Bijlage 3 Uitvoeringsagenda WijWest
Tekst van het document
Uitvoeringsagenda Wij West 2024 t/m 2027
Samen impact maken! Augustus 2024
1
1
11,5%
18,7%
Nederland
7,9%
Samen impact Veilig gevoel ingevoel de buurtin de Veilig maken! Kinderen in armoede Bron: CBS RIO
Hui
Bron
1 van de (18+) 5 bewoners voelt zich niet veili 1 van elke 5 bewoners Bron: Omnibusenquête
2
Huishoudens met laag inkome Inhoudsopgave
Bron: CBS RIO
Voorwoord....................................................................................................................... 5 Inleiding........................................................................................................................... 7 1. Aanpak Wij West.......................................................................................................... 9 2. Wij West in uitvoering................................................................................................ 13
de buurtin de buurt gngevoel
3. Plusopgaven 2024 t/m 2027 ..................................................................................... 17 4. Overzicht opgaven in de wijken................................................................................ 25 5. Monitoring, evaluatie en (leer-)kennisagenda......................................................... 31
bewoners voelt zich niet veilig in Delft-West. van de uitvoering................................................................................. 35 8+) 6. Organiseren 7. Financiën en communicatie..................................................................................... 39 Tot slot........................................................................................................................... 43
3
4
Voorwoord Met veel enthousiasme presenteren we de Uitvoeringsagenda Wij West 2024 t/m 2027. Deze agenda is het resultaat van intensieve samenwerking en input van diverse betrokkenen, met als doel om de wijken in DelftWest verder te laten bloeien en groeien. In de komende jaren willen we gezamenlijk een inclusievere en levendige gemeenschap creëren, waarin iedereen de kans heeft om zijn of haar potentieel te benutten. Deze uitvoeringsagenda bevat de ambities, doelstellingen en de inspanningen die de basis vormen voor een gedegen aanpak voor de komende twintig jaar, op weg naar de fundamentele doorbraak die we beogen in de wijken. Samen impact maken! De urgentie voor de opgave in Delft-West is groeiende en er is een beweging in gang gezet in Wij West. Hierdoor zetten diverse partners en individuen spontane, nieuwe, leuke initiatieven, experimenten en onderzoeksopdrachten voor studenten in gang. Enkele voorbeelden: een groep bewoners komt bij elkaar om een bewonerscommunity Wij West op te richten, waarin zij ook werken aan een buurtfonds. Het experiment ontspullen in Buitenhof. Er wordt hierin een link gelegd tussen de vele spullen die bewoners hebben (soms vanuit hoarding-problematiek) en de circulaire economie. Ideeën om meer te sporten op pleintjes en veldjes in buurten waarbij sportverenigingen een rol spelen.
Om alle ontmoetingsplekken, maar ook andere bijzondere plekken, te kennen en te benutten gaan enkele studenten van de Haagse Hogeschool deze in kaart brengen. Hierbij zullen zij verbinding leggen met lopende onderzoeken, zoals die van de wijkcentra van de gemeente Delft. Een laatste voorbeeld is de korte verkenning naar het waarom en hoe voor het instellen van een Social Impact Fonds, iets wat al bestaat in Rotterdam en in Den Haag wordt ingericht. Hierdoor is en blijft deze uitvoeringsagenda een dynamisch document in de komende jaren. Hoewel we focussen op Delft-West, zijn we - en voelen we ons - onderdeel van een groter geheel, metde stad, en ook landelijk. We zoeken actief naar wat er in andere gebieden in Nederland en zelfs andere landen met eenzelfde problematiek wordt bedacht en ontwikkeld. We willen ervan leren en het toepassen in Wij West. Tot slot geloven we sterk in de kracht van samenwerking en participatie, en moedigen we iedereen aan om actief bij te dragen aan de uitvoering van dit plan. Samen kunnen we de wijken van Delft-West transformeren tot een gebied waar iedereen zich thuis voelt, waar het voor iedereen fijn en veilig wonen is en waariedereen kan meedoen en zijn talenten kan ontwikkelen en benutten. #Wij West. #Samen maken wij de stad.
Team Programmabureau Wij West, Monique te Selle, Renée van Gestel, Annelies Bernard, Peter de Vette, Carmen Sjardijn en studenten/stagiaires leerwerkbedrijf
5
6
Inleiding Samen impact maken!
Het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid is in Delft vertaald naar de aanpak Wij West, die wordt gevormd door een publiek-private alliantie. Samen maken we de stad. En met samen bedoelen we in deze uitvoeringsagenda nadrukkelijk het netwerk van bewoners, ondernemers, professionals van de vele organisaties (corporaties, Politie, welzijnsorganisaties, gemeente, Rijk, etc.) en vrijwilligersorganisaties. Van documenten naar actie
Samen werken we de komende 20 jaar aan gelijke kansen in Delft-West. De ambities en doelen, die we samen hebben opgesteld, zijn te lezen in het startdocument Wij West, gelijke kansen in Delft1 en het Gebiedsplan Wij West 2023-20432. Maar met het opstellen van deze documenten zijn we er niet. Om de ambities en de doelen te realiseren is de uitvoering van belang, en daarvoor is deze Uitvoeringsagenda 2024 t/m 2027 opgesteld. De uitvoeringsagenda maakt duidelijk wat de focus is voor de komende vier jaar. Dus dat waar we impact mee willen maken. Samen werken aan wat nu nodig is. Niet alles is uitgewerkt en soms willen we uitproberen, ook dat is terug te vinden. En natuurlijk monitoren we dit alles nauwgezet om te leren wat werkt. Extra inspanning voor de wijken in Delft-West
Deze uitvoeringsagenda bevat het ‘extra’ wat we doen voor de wijken in Delft-West. Daarbij verliezen we niet uit het oog dat er reeds veel in uitvoering is in de wijken en dat Delft-West onderdeel is van de stad Delft en de regio. Binnen de periode van deze eerste uitvoeringsagenda (vier jaar) richten we ons op de meerjarige integrale aanpak van de zeven focusbuurten en op de volgende onderwerpen: 1. Sociale verbinding 2. Wonen en duurzaamheid 3. Talentontwikkeling jeugdigen en veiligheid 4. Armoede en schulden 5. Verbinding onderwijs en arbeidsmarkt 6. Gezondheid Hierbij zoeken we altijd de bewoners op en betrekken we hen bij de aanpak (van raadplegen tot coproduceren). Dynamisch document
De uitvoeringsagenda is een dynamisch document (lees: de agenda
1 https://delft.raadsinformatie.nl/document/12535896/1/ Startdocument_Delft_West 2 https://www.delft.nl/sites/default/files/2023-11/Gebiedsplan-Wij-West-2023-2043.pdf 7
wordt tussentijds verder aangevuld, aangescherpt en aangepast). Vanuit de uitvoeringsagenda maken we steeds een uitvoeringsplan voor de komende twee jaar, de eerste versie behelst 2024/2025. Tweejaarlijks worden de uitvoeringsagenda en het uitvoeringsplan geactualiseerd. De uitvoering van de inspanningen wordt gevolgd via jaarlijkse rapportages. Leeswijzer Deze uitvoeringsagenda omvat het overzicht van de inspanningen van de plusopgaven en de opgaven in de wijken. De concrete uitwerking is te lezen in het uitvoeringsplan. Daarnaast gebeurt er nog veel meer in DelftWest, dit is (grotendeels) inzichtelijk gemaakt in het DIN-overzicht met reguliere activiteiten. In hoofdstuk 1 schetsen we de aanpak van Wij West en de ambitie en doelen die we in de aanpak nastreven. In hoofdstuk 2 beschrijven we de uitgangspunten en vertrekpunten in de uitvoering en wat is de plusopgave en de opgave in de wijk. Vervolgens maken we de plusopgaven en opgaven in de wijken in hoofdstuk 3 en 4 inzichtelijk. In hoofdstuk 5 staan we stil bij de monitoring, evaluatie en (leer-) kennisagenda. Wat leidt nu tot een succesvolle aanpak in deze wijken na enkele jaren? In hoofdstuk 6 gaan we in op de manier waarop we de uitvoering organiseren. Hoofdstuk 7 beschrijft de daarvoor benodigde randvoorwaarden zoals financiën en communicatie.
In het laatste hoofdstuk staan we stil bij de kansen en risico’s in de aanpak Wij West.
8
1. Aanpak Wij West Aanleiding ‘Delft heeft de afgelopen jaren in Den Haag dringend verzocht om mee te mogen doen met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). We zijn heel blij dat dit is gelukt. We hebben dit met name gedaan voor een groep Delftse jongeren die dreigt op het verkeerde pad te komen. Delft-West (Voorhof, Buitenhof, Tanthof-West) is nu dus één van de 20 gebieden die is aangesloten bij het NPLV.’ (Citaat uit interview met burgemeester Marja van Bijsterveldt) Steeds meer mensen in Nederland zien de leefbaarheid in hun eigen leefomgeving verbeteren. Maar in sommige gebieden is er sprake van hardnekkige problematiek en staat de leefbaarheid onder druk. Met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) investeert de Rijksoverheid daarom in twintig gebieden waar de problematiek het meest ernstig is.
Wij West, gelijke kansen in Delft Met de aanpak Wij West, gelijke kansen in Delft willen we zorgen voor een toekomst waarin alle bewoners mee kunnen doen, waarin alle jongeren een goede start in het leven kunnen hebben en hun talenten kunnen ontwikkelen, nu en onze volgende generaties. We realiseren ons dat dit een lange adem vraagt, gezien de vraagstukken en soms hardnekkige problematiek. Duurzame verandering vraagt van ons inspiratie en geloof in de kracht van mensen én het vraagt tijd, geduld en vasthoudendheid. De aanpak richt zich op de lange termijn, de komende 20 jaar, maar begint vandaag. In uitvoering gaan we leren van elkaar, eerdere initiatieven en gezamenlijke projecten. Basis voor verandering In het startdocument Wij West, gelijke kansen in Delft hebben betrokken bewoners en organisaties bepaald wat de komende twintig jaar moet gebeuren om Delft-West te verbeteren. Aanvullend daarop hebben we informatie verzameld via wijkateliers, vele gesprekken en cijfermatige analyse. Dit is de basis voor de uitwerking van de inspanningen in het uitvoeringsplan. Verder hebben we uitgewerkt hoe we de aanpak Wij West willen monitoren en de governance willen vormgegeven. Terreinen en thema’s We willen dat alle bewoners mee kunnen doen in de samenleving en bovendien hun talenten kunnen benutten. Deze opgave raakt veel verschillende terreinen. Daarom werken we met vijf thema’s.
De thema’s staan niet los van elkaar, maar zijn communicerende vaten. Ontwikkelingen in het ene thema zijn van invloed op het andere. Voor ieder thema hebben we een hoofddoel: 1. Kansrijk opgroeien: kinderen en jongeren hebben een goede start in het leven en groeien op in een veilige omgeving. Kinderen, jongeren en jongvolwassenen van -9 maanden tot 27 jaar krijgen de kans om het beste uit zichzelf te halen. Ze kunnen hun talenten, interesses en passie ontplooien en benutten. Ook zijn jongeren weerbaar, zodat ze niet in de criminaliteit belanden. 2. Bestaanszekerheid: bewoners beschikken over bestaanszekerheid. Ze hoeven zich geen zorgen te maken over dingen als voldoende eten of een dak boven hun hoofd. Bovendien heeft iedereen zekerheid over een inkomen en zijn bewoners financieel zelfredzaam. 3. Fijn en veilig wonen: er is sprake van een gebalanceerde bewonerssamenstelling en de wijken zijn draagkrachtig. Kwetsbare bewoners krijgen goede begeleiding. Bewoners kunnen hun hele leven in Delft-West blijven wonen en het gebied is leefbaar, schoon en geeft een veilig gevoel. 4. Plek voor iedereen: de woningen, straten, riolering, pleinen, winkelcentra en parken in Delft-West zijn vernieuwd en daarmee ook verbeterd. Er zijn nieuwe woningen, plekken om te werken en goede verbindingen. Er is een passende woning voor iedereen en er zijn genoeg voorzieningen voor het aantal bewoners.
9
5. In vertrouwen samenwerken: meer bewoners hebben vertrouwen in de overheid en organisaties die actief zijn in de wijken. De organisaties en overheid hebben op hun beurt meer vertrouwen in (het overlaten aan) bewoners. Bewoners ervaren gemeenschapszin en zijn verbonden met de wijk. Formele en informele netwerken realiseren gezamenlijk doelen. Bloeiend en bruisend Het Gebiedsplan Wij West 2023-2043 beschrijft Delft-West als een ‘bloeiend en bruisend stadsdeel waarin veel verschillende mensen wonen, bewoners met verschillende leeftijden, verschillende kansen bij opgroeien, nationaliteiten, inkomensniveaus en werk en dagbesteding. (...) Veel van de bewoners zijn trots om hier te wonen en zetten zich in voor hun buurten. Ze organiseren activiteiten, ondersteunen hun buren en bezoeken buurthuizen en ontmoetingsplekken. Uitdagingen en problemen In de wijken zijn er echter ook veel uitdagingen en problemen. De verschillen tussen groepen mensen in het hele land worden steeds groter en dat merken we ook in Delft. Op veel leefgebieden hebben bewoners minder kansen (gehad) en zijn er meer problemen dan elders in de stad. De wijken, buurten en gebouwen zijn verouderd. De openbare ruimte ziet er op veel plaatsen rommelig en/of onveilig uit. Bewoners van de wijken hebben vaker problemen op het gebied van geld, veiligheid, gezondheid en wonen dan bewoners uit andere delen van de stad.
Ze hebben bijvoorbeeld vaker schulden of werk met een laag salaris. Dit kan leiden tot dagelijkse stress en andere gezondheidsklachten. Op school presteert de jeugd gemiddeld minder goed en ze komt vaker in aanraking met criminaliteit. Bewoners zijn door een opeenstapeling van problemen minder in staat om kansen te krijgen en te pakken. Er wonen daarnaast veel ouderen in vergelijking met jongeren. Kortom, niet alle bewoners kunnen meedoen en de leefbaarheid staat onder druk. In de wijken staan bovendien vaak verouderde woningen. Deze zijn veelal niet duurzaam, wat tot hoge energielasten kan leiden. Dit heeft ook gevolgen voor de betaalbaarheid van wonen en zorgt voor (energie) armoede in deze wijken. Het is daarom hard nodig om ook in toekomstbestendigheid te investeren, zodat bewoners gezond oud kunnen worden en het in Delft-West goed, duurzaam en veilig wonen is. Verfijnen en verbinden De Alliantieraad heeft het gebiedsplan in oktober 2023 vastgesteld. Daarna zijn de opgaven via diverse gesprekken verfijnd tot aanpakken in de vorm van een plusopgave of als opgave in de wijken. Deze gesprekken zijn gevoerd tijdens bewonersavonden, in de domein verbindende leefbaarheidoverleggen, in de Alliantieraad, met professionals, directeuren, bestuurders, etc. Het gebiedsplan dient tevens als de onderlegger van de vele financiële aanvragen bij het Rijk.
Uitwerking in de Uitvoeringsagenda De uitvoering is er op gericht om samen te werken aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid. Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) geeft drie oorzaken aan die van invloed zijn op de afgenomen leefbaarheid. Als we deze afzetten tegen de vijf thema’s van Wij West, zien we het volgende:
10
11
Als we de thema’s verder uitwerken ontstaat er een Doelen Inspanningen Netwerk (DIN), dat inzicht geeft in waar we nu op inzetten of waar mogelijk nog onvoldoende gebeurt of waar we in de toekomst de focus op zouden moeten leggen (volgende uitvoeringsfase). Dit wordt verder uitgewerkt in de komende hoofdstukken. Hieronder een uitwerking van de ambitie en de 5 (sub)doelen verwerkt in een DIN Wij West.
12
2. Wij West in uitvoering Onderhoud als kans Gelijke kansen ontstaan in Delft niet vanzelf. Daarvoor zijn slimme samenwerkingen en forse investeringen nodig, zowel in de ruimtelijke als de sociale kant van de opgave. Zo is groot onderhoud nu noodzakelijk gezien de leeftijd van de wijken. Dit vraagt om en biedt kansen om de fysieke, duurzaamheids- en veiligheids-, en sociale opgaven in verbinding op te pakken.
Verbinding tussen Delft en Delft-West Er is niet eerder een samenhangende aanpak geweest van de opgaven in de drie wijken van Wij West. De Vogelaarwijken aanpak, Kansen voor de Buitenhof en Masterplan Poptahof betroffen een deel van de buurten in Wij West. Binnen Wij West willen we anders (samen)werken en dit vraagt om een andere kijk op en benadering van opgaven. We maken de verbinding tussen Delft en Delft-West. Daarmee maken we de buurten onderdeel van de wijk en de wijk onderdeel van de stad, en vergroten we de kansengelijkheid en leefbaarheid tussen en voor bewoners van Delft.
Samen beter worden We zien inmiddels dat er veel en hard gewerkt wordt in de wijken en buurten om het beter te maken; door bewonersinitiatieven, door de gemeente en diverse organisaties. Deze formele en informele initiatieven zijn vaak nog onvoldoende met elkaar verbonden. Ook de transparantie en efficiëntie kunnen beter. Om echt verschil te maken in de drie wijken is het noodzakelijk dat partners de huidige activiteiten inzichtelijk maken. Zo kan worden bekeken hoe die inzet vergroot kan worden, waar beter mee gestopt kan worden én kunnen we zien wat ontbreekt.
Plusopgaven als extra op lopende activiteiten We voeren de aanpak Wij West uit met plusopgaven en opgaven in de wijk, het extra op de vele lopende activiteiten van vele partners in het netwerk in Voorhof, Buitenhof en Tanthof-West. Met de plusopgaven zetten we nieuwe opgaven in of breiden we bestaande opgaven uit. Deze opgaven zijn domein overstijgend en betreffen vaak meerdere wijken. Verder werken we op basis van de specifieke behoefte per wijk. Via de opgaven in de drie wijken leggen we vast welke inspanningen in die wijk of specifieke buurt(en) moeten worden ingezet.
Herijken en handelen De plusopgaven en opgaven in de wijken leiden ertoe dat organisaties en gemeente soms meer moeten doen en soms dingen anders moeten doen. Daarom hebben alle partners in het netwerk Wij West, gedurende de looptijd van het NPLV Delft-West, de opdracht om te bekijken of hun bestaande activiteiten in Delft-West herijkt moeten worden en daarnaar te handelen. Het vraagt dat partners meer inzichtelijk maken wat de impact is van huidige activiteiten, waar de inzet vergroot kan worden, waar (nog) beter samengewerkt kan worden en waar beter mee gestopt kan worden.
Uitgangspunten voor de uitvoering Gezien de omvang van de aanpak, de verschillende thema’s, de vele betrokken bewoners en organisaties en de lange doorlooptijd, is goede samenwerking essentieel. Daarom hebben we een aantal uitgangspunten voor de aanpak Wij West geformuleerd: 1. Belangrijke rol voor bewoners: organisaties en gemeente werken altijd samen met bewoners en ondernemers in de ontwikkeling en uitvoering van opgaven. We zorgen er met elkaar voor dat bewoners en organisaties een gelijkwaardige stem in de aanpak hebben. 2. Allemaal verantwoordelijk voor de toekomst: we maken duidelijke afspraken met elkaar en zorgen dat we de doelen halen. Er is een gezamenlijke opgave, die we als netwerk Wij West samen aanpakken. 13
3. Het vraagt tijd: alle partijen in het netwerk Wij West verbinden zich voor ten minste twintig jaar aan Wij West. We hebben een meerjarenplan, maar spelen ook in op de ontwikkelingen van dit moment. En we gaan leren van alle dingen die (nog) niet lukken in de aanpak. 4. Aansluiten bij lopende opgaven en activiteiten: we starten niet voor alles een nieuw project, alleen waar nodig. We sluiten aan, verbinden en versterken. 5. Duurzaam en structureel: we gaan duurzame en structurele werkwijzen en resultaten boeken. Door een samenhangende duurzame aanpak bereiken we meer kwaliteit en gaan we preventief te werk. Hierbij gaat het om structurele impact, niet structurele inzet.
Vertrekpunten in de uitvoering Voor een succesvolle aanpak bij de uitvoering van het gebiedsplan werken we vanuit een aantal vertrekpunten (randvoorwaarden): 1. Kansrijk opgroeien: We luisteren naar de behoeften en problemen van kinderen, jongeren en jongvolwassenen en richten ons ook op hun directe omgeving. Ook zijn er rolmodellen in de wijk. Bovendien richten we ons specifiek op een goede ontwikkeling van jongs af aan. 2. Bestaanszekerheid: We benaderen bestaanszekerheid vanuit het perspectief van de bewoners. Voor de verbinding in de wijk stimuleren we bewoners en organisaties die via ontmoeting eenzaamheid tegengaan en verschillende individuen en gemeenschappen verbinden. We werken inclusief. Verder stimuleren we bewoners om (digitaal) weerbaar en veerkrachtig te zijn. 3. Fijn en veilig wonen: We richten ons op een domein verbindende aanpak en bewoners en partners werken aan een leefbare wijk. 4. Plek voor iedereen: Wonen moet betaalbaar worden en blijven. Bewoners en ondernemers hebben een rol in het eigenaarschap bij dit thema. 5. In vertrouwen samenwerken: We werken in alle activiteiten in de wijk/buurt samen. We empoweren bewonersinitiatieven en stimuleren bewoners om weerbaar en veerkrachtig te zijn. We werken aan uitnodigende buurtaccommodaties. Onzichtbare en informele bewonersgroepen geven we een stem en we vermijden bureaucratie.
14
Samenhang tussen de opgaven in de wijk De partners in het leefbaarheidsnetwerk hebben specifieke opgaven in de wijken Tanthof-West, Voorhof en Buitenhof bepaald vanuit de behoeften van bewoners, ondernemers en professionals van organisaties en gemeente. De opgaven in de wijk zijn gericht op de korte termijn.
Deze uitvoeringsagenda omvat het overzicht van de inspanningen van de plusopgaven en de opgaven in de wijken. De concrete uitwerking is te lezen in het uitvoeringsplan. Daarnaast gebeurt er nog veel meer in DelftWest, dit is (grotendeels) inzichtelijk gemaakt in het DIN-overzicht met reguliere activiteiten. 15
16
3. Plusopgaven 2024 t/m 2027 Meer doen via plusopgaven De plusopgaven zijn de opgaven die we met extra middelen vanuit het Rijk en partners nieuw in gaan zetten of bestaande opgaven die we uit gaan breiden. Vanuit deze plusopgaven doen we wat zonder inzet van de aanpak Wij West niet zou slagen. De plusopgaven zijn gericht op de middellange termijn voor de volgende onderwerpen: 1. Sociale verbinding 2. Wonen en duurzaamheid 3. Talentontwikkeling jeugdigen en veiligheid 4. Armoede en schulden 5. Verbinding onderwijs en arbeidsmarkt 6. Gezondheid In het Uitvoeringsplan Plusopgaven 2024/2025, versie augustus 2024, zijn de inspanningen concreter uitgewerkt. Toetsingskader plusopgave Een plusopgave q is per definitie tijdelijk. Bij succes kun je een plusopgave borgen in een reguliere aanpak en werkwijze q is gebiedsgericht en meestal domeinverbindend q is een samenwerking tussen minimaal twee netwerkpartners (of andere partijen) en is afgestemd met bewoners q moet meetbaar zijn en substantieel bijdragen aan concrete (sub)doelen q moet complementair zijn aan andere opgaven en aanvullend aan regulier werk q moet nieuw zijn (of een nieuwe methode) t.o.v. going concern q biedt synergie door grensoverschrijdende samenwerking, waarbij gebieds-/wijkbelang gaat boven werkwijze, organisatie- of beleidsbelang q wordt betaald vanuit geoormerkte Delft-West middelen.
Plusopgave 1. Sociale verbinding Volgens de Omnibus enquête 2021 voelt 38% van de inwoners in Buitenhof zich verbonden met hun wijk. In Voorhof is dit 30% en in Tanthof-West 36,8%. In Delft voelt 44% van de bewoners zich verbonden met hun wijk.
Gemeenschapszin Bij de sociale verbinding staat gemeenschapszin centraal. Dit is het gevoel van verbondenheid met je medemensen of de gemeenschap waartoe je behoort en de bereidheid in haar belang te handelen, zoals van Dale aangeeft. Het wij-gevoel is een belangrijk element hierin, er voor elkaar zijn en zich samen inzetten voor de wijk. In Delft-West zetten veel bewoners en professionals zich al in voor de gemeenschap. Hoe kan dat nog krachtiger? En hoe kunnen we nu nog meer de leefbaarheid en veiligheid in een straat, buurt of wijk in de komende jaren voor en met elkaar verbeteren? Belangrijke randvoorwaarde is de bereidheid om naar elkaar te luisteren tussen professionals en bewoners en de bewoners onderling. Hoe kan de beweging die is ingezet met de aanpak Wij West hierbij het verschil maken? Sterke sociale basis Om het verschil te maken in de wijken van Delft West is ook de versterking sociale basis van groot belang. 17
Het inzetten op deze versterking wordt breed erkend, zie de akkoorden en het advies van de Adviesraad Sociaal Domein. Dit vraagt een gezamenlijke aanpak. De gemeente wil dan ook nieuwe kaders en voorwaarden scheppen, zodat maatschappelijke partners gemakkelijker kunnen schakelen in de keten en ondersteuningsvragen sneller kunnen worden gesignaleerd en opgepakt, in formele en informele verbanden. Ook willen we bereiken dat professionals in het sociaal domein beter toegerust zijn en ruimte krijgen om de juiste ondersteuning in de juiste zwaarte te kunnen geven. Hiervoor is het nodig dat we ondersteuning organiseren dichterbij inwoners. En het vraagt inzet die gericht is op het versterken van het sociaal kapitaal en samenredzaamheid, passend bij de lokale context en structuren in de wijken van Delft. Nieuw beleid De gemeente is gestart met het ontwikkelen van een visie op en nieuw beleid voor de (versterking van) de sociale basis in Delft. De visie op de sociale basis wordt integraal opgewerkt en moet onder andere aansluiten bij de doelen van de aanpak Wij West, de ambities van het GALA en het RIGA, maar ook de aanbesteding beheer wijkcentra per 2025 (waarvoor er nu een onderzoek loopt over de wijkcentra). Dit zal leiden tot de implementatie van nieuw beleid per 1 januari 2026.
Inspanningen sociale verbinding Het overzicht aan inspanningen voor sociale verbinding ziet er als volgt uit: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanningen Kansrijke Wijk
Trekker
Thema veerkracht en weerbaarheid
Gemeente Delft
Partners
IU
IO
Focusbuurt
AfrikabuurtOost
Buurtmaker
Vidomes, RoU, Delft voor Elkaar
X
Netwerk sleutelfiguren met accent jongeren
Preventie met gezag, RoU
X
Huis van de buurt
St. Sportfondsen Delft
X
Cultuurhuis
St. Delfts Peil
Brugfunctionaris
Scholen Delft-West
Thema integraal
Inspanningen overige
Gemeente Delft
Trekker
Partners
X X IU
Bewonerscommunity en – fonds Bewoners Delft-West Pilot welzijn, zorg en ondersteuning
Ntb
Activiteiten lokale DOK bibliotheekvoorziening: Taalhuis Pop-up, leesbevordering en basisvaardigheden Extra ontmoetingsplekken in Delft-West:
18
IO X
Delft Support, GGZ Delfland, GGD Haaglanden, Vidomes, gemeente Delft, JGZ, Delft voor Elkaar
X
X
Focusbuurt
(a) Wij West Dichtbij in winkelcentrum de Hoven
Werkse!
Delft voor Elkaar, Doel Delfland, Delft Support, Gemeente Delft, Woonbron, Stedelink, Vidomes, Speelgoedbank Delft, Instituut Sociaal raadslieden, JIP, Limor, Reclassering Nederland, Firma van Buiten, St. Stunt, KesslerPerspektief, Geldzaken voor Elkaar (Isofa/Humanitas), Mondriaan – taalschool, DOK/ IDO
X
(b) Wijcafé Papsouwselaan
New Future Lab
Woonbron, 015Duurzaam, St. Stunt
X
(c) Woonkamer in winkelcentrum Buitenhof
Programmabureau Wij West
o.a. Gemeente Delft, Politie, DOK, InHolland, Speelgoedbank Delft, T&H, ondernemer Jeroen de Bruin
X
Plusopgave 2. Wonen en duurzaamheid De komende tien jaar worden in Buitenhof en Voorhof gezamenlijk circa 3.000 goede woningen toegevoegd, waarbij aandacht is voor diverse doelgroepen en voor doorstroming uit de wijk. Daarvan is minstens twee derde betaalbaar. Sociale huurwoningen, middeldure huurwoningen en koopwoningen tot 355.000 euro worden gezien als betaalbaar. Onder sociale huurwoningen worden ook studentenwoningen geschaard. De nieuwbouw draagt bij aan de leefbaarheid, doordat de wijk daarmee voldoende aantrekkelijk blijft voor ondernemers en algemene voorzieningen. Daarnaast is er sprake van verdere verduurzaming van naoorlogse sociale huurwoningen, de verduurzaming van grote particuliere hoogbouwflats, het aardgasvrij maken van de verschillende buurten, de aanleg van het warmtenet en de rioolvervanging in combinatie met de herinrichting van de openbare ruimte. Inspanningen wonen en duurzaamheid Het overzicht aan inspanningen voor wonen en duurzaamheid ziet er als volgt uit: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanningen overige
Trekker
Partners
IU
IO
Focusbuurt
Isolatieplan VvE’s Voorhof en Buitenhof
Gemeente Delft
VvE’s
X
Multatulibuurt
Energiearmoede aanpak Voorhof/Buitenhof
Gemeente Delft
Woonbron, Stedelink, Vidomes, DUWO, 015Duurzaam
X
Multatulibuurt, Poptahof-Noord, Buitenhof-Noord, Het Rode Dorp, Gillisbuurt, Fledderusbuurt
Vangnet in de buurt
Delft voor Elkaar
Gemeente Delft
X
Afrikabuurt-Oost, Poptahof-Noord, Buitenhof-Noord
19
Gezamenlijke aanpak woonfraude en ondermijning Buitenhof en Voorhof
Vidomes
Nieuwbouw, sloop en Vidomes, DUWO, renovatie corporatiewoningen Stedelink, Woonbron
Stedelink, Woonbron, Politie en gemeente Delft
X
Delft voor Elkaar en andere sociale partners
X
Buitenhof-Noord, Multatulibuurt, Poptahof-Noord
Plusopgave 3. Talentontwikkeling jeugdigen en veiligheid Een op de drie bewoners van Delft-West (ruim 11.000 bewoners) is een jongere in de leeftijd van 8 t/m 27 jaar (Gemeente Delft BRP, 2023). Dit is vergelijkbaar met het aandeel jongeren in de totale stad. Maar de jongeren in Delft-West hebben minder kansen dan jongeren in Nederland en in de andere wijken van Delft. Deze jongeren groeien op in een onveilige en minder leefbare omgeving. De jongeren in Delft-West vertonen vaker ongezond gedrag, zijn vaker (jong) werkloos, vallen vaker vervroegd uit van school en groeien vaker op in armoede. De wijken in Delft-West kennen meer problemen met jeugdcriminaliteit, overlast van jeugd, en bewoners voelen zich vaker onveilig in de eigen buurt. Preventie met gezag Een van de belangrijkste inspanningen op dit gebied is Preventie met gezag. Hiermee willen we een positieve ontwikkeling van jongeren stimuleren, zodat zij op een positieve manier van invloed kunnen zijn op hun leefomgeving. Waar dat nodig is stellen we grenzen. We richten ons met de aanpak op kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar die wonen in Delft-West. Door onze inzet in de leefwereld van deze jongeren zullen we steeds scherper in beeld krijgen waar de interventies zich op moeten richten. Zie voor meer informatie het programmacanvas Preventie met gezag.
Inspanningen Preventie met gezag Het overzicht aan inspanningen voor talentontwikkeling jeugdigen en veiligheid ziet er als volgt uit: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanningen Preventie met gezag
Trekker
Partners
IU
Maatschappelijke Diensttijd
CanIDream
Voorgezet onderwijs, DOK, Prinsenhof, Woonbron, TU Delft, Cultuurhuis, Theater de Veste, Delft voor Elkaar, gemeente Delft
X
Veiligheid in en om de school
Gemeente Delft
Basis- en voorgezet onderwijs, HALT, Politie
X
Alleen jij bepaalt wie jij bent
St. Laureus
basis- en voorgezet onderwijs, gemeente Delft, sportverenigingen
X
Versterken jongerenwerk
Delft voor Elkaar
St. Welbevinden, The Mall, CanIDream, bewoners, gemeente Delft
X
Bewonersinitiatief jeugdhonk
Bewoner
Delft voor Elkaar, The Mall, St. Welbevinden, CanIDream
X
Cyber en gedigitaliseerde criminaliteit: re_BOOTCMP
Gemeente Delft
OM, Halt, Gemeente Delft, Politie, basis- en voorgezet onderwijs
☑
HackShield
Gemeente Delft
Scholen, Politie, IT bedrijven regio, DOK
X
20
IO
Focusbuurt
Dealbreakers
Gemeente Delft
Sportverenigingen, Delft voor Elkaar, JGZ, Delft Support, basis- en voorgezet onderwijs
X
Netwerkmaker sleutelfiguren met accent jongeren
Gemeente Delft
Bewoners
Nazorg ex-gedetineerden
Delft Support
St. Exodus, gemeente Delft
X
Uitbreiding inzet extra jeugdboa’s
Gemeente Delft- T&H
Politie, Halt, jongerenwerkers, Delft Support, scholen, (sport)verenigingen, ondernemers, gemeente Delft
X
Gezagsinterventie
OM
Slachtoffer Nederland, rechtbank, Raad vd Kinderbescherming, volwassenen- en jeugdreclassering, gemeente Delft, HALT, Politie
X
Inzet extra operationeel specialist
Politie
DOK, IT-/cybersecurity bedrijven
X
Domein overstijgende aanpak Papsouwselaan
Gemeente Delft
T&H, St. Welbevinden, The Mall, CanIDream, Delft voor Elkaar
X
Verbreden en versterken PAD
Gemeente Delft
ZVHH, Raad vd Kinderbescherming, volwassenen- en jeugdreclassering, Politie, Delft Support
X
Inzet Veiligheidshuis
Zorg- en Veiligheidshuis
X
Poptahof(Noord)
X
Voor de toelichting op deze inspanningen verwijzen we naar het Programmacanvas Preventie met gezag en het uitvoeringsplan Plusopgaven. Inspanningen talentontwikkeling jeugdigen en veiligheid
Naast de inspanningen van Preventie met gezag kennen we nog enkele andere inspanningen voor talentontwikkeling jeugdigen en veiligheid: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanningen Kansrijke Wijk
Trekker
Partners
IU
Thema ontwikkeling jonge kind
Gemeente Delft
Ondersteuning ouders primair onderwijs
DOK, JGZ, St. Jess
X
Pedagogisch/leerkracht training groep 1-3
Basisscholen en Peuteropvang Delft- West
Voorschoolse educatie
DOK, JGZ
X
Extra onderwijsassistenten
Schoolbesturen: Librijn, Titius Brandsma, Bonte Pael, islamitisch onderwijs, SCO, Mgr. Bekkers
X
IO Focusbuurt
X
21
Inspanningen overige
Trekker
Partners
IU
Groeigroepen basisschool de Horizon Buitenhof/Voorhof
Basisschool de Horizon
Gemeente Delft
X
IO
Focusbuurt Poptahof-Noord, Buitenhof-Noord
Plusopgave 4. Armoede en schulden Delft-West kent relatief veel armoede en onveiligheid. Ongeveer een op de acht huishoudens in Delft-West leeft onder of rond het sociaal minimum inkomen, tegenover ongeveer een op de veertien huishoudens in Nederland (Landelijke monitor focusgebieden NPLV, 2020). Meer huishoudens in de wijken Buitenhof en Voorhof hebben moeite met rondkomen. Een op de vijf kinderen in Delft-West groeit op in armoede en in de Voorhof is dat zelfs een op de vier kinderen. In Nederland is dat ongeveer een op de veertien kinderen (CBS, 2021). Bijna de helft (47,6%) van alle schuldhulpverleningstrajecten in Delft betreft een huishouden uit Delft-West. In totaal gaat dat om 371 huishoudens uit Delft-West (Integraal klantbeeld/interne gegevens, 2023). Inspanningen armoede en schulden Het overzicht aan inspanningen voor het tegengaan van armoede en schulden ziet er als volgt uit: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanningen Kansrijke Wijk
Trekker
Partners
Thema preventie armoede en schulden
Gemeente Delft
IU
IO Focusbuurt
Meertalig en beeldend communicatiemateriaal
Gemeente Delft-KCC, FiWi, Instituut Sociaal raadslieden, diverse vindplaatsen zoals moskee, huis vd buurt
X
Beperken financiële risico’s jongeren
RoU, Save the Children
X
Versterken lokaal netwerk
RoU, Pact tegen de armoede, Divosa
X
Financiële ondersteuning dichtbij
X
Inspanningen overige
Trekker
Partners
Delftse Bouwdepot kwetsbare jongeren
Gemeente Delft
Delft Support, zorg- en welzijnsorganisaties, St. het Bouwdepot
IU
IO
Focusbuurt
X
Plusopgave 5. Onderwijs en arbeidsmarkt Vanuit de Regio Deal wordt bijgedragen aan de ambitie en doelen van de aanpak Wij West door in te zetten op het creëren van kansengelijkheid voor jeugd en jongeren in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Een ander element is het bieden van perspectief op passend werk voor bewoners, met een focus op bewoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Inspanningen Regio Deal Het overzicht aan inspanningen voor de verbinding van onderwijs en arbeidsmarkt ziet er als volgt uit: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling
22
Inspanningen Regio Deal
Trekker
Partners
IU
IO
Smart Makers Delft
Lucasonderwijs (Stanislascollege Delft)
ROC Mondriaan
X
Circulair ambachtscentrum
Stichting Stunt
Avalex, Gemeente Delft
X
Wijkuniversiteit
TU Delft
Inholland, HHS, ROC Mondriaan, Gemeente Delft
X
Boostlabs
New Future Lab
Gemeente Delft
X
Rijke Leerdag
DOK
Basisscholen en middelbare scholen in Delft West Delft voor Elkaar (sportaanbod en jongerenwerk) Partijen die in de wijken zitten
Kickstart Buurtfabriek
Rode Feniks Delfts Peil CANIDREAM Delft voor Elkaar DOK
X
X
Voor de toelichting op deze inspanningen verwijzen we naar het convenant Regio Deal en het uitvoeringsplan Plusopgaven. Inspanningen onderwijs en arbeidsmarkt Naast de inspanningen vanuit de Regio Deal kennen we nog enkele andere inspanningen voor de verbinding van onderwijs en arbeidsmarkt: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling
Inspanningen Kansrijke Wijk
Trekker
Partners
IU
Thema re-integratie
Gemeente Delft
Effectieve start
Delft SupportJongerenacademie, Gemeente Delft-KCC
X
Instap economie pilotproject
St. Stunt, Scope, BoostLabs
X
Stage/bijbaan bank
Delft SupportJongerenacademie, Werkse!
X
Routekaart scholing
IO Focusbuurt
X
Inspanningen
Trekker
Leerwerkbedrijf in de bouw in DelftWest
Woonbron, St. Stunt, Werkse!
City Deal Kennis Maken Delft
TU Delft
Partners
IU
IO
Focusbuurt
X Inholland, Haagse Hogeschool (HHS), ROC Mondriaan, gemeente Delft
X
Plusopgave 6. Gezondheid Bewoners ervaren hun gezondheid als minder goed (RIVM, 2020), hebben vaker te maken met (fysieke) beperkingen en maken meer gebruik van voorzieningen in het sociaal domein (Wmo, Participatiewet en Jeugdwet) (Integraal klantbeeld/interne gegevens, 2023).
23
Om mensen in staat te stellen om prettiger en langer thuis te wonen worden enkele buurten ingericht volgens het Gezond-en-wel-principe in de komende jaren. Dat bestaat uit werken met een preferente zorgaanbieder, een caring community voor mensen met psychische problemen en het faciliteren van een uitdagende leefomgeving. Woonbron knapt drie flats in Buitenhof op, waarbij aandacht is voor de langer thuis-doelgroep. Inspanningen gezondheid Het overzicht aan inspanningen voor gezondheid ziet er als volgt uit: IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling
Inspanning Kansrijke Wijk
Trekker
Partners
Thema gezonde omgeving
Gemeente Delft
IU
IO Focusbuurt
Inspanningen nog nader uitwerken
X
Naast de inspanningen vanuit Kansrijke Wijk kennen we nog de volgende inspanning: Inspanning overige
Trekker
Partners
IU
Gezond en Wel Thuis BuitenhofNoord en complex Parkzicht
DSW
Gemeente Delft, Delft voor Elkaar, Woonbron, Vidomes, Stedelink, Careyn, Pieter van Foreest
X
IO
Focusbuurt Buitenhof-Noord
Bijdrage per doel De voorgaande overzichten aan inspanningen hebben we inzichtelijk gemaakt in D(oel)I(nspanningen) N(etwerk). Hierin is te zien welke inspanningen bijdragen aan welke doel(en) van Wij West. In het algemeen dragen de meeste inspanningen bij aan meerdere doelen. Het overzicht van de inspanningen en het DIN-overzicht maken duidelijk dat gezondheid en armoede en schulden de nodige aandacht vragen in de uitwerking ten opzichte van de uitdagingen die bewoners kennen in de wijken Tanthof-West, Voorhof en Buitenhof.
24
4. Overzicht opgaven in de wijken Opgaven in de wijken Naast de plusopgaven hebben de partners in het leefbaarheidsnetwerk specifieke opgaven in de wijken Tanthof-West, Voorhof en Buitenhof bepaald vanuit de behoeften van bewoners, ondernemers en professionals van organisaties en gemeente. In het Uitvoeringsplan Voorhof, Buitenhof en Tanthof-West 2024/2025, versie augustus 2024, zijn de inspanningen concreter uitgewerkt voor de uitvoering in de betreffende wijk. Het leefbaarheidsnetwerk actualiseert dit plan (twee)jaarlijks op basis van de laatste ontwikkelingen in de wijk en de behoeften/vragen van bewoners en ondernemers. Veel inspanningen in de opgaven van de wijk hebben te maken met de leefbaarheid en veiligheid in de directe woonomgeving van bewoners en de sociale cohesie in de wijk/buurt. Het overzicht van de opgaven per wijk in 2024 en 2025 ziet er als volgt uit: Tanthof-West IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling
Inspanning
Trekker
Partners
IU IO Focusbuurt
Buurtpreventieapp
Politie
Gemeente-Wijkregie en T&H
X
Kunstroute in Tanthof en Voorhof
Vidomes
GemeenteWijkregie, Stedelink, Woonbron
X
Woonkamer Bikolaan e.o.
Vidomes
Gemeente-Wijkregie
X
Maandelijkse zwerfvuilactie
Delft voor Elkaar
Vidomes, Papaver, Werkse
X
Afrikabuurt-Oost
Wijkpartners fysiek zichtbaar in de wijk
GemeenteWijkregie
Vidomes, Politie, DvE, Gemeente-T&H, KesslerPerspektief
X
Afrikabuurt-Oost
Onwijze Moeders
Politie
Basisscholen de Waterhof, Bonte Pael, GemeenteWijkregie, DvE
X
Afrikabuurt-Oost
Buurtmaker Bikolaan gericht op de verbinding ondernemers, bewoners en partners
Gemeenteprogramma Kansrijke Wijk
Prullenbakken Bikolaan
Gemeente – BOR
Ondernemersaanpak Bikolaan
GemeenteWijkregie
Extra jongerenwerk
St. Welbevinden en Delft voor Elkaar
Renovatie Chico Mendestunnel: Gemeente-BOR participatieproject herbeschildering tunnel
Afrikabuurt-Oost
X
Afrikabuurt-Oost
Afrikabuurt-Oost
☑
Afrikabuurt-Oost
Ondernemers
X
Afrikabuurt-Oost
The Mall, CanIDream
X ☑
25
Renovatie voetbalveld met kunstgrasveld bij de Border
Gemeente – BOR
☑
Verkeersveiligheid Bikolaan ten tijde Gemeente - T&H van de schooltijden
Politie, GemeenteRuimte/BOR
X
Afrikabuurt-Oost
Extra rondes T&H en Politie
Politie
X
Afrikabuurt-Oost
Gemeente - T&H
Voorhof IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanning
Trekker
Pilot rondzwervende winkelwagentjes terugdringen rond de Isaac Da Costaflat
Vidomes en TU Delft kennismakelaar
Rondzwervende winkelwagentjes, terug naar de € 0,50
Albert Heijn Voorhof
Wijkbanen: additionele functies in Voorhof t.b.v. van de wijkopgave ingevuld door bewoners in wijk, zoals jongerenwerker uit de wijk, brugfunctionaris vanuit onderwijs, kennismakelaar
Gemeente-Wijkregie
Partners
IU
IO Focusbuurt X
Multatulibuurt
X Partners in de wijk
X
Meerjarige Kunst street art route Stedelink/ Gemeente Gemeente-Wijkregie, in Voorhof en Tanthof te starten Woonbron, Vidomes in de Schrijversbuurt en bij de Hoven
X
Verbinden van informele en formele partijen in Voorhof
Gemeente-Wijkregie
Formele partners bij Wij West Dichtbij en informele partners Wijcafé, St. Sara, St. Passie & Lef
X
Lief en leedstraten 2.0
Delft voor Elkaar
Gemeente-Wijkregie, Woonbron, Vidomes, Stedelink, DUWO
X
Integrale aanpak jongerenoverlast Papsouwselaan
GemeenteProgramma Preventie met gezag
Ondernemers, DvE, Politie, T&H, bewoners
X
Zwerfafval acties
Papaver
Gemeente-Wijkregie, DvE, bewoners, TOPdesk
X
Participatietraject en herstel van de mozaiek keien aan Papsouwselaan
Mozaïek-artist Nan Deardorff-McClain
bewoners, GemeenteWijkregie, Wijcafé, Buurthuis Minerva
☑
Poptahof
Vangnet in de buurt
Delft voor Elkaar
Gemeenteprogramma Langer en Weer Thuis en Gemeente-Wijkregie
X
Poptahof-Noord
26
Activiteiten voor en door bewoners (o.a. EK wedstrijd kijken, Burendag, in schoolvakanties)
Diverse bewoners
Bewoners met ondersteuning DvE en Gemeente-Wijkregie
X
Poptahof-Noord
Pilot studeerplekken voor zelfstandig studerende scholieren/studenten uit DelftWest in DOK Voorhof
Werkgroep partners o.l.v. begeleider DOK
Bewonerscommunity, TU-Delft kennismakelaar, Gemeente-Wijkregie
X
Poptahof-Noord
Animatieteam voor doelgroep 4-12 jaar enkele dagen per week gedurende zomervakantie 2024 inzetten aanvullend op aanbod 12+
Gemeente-wijkregie
DvE, St. Mobiele Clowniek Fabriek, Haaglanden Beweegt
☑
Poptahof-Noord
Vaker schoonmaken Poptapark in zomerperiode (ganzenpoep)
Gemeente- Beheer Openbare Ruimte
☑
Poptahof-Noord
Herinrichting van de buitenruimte Isaac da Costaflat, Frederik van Eedenlaan en Dirk Costerplein (koppelkans met rioolvervanging en aanleg warmtenet)
Gemeente-Realisatie
Bewoners, DvE, Vidomes, Woonbron
Grofvuil problematiek aan Vulcanusweg
Woonbron
DvE, bewoners
☑
Experiment ontspullen
Gemeente Delft, Circulaire economie
Ontspulknul, Woonbron, PB WW
X
Ongediertebestrijding in Poptahof en Buitenhof
Woonbron
Partners in wijk
X
X
Multatulibuurt
Multatulibuurt
Poptahof
Buitenhof IU = In Uitvoering IO = In Ontwikkeling Inspanning
Trekker
Partners
IU IO Focusbuurt
Aanpak a. zwerfafval en b. grofvuil (bijv. Lisztstraat (uitwerking onderzoek), zwerfvuilacties (aansluiten bij landelijke acties NL Doet en Klimaatweek, nieuw beleid (‘Grip op afval’)
a. Papaver b. Gemeente Delft
a. Wijkregie, PB WW, DvE, corporaties, Werkse! b. Avalex, corporties
X
X
BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt
Mismatch vraag en aanbod voor jongeren. Onder de aandacht brengen van de jongeren wat er is, daarna de vraag wat missen de jongeren dan nog. (verbinding preventie met gezag, bijv. SBG app, overzicht activiteiten, ontwikkeling flyer). Bewonerscafé jongeren om samen op zoek te gaan naar de extra.
Delft voor Elkaar
CanIDream, PB WW (Programmabureau Wij West), SWD etc
X
X
BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt
27
Achter de voordeur: integrale Vidomes aanpak renovaties in combinatie met aanpak eenzaamheid en armoede
DvE, GGZ, Wijkagent, Werkse!, PB WW
Aanpak woonfraude en ondermijning
Vidomes
Politie, gemeente Delft, andere corporaties
Gillisbuurt, verbinding lopende trajecten (visie toekomst van de Gillisbuurt, hier en nu stappen zetten, gevel tot gevel, participatie, warmtenet, etc.)
Gemeente Delft
Woonbron, PB WW
X
Experiment ontspullen
Gemeente Delft, Circulaire economie
Ontspulknul, Woonbron, PB WW
X
Gillisbuurt
Verbeteren buitenruimte, quick wins/top 5 (bijv. Debussy, sportbox, voedseltuinen, kunst in de wijken, terras Händellaan)
Gemeente Delft
Leefbaarheidsnetwerk
X
BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt
Oud en Nieuw (concrete acties met bewoners)
Politie
Corporaties, gemeente Delft
X
Buitenhof-Noord
Maatschappelijke Diensttijd in de wijk
ROC Mondriaan
X
Buitenhof-Noord
Muurschilderingen, Nobis 3, extra meenemen openbare ruimte en extra rondom onthulling (op zoek naar het extra)
CanIDream
X
Gillisbuurt
TU Delft, museum Prinsenhof, BEYOND, gemeente Delft, PB WW
X
Activiteiten in de wijk/kalender: aansluiting bij landelijke acties als bijv. Burendag en bewonersactiviteiten.
Buitenhof-Noord
X
Buitenhof-Noord
X
Gillisbuurt
X
Plan tegen overlast winkelwagentjes
Gemeente
X
Ondernemerschap in wijk
Scope, Buurtfabriek
X
Sport in de wijk (in kaart brengen, afstemming, extra, impuls DVV)
Delft voor Elkaar
Bewoners activeren Gemeente Delft (eigenaarschap, betrokkenheid). Bijv. wijkambassadeurs, sociaal kapitaal in de wijken benutten, verbindingsmaaltijd 15 september 2024
X
BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt
BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt
X
BuitenhofNoord Het Rode Dorp Gillisbuurt Fledderusbuurt
Aanpak zeven focusbuurten In de zeven focusbuurten komen meerdere problemen en risicofactoren op het fysieke, sociale en veiligheidsvlak samen. In deze buurten hebben de corporaties minimaal 80% woningen in hun bezit, die toe zijn aan verduurzaming. Daarnaast zijn er in veel buurten fysieke ingrepen in de openbare ruimte noodzakelijk. 28
Meerjarige integrale aanpak De sociale problematiek in de focusbuurten vraagt om verbinding en afstemming met de uitvoeringsorganisaties in het sociaal- en zorgdomein. De focusbuurten vragen om een meerjarige integrale aanpak met inspanningen voor de korte termijn en middellange termijn zodat iedereen fijn, veilig en gezond kan wonen, mee kan doen in de samenleving en hun talenten kan benutten. Deze meerjarige aanpak vraagt om samenwerking tussen vele organisaties, bewoners en ondernemers in die buurten. Per focusbuurt is daarom een procesmanager nodig die de verschillende domeinen en partners verbindt in die aanpak. Uitwerking Inmiddels is een start gemaakt met de uitwerking van de meerjarige integrale aanpak in de volgende buurten: •
Gillisbuurt (Buitenhof)
•
Multatulibuurt (Voorhof)
•
Afrikabuurt-Oost (Tanthof-West)
•
Poptahof-Noord (Voorhof)
De uitwerking van de overige drie buurten Fledderusbuurt, Het Rode Dorp en Buitenhof-Noord in de wijk Buitenhof volgt in de loop van de tijd. Hierin wordt de verbinding gemaakt met de uitkomst van het bestaande traject stedelijk programmeren in de wijk. Stedelijk programmeren is een manier van werken met als doel het bewaken van een samenhangende ruimtelijke ontwikkeling op lange termijn én het sturen op goede groei van Delft. Stedelijk programmeren verbindt de stedelijke opgave met de lokale vragen van bewoners, ondernemers en de buurten.
29
30
5. Monitoring, evaluatie en (leer-) kennisagenda Lerende aanpak In de aanpak Wij West staat het ontwikkelen en uitvoeren van effectieve vernieuwingen, de interventies, met zo groot mogelijke impact voor de inwoners van Delft centraal. Die impact willen we bereiken via een lerende aanpak. Bij deze aanpak vormen monitoring, evaluatie en kennisontwikkeling (onderzoek) een belangrijke rol. Constant verbeteren De monitor Wij West en de (leer-)kennisagenda geven inzichten waarmee we de uitvoering en de effecten van de aanpak van Wij West continu aanscherpen en verbeteren. Dat doen we door wetenschappelijke kennis, beschikbare data over de thema’s van Wij West, ervaringen van bewoners en professionele kennis optimaal te benutten en te combineren met de resultaten en inzichten van de diverse initiatieven en interventies. Betrekken bewoners Bij de monitoring en evaluatie betrekken we zo veel mogelijk de inwoners van de wijken. Daarbij combineren we de kracht van actief burgerschap met de kracht van wetenschap door bewoners met verschillende achtergronden en belangen te betrekken bij het formuleren van onderzoeksvragen, het verzamelen en analyseren van gegevens en het bepalen van actie. We werken nauw samen met wetenschappers die werkzaam zijn bij universiteiten en onderzoeksinstituten.
We willen innovatieve methodes inzetten om niet alleen met bewoners in gesprek te gaan, maar hen ook actief te betrekken in het verbeteren van hun wijk. Samen zijn zij de bouwstenen voor het verhaal van Wij West. Monitoring en evaluatie Met kernindicatoren (benoemd in gebiedsplan Wij West) brengen we de startsituatie (nulmeting) van Wij West en van de deelprogramma’s in beeld en monitoren of we op koers zitten om de doelen te behalen. Daarnaast monitoren we de voortgang van de deelprogramma’s die onder de aanpak Wij West vallen, zoals Preventie met Gezag, Kansrijke Wijk en de Regio Deal. Aan de hand van de programma-indicatoren monitoren we de effecten en impact ervan. We meten in welke mate het totaal en de verschillende deelprogramma’s bijdragen aan de (sub)doelen van Wij West, ook in het licht van andere maatschappelijke ontwikkelingen en flankerende activiteiten in de stad en regio. Het voorgaande is gericht op verantwoording en bijsturing van de gehele aanpak Wij West. Impact in beeld De impact ordenen we naar drie niveaus: 1. Gebiedsniveau: het stadsdeel Delft-West en de gehele stad Delft 2. Populatieniveau: de gehele populatie Delft-West en de specifieke doelgroepen van de deelprogramma’s 3. Interventieniveau: de specifieke doelgroepen van een interventie Voor alle vernieuwingen, initiatieven en interventies wordt een evaluatie- en meetplan op maat ingericht.
Met de resultaten kan worden geleerd en bijgestuurd. Deze monitoring en evaluatie is flexibel in te richten op basis van de behoeften van het betreffende initiatief, maar bevat ook vaste onderdelen, geordend naar: 1. Input: de activiteiten en processen 2. Output: het directe resultaat van de activiteiten 3. Outcome: het behaalde effect 4. Impact: de betekenis van de resultaten.
31
In de monitoring is ook aandacht voor de manier waarop tussen (partner)organisaties wordt samengewerkt en wat de kwaliteit van die samenwerking is. De monitoring en evaluatie vindt op drie niveaus plaats: 1. NPLV Wij West 2. Deelprogramma’s 3. Vernieuwingen en activiteiten De eerste twee niveaus zijn op macroniveau en het derde niveau is gericht op interventies op microniveau.
32
Gezamenlijke inspanning De monitoring en evaluatie zijn een gezamenlijke inspanning van de diverse (uitvoerings)partners. Gezamenlijk verzamelen we informatie en zetten deze om in kennis. Dat doen we tijdens duidings- en leersessies waarin we betekenis aan de cijfers geven. We delen de gegevens ook: we publiceren de monitor Wij West op de openbare site delft.incijfers.nl. Het werken met data moet de werkwijze in de aanpak Wij West gaan worden. We maken hierbij gebruik van de basismonitor die verdiepende informatie over trends en ontwikkelingen binnen de thema’s van Wij West (op basis van de kernindicatoren) biedt en we maken gebruik van gebiedsgerichte informatie over de wijken. Planning We leren van het jaar 2024 en passen afhankelijk van de ervaringen en lessen de onderstaande planning mogelijk aan. We werken toe naar een vaste planning met een vast ritme van monitoring en evaluatie.
33
(Leer-)kennisagenda We ontwikkelen een (leer-)kennisagenda Wij West. Daarvoor starten we met een netwerk van experts en wetenschappers die adviseren over en helpen bij het ontsluiten van bestaande kennis. Deelnemers zijn bijvoorbeeld de Haagse Hogeschool, TU Delft, Divosa en VSO. Ook wordt (wetenschappelijk) onderzoek gedaan. De kennisagenda ondersteunt de partners in het netwerk Wij West bij het beter onderbouwen van beleid en het vinden van verdere efficiencywinst. We dragen ook zorg voor wisselwerking met de landelijke kennisagenda NPLV.
34
Onderzoek We doen onderzoek om Delft-West en de stad Delft beter te leren begrijpen en inzichtelijk te maken waarom interventies wel of niet werken. Met het onderzoek schetsen we wat er in een wijk en/of buurt speelt; welke problematiek doet zich voor, welke behoeften zijn er bij de inwoners, maar ook welke kansen zijn er? In de kaders zijn een aantal voorbeelden van lopende onderzoeken beschreven.
Onderzoek Vertrouwen en Small Wins in Delft-West van Lectoraat Civic Technology, Kenniscentrum Governance of Urban Transitions van Haagse Hogeschool
De doelstelling van het onderzoek is bij te dragen aan het winnen en vasthouden van wederzijds vertrouwen tussen bewoners, overheid en organisaties in Delft-West door, in samenwerking met bewoners uit de wijken van Delft West, praktische en overzichtelijke ideeën (small wins) te formuleren die op korte termijn (ca. 5 jaar) uitvoerbaar zijn. Het onderzoek ontwikkelt en valideert een model voor het in beeld brengen van vertrouwen en small wins.
Europees onderzoek 15-minuten-stadsconcept in Delft-West
Een consortium werkt aan het onderzoek 15-minuten-stadsconcept op grote woonwijken in Europa. In vijf casestudies wordt er gekeken naar ruimtelijke structuren, transportgedrag en de behoeften, percepties en tevredenheid van mensen. Deze informatie zal vervolgens input leveren voor een co-creatief proces met lokale belanghebbenden, ondersteund door modellering. Hierin wordt geprobeerd concrete oplossingen en strategieën te vinden om actievere mobiliteit en gebruik van lokale functies en voorzieningen te bevorderen. Delft-West is één van de casestudies in Europa waarin TU Delft en gemeente Delft met elkaar samenwerken.
Kennis als verbindende factor Het delen van inzichten en gezamenlijk leren van de vernieuwingen en initiatieven zorgt voor verbinding. Langs de programmalijnen en thema’s wordt ontmoeting tussen organisaties, professionals en bewoners structureel vormgegeven in de vorm van lerende netwerken. In deze netwerken wordt gezamenlijk informatie verzameld, gedeeld en omgezet naar kennis. Deze kennis wordt ingezet om vernieuwingen en initiatieven steeds beter vorm te geven. De kennisagenda is dus dynamisch en beweegt mee met de ontwikkelingen in Wij West.
Leeragenda Leren en een lerende houding zijn essentieel voor alle partners en betrokkenen binnen het programma Wij West. Veel van wat we gaan doen - en vooral hoe we dat doen - is nieuw of anders dan we elk afzonderlijk van elkaar doen of deden. Dat vraagt om ieders bereidheid om te luisteren, bewust en met elkaar te leren en de ruimte om met elkaar te reflecteren. We leren samen te werken in het netwerk Wij West; we leren om bij de totstandkoming van een opgave bewoners of ondernemers te betrekken of werken met bewoners in coproductie; we leren los te laten, waar zit de kracht in de wijken; we leren door nieuwe manieren en initiatieven; we leren programmatisch te sturen op de uitvoering van het uitvoeringsplan en de meerjarige aanpak; we leren zaken anders aan te vliegen dan dat we gewend zijn te doen; we leren te reflecteren op het gesprek in de eigen organisatie over ‘doen we met elkaar de goede dingen en doen we het goed in wat we nu aan het doen zijn in Wij West?’
35
36
6. Organiseren van de uitvoering Samen aan de slag Zoals we eerder hebben benoemd, bedoelen we met ‘we’ in deze uitvoeringsagenda nadrukkelijk het netwerk van bewoners, ondernemers, professionals van de vele organisaties (corporaties, Politie, welzijnsorganisaties, gemeente, Rijk etc.) en vrijwilligersorganisaties. Samen maken we de stad en Wij West.
Uitgangspunten De aanpak Wij West kent een aantal uitgangspunten die richting geven aan de Alliantieraad bij het maken van keuzes en bij de uitvoering van alle opgaven: •
Belangrijke rol voor bewoners
•
Allemaal verantwoordelijk voor de toekomst
•
Het vraagt tijd
•
Aansluiten bij lopende inspanningen
•
Duurzaam en structureel
Bewoners Bewoners en hun actieve betrokkenheid zijn cruciaal in het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid van hun eigen wijk of buurt – en daarmee in de uitvoering van de aanpak van Wij West. Bewoners kennen de identiteit van hun wijk, hun medebewoners en de uitdagingen waar zij voor staan. Juist zij weten waar oplossingen nodig en mogelijk zijn. De ervaring van de bewoners is essentieel om tot een breed gedragen wijkaanpak te komen. In het uitvoeringsplan zijn diverse inspanningen opgenomen vanuit wensen en behoeften van bewoners. Professionals van vele organisaties staan in contact met bewoners via sleutelfiguren, formele en informele overleggen en activiteiten op ontmoetingsplekken zoals spreekuren in wijkcentra of winkel Wij West Dichtbij, bewonerscafé, café positieve gezondheid, mobiele terras en Burendag. Waar passend worden (jonge) bewoners betrokken bij de nadere invulling en uitvoering van verschillende activiteiten in de eigen wijk. De manier waarop verschilt per activiteit. Niet alle activiteiten raken bewoners direct, sommige zijn bijvoorbeeld gericht op professionals. Ook kijken we samen met bewoners vooruit: wat hebben zij nodig en welke nieuwe activiteiten, interventies en projecten kunnen we ontwikkelen om hierin te voorzien? Het is veel uitproberen samen met (jonge) bewoners en kijken wat werkt. We zijn hier met z’n allen lerende in.
Netwerk Wij West Het netwerk Wij West bestaat uit bewoners/ondernemers, organisaties en gemeente. Het netwerk is een samenhangend geheel van individuen, organisaties of kleine (in)formele netwerken met een herkenbare identiteit in de wijken Buitenhof, Voorhof en Tanthof-West. Deze bestaan weer uit diverse netwerken, die niet allemaal met elkaar zijn verbonden en zijn dynamisch. Het programmabureau is onder andere verantwoordelijk voor het verbinden van de diverse netwerken in Delft-West in het netwerk Wij West. Dat netwerk ontwikkelt vervolgens verschillende ambities waar in (tijdelijke) coalities aan wordt gewerkt. In Delft-West betekent dit dat er verschillende coalities bestaan die zich bezighouden met diverse domeinverbindende opgaven in een buurt of wijk.
37
Alliantieraad Wij West De Alliantieraad Wij West bestaat uit vertegenwoordigers van een deel van de betrokken organisaties en faciliteert het netwerk Wij West in het bereiken van de doelen en ambities. De alliantieraad stuurt, in samenspraak met het netwerk Wij West, op de richting van het programma en uitwerking ervan in de uitvoering. De leden in de alliantieraad maken de verbinding met hun domein en hebben elk een wijk geadopteerd. In het document Governance Alliantieraad Delft-West is onder andere de rol van alliantieraadslid, zittingstermijn, de verhouding tot het programmabureau en het netwerk Wij West uitgewerkt. De betrokken bewoners en organisaties kunnen relevante informatie en ervaringen delen met de alliantieraad, maar niet meebesturen.
38
De Alliantieraad Wij West bestaat uit de volgende personen: Naam lid
Domein
Wijk
Marja van Bijsterveldt (voorzitter)
Veiligheid
Alle wijken
Fatima Polat
Bewoners en communitybuilding
Voorhof
Lisa Kuiken
Sport & Cultuur
Buitenhof
Zakaria El-Kethabi
Wonen
Tanthof-West
Vacature
Sociaal domein & Ondernemerschap
Voorhof
Robert Lock
Onderwijs
Tanthof-West
Karin Schrederhof
Gebied Delft-West en verbinding Gemeente Delft
Buitenhof
Chris Kuijpers
Rijksoverheid
Alle wijken
Programmabureau Wij West Een gelijkwaardige relatie tussen partners in het netwerk is het meest gebaat bij een programmabureau dat onafhankelijk en in opdracht van de alliantieraad opereert. Het programmabureau kent een klein en flexibel kernteam met daarom heen een schil van leerwerkplekken met studenten en stagiaires van kennisinstellingen. Daarnaast werkt het programmabureau nauw samen met professionals van diverse organisaties zoals wijkregisseurs gemeente Delft, corporaties en kennismakelaars TU Delft. De rol van het programmabureau bestaat primair uit het bewaken en aanjagen van gemaakte afspraken in de uitvoeringsagenda en het uitvoeringsplan en het ondersteunen van partners daarin. Het programmabureau is nadrukkelijk niet verantwoordelijk voor de uitvoering van inspanningen en interventies uit de uitvoeringsagenda en het uitvoeringsplan. Hiervoor zijn primair de netwerkpartners verantwoordelijk, zowel afzonderlijk als gezamenlijk. Het programmabureau is wél verantwoordelijk voor het toezicht op en het ondersteunen bij het nakomen van afspraken. Tegelijkertijd is het ook zo dat het programmabureau een rol kan en soms moét spelen in het ‘hoe’. Organiseren van het netwerk Om samen verder te komen is het van belang elkaar te kennen. Om dit te bevorderen organiseert het programmabureau de volgende ontmoetingen: Wat