Bijlage A Programma van Eisen MPD PvE versie 08

Programma van eisen Restauratie-renovatie Museum Prinsenhof Delft

Programma van eisen Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Projectnummer: 11592 – Museum Prinsenhof Delft Rotterdam, 28 april 2021 ir. Jacqueline van der Horst j.van.der.horst@bbn.nl 06 51 214 810

Mede auteurs: Michel van Keulen Leon Batist

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof

DEFINITIEVE VERSIE

Pagina 2

Inhoudsopgave 1. 1.1. 1.2. 1.3.

Inleiding Situatie: aanleiding en context Gevolgde werkwijze Leeswijzer

8 8 9 9

2. 2.1. 2.2. 2.3. 2.3.1. 2.3.2. 2.3.3. 2.4. 2.4.1. 2.4.2. 2.4.3. 2.4.4. 2.4.5. 2.4.6. 2.5. 2.5.1. 2.5.2. 2.5.3. 2.6.

Projectdefinitie Motivatie Projectvisie en ambitie Projectdoelstellingen en scope Doelstellingen Scope Demarcatie Kwalitatieve kaders Stedenbouwkundige randvoorwaarden Bomen Archeologie Monument, cultuurhistorie Museaal binnenklimaat Restauratie-ethiek Overige randvoorwaarden Wet- en Regelgeving Ontwerpmaatregelen uitvoeringsfase Eisen vanuit verzekeraar Ontwerpfase Voorontwerp - variantenstudie

12 12 13 13 13 14 16 16 16 16 16 17 17 17 18 18 18 18 19

3. 3.1. 3.2. 3.2.1. 3.2.2. 3.2.3. 3.2.4. 3.3. 3.4. 3.4.1. 3.4.2. 3.4.3. 3.4.4. 3.5. 3.5.1. 3.5.2. 3.6. 3.6.1.

Gebruikersprofiel Museum Prinsenhof Delft Museum Prinsenhof Delft en de stad Delft Missie, visie, kernwaarden Missie Visie Kernwaarden Strategische doelstellingen Visie op de huisvesting Programmering tentoonstellingen, overige activiteiten Presentaties Educatie, publieksactiviteiten en evenementen Overige activiteiten (cultureel, commercieel) Horeca Bezoekers Bezoekersaantallen per jaar Gelijktijdig aanwezig aantal bezoekers Opbouw organisatie Aantal medewerkers

20 20 21 21 21 21 22 22 23 23 24 25 25 25 25 26 26 26

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 3

3.7. 3.8. 3.9.

Werkprocessen Depotruimte Gebruikstijden

26 27 27

4. 4.1. 4.1. 4.2. 4.2.1. 4.2.2.

28 28 29 30 30

4.2.3. 4.2.4. 4.2.5. 4.2.6. 4.2.7. 4.2.8. 4.3. 4.4. 4.5.

Huidige situatie gebouw, onderdelen ontwerpvraag Kenmerken bestaande gebouw Vloeroppervlak, beschikbare ruimtes, huidig ruimtegebruik Op te lossen knelpunten, benodigde ingrepen Aanpassen toegankelijkheid, routing, logistiek, zichtbaarheid Vergroting bruikbaar oppervlak, verbeteren bezoekersfaciliteiten, geschikt maken ruimtes zolder en kelder Bouwfysica, klimaatbeheersing Toekomstbestendig maken: groot onderhoud, instandhouding gebouw Duurzaamheidsambitie Brandveiligheid, compartimentering Beveiliging Museale installaties, verlichting, zonwering Ontwerpcriteria Werkgroep Prinsenhofgebied Balans Investering en exploitatie

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

Omgevingseisen Bereikbaarheid en zichtbaarheid Plein en tuin Ontwerpcriteria Werkgroep Prinsenhofgebied Opstelruimte bevoorrading, hulpdiensten

37 37 37 37 38

6. 6.1. 6.2.

Beeldkwaliteit Gewenste uitstraling exterieur Gewenste uitstraling interieur

39 39 39

7. 7.1. 7.2.

Ruimtelijke eisen Benodigd vloer oppervlak Functionele relaties

41 41 41

8. 8.1. 8.2. 8.3. 8.3.1. 8.3.2. 8.4. 8.4.1. 8.4.2. 8.4.3. 8.4.4. 8.4.5.

Algemene functionele eisen Toegankelijkheid Oriëntatie bezoekers Interne logistiek, routing Logistiek Routing presentatieruimtes Veiligheid Gebruiksveiligheid Sociale veiligheid Veiligheid museale objecten Inbraakveiligheid Brandveiligheid

42 42 43 43 43 44 44 44 44 45 45 45

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

31 31 31 32 33 33 33 33 35 36

Pagina 4

9. 9.1. 9.1.1. 9.1.2. 9.1.3. 9.1.4. 9.1.5. 9.2. 9.2.1. 9.2.2. 9.2.3. 9.3. 9.3.1. 9.3.2. 9.3.3. 9.3.4. 9.3.5. 9.4. 9.4.1. 9.4.2. 9.4.3. 9.4.4. 9.4.5. 9.4.6. 9.4.7. 9.4.8. 9.4.9. 9.5. 9.5.1. 9.5.2. 9.5.3. 9.5.4. 9.5.5. 9.5.6. 9.6. 9.6.1. 9.6.2. 9.6.3. 9.6.4.

Functionele eisen per ruimte Entreegebied, museumwinkel en museumcafé Hoofdingang en entreeruimte Museumwinkel Bezoekersfaciliteiten Ontvangst van groepen Museumcafé Tijdelijke tentoonstellingen, vaste collectiepresentatie Ruimtes tijdelijke tentoonstellingen Ruimtes presentatie vaste collectie Inserts Ruimtes Educatie en Evenementen Grote zaal/ evenementenruimte Workshopruimte/educatieruimte Vergaderruimte/trouwlocatie Lezingenruimte/auditorium Nevenruimtes educatie en evenementen Werkruimtes Kantoorwerkplekken Vergaderruimte, spreekruimte Nevenruimtes bij de kantoorwerkplekken Bibliotheek Pauzeruimte, kantine Pantry Medewerkersruimte, kleedruimte Toiletten medewerkers Kolfruimte Expeditie, logistieke ruimtes expositie Transitiedepot Ruimte voor in- en uitpakken, fotografie van objecten Opslag emballage Opslag tentoonstellingsmaterialen Schone werkruimte Werkruimte tentoonstellingsbouw Facilitaire ruimtes Werkplaats Technische Dienst Beveiligingsloge (meldkamer) Schoonmaakberging en werkkasten Afvalberging

47 47 47 47 48 48 49 50 51 51 51 51 52 52 53 53 54 55 55 56 56 56 57 57 57 57 57 57 58 58 58 58 58 58 58 58 58 59 59

10. 10.1. 10.2. 10.3. 10.4.

Duurzaamheid Inleiding Duurzaamheidsambitie zuinig met energie en grondstoffen Uitwerking duurzaamheidsambitie Circulair bouwen

60 60 61 61 62

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 5

11. 11.1. 11.2. 11.3. 11.3.1. 11.3.2. 11.4. 11.4.1. 11.5. 11.5.1. 11.5.2. 11.5.3.

Technische Kwaliteitseisen Inleiding Algemene eisen Comfort Thermisch en hygrisch comfort Ventilatie Licht Daglicht Geluid Nagalmtijd Geluidsisolatie Achtergrondgeluidsniveau

63 63 63 64 64 66 67 67 67 67 67 68

12. 12.1. 12.2. 12.3. 12.4. 12.4.1. 12.4.2. 12.5. 12.6. 12.7. 12.8. 12.9. 12.10.

Bouwkundige eisen Bouwkundige maatregelen flexibiliteit gebruik, multifunctionaliteit Constructie Aanpassingen aan bestaand gebouw Dak, gevels en gevelopeningen Gebouwschil Luchtdichtheid gevel Vloeren en vloerafwerking Trappen Binnenwanden en binnendeuren Plafonds Technische ruimtes en schachten Bouwkundige maatregelen beheer: schoonmaak, onderhoud, gebouwexploitatie

69 69 69 69 69 69 70 70 71 71 72 72 73

13. 13.1. 13.2. 13.3.

Technische installaties algemeen Installatieopzet Energiezuinigheid Aansluiting op nutsvoorzieningen

74 74 75 76

14. 14.1. 14.2. 14.2.1. 14.2.2. 14.2.3. 14.2.4. 14.2.5. 14.2.6. 14.2.7. 14.3. 14.3.1. 14.3.2. 14.3.3. 14.3.4.

Werktuigkundige installaties Warmte- en koudeopwekking Klimaatinstallatie Luchtbehandelingskasten Luchtkanalen Luchtbevochtingsinstallatie Mechanische ventilatie Mechanische afzuigvoorzieningen Specifieke eisen Koelinstallatie Sanitaire installatie Ruimtes met wateraansluiting en afvoerpunt Afvoerinstallaties Koud en warm tapwater Bestrijding legionella en overige verontreinigingen

77 77 77 78 78 79 79 80 80 81 81 81 81 82 83

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 6

14.3.5. 14.4. 14.4.1. 14.4.2. 14.4.3. 14.5. 14.5.1. 14.5.2. 14.5.3. 14.5.4. 14.5.5. 14.5.6. 14.5.7. 14.5.8. 14.5.9.

Sanitaire voorzieningen in toilet-, kleed- en doucheruimten Brandbestrijding Algemeen Brandslanghaspels Sprinkler installaties Regelinstallatie Algemeen Oplevering GBS Gebouwbeheersysteem (GBS) Energiebemetering Schakelkast Bedieningspaneel Schakelingen Doormeldingen Regel strategieën

15. Elektrotechnische installaties en Transportinstallaties 15.1. Hoofdaansluiting en verdeelinrichtingen 15.1.1. Hoofdaansluiting 15.1.2. Hoofdverdeelinrichting 15.1.3. Onderverdeelinrichting 15.1.4. Elektrisch vermogen 15.1.5. Gelijktijdigheden 15.1.6. Voedingskabels 15.1.7. PV-installatie 15.1.8. Noodstroomvoorziening 15.1.9. No-breakinstallatie 15.1.10. Kabelwegen 15.2. Lichtinstallatie en aansluitvoorzieningen 15.3. Schakelingen, storingen en sturingen 15.4. Verlichtingsinstallatie 15.5. Tentoonstellings- en expositieverlichting 15.6. Noodverlichtingsinstallatie 15.7. Terreinverlichting 15.8. Krachtinstallatie 15.9. Brandmeld-/ontruimingsinstallatie 15.10. Veiligheidsaarding 15.11. Bliksembeveiliging 15.12. Security systeem 15.12.1. Beveiligingszones 15.12.2. Specifieke beveiligingseisen 15.12.3. Toegangscontrolesysteem 15.12.4. Inbraakbeveiliging 15.12.5. Camerabewaking 15.13. Miva-signaleringsinstallatie 15.14. Telefoon-/datanetwerkinstallatie 15.15. Intercominstallatie

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

83 83 83 84 84 84 84 85 85 85 86 86 86 86 86 87 87 87 87 88 88 89 89 89 90 90 91 92 94 95 96 96 97 97 98 98 99 99 100 100 100 100 101 101 102 103

Pagina 7

15.16. Omroep-/ geluidsinstallatie 15.17. Slechthorenden voorziening 15.18. Audio-/ video- communicatie 15.19. Multimedia, interactieve opstellingen 15.20. Transportinstallaties 15.20.1. Personenliften 15.20.2. Goederenlift 15.21. Gevelreinigingsinstallatie 15.22. Elektrische zonweringinstallatie

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

103 104 104 104 104 105 105 106 106

Pagina 8

1.

Inleiding

1.1.

Situatie: aanleiding en context

Het monumentale voormalige kloostercomplex, waarin Museum Prinsenhof Delft (MPD) is gehuisvest, is eigendom van de gemeente en dringend toe aan functionele en technische verbeteringen om het complex in goede staat te houden, toekomstbestendig te maken en om in de toekomst goed als museum te kunnen functioneren. Het gebouw Het Prinsenhof s derdee va de “ p 1 va de Neder a dse m ume te ” vastgelegd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). MPD is een museum van nationale betekenis, met een internationaal publieksbereik. De kwaliteit van de tentoonstellingen is de afgelopen jaren sterk gestegen en daarmee ook de bezoekersaantallen. MPD vervult een belangrijke rol in de regio als cultuurtoeristische bestemming. Het unieke gebouwencomplex, het gr te h st r sche e a g erva , de cus p de auw met de stad ver de thema’s em va Oranje, Delfts Blauw en Delftse Meesters en de verwevenheid met de historische binnenstad vormen een stevig fundament voor de programmering, profilering en positionering. Weinig musea in Nederland zijn in ee ge uw gevest gd met z ’ r jke e re eva te gesch ede s, d e zes eeuwe ge ede eg j de stichting van het Sint Agathaklooster. De laatste grootschalige restauratie heeft plaatsgevonden in de jaren 1936 - 1962.

Het rijksmonument en de technische voorzieningen behoeven aanpassingen (qua duurzaamheid, toegankelijkheid en klimaat) om als museum een bijdrage te kunnen blijven leveren aan de stad vanuit cultureel, economisch, educatief en verbindend perspectief.

locatie Museum Prinsenhof Delft, tussen Oude Delft, Agathaplein en Schoolstraat

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 9

Al geruime tijd bestaan er bij de gemeente Delft plannen voor de aanpak van het gebouw waarin Museum Prinsenhof Delft is gehuisvest. In 2016 wordt in de kadernota gesteld dat er geïnvesteerd moeten worden ‘het k ass eke c ’ Museum Prinsenhof Delft, waarna de planvorming start. Begin 2017 heeft MPD een beleidsplan gemaakt, ‘ e p a v r de t ek mst 1 ’, dat is vastgesteld door het college in het voorjaar 2017. Vervolgens heeft in december 2017 de raad besloten de ruimtelijke ontwikkelingsvisie voor het museum, opgesteld door MerkX architecten, als uitgangspunt te nemen voor vervolgonderzoek. De stad heeft de visie van MerkX gemengd ontvangen en wenste meer betrokkenheid bij het ruimtelijk proces, hiervoor is een werkgroep Prinsenhofgebied ingesteld. Deze heeft in juli 2019 een toekomstvisie voor het ge ed pge everd, met dr e sce ar ’s, p pe d qua am t e veau met een advies aan het college. Het college en de gemeenteraad hebben veel waardering voor het perspectief zoals dat geschetst wordt in de gebiedsvisie en ziet de toekomstvisie als richtinggevend perspectief voor de nadere uitwerking. Hiermee is de verkenningsfase afgerond en begint de studie- en ontwerpfase.

Als onderdeel van de studiefase (definitiefase) is onder andere het Ondernemingsplan van Museum Prinsenhof Delft 2024-2028 (versie 9 november 2020) geformuleerd en heeft bbn adviseurs in opdracht van de gemeente Delft dit Programma van Eisen (PvE) opgesteld.

1.2.

Gevolgde werkwijze

Bij het opstellen van dit Programma van Eisen (PvE) is gebruik gemaakt van de reeds beschikbare eerdere studies en rapportages. Deze worden verderop benoemd. Dit PvE is opgesteld in samenwerking met MPD en in overleg met: ▪ Janelle Moerman Museum Prinsenhof Delft ▪ Nicole Delissen Museum Prinsenhof Delft, Werkgroep PvE ▪ Rik Köhler Museum Prinsenhof Delft, Werkgroep PvE ▪ Dimitra Hierck Gemeente Delft Monumenten, Werkgroep PvE ▪ Berber Westerhuis Gemeente Delft Monumenten, Werkgroep PvE ▪ Ilaine van den Ende- Mansell Gemeente Delft Vastgoedeconomie, Werkgroep Techniek & Kosten ▪ Bart Kramer-Segers Mãlama Advies, adviseur Museum Prinsenhof Delft

1.3.

Leeswijzer

Wij benadrukken dat de informatie in dit PvE vertrouwelijk is. In dit PvE komt zowel de benaming "Het Prinsenhof" als "Museum Prinsenhof Delft" voor. In het ene geval wordt het gebouwencomplex bedoeld, in het andere geval de museale organisatie die in het gebouw is gehuisvest.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 10

Dit PvE is opgebouwd uit drie hoofddelen: ▪ Definitie en context: hoofdstuk 2 t/m 4 ▪ Algemene, ruimtelijke en functionele eisen: hoofdstuk 5 t/m 9 ▪ Technische eisen: hoofdstuk 10 t/m 15 De hoofdstukken verlopen "van grof naar fijn" en zijn als volgt ingedeeld: Definitie en context: 2. Projectvisie, kadergegevens 3. Gebruikersprofiel Museum Prinsenhof Delft 4. Kenmerken bestaande gebouw Algemene, ruimtelijke en functionele eisen: 5. Eisen aan de locatie 6. Beeldkwaliteit 7. Ruimtelijke eisen 8. Algemene functionele eisen 9. Functionele eisen per ruimte Technische eisen: 10. Technische kwaliteitseisen: bouwfysische eisen, duurzaamheid 11. Bouwkundige eisen 12. Technische installaties algemeen 13. Werktuigkundige installaties 14. Elektrotechnische installaties, transportinstallaties Als bijlagen zijn bijgevoegd bij dit PvE:

1. 2. 3.

4. 5. 6. 7.

kernbijlagen: a) ruimtestaat bestaand (MPD 2020) b) plattegronden met ruimtenummers, PASCAD 2012 ruimtestaat gewenst (bbn 2020) a) schema functionele relaties (Toornend Partners 2017) b) Proces logistiek inkomend kunsttransport, MPD 2020 c) Procesbeschrijving Groepsbezoek, MPD 2020 d) Klantreis Verhuur en Events, MPD 2020 plattegronden bestaand (gemeente Delft 2013) globale bestaande functies en ruimtes (Toornend Partners 2016) ruimtematrix technische eisen per ruimtetype, bbn 2020 demarcatielijst gebouw- inrichtingselementen, bbn 2020

kadergegevens: 8. Ondernemingsplan MPD (MPD 2020) 9. Prinsenhof Stedenbouwkundige randvoorwaarden (concept, gemeente Delft 2017) 10. Cultuurhistorie Prinsenhoftuin – St. Agathaplein (gemeente Delft) 11. Cultuurhistorische gegevens St. Agathaplein (gemeente Delft) 12. Archeologisch onderzoek (gemeente delft 2017)

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 11

13. a) Bouwhistorisch Onderzoek met waardestelling MPD, BBA d.d. mei/september 2018 b) Monumentenvisie, gemeente Delft 2020 c) Erfgoednota Delft 2020-2030, gemeente delft 2020 14. a) Raadsbesluit Delft Energieneutraal 2050, gemeente Delft 2017 b) BRL BREEAM-in-Use c) Bijlage Musea BREEAM-in-Use eerdere studies (ter kennisname; geen eisen): 15. Routingstudie, Van Heeswijk 2013 16. Ruimtelijke toekomstvisie MPD, MerkX 2017 17. Toekomstvisie Werkgroep Prinsenhofgebied 2019 18. Ontwikkelstudie Zeeuwse Jongens 2019 (uitgevoerd in opdracht Werkgroep Prinsenhofgebied) 19. Onderzoek bouwfysische aspecten, Deerns 2019 20. Onderzoek klimaat, Deerns 2019 21. Aanvullende studie, Deerns 2020 (met toelichting) technische gegevens: 22. Monumentenwacht inspectie 2019 23. Conditiemeting inspectierapport, gemeente Delft 2017 24. Rapportage Asbestinventarisatie, IDDS 2013 25. Rapport balkkoppen, Deerns 2020 26. Rapportage Onderzoek metselstenen, Nebest 2020 kadergegevens buitenruimte: 27. a) Handboek Openbare ruimte binnenstad Delfts principe, gemeente Delft b) Handboek Openbare ruimte binnenstad Delfts palet, gemeente Delft c) Handboek Openbare ruimte binnenstad Delfts detail, gemeente Delft achtergrondinformatie: 28. Delft, Parel in de Randstad, Deetman 2016

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 12

2.

Projectdefinitie

2.1.

Motivatie

Het waarom van project "Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft" kan als volgt worden geformuleerd: ▪ Restauratie en renovatie van Het Prinsenhof, de tuin en het Sint Agathaplein is dringend nodig. De gemeente, als eigenaar, heeft de verplichting om de gebouwen en gebouwinstallaties in goede staat te houden. ▪ Museum Prinsenhof Delft heeft een prominente positie in de museale wereld, is van grote betekenis voor het vestigingsklimaat in Delft en voor het aantrekken van kwaliteitstoeristen en vervult daarmee een belangrijk economische functie voor de stad. De benodigde investering is hierdoor museum overstijgend en ook belangrijk voor de stad. ▪ Museum Prinsenhof Delft vertelt met haar historische gebouw (het woonhuis van Willem van Oranje) en haar bijzondere collecties Delfts Blauw, Willem van Oranje en Delftse Meesters, het verhaal van Delft en bovenal van ons land. Dat verhaal is interessant voor de Delftse inwoners, regionale en nationale bezoekers en internationale toeristen. ▪ Het Prinsenhof als gebouw is een voormalig kloostercomplex met een rijke historie in het hart van Delft. Het gebouw is door haar geschiedenis een nationaal icoon geworden en behoort tot de top honderd van belangrijkste monumenten van Nederland. Het Prinsenhof is gezichtsbepalend en een van de belangrijkste monumenten voor Delft.

▪ Inwoners van Delft koesteren het complex, dat nauw is verweven met de ontwikkeling van de stad. ▪ Investering is ook nodig om Museum Prinsenhof Delft geschikt te maken als een museum van deze tijd: een museum met de kwaliteit en uitstraling die recht doet aan de geschiedenis en de status van dit monument. ▪ Museum Prinsenhof Delft geeft uitvoering aan het beleid van de gemeente op het gebied van inclusie en diversiteit en is een belangrijke cultuurdrager en aanjager in Delft. ▪ In een stad die eerder het Legermuseum, Museum Lambert van Meerten en Museum Nusantara zag sluiten en waar het Science Center in afgeslankte vorm wordt gecontinueerd, is Museum Prinsenhof Delft ronduit onmisbaar in de culturele basisinfrastructuur van Delft. ▪ Het Sint Agathaplein is in de Adviesnotitie "Delft, Parel in de Randstad" aangemerkt als tweede toegangspoort tot het stadscentrum.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 13

2.2.

Projectvisie en ambitie

Sinds 2017 zijn er verschillende onderzoeken verricht, visies gegeven en randvoorwaarden gesteld. Voor een heldere opdracht aan de ontwerpers en adviseurs is het van belang de visie en ambitie helder neer te zetten. De projectresultaten zijn immers hier een afgeleide van. Met name twee documenten dienen daarbij als basis: “Ondernemingsplan Museum Prinsenhof Delft 2024 - 2028”, Museum Prinsenhof Delft i.s.m. adviesbureaus TiMe Amsterdam/LAgroup bv De ambitie samengevat: in 2028 staat er een museum dat een hoogwaardige en onderscheidende rol speelt in het Nederlandse museale aanbod en waar de inwoners van Delft trots op zijn, graag komen en zich gerepresenteerd en welkom voelen. Een museum van en voor de Delftenaren dat tevens bezoekers uit binnen- en buitenland trekt als evidente must-see bestemming voor kwaliteitstoerisme binnen Delft. “Toekomstvisie Prinsenhofgebied” – Juli 2019, Werkgroep Prinsenhofgebied De toekomstvisie van de Werkgroep Prinsenhofgebied is ontstaan als reactie op de verkennende ruimtelijke visie van bureau MerkX. In deze toekomstvisie op het gehele gebied rondom het Prinsenhof beschrijft de werkgroep haar antwoord op de vragen wat het eindresultaat zou moeten zijn van de aanpassingen in het gebied en wat de beleving is van de bezoeker over een aantal jaren.

Op verzoek van de gemeenteraad van Delft is dit gedaan aan de ha d va dr e sce ar ’s met ee p pe d am t e veau Daar aast gee t de werkgr ep haar cr ter a, aandachtspunten en adviezen voor het ontwerp van het Prinsenhofgebied, waarbij de ontwerp-criteria als richtinggevend perspectief meegegeven worden aan het ontwerpteam en met de aandachtspunten rekening gehouden dient te worden. Het college heeft ervoor gekozen als vertrekpunt voor de ontwerpfase een variant uit te werken waarbij de inhoudelijke visie van het museum kan worden gerealiseerd en waarbij tevens de buitenruimte (kloostertuin en St Agathaplein) wordt betrokken. De visie van de Werkgroep voor het Prinsenhofgebied dient hierbij als richtinggevend perspectief. De ontwerpcriteria uit de Toekomstvisie zijn opgenomen in paragraaf 4.3 en in paragraaf 5.3. De Toekomstvisie is opgesteld voordat het Ondernemingsplan (OP) Museum Prinsenhof Delft was geformuleerd. Op een aantal onderdelen is de Toekomstvisie inmiddels dan ook niet meer actueel. Het OP is leidend.

2.3.

Projectdoelstellingen en scope

2.3.1.

Doelstellingen

Het project als geheel kent doelstellingen vanuit het perspectief van de gemeente als eigenaar van de panden en buitenruimte, het museum als gebruiker en Delftenaren als betrokken inwoners, en ook gekoppeld aan de nationale positie van het monument en museum. Het monumentale karakter van het complex betekent dat doelstellingen niet automatisch verenigbaar zijn en dat prioritering van doelstellingen steeds zorgvuldig zal moeten worden afgewogen. Zie hiervoor ook paragraaf 4.4 .

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 14

De voornaamste doelstellingen van het project vanuit de genoemde gezichtsvelden zijn: 1 Een toekomstbestendig Museum Prinsenhof Delft realiseren waarmee uitvoering wordt gegeven aan de restauratie/renovatie van het historische complex, een optimale toegankelijkheid wordt bereikt en invulling wordt gegeven aan de museale visie en de strategische doelstellingen van het museum; ▪ Restauratie, renovatie en behoud van het historische complex; ▪ Optimale toegankelijkheid voor bezoekers; ▪ Meer ruimte voor gelaagde verhalen en nieuwe perspectieven, focus op de drie collectie-thema's met hedendaagse context en relevantie; ▪ Vergroting van de rol in de stad en de betekenis voor Delft; ▪ Meer mensen bereiken met meer impact. 2 Een toekomstbestendig Museum Prinsenhof Delft realiseren met een verantwoorde vastgoed en museum-exploitatie; 3 Een gerenoveerd museum en heringericht St Agathaplein en kloostertuin, waarbij de visie van de werkgroep Prinsenhofgebied als richtinggevend perspectief is gehanteerd.

Met het project als geheel wil de gemeente bereiken dat: 1 de raad de juiste financiële kaders kan stellen door modulair inzicht te geven in investerings- en exploitatiekosten; 2 de stad betrokken blijft bij de ontwikkeling van het Prinsenhofgebied; 3 de beleidsdoelen van Museum Prinsenhof Delft kunnen worden gerealiseerd (verbindend, maatschappelijke waarde, aantrekken kwaliteitstoerist, invulling geven aan het gemeentelijke beleid). 2.3.2.

Scope

Voor het beheersbaar houden van het project en acceptatie te krijgen op het resultaat is het van belang op voorhand duidelijk te maken wat er wel en wat er niet binnen de scope van het project valt. De scope kan vanuit verschillende invalshoeken worden bekeken. Naast het ontwerpteam (Total Engineering Team/TET), bestaande uit architect en adviseurs (constructie, technische installaties W/E/T, bouwfysica/duurzaamheid/brandveiligheid, AV, kosten), zal aanvullende expertise worden ingezet (tuin/interieur/beveiliging/tentoonstellingsontwerp/tentoonstellingsverlichting/horeca e.d.). De scope zoals hier genoemd geldt voor het ontwerpteam en de aanvullende adviseurs. Vanuit ruimtelijk perspectief is vastgesteld dat het geen gebiedsontwikkeling is. Binnen dit uitgangspunt valt binnen de scope: 1 alle gebouwen waar het museum nu in is gevestigd c.q. gebruik van maakt in het Prinsenhofgebied; 2 alle aanpalende gebouwen van het museum die in eigendom zijn van de gemeente en die potentieel zouden kunnen worden toegevoegd aan het museum; 3 de Kloostertuin; 4 het St Agathaplein (inclusief het bestaande Indië monument). Zie ook de afbeelding hierna. Een overzicht van ruimtes en benamingen is opgenomen in de bijlagen 1, 4 en 5.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 15

scope vanuit ruimtelijk perspectief *) *)

NB Schoolstraat 1 en 3 vallen niet binnen de scope; de poortwoning valt wel binnen de scope.

Vanuit technisch perspectief valt binnen de scope: 1 Alle bouwkundige onderdelen van de betreffende gebouwen inclusief de gebouwgebonden installaties, waaronder de klimaatinstallaties1 ; 2 Alle specifieke vaste gebruikersinstallaties zoals beveiliging, verlichting, AV, ICT, keuken/horeca voorzieningen; 3 De ondergrondse infrastructuur; 4 De groenvoorzieningen, de bestrating en het straat- en tuinmeubilair in de kloostertuin en St Agathaplein; Vanuit inrichting perspectief valt binnen de scope van het project: 1 Alle (losse) inventaris die benodigd is om het als een museum te laten functioneren voor de vaste collectiepresentatie en educatie (tentoonstellingsmeubilair, vitrines, museale verlichting, zonwering e.d.); 2 Alle (losse) inventaris van de nevenfuncties van het museum zoals kantoor, verhuur, horeca en facilitair; 3 De (permanente) signing in en rond het museum; Een nadere specificatie en demarcatie van deze onderdelen is opgenomen in bijlage 7. Vanuit organisatorisch perspectief valt binnen de scope van het project: 1 Het inrichten en in stand houden van de projectorganisatie; 2 De communicatie over het ontwerpproces (en later de uitvoering); 3 Het organiseren van de betrokkenheid van de stad en andere stakeholders met museaal of erfgoed perspectief; 4 Voorbereiding van de (bestuurlijke) besluitvorming.

1

Aandachtspunt is de klimaatvoorziening voor de aard- en nagelvaste collectie in de tijdelijke situatie tijdens de uitvoering van de bouwwerkzaamheden. Zie ook paragraaf 2.5.2.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 16

2.3.3.

Demarcatie

Niet tot de scope van het project behoren: 1 Logistieke routes van en naar het museum (liggend buiten de projectlocatie)2; 2 (Her)inrichting van de buitenruimte buiten de gemarkeerde gebieden in bovenstaande afbeelding; 3 Het gebouw het Prinsenkwartier en het voormalige Kamer van Koophandel-pand aan de Phoenixstraat; 4 Aanpassen en/of in stand houden van de niet gebouwgebonden museumcollectie3; 5 (Losse) inventaris van tijdelijke tentoonstellingen (buiten de basisinrichting).

2.4.

Kwalitatieve kaders

Naast de visie- en ambitiedocumenten, zoals genoemd in paragraaf 2.2, zijn er op basis van onderzoek en analyse meer kaders naar voren gekomen waar notie van moet worden genomen. Onderstaande opsomming is niet limitatief maar geeft wel een beeld van de complexiteit van de opgave. 2.4.1.

Stedenbouwkundige randvoorwaarden

▪ “Concept - Stedenbouwkundige randvoorwaarden Prinsenho De t”, 11 ja uar 1 vers e , gemee te Delft. Dit is weliswaar een concept document zonder toegewezen status, maar het geeft een goede indruk met welke randvoorwaarden de stedenbouwkundigen van de gemeente naar de opgave kijken. 2.4.2.

Bomen

▪ Monumentale bomenlijst. Diverse bomen op en rondom het Prinsenhof zijn als monumentaal aangewezen. 2.4.3. ▪

Archeologie

“Het Pr se h te De t e arche g sch ureau- en verkennend booronderzoek. Delftse Arche g sche N t t e 13 ”, 1 april 2018, Archeologie Delft. Onderzoek heeft uitgewezen dat zich in de ondergrond van het gehele gebied dat binnen de scope van de opdracht valt, behoudenswaardige archeologische resten bevinden. Deze zijn niet alleen van belang voor de geschiedschrijving van Delft, maar hebben ook een directe link met het monumentale gebouw en gebied er omheen.

Het uitgangspunt is dat te alle tijden wordt gestreefd om deze resten in de bodem te behouden. Dat betekend dat bodemingrepen zoveel mogelijk moeten worden voorkomen of ten minste geminimaliseerd. Op locaties waar bodemingrepen (aantoonbaar) noodzakelijk zijn dient archeologisch onderzoek plaats te vinden voorafgaand aan de geplande ingreep. Dit geldt voor ingrepen die direct in dienst staan van het gebouw, zoals funderingsonderzoek of werkzaamheden om een kelder bruikbaar te maken. Het geldt ook voor samenhangende zaken, zoals werkzaamheden aan (al dan niet al aanwezige) ondergrondse infrastructuur, het plaatsen van vlaggenmasten of beplanting of het gelijktrekken van niveauverschillen tussen het museum en de buitenruimte.

2 3

De logistiek voor de aanvoer van expositie objecten binnen de projectlocatie valt binnen de scope. Onder de gebouwgebonden museumcollectie vallen o.a. orgel, kogelgaten, ornamenten.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 17

2.4.4.

Monument, cultuurhistorie

▪ “Museum Pr se h De t B uwh st r sch derz ek met waardeste g”, me / kt er 1 , Bureau voor Bouwhistorie en Architectuurgeschiedenis V.O.F. Een uitgebreide omschrijving van de bouwhistorie van het klooster inclusief datering en de waardevolle elementen daarvan. Het Sint Agathaklooster – Prinsenhof is gesticht in ca. 1400. Het gebouw heeft de status van Rijksmonument. Aanpassingen aan het gebouw dienen dan ook te passen binnen de voorwaarden van deze monumentstatus. De monumentale waarde van Het Prinsenhof stoelt niet alleen op de bouwhistorische waarden zoals in het rapport van BBA worden beschreven, maar ook op de ruimtelijke kwaliteiten en cultuurhistorische waarden die hierin niet worden genoemd. De cohesie tussen de waardestelling en de ambitie van gemeente en museum zal in overleg wordt bepaald, waarbij de waardestelling niet leidend is. Als één van de leidraden hierbij heeft de gemeente Delft de "Monumentenvisie MPD" opgesteld. Daarnaast dient de Erfgoednota van de gemeente Delft als kader. Waardestelling, Monumentenvisie en Erfgoednota zijn opgenomen in bijlage 13. Het ontwerp van het ontwerpteam zal worden getoetst op de wijze waarop met de monumentale waarden wordt omgegaan. Hierbij zal monumentenadviseur van de gemeente samenwerken met de adviseur vanuit de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). 2.4.5.

Museaal binnenklimaat

▪ Onderzoek installatietechnische en bouwfysische maatregelen museaal binnenklimaat, door adviesbureau Deerns 2019 (zie bijlage 20). Een aanvullende studie is gedaan in 2020 (zie ook de toelichting bij het begin van hoofdstuk 14). Deze rapportage dient ter informatie (geen eis) en is bijgevoegd als bijlage 21. 2.4.6.

Restauratie-ethiek

De opgave is zowel een restauratie- als een renovatieopgave. Per ingreep zal het accent anders liggen. Van belang is het respecteren van de gangbare restauratie-ethiek, hierna op hoofdlijnen omschreven. (Onderstaande tekst is ontleend aan: Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg, BRL ERM 4000)

De ingrepen dienen te voldoen aan de ethische code voor restauratie. Elke ingreep is in meer of mindere mate een aantasting van de historische waarde(n). Eisen die gesteld worden aan een ingreep: ▪ Beperken van de omvang van de ingreep, “zo veel als noodzakelijk is en zo weinig als mogelijk is”. ▪ Degelijk, om (opnieuw) ingrijpen zoveel mogelijk te voorkomen of zo lang mogelijk uit te stellen. ▪ Ingreep moet passend (compatibel) zijn binnen de gegeven situatie. (invloed op fysische processen mag niet tot schade leiden, reparaties moeten zwakker zijn dan het origineel).

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 18

▪

Vervanging bij voorkeur in hetzelfde materiaal (of dezelfde eigen eigenschappen) of techniek. Dit heeft als consequentie voor toekomstige ingrepen dat beoordeeld dient te worden of een maatregel: - Compatibel is en - Herbehandelbaar of - Omkeerbaar (reversibel).

Hierbij hanteren we onderstaande hiërarchie van restauratie-categorieën: de zogenaamde ‘restauratieladder’, waarbij de regel boven uit oogpunt van onderhoud en restaureren steeds de voorkeur heeft boven de onder genoemde regel (zie tabel 1).

De Restauratieladder is gebaseerd op het Charter van Venetië, het internationale handvest voor het behoud en restauratie van monumenten en stads- en dorpsgezichten. In deze hiërarchie gaan conserveren, onderhoud en repareren voor vernieuwen. Het materiaal is immers de fysieke drager van de historische waarde.

2.5.

Overige randvoorwaarden

2.5.1.

Wet- en Regelgeving

Het gebouw en de daarin aanwezige installaties moeten minimaal voldoen aan alle vigerende landelijke en gemeentelijke geldende eisen, regelgeving en publicaties (waaronder Bestemmingsplan Binnenstad). Wanneer hier tegenstrijdigheden uit volgen, moeten deze zorgvuldig en onderbouwd worden afgewogen. Het ontwerp dient tijdig te worden overlegd met de betreffende toetsende en/of adviserende instanties zoals (en dus niet uitputtend) de relevante gemeentelijke afdelingen (o.a. VTH Vergunningverlening Toezicht Handhaving, Erfgoed), RCE, Brandweer Haaglanden. 2.5.2.

Ontwerpmaatregelen uitvoeringsfase

Tijdens de uitvoering van de bouwwerkzaamheden moet de klimaatvoorziening goede condities bieden voor de aard- en nagelvaste collectie. Voor zover hierover in de ontwerpfase al maatregelen in het ontwerp nodig zijn, dienen deze te worden meegenomen. 2.5.3.

Eisen vanuit verzekeraar

De verzekeraar de Gemeente Delft adviseert aanvullende beveiligings- en brandveiligheidsmaatregelen ten opzichte van de wet- en regelgeving. De voor dit PvE relevante aanvullende eisen zijn verwerkt in de hoofdstukken met Technische Eisen (vanaf Hoofdstuk 10).

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 19

Door de museaal beveiligingsadviseur zal een integraal veiligheidsplan worden opgesteld. In dit integrale veiligheidsplan moeten de adviezen van de verzekeraar worden getoetst en meegenomen.

2.6.

Ontwerpfase Voorontwerp - variantenstudie

Dit Programma van Eisen geeft weer welke eisen aan het gebouw worden gesteld, maar binnen het kader daarvan zijn nog verschillende varianten denkbaar. Na gunning dient het ontwerpteam te starten met een variantenstudie (fase 1: varianten onderzoek VO min) naar de verschillende manieren waarop het Programma van Eisen gerealiseerd kan worden met bijbehorende indicatie van bouwkosten. Deze studie moet resulteren in diverse varianten. De uitwerking zal zo worden vormgegeven dat op verschillende momenten, in overleg met de raad en het museum, kan worden op- of afgeschaald en het ontwerp zal een modulematige opbouw kennen. De opdrachtgever is zodoende in staat om weloverwogen keuzes te maken met betrekking tot het op- dan wel afschalen van het ambitieniveau en daarmee samenhangend de bouwkosten. Dit op- dan wel afschalen kan gevonden worden in aanpassing van de functionele wensen, de ruimtelijke wensen, de klimatologische wensen, de ontwerpoplossing van de variant of een combinatie daarvan. Op basis van de gemaakte keuzes en daarmee samenhangend het definitieve bouwbudget zal van de gekozen variant het VO verder uitgewerkt en afgerond worden (fase VO-2).

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 20

3.

Gebruikersprofiel Museum Prinsenhof Delft

Dit hoofdstuk omschrijft het Museum Prinsenhof Delft in de toekomstsituatie, na de restauratie-renovatie van het gebouw. De tekst is grotendeels ontleend aan het "Ondernemingsplan Museum Prinsenhof Delft 2024-2028" (het gehele OP is bijgevoegd als bijlage bij dit PvE).

3.1.

Museum Prinsenhof Delft en de stad Delft

Delft is een open, compacte, historische, herkenbare en eigenzinnige stad met een internationale reputatie, gebaseerd op de rol die de stad speelde en speelt als centrum van innovatie. De geschiedenis van Delft is altijd verbonden geweest met de wereld. Dat bracht de stad welvaart en gezag - in de 14de eeuw was het de derde stad van Holland. In 1572 vestigde Prins Willem van Oranje zich in Delft en streed tot aan zijn gewelddadige dood in 1584 van hieruit tegen de Spaanse overheersing en voor godsdienstvrijheid en gewetensvrijheid. Daarmee legde hij de basis voor het huidige Nederland. De gemeente Delft is ambitieus en voert een krachtige regie bij de complexe opgaven die samenhangen met de ontwikkeling en groei van de stad zoals geformuleerd in de ontwikkelagenda, Agenda Delft 2040. Voor dat jaar zijn onder meer minstens 15.000 nieuwe woningen voorzien, 10.000 extra banen en voldoende voorzieningen voor iedereen. Bij het zijn van een aantrekkelijke en vitale stad hoort een culturele functie als een hoogwaardig museum. Dit blijkt ook uit het rapport Delft, parel in de randstad uit 2016 van Wim Deetman, waarin cultuur wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en voor toerisme. Museum Prinsenhof Delft draagt op herkenbare wijze bij aan de identiteit, het profiel en de kwaliteit van de stad.

Het museum bewaart en presenteert de collectie van de gemeente Delft, maar ook verhalen en materiële getuigenissen van het rijke verleden van de stad en zijn bewoners. Het geeft inzicht in de ontwikkeling van Delft in nationaal en internationaal perspectief. Het helpt inwoners van Delft, van cultuurliefhebbers tot nieuwkomers zonder museumervaring, om die geschiedenis te duiden, te begrijpen en daarover met elkaar in gesprek te gaan, en van kunst en cultuur te genieten. Daarnaast speelt het museum ee e a gr jke r p het ge ed va educat e e ‘ee eve a g ere ’, der meer v a de programma’s waarmee a e as ssch eer ge De t ee ez ek re ge aa het museum e de c creatie pr gramma’s ger cht p euwe d e gr epe Het museum draagt z j aa de aa trekke jkhe d van de stad voor huidige en toekomstige bewoners. Even belangrijk is de functie van het museum als must-see bestemming bij de ontwikkeling van binnen- en buitenlands toerisme, versterking van de lokale economie en beheer, behoud en toegankelijkheid van een van de fraaiste en oudste monumenten in de binnenstad. Uit onderzoek blijkt dat het museumbezoekers aantrekt die van belang zijn voor de economie van de stad. Ze zijn geïnteresseerd in cultuur en de historische binnenstad en doorgaans hoogopgeleid.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 21

Om die krachtige positie van Museum Prinsenhof Delft te bestendigen en in de toekomst verder te versterken, is het even logisch als noodzakelijk om de komende jaren te investeren in consolidatie, restauratie, renovatie en behoud van het iconische gebouwencomplex en buitenruimte, de toegankelijkheid en de voorzieningen om daar tentoonstellingen en andere publieksactiviteiten te kunnen blijven organiseren.

3.2.

Missie, visie, kernwaarden

3.2.1.

Missie

Museum Prinsenhof Delft is een museum van nationale betekenis en deelt, verrijkt en bewaart haar bijzondere Delftse collectie met een zo divers mogelijk publiek. Iedereen moet zich er welkom voelen. De bijzondere geschiedenis van het gebouw - het Prinsenhof - en de betekenisvolle verhalen over kunst, cultuur en geschiedenis versterken elkaar en zijn eigentijds en onderscheidend. Daarmee inspireren en verbinden we de inwoners van Delft en onze (inter)nationale bezoekers. 3.2.2.

Visie

De wereld van vandaag is permanent in beweging en verandering. Kunst, cultuur en geschiedenis helpen ons om de wereld om ons heen te duiden en te begrijpen. Delft was en is een open, compacte, herkenbare stad met eigenzinnige mensen en een internationale reputatie van innovatie. De fascinerende en permanente wisselwerking tussen Delft en de wereld is voor Museum Prinsenhof Delft het programmatische vertrekpunt. Met onze vaste presentaties, tijdelijke tentoonstellingen en publieksprogrammering en het unieke monumentale gebouw willen we de inwoners van Delft en onze (inter)nationale bezoekers inspireren en verbinden, context geven, kennis delen en vooral uitdagen om een mening te vormen en met elkaar in gesprek te gaa Dat d e we aa de ha d va dr e thema’s: illem van Oranje, Delfts Blauw en Delftse Meesters met de v r s museum ke merke de ‘De tse k’, ee euwsg er ge, vat eve e pen kijk op de wereld. Dat doen we niet alleen vóór het publiek maar ook mét het publiek vanuit de wens om nieuwe perspectieven te bieden en meerstemmigheid te laten klinken. Omgevingsgerichtheid en samenwerking met anderen zijn daarbij een voorwaarde. De Delftse blik waarmee we naar het verleden, het nu en de toekomst kijken, ligt aan de basis van onze kernwaarden: Kwaliteit, Authentiek, Verbindend en Ondernemend.

Museum Prinsenhof Delft draagt zo op herkenbare wijze bij aan identiteit, profiel en aantrekkelijkheid van de stad Delft. 3.2.3.

Kernwaarden

Kwaliteit: Vorm en inhoud van alles wat we doen heeft kwaliteit. Dat betekent dat we met een aansprekende programmering een helder en enthousiasmerend verhaal vertellen dat met zorg is vormgegeven. Onze bezoekers en partners herkennen en erkennen de kwaliteit. Het museum kan zich meten met gelijksoortige musea en stijgt er bovenuit. Ook de organisatie kenmerkt zich door kwaliteit: c ega’s werke pr ess ee e v ge e t ëre tw kke ge p hu vakgebied.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 22

Authentiek: We doen dingen die bij ons museum, bij de organisatie en bij de stad Delft passen en die voortvloeien uit de thema’s d e we ce traa ste e e d e dat met ee euwsg er ge k e met g voor innovatie en experiment. Onze programmering is daardoor herkenbaar als typisch Museum Prinsenhof Delft. Verbindend: We tonen een open houding naar de samenleving en de stad Delft. Het museum zet sterk in op samenwerking en partnerschappen binnen en buiten de stad. Het museum is meer dan het bewaren en tonen van de collectie of het organiseren van inspirerende tentoonste ge Z v de we educat e (‘ee leve a g ere ’) esse t ee . Ook zoekt Museum Prinsenhof Delft als belangrijke cultuurdrager en -aanjager actief contact en verbinding met de stad en de wijken, en levert daarmee een bijdrage aan de leefbaarheid van de stad. Via informatie- en kennisdeling, het duiden van context en het stimuleren van dialoog dragen we bij aan begrip tussen mensen. Daarmee vergroten we onze maatschappelijke waarde voor Delft en ook (inter)nationaal. Ondernemend: We anticiperen en ondernemen met lef. We dragen bij aan de economie van de stad. Daar hoort bij: keuzes maken, daarvoor staan en op zoek gaan naar vernieuwing en externe gelden. Dat kan in de vorm van cultureel ondernemerschap en is ook terug te vinden in de programmering en de manier waar p we de thema’s u twerken.

Met oog voor gastvrijheid en aandacht voor maatschappelijke ontwikkelingen geven alle medewerkers ondernemerschap vorm. 3.2.4.

Strategische doelstellingen

De missie, visie, kernwaarden en ambitie zijn vertaald in zes strategische doelstellingen voor MPD: ▪ Vergroting van rol en betekenis van MPD voor Delft. ▪ Meer ruimte voor gelaagde verhalen en nieuwe perspectieven. ▪ Na heropening meer mensen bereiken met meer impact. ▪ Restauratie, renovatie en behoud van het historische complex met optimale toegankelijkheid voor bezoekers. ▪ Bij de collectie de focus op drie thema's met hedendaagse context en relevantie. ▪ Versterking van de organisatie.

3.3.

Visie op de huisvesting

Het museumcomplex Prinsenhof is eigendom van de gemeente Delft en maakt onderdeel uit van de portefeuille van het gemeentelijk Vastgoedbedrijf. In 2014 is de Waalse Kerk toegevoegd aan het complex via een schenking van de Waalse Hervormde Gemeente. In de akte van levering zijn juridische bepalingen opgenomen over roerende zaken die zich in of aan het object bevinden. Daarnaast is sprake van recht tot voortgezet gebruik door de voormalige eigenaar voor een periode van tien jaar. De zogenaamde Kamer van Charitate (benedenkamer) met gang, wachtkamer, kluis en het aan de tuin grenzende perceel achter de kamer is belast met een zakelijk recht. Het Vastgoedbedrijf beheert budgetten voor de technische instandhouding van de portefeuille. De meerjarenonderhoudsplanning voor de eigenaar gaat uit van sobere en doelmatige instandhouding, m.a.w. het in stand houden van de technische kwaliteit van het object. Gebruikerslasten komen voor rekening van het museum (museumfunctie).

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 23

De restauratie en renovatie van Het Prinsenhof is noodzakelijk voor toekomstbestendigheid, behoud en verduurzaming van het monumentale gebouwencomplex. Op dit moment is sprake van een aantal aandachtspunten bij het uitvoeren van onderhoud zoals de vochthuishouding, terugkerende lekkages en verouderde verwarmingsinstallaties. De maatregelen om deze aandachtspunten op een structurele manier op te lossen hangen logisch gezien, in het kader van efficiëntie en planning, samen met de werkzaamheden bij de beoogde renovatie. Momenteel worden voor deze aandachtspunten ad-hoc oplossingen geboden. Door het ontbreken van een centrale klimaatinstallatie en de eerder genoemde aandachtspunten vormt onder meer het op peil houden van de klimaatcondities in de 23 museumzalen een permanente uitdaging en sluiten ook de (klimaat)omstandigheden voor de bezoekers en de medewerkers (werkplekken) niet aan op huidige maatstaven. Na heropening van het gerestaureerde, vernieuwde en volledig heringerichte museum biedt MPD aan bezoekers moderne faciliteiten, optimale toegankelijkheid en een heldere routing door het gebouw. Voor presentatie, behoud en beveiliging van de eigen collectie van de stad Delft en externe bruiklenen realiseren we klimatologische en veiligheidscondities conform de geldende museale normen. Onze medewerkers vinden er straks een efficiënte, en prettige werkomgeving.

De strategische doelstelling voor het gebouw is restauratie, renovatie en behoud van het historische complex en optimale toegankelijkheid voor bezoekers: ▪ Renovatie en uitbreiding zijn geen doel op zich maar gericht op het behoud en toekomstbestendig maken van het historische ensemble en een duurzaam museaal functioneren. ▪ Het c sche maar ‘ tr verte’ ge uwe c mp ex pe t z ch aar de stad e z j d recte mgev g, waardoor het toegankelijker en meer uitnodigend wordt voor museumbezoekers en passanten. Dit impliceert ook optimale fysieke toegankelijkheid (voor zover realiseerbaar) voor bezoekers en inpassing van eigentijdse museale presentatie- en beheerfaciliteiten. ▪ Het gebouw is een essentiële drager van de verhalen die we willen vertellen.

3.4.

Programmering tentoonstellingen, overige activiteiten

3.4.1.

Presentaties

Het museum biedt het gehele jaar door een aantrekkelijk publieksaanbod bestaande uit de vaste presentatie van het museum, tijdelijke tentoonstellingen, een gevarieerd publieksprogramma en een breed educatief programma. Vaste presentatie De vaste prese tat e va het museum s ge aseerd p de dr e thema’s (Willem van Oranje, Delftse Meesters en Delfts Blauw) en de context van het gebouw. Als fundament van de positionering, profilering en de marketingcommunicatie zijn deze onderdelen altijd te zien. De vaste presentatie krijgt dynamiek door middel van het (tijdelijk) toevoegen van bruiklenen, het tonen van nieuwe aanwinsten of zogenaamde ‘c ect e- terve t es’ waar ver h er der meer D e dy am ek s aa trekke jk v r herhaa ez ek (onder meer door Delftenaren). Het feit dat de collectie van Museum Prinsenhof Delft geen internationale iconen in huis heeft à la Vermeers Meisje met de parel (‘de Neder a dse M a L sa’) hee t gev ge v r de p s t er g e profilering van het museum (binnen het dichte concurrentieveld van topmusea in de Randstad) en voor de

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 24

beleving door de bezoeker. De totaalbeleving van omgeving, gebouw, architectuur, collectie, typisch Delftse verhalen en tentoonstellingsinrichting is dan ook bepalend voor de bezoekerservaring en waardering. Tijdelijke tentoonstellingen Tijdelijke tentoonstellingen zijn een midde m de thema’s spec eke derwerpen te verdiepen en te verbreden, nieuwe inzichten te delen, de publiekservaring te intensiveren en om herhaalbezoek te stimuleren. Bovendien zijn ze bij uitstek geschikt om onderwerpen in een andere context en vanuit andere of meervoudige perspectieven te presenteren. MPD streeft naar twee grote tijdelijke tentoonstellingen per jaar van elk vier tot vijf maanden. Die periode biedt optimale gelegenheid om deze presentaties goed in de markt te zetten en er verdiepende publieksen onderwijspr gramma’s bij te ontwikkelen. Naast twee grote tentoonstellingen is er ruimte voor meerdere kleinere presentatie per jaar. Collectie-interventies O k de vaste prese tat e w rdt dy am scher d r rege mat ge ‘c ect e- terve t es’ a s ee va de u t ge va ‘de De tse k’ Het z j etter jk grepe de vaste prese tat e va ze dr e thema’s Het kan gaan om tijdelijke toevoegingen van u tee pe de aard, a s aa vu g a s ‘c trapu t’ O het z j wisselingen van collectieonderdelen, bijvoorbeeld met objecten die vanwege conserveringseisen niet permanent getoond kunnen worden.

Hiermee voorkomen we dat de vaste collectie een statisch gegeven wordt. Door deze aanpak blijft een bezoek aan de vaste collectie ook voor herhaalbezoekers verrassend en kunnen we verschillende perspectieven toevoegen of nieuwe gezichtspunten belichten. 3.4.2.

Educatie, publieksactiviteiten en evenementen

Museum Prinsenhof Delft zet fors in op educatie. Dat vat MPD breed op via aanbod voor scholen (primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs), voor individuele kinderen en voor volwassenen. Hiermee draagt MPD j aa ‘ee eve a g ere ’ De a ge pe jare had het museum succes met zijn educatieprogrammering. Zo trok het jaarlijks gemiddeld 8.500 leerlingen van lagere en middelbare scholen. Naast het produceren van tijdelijke tentoonstellingen draagt een programma met eigen publieksactiviteiten bij aan het profiel van Museum Prinsenhof Delft als levendige en boeiende plek voor interactie, ontmoeting en verdieping in de stad. Daarbij wordt aansluiting gezocht bij tijdelijke tentoonstellingen en/of de drie thema’s u t de vaste c ectie in breder verband, maar er is ook altijd ruimte om in te spelen op actuele gebeurtenissen. Concreet gaat het om: lezingen, familiedagen, workshops en andere interactieve werkvormen. Daarnaast zijn er groepsontvangsten en rondleidingen. Hiervoor wordt regelmatig samengewerkt met diverse (culturele) partners, waarbij wordt ingespeeld op de vraag van de verschillende doelgroepen, bijvoorbeeld HOVO-cursussen voor ouderen en Museum Jeugd Universiteit, maar ook lezingen buiten het museum in samenwerking met het Reinier de Graaf Gasthuis.

Deze publieksactiviteiten lenen zich bij uitstek voor co-creatie met specifieke doelgroepen, meerstemmigheid en de dialoog over kunst, cultuur en erfgoed. Het activiteitenbeleid is met andere woorden een belangrijk instrument bij het streven van MPD naar diversiteit en inclusie.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 25

3.4.3.

Overige activiteiten (cultureel, commercieel)

Naast (co)producties van eigen publieksactiviteiten huisvest het museum ook culturele initiatieven van derden. Ook hiermee geeft Museum Prinsenhof Delft vorm aan zijn rol als ontmoetingsplek voor mensen uit de stad en als aanjager van cultuur. Voorbeelden van dergelijke evenementen zijn het Delft Chamber Music Festival (zie foto), Cultuurbarbaren (voorheen Night at the Museum for Kids), Open Monumentendag, Lichtjesavond en cursussen die aangeboden worden door externe partijen als de Vrije Academie, Delfia Batavorum en marketingpartijen als Historisch Nieuwsblad en AVROTROS Muze. Museum Prinsenhof Delft hecht veel waarde aan haar functie als plek voor ontmoeting, inspiratie en kennisdeling in Delft en de wijdere omgeving. In de huidige opzet weet het museum op jaarbasis al meer dan 100 externe bijeenkomsten te accommoderen. Het museum wil haar positie op de verhuurmarkt in ieder geval bestendigen. Dit alles wordt gedaan zonder de museale kerntaak van het museum uit het oog te verliezen. Het museum positioneert zich in het hogere segment van de locatiemarkt. De grootste kansen liggen nu en in de toekomst in diners en recepties voor zowel de zakelijke als de particuliere markt, vergaderingen en trouwerijen. Mensen doen dit graag op een verrassende en inspirerende plek.

Voor de zakelijke markt (onder meer TU Delft en grote internationale bedrijven en overheidsinstellingen die zich in Delft en omgeving bevinden) is het museum meestal onderdeel van het sociale programma van een internationaal congres. Voor hen is het belangrijk dat het museum een nationaal icoon is in een prachtige, typisch Hollandse grachtenstad. Voor particulieren is het van belang dat het museum een icoon is in de stad waar ze veel om geven en waar ze graag een belangrijk jubileum vieren. Ook bruidsparen die iets met de stad, het museum of geschiedenis hebben, trouwen graag bij het museum. Voor Delftenaren is en blijft het museum de mooie A-locatie waar je belangrijke gebeurtenissen in je leven viert. 3.4.4.

Horeca

De vernieuwing van het complex biedt ook kansen om het museumcafé een nieuwe impuls te geven. Doel hierbij is om een aangename en laagdrempelige horecavoorziening te realiseren. De voorziening is primair een op het museumpubliek gerichte ondersteunende daghoreca. Mits dit ruimtelijk inpasbaar is in het gebouw willen we de horeca ook toegankelijk laten zijn voor de niet-museumbezoeker. Dit vanuit de gedachte dat horeca een middel kan zijn om de niet-traditionele museumbezoeker te verleiden tot een kijkje binnen de muren van het Prinsenhof. Naar verwachting zal de horeca, in combinatie met de eventcatering, worden uitbesteed.

3.5.

Bezoekers

3.5.1.

Bezoekersaantallen per jaar

Uitgangspunt voor het aantal bezoekers na verbouwing is voor een nominaal jaar 115.000 à 125.000 bezoekers uit binnen- en buitenland.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 26

3.5.2.

Gelijktijdig aanwezig aantal bezoekers

Voor de benodigde capaciteit van klimaatvoorzieningen, vluchtwegen, toiletten, garderobe e.d. is het aantal mensen dat in totaal gelijktijdig (tegelijk, op hetzelfde moment) in het gebouw aanwezig zal zijn bepalend. In de huidige situatie (voor verbouw) mogen in totaal 550 bezoekers gelijktijdig in het gebouw aanwezig zijn. Voor het aantal personen dat in de nieuwe situatie per activiteit in het gebouw aanwezig kan zijn, moet worden uitgegaan van: ▪ Regulier: 800 bezoekers per dag (bij spreiding/tijdvensters 550 per dag) ▪ Regulier museale presentatie: ca. 250 bezoekers gelijktijdig ▪ Publiekstrekkers: 1000 bezoekers/dag ▪ Bijeenkomsten grote zaal: 250 personen gelijktijdig ▪ Kleinere bijeenkomsten: 20 tot 80 personen gelijktijdig Voor het totaal aantal gelijktijdig aanwezige personen in het gebouw moet naast het aantal bezoekers voor de diverse activiteiten ook rekening worden gehouden met aanwezige medewerkers en eventuele gasten (sprekers, optredende gezelschappen e.d.).

3.6.

Opbouw organisatie

3.6.1.

Aantal medewerkers

Het medewerkersbestand bestaat in de nieuwe situatie uit een vaste formatie van ca. 29,5 fte (nu 27), ingevuld door ca. 34 medewerkers (nu 31). Daarbij wordt gebruik gemaakt van een "flexibele schil" die een capaciteitsvergroting van ca. 10% geeft. Een aantal werkzaamheden wordt uitgevoerd door vrijwilligers en stagiaires. De organisatie bestaat uit de volgende afdelingen: ▪ Management ▪ Bedrijfsvoering ▪ Collectie, Presentatie en Educatie ▪ Marketing, Communicatie en Development.

3.7.

Werkprocessen

Om de diverse werkprocessen goed te faciliteren, is onder meer een goede logistiek en ligging van bepaalde ruimtebestemmingen ten opzichte van elkaar van belang. De ruimtelijke relaties die relevant zijn voor het goed verlopen van de diverse werkprocessen zijn weergegeven in het ruimtelijk en functioneel relatieschema. Daarbij zijn drie relevante werkprocessen nader beschreven. Zie hiervoor bijlage 3.

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 27

3.8.

Depotruimte

Voor de depotruimte van Museum Prinsenhof Delft wordt gebruik gemaakt van een extern depotgebouw. In het museumgebouw zelf vindt dus geen collectie opslag plaats. Voor de ontvangst van bruiklenen en wisselobjecten uit de eigen collectie is wel een transitiedepot benodigd (zie hiervoor hoofdstuk 9).

3.9.

Gebruikstijden

Museum Prinsenhof Delft is 6 dagen per week geopend voor publiek, van 11.00 tot 17.00 uur. Het museum is op maandag gesloten m.u.v. de schoolvakanties. Buiten de algemene openingstijden kunnen er ook ’s avonds tot ca. 23.00 uur activiteiten plaatsvinden zoals openingen of lezingen. De museumhoreca is geopend tijdens de openingstijden van het museum. De keukenruimtes zijn bovendien ook in gebruik tijdens activiteiten in de evenementenruimte en de vergader-/bijeenkomstruimtes. De werkzaamheden van de medewerkers vinden plaats op werkdagen en ook tijdens de openingstijden van het museum in het weekend of 's avonds. De gebruikstijden zijn o.a. van belang voor de klimaatregeling. Een richtlijn voor de gebruikstijden is weergegeven in de volgende tabel: Ruimtetype museale/presentatieruimte (objecten; klimaatregeling continu) museale/presentatieruimte (open voor bezoekers) Museumcafé Verhuur/publieksprogrammering, keukenruimtes Vergaderruimtes Ontvangst schoolklassen (niet op maandag) kantoorruimtes, werkplaats

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

gebruikstijden 00:00 tot 24:00 u 11:00 tot 17:00 u 11:00 tot 17.00 u 09:00 tot 24.00 u 08:00 tot 18:00 u 09.00 tot 17.00 u 08:00 tot 18:00 u

aantal dagen per week 7 6/7 6/7 7 5 4 7

Pagina 28

4.

Huidige situatie gebouw, onderdelen ontwerpvraag

4.1.

Kenmerken bestaande gebouw

Oorspronkelijk als kloostercomplex gebouwd kent het complex een rijke historische gelaagdheid aan eerdere functies en aan bouwfasen. Bijzondere elementen zijn o.a. de Waalse Kerk, de zogeheten "Historische Zaal" en de "Moordhal". Er is een (nu overkapte) binnenplaats (de "Van der Mandelezaal") en een binnentuin. De historie en kwalitatieve elementen zijn beschreven in het Bouwhistorisch onderzoek, BBA 2018 (bijgevoegd in bijlage 13). Door de verschillende bouwdelen en aanbouwen zijn er veel verschillende vloerniveaus in het gebouw, zoals is aangeduid op onderstaande tekeningen (bron: Ontwikkelstudie Zeeuwse Jongens, 2019, ook bijgevoegd als bijlage 18, zie daar voor een grotere versie van de afbeelding).

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 29

4.1.

Vloeroppervlak, beschikbare ruimtes, huidig ruimtegebruik

Het totale vloeroppervlak van het bestaande gebouw is volgens meetgegevens ca. 5.200 m2 inclusief installatie- en verkeersruimtes, exclusief constructieoppervlak (plattegronden Sint Agathaplein 1, gemeente Delft, 2013, bijgevoegd als bijlage 4). Rekening houdend met de hoeveelheid gevel en de dikte van de muren zal naar schatting het bruto vloeroppervlak (bvo) rond (of boven) de 6.500 m2 liggen. Door Toornend is in plattegrondtekeningen het bestaande ruimtegebruik (d.d. 2017) in beeld gebracht, zie onder (Globale aanduiding bestaande functies en ruimtes, Toornend Partners 2017, bijgevoegd als bijlage 5). NB De als depot aangeduide zolderruimtes zijn inmiddels niet meer als zodanig in gebruik. De Waalse kerk is hier aangeduid als presentatieruimte; deze is nu niet als zodanig in gebruik (afbeelding rechtsboven, begane grond).

11592 – Museum Prinsenhof Delft PvE Restauratie-Renovatie Het Prinsenhof Delft

Pagina 30

4.2.

Op te lossen knelpunten, benodigde ingrepen

Een deel van de opgave zit in het overbruggen van dat wat het museum nodig heeft om goed te kunnen functioneren en wat er mogelijk is in het gebouw. Twee belangrijke aandachtspunten daarbij zijn de benodigde toegankelijkheid in relatie tot de aanwezige niveauverschillen in de vloeren en de ingrepen die nodig zijn om de gewenste klimaatklasse te behalen in de museale ruimtes en die een zeer zorgvuldige detaillering vragen om te voorkomen dat anders het gebouw wordt aangetast4. Voor de op te lossen knelpunten en benodigde ingrepen zijn een aantal categorieën benoemd. Deze volgen hier op hoofdlijnen. Een nadere uitwerking volgt in de volgende hoofdstukken. 4.2.1.

Aanpassen toegankelijkheid, routing, logistiek, zichtbaarheid

De benodigde aanpassingen bestaan uit meerdere aspecten: ▪ Verbetering van de zichtbaarheid, vindbaarheid en herkenbaarheid vanuit de stad van het gebouw zelf en van de publieksingang van het gebouw ▪ Verbetering van de toegankelijkheid voor minder validen (met name het vinden van oplossingen voor van niveauverschillen) ▪ Verbetering van de routing voor de bezoekers: een doorlopende route door de presentatieruimtes (zowel vaste presentatie als tijdelijke tentoonstelling), geen doodlopende onderdelen ▪ Verbetering van het gebruik van ruimtes: Bij het huidige gebruik van het gebouw hebben een aantal museale ruimtes een gebruiksfunctie die vanwege hun ligging logisch lijkt, maar deze ruimtes zijn nagenoeg niet geschikt te maken om aan de klimatologische eisen te kunnen voldoen. (Een voorbeeld hiervan is de Kapittelzaal, die nu deel uitmaakt van de routing voor tijdelijke tentoonstellingen maar daar klimatologisch niet geschikt voor is.) Dit is een aandachtspunt bij het aanpassen van de routing. ▪ Verbetering van de oriëntatie en beleving door toelaten daglicht en zicht naar buiten. ▪ Bezoekersfaciliteiten op logische plekken (entree, ticketbalie, garderobe, museumwinkel, museumcafé, toiletten, ruimtes voor verhuur en events) ▪ Organiseren van een goede interne logistiek en beveiliging voor het ontvangen en voorbereiden van objecten en het inrichten van exposities.