Bijlage 2 Ruimtelijk Ambitiedocument Innovatiedistrict Delft

Ruimtelijk Ambitiedocument Innovatiedistrict Delft september 2025

Het ruimtelijk ambitiedocument Innovatiedistrict Delft is door PosadMaxwan opgesteld in opdracht van gemeente Delft, provincie Zuid-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, TU Delft en Bedrijvenkring Schieoevers; de vijf partijen die samenwerken aan de verdere ontwikkeling van Innovatiedistrict Delft. Het document beschrijft en verbeeldt de gemeenschappelijke ambities van de partijen voor de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied. De ambities uit het document dienen als input voor vervolguitwerkingen zoals het opstellen van juridisch-planologische kaders.

Inhoudsopgave

Management samenvatting

05

01

Inleiding

06

02

Innovatiedistrict Delft 2025

10

03 Innovatiedistrict Delft 2050

20

04 Profiel per deelgebied

36

05 Handelingsperspectief

45

06 Conclusies & aanbevelingen

58

Colofon

61

3

Afbeelding 1: Ruimtelijke ambitie Innovatiedistrict Delft

4

Management samenvatting De ambitie is om Delft Zuidoost (Schieoevers, TU Delft Campus en Delftechpark) verder te laten groeien tot een levendige, verbonden plek waar onderzoekers, studenten, (toekomstige) bewoners en ondernemers elkaar ontmoeten. Een omgeving die samenwerking en innovatie verder stimuleert – niet alleen voor economische groei, maar ook om maatschappelijke uitdagingen samen aan te pakken. Met recht een innovatiedistrict.

Kern van het ruimtelijk ambitiedocument In dit ruimtelijk ambitiedocument worden vijf hoofdprincipes voorgesteld die laten zien hoe het Innovatiedistrict Delft ruimtelijk-programmatisch kan doorgroeien en daarbij haar bijdrage aan het lokale en regionale economische ecosysteem vergroot. Dat is niet alleen goed voor de huidige gebruikers van het gebied, maar ook voor het aantrekken en behouden van talent.

De doorontwikkeling van het Innovatiedistrict Delft is een belangrijke pijler voor de Zuid-Hollandse en nationale brede welvaart. Dit gebied draagt bij aan de noodzakelijke vernieuwing van van oudsher sterke sectoren en de transities in ZuidHolland. Het ruimtelijk beter faciliteren van de gehele innovatieketen en het toevoegen van ruimte voor innovatieve maakindustrie draagt bij aan versterking van de economie, lokaal en nationaal.

Het vertrekpunt is het beter verbinden van onderwijs, onderzoek, valorisatie en maakbedrijvigheid. Om dit te bereiken wordt allereerst ingezet op het versterken en toevoegen van interactiemilieus. De interactiemilieus vormen kenmerkende, toegankelijke plekken van ontmoeting in de openbare ruimte en de omliggende bebouwing. Ze bestaan op verschillende schaalniveaus - van klein en lokaal tot groot en stedelijk. Deze ontmoetingsplekken worden met elkaar verbonden door een robuust netwerk van voetgangers- en fietsverbindingen. Daarbij is voldoende aandacht voor de autoen logistieke bereikbaarheid, een belangrijke vestigingsconditie voor bedrijven.

Het ruimtelijk ambitiedocument geeft richting aan het in samenhang ontwikkelen van Schieoevers, TU Delft Campus en Delftechpark tot Innovatiedistrict Delft. Het doel is om het vestigingsmilieu van het innovatiedistrict te versterken en de profilering en positionering binnen de stad en regio te verbeteren. Het ruimtelijk ambitiedocument bouwt daarbij voort op de door BCI gedefinieerde "20 succesfactoren voor een Innovatiedistrict" (2024). Aanvullend blijft er op Schieoevers plaats voor de regionale behoefte aan ruimte voor bedrijven in de hogere milieucategorieën, alsmede watergebonden en circulaire bedrijvigheid. De ontwikkeling van de verschillende deelgebieden tot één samenhangend innovatiedistrict draagt bij aan meerdere ambities, zoals het versterken van de onderlinge samenhang, het verbeteren van de verblijfskwaliteit en het vergroten van de ‘reden tot bezoek’ aan het Innovatiedistrict. Eerder zijn al diverse visies en rapporten opgesteld voor de afzonderlijke deelgebieden. Met dit ambitiedocument bouwen we daarop voort, door het gebied nu als geheel te benaderen en strategische uitspraken te doen over de 'witte vlekken' die ontstaan zijn tussen de eerder gemaakte documenten.

Op diverse, centraal gelegen plekken worden stedelijke voorzieningen toegevoegd. Deze hebben een functie voor de (toekomstige) gebruikers en bewoners van het gebied, maar trekken ook bezoekers aan. Daardoor wordt het gebied levendiger, ook buiten kantooruren. Tot slot wordt ingezet op de ontwikkeling van één centrale plek waar het Innovatiedistrict zichtbaar en herkenbaar samenkomt. Deze plek fungeert als het visitekaartje van het gebied en is cruciaal voor het versterken van de profilering, zichtbaarheid en positionering van het Innovatiedistrict binnen de stad en regio. In het handelingsperspectief (hoofdstuk 5) worden concrete acties gekoppeld aan de voorgestelde maatregelen, ingedeeld als 'no regret' (1), gedeelde ambitie (2) en onderzoeksagenda (3). Dit biedt handvatten voor het vervolgtraject.

5

01 Inleiding

Delft bevat één van de 17 innovatiedistricten in Nederland (BCI, 2024). Het gebied is tevens benoemd als één van de vier high-tech regio's in Nederland (Kamerbrief EZK, juni 2023). Het Innovatiedistrict op nationale schaal De TU Delft Campus, als grootste technische universiteit van Nederland, vormt samen met de aanwezige bedrijvigheid de motor van het Innovatiedistrict Delft. In Delft studeren meer dan 30.000 studenten (mbo, hbo en wo) en in het Innovatiedistrict zijn ruim 1.000 bedrijven en organisaties actief. Wereldwijd investeren steden in innovatiedistricten om talent, bedrijven en kennis aan te trekken. Delft is een internationale hub voor technologie en innovatie. Dit vergroot de aantrekkingskracht op investeerders, startups en onderzoekers van over de hele wereld.

Met gerichte inzet op het Innovatiedistrict kan Delft haar positie als vooraanstaand technologisch centrum versterken en bijdragen aan een duurzame, toekomstbestendige economie. Om dit te bereiken is niet alleen ruimte voor groei nodig, maar ook een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Een levendige en goed verbonden omgeving waar studenten, onderzoekers en ondernemers elkaar ontmoeten en samenwerken is essentieel. Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid, groenstructuur en voorzieningenniveau speelt hierbij een sleutelrol.

Afbeelding 3: De TU Delft als grootste technische universiteit van Nederland. Foto: Mecanoo.

TU Delft

Afbeelding 2: Overzicht van campussen in Nederland. Bron: PosadMaxwan.

6

Afbeelding 4: Alle 10 strategische technologieën (benoemd door Rijksoverheid) zijn in Delft aanwezig. Foto: TU Delft.

Het Innovatiedistrict in de regio

Dordrecht en stimuleert innovatie in sectoren als biotechnologie, watermanagement, maritieme technologie en hightech industrie.

Zuid-Holland beschikt over een sterk ecosysteem van kennisinstellingen, bedrijven, startups en overheden, verspreid over verschillende steden. De nabijheid en verbondenheid via logistieke corridors versterken dit ecosysteem. Uit recent onderzoek van Universiteit Utrecht en Adviesbureau Birch blijkt dat de regio Delft-Westland het beste ecosysteem voor ondernemerschap heeft (EEI 2024, Birch). De "Oude Lijn" tussen Leiden en Dordrecht vormt een economisch en technologisch ontwikkelgebied in ZuidHolland, met samenwerking tussen steden en kennisinstellingen. Deze corridor verbindt Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam en

De komende decennia worden langs de Oude Lijn diverse verstedelijkingsprojecten gerealiseerd, ondersteund door investeringen in het spoor die zorgen voor snellere en betere verbindingen. Er is viersporigheid tussen Rijswijk en station Delft Campus, met nu zes sprinters per uur per richting, groeiend naar acht en mogelijk twaalf sprinters per uur in 2040. Hierdoor is het gebied uitstekend bereikbaar per trein. Ook is het Innovatiedistrict goed bereikbaar via de A4 en A13. Deze twee snelwegen worden verbonden door de Kruithuisweg (N470).

Leiden

Universiteit Leiden

Den Haag m

et ro

E

Oostland Westland

A4

Delft

A13

TU Delft Erasmus Universiteit

Rotterdam

Dordrecht

Afbeelding 5: De innovatie-as Leiden-Dordrecht. In roze is het Innovatiedistrict Delft aangeduid.

7

Het Innovatiedistrict binnen de stad Het Innovatiedistrict Delft is een ecosysteem dat fysiek tot uiting komt in Delft Zuidoost. Het is een gebied van ongeveer 450 hectare aan innovatie- en bedrijventerrein. Programmatisch gaat het ook banden aan met de Biotech Campus (rondom het DSM-terrein in DelftNoord) en Buccaneer/DOB (gelegen aan de oostzijde van de Delftse binnenstad) Het fysieke gebied bestaat uit de TU Delft Campus, Delftechpark, Schieoevers-Noord en Schieoevers Zuid (zie afbeelding 6). Daarmee beslaat het gebied ongeveer eenderde van het Delftse grondgebied. Het wordt omsloten door de A13, de spoorlijn, Abtswoudse Bos, MiddenDelfland, de historische binnenstad en het stationsgebied. De Omgevingsvisie Delft (2021) beschrijft de belangrijke opgaven voor de stad. Een groot deel van deze opgaven landt op of in de nabijheid van het Innovatiedistrict (zie afbeelding 7).

De visie beschrijft onder andere de opgave van het creëren van binnenstedelijke ruimte voor innovatie en bedrijvigheid, met name aan de zuidzijde van de stad. Ook wordt ingezet op functiemenging en menging van wonen en werken binnen hetzelfde gebied, onder andere door transformatie van (een deel van) de Schieoevers. Deze transformatie biedt een nieuw soort stedelijkheid aan de stad. Delft zet in op een compacte stad met een groen blauwe dooradering. Door sterke stadlandverbindingen is het omringende groene landschap bereikbaar en beleefbaar. Het landschap wordt middels een groen-blauw netwerk gekoppeld aan groene plekken binnen de stad, zoals parken, grachten en lanen. De TU Delft Campus blijft een sterk kenniscluster. Op sommige plekken op en rond de Campus wordt ingezet op functiemenging met bijvoorbeeld wonen en voorzieningen.

Biotech Campus Delft

Buccaneer / DOB

Binnenstad

Station Delft

TU Delft Campus Noord

TU Delft Campus Midden Delft-West

Delftechpark Schieoevers Noord Station Delft Campus TU Delft Campus Zuid

Schieoevers Zuid

Afbeelding 6: Het Innovatiedistrict Delft, gelegen in

Afbeelding 7: Het Toekomstbeeld Delft

Delft Zuidoost.

2040, op basis van de Omgevingsvisie. Beeld: KuiperCompagnons, bron: Omgevingsvisie Delft (2021).

8

Doel van het ruimtelijk ambitiedocument In 2023 is een Samenwerkingsovereenkomst voor de (door)ontwikkeling van het Innovatiedistrict ondertekend door de provincie Zuid-Holland, TU Delft, gemeente Delft en de Bedrijvenkring Schieoevers. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag ondersteunt de samenwerking tussen de partijen. De ambitie is dat Delft Zuidoost (TU Delft Campus, Schieoevers en Delftechpark) zich verder ontwikkelt tot een Innovatiedistrict, een gebied waar onderzoekers, studenten en ondernemers elkaar ontmoeten en samen innoveren. Het doel is om de kennis en innovatie in Delft beter te benutten, het vestigingsmilieu te versterken en de profilering en positionering van het Innovatiedistrict in stad en regio te verbeteren.*

Het gebied heeft veel economische kracht, maar kent een zwakke ruimtelijke verbinding met de stad en regio. Daarnaast is er urgentie om passende vestigingsmilieus te bieden en de aantrekkelijkheid voor gebruikers te vergroten. Het ambitiedocument richt zich op de samenhangende ontwikkeling van Schieoevers, TU Delft Campus en Delftechpark, met als doel betere onderlinge verbindingen, hogere verblijfskwaliteit en een sterkere koppeling aan stad en regio. Er wordt ingezet op functiemenging, betere oostwestverbindingen en integratie van onderwijs, onderzoek, valorisatie en maakbedrijven. Dit ambitiedocument vult de bestaande plannen aan en doet uitspraken over de "witte vlekken" die ontstaan zijn in de visies.

Innovatiedistrict 2025 Waar staan we nu?

Ontwikkelplan Schieoevers Noord

Gebiedsvisie Campus Midden (TU Delft, 2023)

Gebiedsvisie Kabeldistrict (Amvest, Kondor Wessels Vastgoed, 2022)

Innovatiedistrict 2050

Waar werken we samen naartoe?

Deelgebieden

Hoe kan de ruimtelijkprogrammatische doorontwikkeling van de gebieden eruit zien?

Gebiedsvisie Station Delft Campus (Gemeente Delft, 2025)

Visie Schieoevers Zuid (BKS, 2023)

Handelingsperspectief Concept Gebiedsvisie Campus Zuid (TU Delft, 2025)

Afbeelding 8: Op deze kaart zijn bestaande (concept)visiekaarten en plannen aan elkaar geplakt. Duidelijk is te zien waar ‘witte vlekken’ ontstaan. In deze visie worden expliciete uitspraken gedaan over de ontwikkeling en invulling van deze overgangszones om de samenhang en kwaliteit van het Innovatiedistrict te versterken.

Welke stappen zijn er op korte en lange termijn nodig om dit te bereiken?

* Afspraken over ruimte voor bedrijvigheid in hogere milieucategorieën, alsmede watergebonden en circulaire bedrijvigheid op Schieoevers-Zuid worden aanvullend gemaakt tussen gemeente en provincie.

9

Innovatiedistrict 2025 02 Historische context

Delft is van oudsher een stad van handel, bedrijvigheid en kennis. Vanaf de middeleeuwen heeft de stad zich geleidelijk ontwikkeld van handelsstad tot aantrekkelijke vestigingsplaats voor grote industrieën tot de oprichting van de Koninklijke Academie (nu: TU Delft) in 1842. Delft werd beroemd om zijn Delfts blauw, een keramiekstijl die werd ontwikkeld als een goedkoper alternatief voor Chinees porselein. Rond 1700 waren er zo’n 30 plateelbakkerijen in Delft, zoals de bekende De Porceleyne Fles, die vandaag de dag nog steeds actief is.

Afbeelding 9: De ontwikkeling van de TU Delft Campus, gezien richting het zuiden. Foto: Collectie SteenhuisMeurs.

In de 17e eeuw had Delft een VOC-kamer en een scheepswerf aan de Schie. Dit stimuleerde ook andere ambachten, zoals touwslagerijen en zeilmakerijen. Ook werd er rond deze tijd in Delft buskruit geproduceerd. Dit leidde in 1654 tot de ‘Delftse donderslag’, een enorme explosie die een groot deel van de stad verwoestte. Het Kruithuis werd naar een locatie aan de Schie verplaatst en Delft bleef een centrum van innovatie in wapentechnologie. De Schieoevers ontwikkelde zich dus al in de achttiende eeuw tot een industriegebied. In latere jaren vestigden o.a. Braat, Pletterij Enthoven, Spoorijzer, de Nederlandse Kabelfabriek en de Lijm- en Gelatinefabriek zich in het gebied.

Afbeelding 10: De Porceleyne Fles aan de Rotterdamseweg. Foto: Royal Delft Museum.

Met de oprichting van de Koninklijke Academie in 1842, de voorloper van de Technische Universiteit Delft, werd het technologische profiel van Delft versterkt. Dit trok bedrijven aan op het gebied van bouwkunde, watermanagement en later lucht- en ruimtevaarttechniek.

Afbeelding 11: Het monumentale Kruithuis aan de Schie.

10

2005 Ontwikkeling Delftechpark

De bedrijvigheid rondom de Schie groeide door, terwijl de naastgelegen TU Delft Campus zich in de tweede helft van de vorige eeuw ook steeds verder richting het zuiden uitstrekte. Met iconische gebouwen als de Aula en de Faculteit 3ME ontwikkelde de TU Delft zich tot een volwaardige campus.

1985 Aanleg van de nieuwe wijk Tanthof

Zowel de Schieoevers als de TU Delft Campus ontwikkelden zich vanaf de Delftse binnenstad gezien naar het zuiden, verder het buitengebied in. De noord-zuid verbindingen zijn daardoor in het gebied sterk aanwezig en belangrijk. 1980 Ontwikkeling TU Delft Campus Zuid en Schieoevers Zuid

Momenteel is de TU Delft een wereldwijd gerenommeerd academisch cluster, met een focus op Energy, Health, Quantum, Aerospace en Robotics. De universiteit, hogescholen en MBO op de Campus trekken veel innovatieve bedrijvigheid en onderzoeksinstituten aan. Er zijn diverse ontwikkelingen op TU Delft Campus Zuid met de realisatie van nieuwe onderwijsgebouwen en onderzoeksfaciliteiten en de huisvesting van start-up communities Yes!Delft en Next Delft. Schieoevers Noord staat aan de vooravond van de gebiedsontwikkelingen Kabeldistrict en Nieuwe Haven. Onder de noemer "maakstad" ontstaat daar in de toekomst een gemengder werk-woongebied.

1850 Groei van bedrijvigheid tussen Schie en Rotterdamseweg 1925 De groei van bedrijvigheid zet verder door naar het zuiden

1975 Aanleg Kruithuisweg

1940 Komst van grote fabriekshallen naar het gebied

1970 Aanleg van de nieuwe wijk Voorhof

1950 Ontwikkeling TU Delft Campus buiten de historische binnenstad

11

Hoe scoort het IDD nu, vergeleken met internationale referenties? Op basis van (inter)nationale referenties heeft BCI 20 succesfactoren voor een Innovatiedistrict gedefinieerd. In de rapportage “Economisch Profiel Innovatiedistrict Delft” (2024) is door BCI onderzocht in hoeverre het huidige innovatiedistrict voldoet aan de succesfactoren en op welke gebieden het zich de komende jaren verder moet ontwikkelen. In het schema hieronder is weergegeven waar het Innovatiedistrict Delft momenteel nog niet goed scoort (dikgedrukt en onderstreept).

Dit ruimtelijk ambitiedocument richt zich met name op het op orde krijgen van de ruimtelijke condities voor de doorontwikkeling van het Innovatiedistrict. Aanvullend zijn ook maatregelen ten aanzien van organisatie/ management nodig. Dit wordt in een ander traject vormgegeven.

A. Economische assets

C. Netwerk assets

• • •

•

1

• • •

• • •

5

Diversiteit van innovatiegedreven bedrijven Innovatie-ondersteuning Breed scala aan technologieën, maar met een zekere technologiefocus Human capital

• • • •

B. Fysieke assets •

score

Multifunctionele, inspirerende stedelijke gebieden, attractief voor talent Gebouwen die innovatie faciliteren Flexibele huurvoorwaarden Gemeenschappelijke faciliteiten voor ontwikkeling en testen prototypes Aantrekkelijke publieke ruimte Verbindende infrastructuur (fysiek, digitaal) Voorzieningen & dienstverlening

score 1

5

Opbouwen community/open platforms Kennisverbinders/business developers Incubator/accelerator programma’s Ontmoetingsplaatsen voor (in)formele en toevallige ontmoetingen

score 1

5

Afbeelding 12: De verbindende factor is de focus op technologie en maakindustrie met zo’n 1000 bedrijven. Foto: Universiteitsfonds Delft.

12

Op de volgende pagina's worden deze zeven ruimtelijke opgaven geanalyseerd.

D. Algemeen

score 1

• Heldere visie op ecosysteem & place to be • Specifieke organisatie/ management • Kritische massa (partners, talent) • Branding & marketing • Triple helix samenwerking

Afbeelding 13: Kraamkamer voor startende en groeiende innovatieve technologie gedreven maakbedrijven in Nederland. Foto: NEXT Delft.

5

Opgave 1: Multifunctionele, inspirerende stedelijke gebieden, attractief voor talent De diversiteit aan vestigingsmilieus binnen het gebied hebben een onderscheidende kwaliteit. Echter worden niet alle vestigingsmilieus nu optimaal benut, sommige bedrijven zouden wellicht beter een andere plek binnen het innovatiedistrict kunnen innemen om daar het lokale ecosysteem te versterken. Ook zijn er binnen het gebied veel monofunctionele zones; zones met voornamelijk onderwijs, wonen,

bedrijven of kantoren. Het nieuwe plan voor het Kabeldistrict is een goed voorbeeld van een ontwikkeling die de ruimte beter benut en meer functiemenging faciliteert.

Afbeelding 14: Bellweg, Schieoevers Zuid: ruimte voor vergroening

Afbeelding 15: Heertjeslaan, TU Campus Zuid: weinig mix, voornamelijk kantoren en onderzoek

Afbeelding 16: Echoplein: mix van programma, onderandere wonen, educatie, horeca, voorzieningen

Afbeelding 17: Projectgebied De Nieuwe Haven: in de toekomst een mix van programma, wonen, innovatieve bedrijvigheid (Octatube), cultuur (Royal Delft)

Opgave: het gebied integraal multifunctioneler maken door binnen elk deelgebied de mix van functies actief te vergroten en zo het ecosysteem te versterken.

13

Opgave 2: Aantrekkelijke, publieke ruimte Aantrekkelijke en multifunctionele openbare ruimte is vooral beleefbaar op Campus Midden, nabij het Mekelpark. Op Campus Zuid is het realiseren van een groen-blauw netwerk met ontmoetingsplekken onderdeel van de gebiedsontwikkeling. Grote delen van het innovatiedistrict bestaan uit zeer versteende zones, wat leidt tot hittestress. Deze hittestress is het sterkst aanwezig rondom Campus Noord en in Schieoevers Noord en -Zuid. Op sommige plekken worden belangrijke groenstructuren

onderbroken door infrastructuur. De wens is om de Schie en het nabije landschap meer ervaarbaar en voelbaar te maken via stad-land verbindingen. Opgave: versterken van het groene netwerk, met een kwaliteitsimpuls voor de openbare ruimte. Daarbij ligt de focus op het verminderen van hittestress in versteende zones. Het herstellen van onderbroken groenstructuren, en het versterken van stad-landverbindingen. Bestaande aantrekkelijke openbare ruimte Landschappelijke buffer langs onaantrekkelijke infrastructuur Monumenten Groenstructuur Water Recreatieve zone Stedelijke hitte-eiland effect (RIVM 2020) 0 - 0.2 0.2 - 0.4 0.4 - 0.6 0.6 - 0.8 0.9 - 1.0 1.0 - 1.2 1.2 - 1.4 1.4 - 1.6 1.6 - 1.8 1.8 - 2.0

Afbeelding 18: Analysekaart 'Aantrekkelijke openbare ruimte'. *Voorstellen uit documenten Kabeldistrict, Nieuwe Haven, Station Delft Campus, Campusvisie midden & (concept) zuid ook meegenomen.

14

Opgave 3: Verbindende infrastructuur Het Innovatiedistrict is landelijk goed bereikbaar via weg, water en spoor, maar deze infrastructuur zorgt lokaal voor barrièrewerking. Kwadranten zijn slecht met elkaar verbonden, en het gehele gebied slecht met omliggende wijken. De lokale bereikbaarheid schiet tekort, vooral voor OV en langzaam verkeer. Buslijnen zijn gericht op Delft Centraal; de aansluiting met Station Delft Campus is slecht. Ook zijn Schieoevers Noord en Zuid slecht verbonden met het OV netwerk.

De OV-bereikbaarheid van TU Delft Campus Zuid verslechtert verder wanneer de tram tot het Mekelpark zal gaan rijden, bussen zullen immers niet meer rendabel zijn. De logistieke ontsluiting van Schieoevers Zuid is beperkt en kwetsbaar bij toekomstige groei. Voetgangersen fietsroutes zijn niet overal van goede kwaliteit en conflicteren daarbij met logistiek verkeer (bv. Rotterdamseweg).

Barrière Bruggen/onderdoorgang Eilandvorming tussen deelgebieden Regionale fietsroute Overig fietsraamwerk Grote autowegen Lokale autowegen Station OV verbinding in toekomst Mogelijke OV verbinding in de toekomst Missende verbindingen Mogelijke nieuwe verbinding: Gelatinetunnel 500-1000 meter afstand vanaf het station

Opgaven: Verbeteren van de aansluiting van deelgebieden op station Delft Campus. Ontwikkelen van een fijnmazig OVsysteem voor de laatste kilometers. Zorgen voor een robuuste logistieke ontsluiting van Schieoevers Zuid. Versterken van de voetgangers- en fietsroutes en voorkomen van conflicten met logistiek verkeer. Verbeteren van de verbindingen tussen de deelgebieden en met de omliggende stad. Afbeelding 19: Analysekaart 'Verbindende infrastructuur'

15

Opgave 4: Voorzieningen/dienstverlening Stedelijke voorzieningen maken het Innovatiedistrict aantrekkelijk voor talent, bevorderen ontmoeting en samenwerking, en dragen bij aan een levendig 24/7 ecosysteem. Er zijn momenteel te weinig (stedelijke) voorzieningen in het gebied. In het gebied zijn circa 40 winkels en 13 plekken voor horeca (veelal binnenin faculteiten). Schieoevers Noord herbergt het derde detailhandelcluster van Delft: Leeuw & Stein.

Er zijn weinig tot geen (maatschappelijke) voorzieningen in het gehele gebied. Opgave: Stedelijke voorzieningen toevoegen die het gebied tot een volwaardig stadsdeel maken – een essentiële voorwaarde, omdat het de aantrekkelijkheid, leefbaarheid en samenwerking stimuleert die nodig zijn voor een succesvol innovatiedistrict.

?

Monument Ontmoetingsplek Restaurant / café / bar Sport Supermarkt Bibliotheek School Detailhandel Groothandel Speeltuin Maatschappelijke voorziening Educatie

Afbeelding 20: Analysekaart 'Voorzieningen & dienstverlening'. *Programma uit documenten Kabeldistrict, Nieuwe Haven, Station Delft Campus, Campusvisie midden & (concept) zuid ook meegenomen.

16

Opgave 5: Ontmoetingsplaatsen voor (in)formele en toevallige ontmoetingen Op Campus Midden zijn diverse ontmoetingsplekken, voornamelijk gericht op studenten en medewerkers van de TU Delft en hogescholen. Er zijn kansen voor meer ontmoetingsplekken rondom stedelijke trekkers, zoals de Porceleyne Fles, de sportclusters en Lijm & Cultuur. Deze kunnen mogelijk nog meer door inwoners en bezoekers van de stad gebruikt worden.

Opgave: Een toegankelijk en aantrekkelijk netwerk van ontmoetingsplekken creëren, verspreid over het gebied, zodat iedereen binnen loopafstand samen kan komen. Het verbinden van bestaande en nieuwe plekken en het logisch afstemmen op stedelijke trekkers zoals de Porceleyne Fles, sportclusters en Lijm & Cultuur om hun aantrekkingskracht te vergroten.

Cluster van bebouwing: Groep van intensief gebruikte functies waar veel mensen samenkomen/gebruik van maken Individuele voorziening: Ontmoetingsplek met kleinschaliger gebruik

Afbeelding 21: Analysekaart 'Ontmoetingsplaatsen voor (in)formele en toevallige ontmoetingen'. *Programma uit documenten Kabeldistrict, Nieuwe Haven, Station Delft Campus, Campusvisie midden & (concept) zuid ook meegenomen.

17

Opgave 6:

Innovatieve branding, marketing & zichtbaarheid

Innovatieve bedrijven liggen verspreid en vaak verborgen binnen het gebied. Om het Innovatiedistrict Delft een herkenbaar gezicht te geven, is het nodig de innovatieve bedrijvigheid beter te positioneren en zichtbaar te maken, bijvoorbeeld via branding, clustering en experimentele werkruimtes. Daarnaast ontbreekt een centrale plek waar het Innovatiedistrict zich duidelijk manifesteert voor bezoekers. Een herkenbaar en zichtbaar innovatiedistrict versterkt het imago, trekt

partners, talent en investeerders aan. Een centrale plek fungeert als visitekaartje en ontmoetingsplek, wat de identiteit en zichtbaarheid van het gebied versterkt. Opgave: Een centraal podium of platform creëren waar het Innovatiedistrict zich presenteert, ook voor bezoekers. Daarnaast een gerichte strategie ontwikkelen om innovatieve bedrijven naar zichtlocaties te verplaatsen. Innovatieve tech gedreven bedrijven Overige bebouwing Clusters van bedrijven (BVG’en) Fieldlabs Zichtlocatie vanuit trein Zichtlocatie hoofd autonetwerk Zichtlocatie fiets en lokaal netwerk

Afbeelding 22: Analysekaart 'Innovatieve branding, marketing & zichtbaarheid'. *Programma uit documenten Kabeldistrict, Nieuwe Haven, Station Delft Campus, Campusvisie midden & (concept) zuid ook meegenomen.

18

Opgave 7: Beschikbare ontwikkelruimte In het Innovatiedistrict Delft is ruimte schaars en waardevol, waardoor de vraag het huidige aanbod overstijgt. Het gebied kent vrijwel geen leegstand. Veel functies zonder directe link met de doelstellingen zijn in het gebied gevestigd vanwege vestigingskenmerken. Daarnaast is voor veel beschikbare locaties programma al vastgelegd. De meeste ontwikkelruimte is beschikbaar op Campus Zuid.

Op Schieoevers Zuid is de ontwikkelruimte uit het bestemmingsplan nog niet volledig benut. Herontwikkeling en intensivering van bestaande locaties bieden mogelijkheden. Op Delftechpark is dit slechts beperkt mogelijk.

Afbeelding 23: Gebiedsvisie Station Delft Campus, Gemeente Delft, 2025

Afbeelding 26: Gebiedsvisie TU Delft Midden, TU Delft, 2023

Afbeelding 24: TU Delft 2025

Afbeelding 25: Gebiedsvisie Kabeldistrict, Amvest, Kondor Wessles Vastgoed, 2022

Gebiedsvisie TU Delft Zuid, concept,

Opgave: De beschikbare ontwikkelruimte efficiënt benutten, juiste bedrijven op de juiste locatie met een passende dichtheid en een gebalanceerde programmamix.

Hierboven wordt een aantal (concept)visies weergegeven, waarin nieuwe ontwikkelkansen worden beschreven. Daarnaast zijn er tal van andere visies, ontwikkelplannen, vastgestelde projecten, gebiedsontwikkelingen, bestemmingsplannen en initiatieven die beschikbare ontwikkelruimte efficiënt benutten. Er zijn echter nog een heel aantal zones waar ontwikkelkansen beter benut kunnen worden. 19

Innovatiedistrict Delft 2050 03 Economische en innovatieve kracht

Reikwijdte van de innovatie

In Delft komt alles samen wat nodig is voor een krachtig innovatie-ecosysteem: kennis, geavanceerde technologie, ondernemerschap en talent. Het Innovatiedistrict Delft – met de TU Delft als wetenschappelijk zwaartepunt en Schieoevers als gebied voor innovatieve maakindustrie – vormt een uniek centrum waar startups door kunnen groeien en het mkb sterk vertegenwoordigd is. Het is een gebied dat ingebed is in de stad en binnen de stad een district van innovatie vormt.

De functies binnen het Innovatiedistrict manifesteren zich op verschillende schalen. De TU Delft is een wereldwijd gerenommeerde universiteit. De vijf grote kennisclusters waar de TU Delft bekend om staat zijn onderdeel van een internationaal netwerk van kennisinstellingen en -bedrijven. De innovatieve maakindustrie functioneert primair binnen een landelijk ecosysteem en heeft banden met partneruniversiteiten en -bedrijven. Sommige scale-ups (niche-bedrijven) opereren in een internationaal netwerk. De overige bedrijvigheid en commerciële voorzieningen hebben vooral een lokale functie voor stad en regio. De gebruikers van deze voorzieningen zijn met name inwoners van de stad. De bedrijven hebben op lokale schaal uitwisseling met elkaar of zijn verenigd in een bedrijvenkring.

Het ecosysteem – stevig geworteld in een rijke traditie van techniek en innovatie – trekt talent, innovatieve bedrijven en baanbrekende ideeën aan. Delft is dan ook niet voor niets koploper in het voortbrengen van startups en innovatieve oplossingen met wereldwijde impact. Juist nu is er wereldwijd behoefte aan slimme oplossingen die de grote transities in energie, mobiliteit, gezondheid en circulariteit versnellen. Het Innovatiedistrict biedt veel kansen voor samenwerking op lokaal, nationaal en internationaal niveau.

Het nog sterker verbinden van deze schaalniveaus en ervoor zorgen dat de aanwezige (internationale) academische kennis lokaal toegepast kan worden is cruciaal voor het succes van het Innovatiedistrict. Het draagt bij aan de valorisatie van de kennisontwikkeling door lokale en regionale economische kracht te versterken.

stedelijk / regionaal

nationaal

internationaal

bedrijvigheid & voorzieningen

slimme maakindustrie en spin-offs

TU Delft

stadsverzorgende economie

quantum aerospace health robotics energy stuwende economie

Afbeelding 27: De verschillende schalen waarop de functies binnen het Innovatiedistrict zichzelf manifesteren, van stedelijke schaal tot internationale schaal.

20

Doorontwikkeling van het gebied De economische en innovatieve kracht die al aanwezig is in het gebied kan versterkt worden door het functioneren van bestaande bedrijven en organisaties binnen het ecosysteem te verbeteren en nieuwe bedrijven - die passen bij de doelstellingen van het Innovatiedistrict aan te trekken. Dit vraagt ook om het vergroten van het aanbod aan ruimte voor deze nieuwe bedrijven; specifiek voor innovatieve maakbedrijven. Door de keten van innovatie te faciliteren - van baanbrekend onderzoek en prototyping op de TU Delft Campus tot hoogwaardige productie en innovatieve maakindustrie op Schieoevers wordt nieuwe werkgelegenheid op alle niveaus gecreëerd. Daarbij is speciale aandacht voor praktisch opgeleid talent. Het is de ambitie dat het gebied ruimte biedt voor opleidingen en banen op alle niveaus, van vmbo tot universiteit. Dit stimuleert ontmoeting en samenwerking tussen bewoners, studenten en ondernemers.

Er is een zekere intensiteit en diversiteit van programma en mensen nodig om een levendig interactiemilieu (de vruchtbare grond waarop innovatie gedijt) tot stand te brengen. Het innovatiedistrict draagt op die manier bij aan brede welvaart van stad en regio. Het Innovatiedistrict is daarbij ook meer dan alleen een werk- en leergebied. Een Innovatiedistrict onderscheidt zich van een innovatiecluster of innovatiecampus doordat het onderdeel is van de bestaande stad. Het is een multifunctioneel stedelijk gebied dat meedoet in het functioneren en het netwerk van de stad, waardoor het aantrekkelijk is voor bewoners, ondernemers en onderzoekers.

In een goed functionerend Innovatiedistrict heeft iedereen die daar woont, werkt of bezoekt een interactiemilieu in de directe nabijheid, dat kansen voor ontmoeting en (kennis)uitwisseling biedt. Dergelijke interactiemilieus hebben een programma met collectieve functies, waar diverse doelgroepen gebruik van kunnen maken. Zo ontstaat voldoende kritische massa, waardoor er dynamiek en levendigheid in het gebied is om talent aan te trekken en te behouden. Samen vormen de interactiemilieus een netwerk van onderling goed aan elkaar verbonden plekken. Dit netwerk sluit naadloos aan op de bestaande stedelijke infrastructuur, waardoor het innovatiedistrict niet alleen fysiek, maar ook sociaal en economisch goed verbonden blijft met de stad en haar omgeving. Fysieke infrastructuur zoals wandel- en fietsroutes, goede ov-verbindingen met stad en regio en gedeelde werkruimtes spelen hierbij een belangrijke rol: het verbinden van plekken en mensen stimuleert ontmoeting en samenwerking. Daarnaast is een aantrekkelijke openbare ruimte essentieel. Zorgvuldig ontworpen ontmoetingsplaatsen, zoals pleinen, parken en gedeelde werk- en ontmoetingsruimtes, faciliteren zowel formele als informele interactie. Deze plekken dragen bij aan de sociale cohesie en het innovatieve karakter van het district. Ambitie is om een nieuwe kwaliteitsstandaard neer te zetten wat betreft de openbare ruimte.

De ontmoetingsfunctie gaat er samen met vergroening en natuurinclusieve inrichting, met veel aandacht voor klimaatbestendigheid, duurzaamheid en circulairiteit. De beleefbaarheid van de Schie is een belangrijk ruimtelijk thema.

21

Met vijf principes naar een volwaardig, kwalitatief Innovatiedistrict Delft Door deze elementen samen te brengen ontstaat een innovatiedistrict dat niet alleen functioneert als economisch knooppunt, maar ook als een levendige, inclusieve en toekomstbestendige stedelijke omgeving. Met vijf ruimtelijke principes werken we aan een volwaardig, kwalitatief innovatiedistrict en geven we invulling aan de ruimtelijke opgaven. Deze principes zorgen voor een sterke ruimtelijke

22

structuur die de interactie en verbondenheid binnen het innovatiedistrict bevordert en de positionering in de regio versterkt. Door strategisch te sturen op clustering, interactiemilieus en netwerken, versterken we de ruimtelijke samenhang en maken we het district niet alleen aantrekkelijk voor bedrijven en kennisinstellingen, maar ook voor bewoners en bezoekers.

1

definiëren van 'buurten'

2

intensiveren van interactiemilieus

3

verbinden via een robuust, aantrekkelijk netwerk

4

toevoegen van stedelijke voorzieningen, recreatie en groen

5

tentoonstellen van innovatie op een centrale plek

Principe 1: definiëren van 'buurten' Het definiëren van buurten helpt bij het creëren van een overzichtelijke en functionele ruimtelijke structuur. Een buurt is in dit geval een groep gebouwen rondom een aantrekkelijke, compacte openbare ruimte. De menselijke maat is daarbij cruciaal.

De buurten kennen allemaal een andere mix van programma-onderdelen. Binnen de profilering van specifieke buurten kan ruimte gezocht worden voor de inpassing van innovatieve maakindustrie. In iedere buurt bevinden zich verschillende gebouwen. De gebouwen zijn waar mogelijk niet ‘all-inclusive’ (alle functies in één pand) en zoveel mogelijk toegankelijk en aantrekkelijk aan alle kanten (alzijdig georiënteerd). Voor sommige functies moet je je gebouw uit, waardoor de kans op spontane ontmoetingen groter wordt.

De buurten bundelen programmaonderdelen op loopafstand van elkaar. Dit is ongeveer de afstand die je in een pauze zou afleggen om een broodje te halen of een rondje te lopen. Centraal gelegen in de buurt ligt de belangrijkste verblijfsplek: het buurtplein of buurtpark. De centrale openbare ruimte stimuleert ontmoeting tussen onderzoekers, studenten, bedrijven en inwoners met publieke voorzieningen voor de direct omliggende buurt.

Het totaal aan buurten is gebiedsdekkend, dus ieder gebouw in het innovatiedistrict maakt onderdeel uit van een buurt.

wonen

voorzieningen

wonen

interfacultair onderwijsgebouw

bedrijven

ontmoetingsplek

faculteit

faculteit

onderzoek

ontmoetingsplek

cafe cafe

Afbeelding 28: Buurt rondom het Echoplein

Afbeelding 29: Buurt rondom het De Vries van Heijstplantsoen

ontmoetingsplek

ontmoetingsplek

buurt

Draagt bij aan de opgave “Multifunctionele, inspirerende stedelijke gebieden, attractief voor talent”

23

Principe 2: intensiveren van interactiemilieus Ontmoetingsplekken vormen de sociale kern van elke buurt. Dit zijn centrale plekken met een mix van collectieve functies, zoals horeca, werkruimtes en openbare ruimten, waar verschillende doelgroepen – van studenten en ondernemers tot onderzoekers en bewoners – samenkomen en ideeën uitwisselen. Het 'interactiemilieu’ bestaat zowel uit binnenals buitenruimte met entrees van de gebouwen grenzend aan een plein of binnenplaats. Het is een autovrij gebied, gericht op wandelen en verblijven waaraan actieve functies (o.a. horeca en sport- en speelaanleidingen) zijn gelegen en (hoofd)entrees zijn gepositioneerd. Rondom deze centrale ontmoetingsruimte is een gemengd, complementair programma aanwezig, maar de mate van intensiteit en diversiteit kan verschillen per buurt. Dat betekent niet overal per se een mix met wonen. Wonen in het innovatiedistrict is geen voorwaarde voor succesvolle interactiemilieus, maar het draagt wel bij aan het vergroten van de levendigheid gedurende de dag/avond en de week (bijvoorbeeld in vakantieperiodes).

Elk interactiemilieu heeft een specifieke schaal en intensiteit, passend bij de context en het programma. Door een hiërarchie in plekken te hanteren, ontstaat een fijnmazig netwerk dat wandelen en fietsen bevordert en zorgt voor levendigheid in het Innovatiedistrict. Kleinere plekken zijn geschikt voor informele interactie op buurtniveau, terwijl grotere plekken meer voorzieningen bevatten en een buurtoverstijgend karakter hebben.

De interactiemilieus hebben met name een lokale functie voor de direct omliggende gebouwen, maar ze zijn ook onderdeel van de stad door een verbinding (bijv. fietspad of hardlooproute) of een stedelijke voorziening (bijv. een sportschool). Ze zijn onderling verbonden en goed bereikbaar door hun logische ligging in het wandel- en fietsnetwerk. De interactiemilieus bieden mogelijkheden voor verschillende doelgroepen om elkaar te ontmoeten en ideeën uit te wisselen, wat innovatie bevordert.

Draagt bij aan de opgaven “Aantrekkelijke publieke ruimte” en “Ontmoetingsplaatsen voor (in)formele en toevallige ontmoetingen”.

24

Legenda

Ontmoetingsplekken zijn divers en aantrekkelijk voor een breed publiek

Introduceren nieuwe ontmoetingsplekken op strategische plekken

Opwaarderen kansrijke huidige ontmoetingsplekken

Kwalitatieve openbare ruimte met daaromheen gemixt, complementair programma

25

S

KLEINE, LOKALE ONTMOETINGSPLEK

Kleine ontmoetingsplek in de openbare ruimte, omringd door een aantal gebouwen, waar laagdrempelige interacties tussen onderzoekers, studenten, bedrijven en inwoners kunnen plaatsvinden. Bereik Binnen een buurt Grootte van de openbare ruimte ca. 25 x 25 meter Functie ontmoetingsplek Lokale sociale binding, samenwerking, lunchpauze en ontspanning in de directe werkomgeving in het groen.

Een strategische ligging tussen gebouwen of langs een wandelroute maakt het een spontane ontmoetingsplek voor studenten, onderzoekers en buurtbewoners. Door de eenvoudige en toegankelijke opzet is het een laagdrempelige plek voor informele interacties, kleine bijeenkomsten of een moment van rust. Een S-milieu kan in de toekomst doorgroeien naar een M-milieu, mits dat past bij de programmatische ontwikkelingen rondom die plek.

Programma openbare ruimte Zitplek, aantrekkelijke openbare ruimte, spelaanleiding zoals schaakbord Programma rondom deze plek +/- 10.000-30.000 m2 BVO Programma in plint ter ondersteuning van ontmoetingsplek: kleinschalige horeca, maar niet noodzakelijk Ligging in het netwerk Midden van buurt, niet aan de rand. Dus elke buurt binnen het gebied heeft een ontmoetingsplek op loopafstand Ontsluiting (modaliteiten) Voetganger, fietser, parkeerhub op loopafstand (max 10 minuten lopen )

26

Afbeelding 31: Grotiusgebouw, Radboud Universiteit, Nijmegen. Foto: Karres en Brands

Afbeelding 30: Zitplek in de zon, Strijp T, Eindhoven. Foto: Rufus de Vries via de Blauwe Kamer.

Afbeelding 32: Terras bij Ketelhuis, Faculteit Bouwkunde. Foto: TU Delft.

Afbeelding 33: Openbare schaaktafel, Leidschendam-Voorburg. Foto: FG nieuws.

Afbeelding 34: Sportaanleiding en zitplek in het groen. Foto: Nikolai Benner via Landezine.

M

MIDDELGROTE ONTMOETINGSPLEK

Middelgrote ontmoetingsplek met een buurtoverstijgend karakter. Hier worden meerdere buurten aan elkaar verbonden en wordt interdisciplinair contact bevorderd.

Bereik Deelgebied Grootte van de openbare ruimte ca. 50 x 50 meter Functie ontmoetingsplek Verbinden van meerdere buurten en bevorderen van interdisciplinair contact. Ook te gebruiken door inwoners en bezoekers van de stad.

Er zijn diverse aanleidingen voor bezoek zoals interfacultaire voorzieningen, horeca, of sportgelegenheden. De ruimte kan worden ingericht met zitplekken, groenvoorzieningen en flexibele opstellingen voor informele bijeenkomsten, kleinschalige evenementen of tijdelijke tentoonstellingen. Door de toevoeging van horecagelegenheden, zoals een koffiebar of foodtrucks, wordt de plek aantrekkelijker als dagelijks ontmoetingspunt. Daarnaast kunnen interactieve elementen, zoals informatiezuilen of installaties, innovatie en kennisuitwisseling stimuleren.

Programma openbare ruimte Zitplek, aantrekkelijke openbare ruimte, extra mogelijkheden zoals sport- of spelaanleiding Afbeelding 36: Mindlabs, Tilburg. Foto: Tilburg University.

Programma rondom deze plek +/- 50.000-100.000 m2 BVO Programma in plint ter ondersteuning van ontmoetingsplek zoals horeca, kantine, (koffie)bar, cultuur, bibliotheek. Ook bijv. interdisciplinair facultair gebouw, (studenten)woningen. Ligging in het netwerk Sterk verbonden binnen deelgebied

Afbeelding 35: Terras nabij kantine, Amsterdam Science Park. Foto: Karres en Brands.

Afbeelding 37: TU Delft.

Echoplein, Delft. Foto:

Afbeelding 38: Eemsdelta Campus. Foto: Groninger Internet Courant.

Afbeelding 39: Sand Canyon Business Center, California. Foto: Irvine Company.

Ontsluiting (modaliteiten) Voetganger, fietser, bus/tram, parkeerhub op loopafstand (max 10 minuten lopen )

27

Principe 3: verbinden via een robuust, aantrekkelijk netwerk Om te voorkomen dat de buurten op zichzelf staande eilanden worden, is het versterken van het netwerk essentieel. Dit netwerk verbindt de ontmoetingsplekken onderling en met de omliggende stad en regio. De infrastructuur die zorgt voor stedelijke en regionale bereikbaarheid gaat om de buurten heen, de langzaam verkeer verbindingen gaan dwars door alle buurten heen. Dit netwerk sluit aan op de stedelijke fiets- en wandelroutes, en wordt gecombineerd met groenblauwe structuren en ecologische verbindingen. Robuust voetgangersnetwerk Het netwerk bestaat allereerst uit prettige routes voor voetgangers, met veilige oversteekplaatsen en comfortabele zitgelegenheden, waardoor wandelen aangenaam en toegankelijk voor iedereen is. Daarbij is extra aandacht voor prettige en (sociaal) veilige kruisingen en aantrekkelijke onderdoorgangen van de Kruithuisweg. Fijnmazig fietsnetwerk Daarnaast zorgt een fietsnetwerk (met een maaswijdte van circa 400 meter) voor een optimale bereikbaarheid van het gebied en soepele aansluiting op de rest van de stad. Daartoe moet een aantal fietsverbindingen worden toegevoegd (o.a. Gelatinebrug) en andere fietsverbindingen worden versterkt, bijvoorbeeld door het aantrekkelijker maken van de onderdoorgangen ter hoogte van de Rotterdamseweg en Mekelweg.

Door het ontknopen van het fietsnetwerk en het toevoegen van een 'fietswokkel' wordt station Delft Campus beter bereikbaar met de fiets. Trein en regionaal openbaar vervoer Bij de doorontwikkeling van het innovatiedistrict wordt ingezet op verbeteren van de OVbereikbaarheid van de verschillende deelgebieden. De aanwezigheid van twee treinstations is een kwaliteit: het biedt (inter)nationale verbondenheid. Naast treinbereikbaarheid is de aantakking op het (regionale) OV-systeem cruciaal. Dat gaat bijvoorbeeld over verbindingen in oostwestrichting en met Rotterdam The Hague Airport.

Lokaal en regionaal OV Het OV-tracé over TU Delft Campus Midden is een belangrijke as die in de toekomst nog meer kan bijdragen aan de bereikbaarheid van TU Delft Campus Zuid. Autonoom zelfrijdend vervoer kan mogelijk op termijn bijdragen aan bereikbaarheid van TU Delft Campus Zuid en Schieoevers Zuid. Auto en logistiek verkeer Sommige programma-onderdelen van het innovatiedistrict hebben baat bij goede auto- en logistieke bereikbaarheid. Daarom moeten op strategische plekken parkeerfaciliteiten gerealiseerd worden, met een overstapmogelijkheid naar fiets of OV. Door een goede aantakking op het lokale OV, kan één van de parkeerfaciliteiten mogelijk gaan fungeren als P+R voor de stad.

Afbeelding 40: Vrijliggend fietspad in het groen, Parijs. Foto: AAUPC.

Draagt bij aan de opgaven “Aantrekkelijke publieke ruimte” en “Verbindende infrastructuur”. 28

Legenda

Ideaal fietsgrid is 400 x 400 meter

Treinstation, 500 meter afstand

Nieuwe tramverbinding

Bus-/tramhaltes, 125 meter afstand Aantrekkelijker maken onderdoorgangen

Voorstel voor nieuwe brug Deelmobiliteit bij voorlopige eindhalte tram Gelatinebrug Gelatinetunnel Voorstel: fietspad sneller naar maaiveld brengen

Voorstel: nieuwe inpassing fietspad langs Kruithuisweg

Mitigerende maatregelen

Voorstel: verbinden Leeghwaterstraat en Campus Zuid

Deelmobiliteit

Voorstel: nieuwe verbinding Voorstel voor nieuwe verbinding

Voorstel: vergroenen langs routes voor meer ecologie, schaduw en kwaliteit.

Kwaliteitsimpuls onderdoorgangen nodig

Voorstel doortrekken OV-verbinding

Noodzakelijk om TU Delft Campus Zuid beter te verbinden met OV

Voorstel: verbeteren logistieke route en ontsluiting Schieoevers Zuid

29

Wandelnetwerk Om bewoners, studenten en werknemers uit verschillende buurten elkaar te laten ontmoeten, wordt een aantrekkelijk wandelnetwerk voorzien. Het netwerk faciliteert verschillende wandel- en hardlooprondjes in het gebied, waardoor men gestimuleerd wordt buiten de eigen buurt te komen en andere delen van het Innovatiedistrict te ontdekken. Door de wandelroutes worden diverse ontmoetingsplekken met elkaar verbonden en ontstaan kansen voor buurtoverstijgende interactie.

Groenblauwe netwerk Deze routes zijn gekoppeld aan het groene raamwerk en het omliggende landschap en bieden daarmee ook mogelijkheid voor recreatieve activiteiten en het versterken van ecologische verbindingen. Ook sluiten ze goed aan op de omliggende stadswijken. Daarmee zijn de wandelroutes ook buiten kantoortijden belangrijke verbinders tussen stad, innovatiedistrict en landschap.

Afbeelding 41: Herkenbare, autoluwe wandelroute, Station Voorburg. Foto: PosadMaxwan.

Afbeelding 43: Rustige zones met verblijfskwaliteit, Remiseparken, Kopenhagen. Foto: COAST STUDIO.

Afbeelding 42: Aanleiding tot activiteit, Parco del Mare Sud, Rimini. Foto: Landezine

Afbeelding 44: Faciliteren van spontane ontmoetingen, Campus TU Delft. Foto: TU Delft.

Draagt bij aan de opgaven “Aantrekkelijke publieke ruimte” en “Verbindende infrastructuur”. 30

Legenda

Aantrekkelijker maken onderdoorgangen

Herkenbaar wandelpad

Aantrekkelijke routes met groene kwaliteit

Routes verbinden ontmoetingsplekken

Voorhof

Goed verbonden met omliggende wijken

Routes voor een klein wandelrondje

Groen langs meanderende routes

Tanthof

31

Principe 4: toevoegen van stedelijke voorzieningen, recreatie en groen In het gebied zijn voornamelijk kennisinstellingen en een mix van bedrijvigheid vertegenwoordigd. Er ontbreekt een evenwichtige verdeling van woon-, recreatie- en winkelvoorzieningen. Om een inspirerende, stedelijke omgeving te creëren is het nodig dat er meer voorzieningen en woningen binnen het Innovatiedistrict komen. Lokale en stedelijke voorzieningen Kleinschalige voorzieningen (zoals een koffiebar) worden zoveel mogelijk op buurtniveau gerealiseerd, zodat er voor iedereen in het Innovatiedistrict op loopafstand een dergelijke voorziening te bereiken is. Op een aantal centrale plekken kunnen grotere voorzieningen een plek krijgen, soms met een stedelijke functie, zoals sport, een restaurant of een hotel. Wonen in het Innovatiedistrict Woonfuncties zorgen voor meer dynamiek en liggen idealiter nabij (stedelijke) voorzieningen. Met het toevoegen van woningen ontstaat ook de behoefte om dagelijkse voorzieningen als een huisarts, kinderdagverblijf, horeca, drogisterij, cultuur en sportfaciliteiten toe te voegen. Of en waar precies welke woningen worden toegevoegd, hangt af van de kwaliteiten van verschillende deelgebieden.

stedelijke voorzieningen (categorie L). De nabijheid van het Kabeldistrict geeft een impuls aan dit gebied. Groen & recreatie Met het verbinden van bestaand groen en het toevoegen van ontbrekende schakels in het groennetwerk wordt het Innovatiedistrict Delft met het omliggende landschap verbonden. Aan het groene raamwerk zijn recreatieve routes gekoppeld waardoor inwoners en bezoekers van Delft via het Innovatiedistrict gemakkelijk het groen in kunnen wandelen of fietsen. Ook kan de Schie beleefbaarder gemaakt worden, met toegankelijke kades en verblijfsplekken in de avondzon aan het water. Vergroening draagt niet alleen bij aan recreatiemogelijkheden maar ook aan omgevingskwaliteit in brede zin: klimaatadapatie, biodiversiteit en het kunnen ervaren van natuur in de stedelijke omgeving.

Studentenhuisvesting sportkwadrant Kruithuisweg Op het sportkwadrant Kruithuisweg loopt al planvorming voor het toevoegen van studentenhuisvesting aan het sportcluster. De basis voor deze zone blijft sport, wonen en voorzieningen als centrale plek in het Innovatiedistrict. Mogelijk kunnen daar in de toekomst aanvullende voorzieningen toegevoegd worden, zodat deze omgeving kan doorontwikkelen tot een grote ontmoetingsplek. Stationsgebied Delft Campus Het stationsgebied rondom station Delft Campus heeft veel potentie om verder te ontwikkelen tot belangrijkste knooppunt voor

Afbeelding 45: Ontmoetingsplekken met voorzieningen en actieve plinten. Beacon Park, Detroit. Foto: Touloukian Architects.

Draagt bij aan de opgave “Voorzieningen & dienstverlening”. 32

Principe 5: tentoonstellen van innovatie op een centrale plek Binnen het Innovatiedistrict is veel innovatiekracht en ontwikkeling aanwezig, maar deze vindt grotendeels achter gesloten deuren plaats. Het ontbreekt in het gebied aan een herkenbaar gezicht, waar men aan denkt als het over het Innovatiedistrict Delft gaat. Gezicht van het Innovatiedistrict Om de verschillende domeinen van het Innovatiedistrict bij elkaar te brengen, is een stedelijk platform nodig. Een centrale plek waar Innovatiedistrict Delft zich toont aan de wereld. Deze plek is super bereikbaar, bevat voorzieningen voor de stad, biedt ruimte aan inspirerende bijeenkomsten en is dynamisch en levendig buiten de standaard werkuren. Ligging Deze zone strekt zich uit van station Delft Campus tot de Rotterdamseweg. De Schie ligt centraal in dit gebied en dat biedt kansen voor het benutten van de kades als aantrekkelijke openbare ruimte. Dat sluit aan bij de ambitie van het maken van een park langs de Schie. Deze groene verblijfsruimte vormt een mooie centrale openbare ruimte als park dat plek biedt aan de toekomstige bewoners en gebruikers van het Kabeldistrict, het bredere Innovatiedistrict en de inwoners van Delft.

Verbinden Delft-West en Innovatiedistrict Deze plek is een belangrijke schakel tussen het Innovatiedistrict en Delft-West en kan met specifiek programma (ontmoetingsfuncties, onderwijs en een bijeenkomstfunctie) ook een belangrijke rol vervullen in het aan elkaar hechten van de westelijke wijken Voorhof en Tanthof met het Innovatiedistrict. Door sociale en maatschappelijke functies toe te voegen, ontstaat interactie tussen verschillende gebruikersgroepen. Daarmee wordt de relatie met de stad en regio versterkt.

Stationsomgeving Delft Campus Onderdeel van deze zone is de stationsomgeving van Delft Campus. Het is de poort tot het innovatiedistrict en Delft West. Deze plek heeft een centrale ligging in het gebied, uitstekende (inter)nationale bereikbaarheid en ontwikkelpotentie, met het nabijgelegen Kabeldistrict als buur. Het gebied rond station Delft Campus wordt ontwikkeld tot een hoogwaardige stationsomgeving, waar innovatief- en hoogstedelijk programma samenkomen. Daarmee is het een aanvullend vestigingsmilieu binnen het Innovatiedistrict. Afbeelding 46: Tonen van innovatie door uitnodigende architectuur met zichtbare ontwikkelingen. Apple Park Visitor Center, Californië. Foto: Apple.

Draagt bij aan de opgave “Branding & marketing”. 33

L

GROTE STEDELIJKE ONTMOETINGSPLEK

Deze stedelijke ontmoetingsplek vormt de stadspoort tot het Innovatiedistrict Delft en Delft West – een levendige, goed bereikbare locatie waar een innovatief en hoogstedelijk programma samenkomt dat zowel lokale gebruikers als (inter) nationale bezoekers aantrekt.

Bereik Stad, regio, (inter)nationaal Grootte van de openbare ruimte ca. 80 x 80 meter Functie ontmoetingsplek Het innovatiedistrict als innovatief knooppunt zichtbaar maken en een breed publiek aantrekken.

Het is een dynamische plek met ruimte voor educatie, tentoonstellingen, werkplekken, evenementen en horeca, waar kennisdeling, creativiteit en ondernemerschap zichtbaar en ervaarbaar zijn. Kenmerkend is de goede bereikbaarheid per OV, fiets en te voet. De uitstraling is stedelijk en innovatief, met een hoogwaardig vormgegeven openbare ruimte en architectuur, met diverse voorzieningen. Hier ontstaat een stimulerende omgeving waar ontmoeting, uitwisseling en samenwerking centraal staan – een plek waar innovaties niet alleen ontwikkeld, maar ook gedeeld en beleefd worden. Deze plek versterkt de identiteit en internationale positionering van het Innovatiedistrict.

Programma openbare ruimte Hoogstedelijke, aantrekkelijke openbare ruimte, innovatie en techonologie tentoonstellen Programma rondom deze plek +/- 75.000-100.000 m2 BVO Hogere dichtheid en intensiteit met internationale allure, denk aan techmuseum, evenementen en presentatie ruimtes, hotel

Afbeelding 47: NEXT Lab, Melbourne School of Design. Foto: University of Melbourne.

Afbeelding 48: Amstel Design District. Render: Mecanoo.

Afbeelding 49: Science Center, Singapore. Foto: Science Center.

Afbeelding 50: Exchange Square, Londen. Foto: Daniel Fisher via Landezine.

Ligging in het netwerk Sterk verbonden met de stad en de regio Ontsluiting (modaliteiten) Voetganger, fietser, bus/tram, trein, parkeerhub op loopafstand (max 10 minuten lopen), auto

34

Met dit ruimtelijk ambitiedocument zetten we in op één sterk, samenhangend en herkenbaar gebied waar kennis, innovatie en ondernemerschap elkaar versterken. Door te investeren in ruimtelijke kwaliteit, functiemenging en betere verbindingen ontstaat een levendig stadsdeel dat aantrekkelijk is voor studenten, onderzoekers, bedrijven, bewoners én bezoekers.

Hiervoor wordt ingezet op vijf centrale principes: • Definiëren van buurten • Intensiveren van interactiemilieus • Verbinden via een robuust, aantrekkelijk netwerk • Toevoegen van stedelijke voorzieningen, recreatie en groen • Tentoonstellen van innovatie op een centrale plek Door deze principes toe te passen, geven we invulling aan zes van de zeven actuele opgaven (2025). De zevende opgave – het efficiënt benutten van de beschikbare ontwikkelruimte – onderstreept de noodzaak van een overkoepelende ontwikkelstrategie.

Kans voor activeren gebied rondom en aan de Schie

Denk aan co-werkplekken, shared facilities, service center, scholen cluster

Station Delft Campus als herkenbare ontmoetingsplek

Legenda

Kansen voor activeren Kruithuis gebied (bv als restaurant)

Kansen ontwikkelen zuidkant Station Delft Campus

35

Profiel per deelgebied 04 De basis: vijf vestigingsmilieus In het door BCI opgestelde rapport Economisch Profiel Innovatiedistrict Delft worden vijf verschillende vestigingsmilieus gedefinieerd. Om het juiste bedrijf de juiste plek en omstandigheden te kunnen bieden, is het nodig om inzichtelijk te maken wat het vestigingsmilieu van ieder deelgebied is. Aan de hand van vijf kenmerken van de werkomgeving (hiernaast weergegeven) zijn de vestigingsmilieus door BCI gedefinieerd (zie afbeelding 51).

Verfijning deelgebieden Vanuit de ruimtelijke eigenschappen van de verschillende deelgebieden en (bestaande) planvorming worden in dit ruimtelijk ambitiedocument meer deelgebieden gedefinieerd. Deze verdere onderverdeling maakt het mogelijk om gerichter te sturen op de ontwikkelpotentie, de functionele kwaliteiten, de ligging ten opzichte van OVknooppunten en stedelijke trekkers, en de mate van programmatische menging. Zo ontstaat per gebied een helderder beeld van de kansen, opgaven en het gewenste profiel binnen het bredere vestigingsmilieu van het Innovatiedistrict. Op de pagina's hierna wordt omschreven welke programma mix passend is per deelgebied.

1.

Kennis gerelateerd: in hoeverre is R&D aanwezig, in hoeverre staat het opbouwen van nieuwe kennis in een gebied centraal? 2. Omgevingsimpact: in hoeverre veroorzaakt de bedrijvigheid in een gebied hinder voor de omgeving? 3. Bedrijfsactiviteit: wat zijn de typische vormen van bedrijvigheid in een gebied? Wat is het aandeel van kantoren? Hoe zwaar of licht is productie? 4. Representativiteit: in hoeverre zijn er organisaties gevestigd voor wie het belangrijk is een goede fysieke uitstraling te hebben (bijv. voor klanten en andere bezoekers)? 5. Vloeroppervlak: wat is het gemiddelde en maximale vloeroppervlak van bedrijven? (bron: BCI, 2024)

TU Delft Campus Midden • kennisintensief hoog • omgevingsimpact laag • kantoorachtige

Delftechpark

omgeving

• kennisintensief medium

• hoog representatief • vloeroppervlakte klein Schieoevers Noord

• omgevingsimpact laag/ medium • kantoorachtige / lichte

• kennisintensief medium

productie

• omgevingsimpact

• medium - hoog representatief

medium

• vloeroppervlakte klein/middel

• kantoorachtige omgeving / lichte productie • medium representatief • vloeroppervlakte klein/ middel

TU Delft Campus Zuid • kennisintensief hoog • omgevingsimpact laag/ medium

Schieoevers Zuid • kennisintensief medium • omgevingsimpact hoog • lichte productie/ zware productie • laag - medium representatief

• kantoorachtige / lichte productie • medium - hoog representatief • vloeroppervlakte klein/ middel

• vloeroppervlakte klein/ middel/groot • HMC • watergebonden bedrijvigheid

Afbeelding 51: Toekomstige vestigingsmilieus binnen het Innovatiedistrict Delft op de kaart, gebaseerd op de vestigingsmilieus van BCI (2024).

36

1 TU Delft Campus Noord

3a 4

Rotterdamseweg Noord

TU Delft Campus Midden

2

7

Schieoevers Noord

Delftechpark

6

12

3b

Vulcanusweg

Sportkwadrant Kruithuiswegzone

Rotterdamseweg Midden

5

10

Stationsgebied Delft Campus

TU Delft Kluyverpark

11

8 Tanthofdreef zone

TU Delft Campus Zuid

9 Schieoevers Zuid

3c Afbeelding 52: Verfijning van de deelgebieden op basis van de ruimtelijke analyse en bestaande planvorming.

Rotterdamseweg Zuid

37

Overzicht van huidige en toekomstige functies binnen het Innovatiedistrict Delft Om het wenselijke profiel per deelgebied op te stellen is het nodig om inzichtelijk te maken waar functiemenging gewenst is, welke functies niet goed mengbaar zijn (bijv. door hun milieucategorie, bedrijfsproces of overlast). Daarnaast is het belangrijk om te weten welke functies veel ruimte nodig hebben en/of eisen stellen aan hun omgeving (bijv. watergebonden bedrijven).

Lokale voorzieningen Stedelijke voorzieningen en woningen Onderwijs (faculteit/collegezalen/aula) Onderzoeksvoorzieningen Recreatie en vrijetijdsvoorzieningen Kleinschalig technologiebedrijf / start-up Kleinschalig R&D bedrijf Middelgroot technologiebedrijf in kantooromgeving Licht maakbedrijf Middelgroot maakbedrijf Stadsverzorgende bedrijvigheid HMC-bedrijvigheid, w.o. groot maakbedrijf Watergebonden bedrijvigheid

grote ruimtevraag

menging met wonen niet/beperkt mogelijk

menging mogelijk onder voorwaarden

menging met wonen goed mogelijk

kleine ruimtevraag

Afbeelding 53: Overzicht van de verschillende functies die een plek hebben of (kunnen) krijgen in het Innovatiedistrict. Daarbij staat aangegeven welke functies (theoretisch) een grote of kleine ruimtevraag hebben en in welke mate ze gemengd kunnen worden met woningbouw of voorzieningen. De positie in het assenkruis geeft niet de ruimtevraag specifiek voor het Innovatiedistrict Delft weer.