stedelink." Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Daar zijn we weer van Onafhankelijk Delft en weer gaat het over slopen van een kloppend hart in een authentieke Delftse wijk met vele authentieke Delftenaren die er al decennia wonen. Er wonen nu ook mensen die ernaartoe verhuisd zijn omdat hun wijk werd gerenoveerd of afgebroken. Als Stedelink zijn zin krijgt, moeten zij weer hun biezen pakken. Door jarenlang geen groot onderhoud plegen zitten deze mensen op een schopstoel, al heel lang. Vanwege de dreiging van op te moeten krassen uit hun fijne sociale wijkje of terug te moeten keren met een enorme huurverhoging stellen bewoners bepaalde verbeteringen uit die zij zelf willen aanbrengen in hun huis. Maar al die jaren hebben zij trouw hun huurpenningen afgedragen. En dan nu geen valse hoop. O nee! Want we hebben het gezien in het Heilige Land: wat je ook inbrengt, de corporatie is toch de winnaar. Wij begrijpen dat wij in Delft zitten te springen om woningen.

Er worden dan ook meerdere woningen teruggebouwd, maar waarom kunnen deze mensen, als er dan toch gesloopt moet gaan worden, niet terug naar hun huis en buurt? Mogen zij ook eens profiteren van een nieuwe, goed geïsoleerde energiezuinige woning na jaren in een ongeïsoleerde woning te hebben moeten vertoeven? Waarom kan Stedelink geen water bij de wijn doen en mensen gewoon naar hun woning terug laten keren? In het Heilige Land kwam een inwoner € 35 inkomen tekort. Die kon naar eenzelfde soort woning aan de overkant, maar dat ging daardoor niet door. Wat Onafhankelijk Delft betreft kent de wethouder het klappen van de zweep en moeten er toch onderhandelingsmogelijkheden hiertoe zijn. Hoe dan ook, geen overwinning zonder strijd. Wij zullen de mensen in de Indische Buurt van wie de huizen op de nominatie staan voor sloop, blijven steunen waar wij kunnen, maar hulp van de gemeente Delft om haar inwoners bij te staan en te steunen, zou niet misstaan. De bewoners willen gewoon graag blijven. Renoveren is voor hen het meest ideaal. Wij willen graag dat zij gehoord worden. Vandaar de motie met de SP en inmiddels Hart voor Delft en Volt. Samen sterk! Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Voorzitter. Hoewel geenszins zeker is dat het voornemen van Stedelink om de genoemde woningen te slopen doorgaat, hebben wij de motie van de SP met Onafhankelijk Delft en Volt ingediend.

Ik licht toe waarom. Vertrouwen en betrouwbaarheid: Vestia heeft eerder beloofd om de woningen te renoveren. Het negeren van deze belofte en in plaats daarvan kiezen voor sloop schendt niet alleen het vertrouwen van de huurders, maar ondermijnt ook de betrouwbaarheid van de verhuurder. Duurzaamheid en milieubelasting: sloop heeft aanzienlijke gevolgen voor het milieu en 52

brengt enorme hoeveelheden afval met zich mee, wat resultaat in extra belasting van afvalverwerkingssystemen. Daarnaast vereist nieuwbouw meer grondstoffen en energie, terwijl renovatie bestaande middelen en structuren benut. Sociale impact: het slopen van woningen heeft niet alleen gevolgen voor de bewoners, maar ook voor de bredere gemeenschap. Veel huurders hebben sterke banden met hun buurt en wonen daar al jarenlang. Door te verhuizen wordt dit verstoord. De VOORZITTER: Mevrouw Grobben, Hart voor Delft heeft nog een minuut. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Ja, dat weet ik. Renovatie biedt de mogelijkheid om de sociale cohesie te behouden. Hart voor Delft verzoekt het college met klem om de uitspraak die in de motie is verwoord, over te brengen naar verhuurder Stedelink. De VOORZITTER: Ik had al het gevoel dat u het in de smiezen had, want u had een mooi tempo, maar het leek me toch goed om u daarop te attenderen. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Ik kan de betogen van mijn voorgangers niet overtreffen. Zij hebben het ontzettend mooi verwoord. Ik zal nog een keer zeggen wat ik al heel vaak in de raad heb gezegd. Het gaat erom dat we doen wat we kunnen en niet om dat waarvan we denken dat het mogelijk is en wat onze rol is. We zijn er voor de bewoners in de stad. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. We hebben dit gesprek ook in de commissie gehad.

In dit debat wordt het eigenlijk nog wat verfijnd. In de wijken wordt al heel veel gerenoveerd. Bewoners gaven ook aan dat de keet van de aannemer er nog stond en dat het hun niet toekwam. Dat is een pijnlijke. Ik denk dat die emotie van die bewoners ons allemaal geraakt heeft. Het verhaal van meneer Van der Meer is daar ook heel sterk in. Tegelijkertijd is datgene wat de bewoners formuleren, eigenlijk wat wij hier ook zeggen. Ze willen bij elkaar blijven, voor elkaar kunnen zorgen en hier een goede en betaalbare woning krijgen die lijkt op wat ze hebben. Een deel van de mensen wil graag een grondgebonden woning. Dat ligt bij anderen misschien anders. Zij formuleren een heel mooi pakket. In de motie stappen we eigenlijk al naar de oplossing, zoals net ook gezegd werd: moet het per se een renovatie zijn? Ik denk dat het goed is om het zo breed te formuleren, want dit zijn de eisen die de bewoners hebben. Feitelijk moet een stevige bewonerscommissie die nu opgericht wordt, ondersteund door een externe partij - dat is heel belangrijk - al die criteria met de corporatie in gesprek brengen. Dat zijn eigenlijk de criteria die u ook in dit stuk weergeeft.