Bijlage 1B - Toelichting begrotingswijziging Kadernota 2023

Bijlage 1B Toelichting begrotingswijziging Kadernota 2023 Leeswijzer bij deze begrotingswijziging: • •

In de kolommen ‘lasten’ en ‘baten’ betekent een negatief bedrag lagere lasten (=voordeel) of lagere baten (=nadeel). Een positief bedrag betekent hogere lasten (=nadeel) of hogere baten (=voordeel). In de kolom ‘saldo’ betekent een negatief bedrag een nadeel en een positief bedrag een voordeel voor het begrotingssaldo.

Mutaties als gevolg van voorstellen in de Kadernota 2023 zijn verwerkt in de 11e begrotingswijziging (zie bijlage 1A). Deze begrotingswijziging bevat de volgende voorstellen: 1. Voorjaarsrapportage (2023-2027) In de voorjaarsrapportage staan de voorstellen voor bestaand beleid, nominale ontwikkeling, jaarplannen, sociaal domein, areaaluitbreiding, beheerplannen en woonlasten. Gezien het onvermijdelijke karakter van deze posten, worden deze meerjarig geraamd. 2. Moties en toezeggingen (2023-2027) Voor de opvolging van een (beperkt) aantal moties en toezeggingen zijn de financiële gevolgen verwerkt. 3. Nieuwe beleid (2023) Dit betreft de opgaven (1) gebiedsprogramma Delft-West, (2) gebiedsprogramma Innovatiedistrict Delft en (3) Energietransitie. En ook het investeringsprogramma en overige bestuurlijke prioriteiten. Voorstellen die starten in 2023 zijn geraamd voor wat betreft het financiële gevolg in dat jaar. De meerjarige effecten vanaf 2024 en de voorstellen die starten in 2024 e.v. worden betrokken bij de definitieve besluitvorming over de Programmabegroting 2024-2027. Een toelichting op deze voorstellen is opgenomen in bijlage 1C.

Voor de kadernota zijn de Programmabegroting 2023-2026 en de reeds vastgestelde begrotingswijzigingen het uitgangspunt. Nieuw zijn de voorstellen in de Kadernota 2023 en de (nog te besluiten) voorstellen voor de Programmabegroting 2024-2027. Hieronder is dit verduidelijkt en wordt het saldo van het begrotings- en meerjarenbeeld zichtbaar. Begrotingsw ijziging (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Begrotingssaldo PB 2023-2026

1.070

436

520

1.880

1.063

Najaarsrapportage 2022 (15e begrotingsw ijziging 2022)

-1.506

-1.506

-1.506

-1.506

-1.506

Septembercirculaire 2022 (18e begrotingsw ijziging 2022)

506

240

-835

3.859

-4.140

Decembercirculaire 2022 (8e begrotingsw ijziging 2023)

3.324

-361

96

278

398

304

304

304

304

Begrotingsw ijzigingen (reeds verw erkt)

e

Toeristenbelasting (5 w ijziging) Toeristenbelasting (7e w ijziging) Kadernota 2023 (11e Begrotingsw ijziging 2023)

94 3.488

-887

-1.421

4.815

-3.881

-8.048

-3.043

-2.687

-5.992

-6.579

-4.461

-3.737

-1.919

-1.947

-8.391

-7.845

-3.096

-12.408

Nog te besluiten PB 2024-2027 Saldo

-4.561

Begrotingswijziging Kadernota 2023 In de toelichting hierna zijn de mutaties in de begrotingswijziging Kadernota 2023 geordend per begrotingsprogramma. Per mutatie is het saldo toegevoegd voor 2023, tenzij anders vermeld. Onder de omschrijving van het voorstel is (tussen haakjes) een verwijzing opgenomen naar de bouwsteen in de kadernota waarop het voorstel betrekking heeft.

1

1. Duurzame stad Grondwateronttrekking (€ 180.286) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) Bij de geraamde kosten van de grondwateronttrekking is een meevaller opgetreden. Tevens is een verschuiving van de kosten tussen 2024 en 2025 verwerkt, waardoor eenmalig een nadeel ontstaat. Energietransitie (€ 1,122 miljoen, budgetneutraal) (Nieuw beleid - Opgaven) Voor de opgave Energietransitie is de specifieke uitkering Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ontvangen (t/m 2025). Aanvullend zijn middelen ontvangen voor Warmtelinq en het transformatiestation. Deze middelen worden ingezet voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. De voorfinanciering uit de reservering voor de motie ‘Energie in de wijken’ wordt teruggestort. Tevens zijn voor 2023 en 2024 middelen ontvangen uit de specifieke uitkering Energiearmoede die ook voor dit doel worden besteed. Cao 2023 (-/- € 49.358) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 2. Bereikbare stad Straatparkeren (€ 315.000) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) Vanuit een actualisatie van de raming op het straatparkeren op lasten en baten is per saldo een voordeel van € 300.000 per jaar in de begroting te verwerken (zie ook programma Financiën).

Vastgoed: extra huurinkomsten (€ 2.840, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Vanaf 2023 zijn er zowel hogere baten als lasten. Bij de baten gaat het om de indexering van de huurprijzen en bij de lasten om indexering van onderhoudskosten. In totaliteit stijgen zowel de lasten als de baten met €227.000 (structureel). Zie ook programma’s Goed wonen en Economie en vastgoed. Adaptieve mobiliteitsagenda – exploitatie, fietsparkeerstrategie (-/- € 60.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) In 2023 is extra budget nodig voor de kortetermijnmaatregelen die we in 2023 nemen op de Burgwal, rond de Kromstraat en op het Vesteplein. Voor 2023 wordt € 60.000 incidenteel begroot. Voor 2024 wordt € 660.000 voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Cao 2023 (-/- € 64.039) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 3. Goed wonen Afhandeling bestemmingsplan Schieoevers Noord (-/- € 660.000) (Voorjaarsrapportage – Bestaand beleid) Na vaststelling van het bestemmingsplan Schieoevers-Noord (Kabeldistrict en Nieuwe Haven) is een nieuwe fase ontstaan in het bestemmingsplanproces voor realisatie van de eerste twee deelgebieden. Acht partijen hebben beroep ingesteld bij de Raad van State.

Ook zijn twee voorlopige voorzieningen aangevraagd. De gemeente dient daarop een verweer voor te bereiden en te voeren. Ook het verwerken van eventueel daaruit volgende aanpassingen zijn onderdeel van deze opgave. De kosten hiervoor kunnen maar gedeeltelijk verhaald worden op de ontwikkelaars, waarmee een onvoorzien bedrag van € 660.000 incidenteel in de begroting van 2023 is te verwerken. Raadswerkgroep fysieke leefomgeving) (-/- € 50.000) (Voorjaarsrapportage – Bestaand beleid)

2

De raadswerkgroep Omgevingswet (begeleiding gefinancierd vanuit tijdelijke middelen voor de invoering Omgevingswet) gaat over in de raadswerkgroep Fysieke leefomgeving. Hier vindt het goede gesprek plaats over participatie en brede betrokkenheid bij nieuwe initiatieven, ook in relatie tot de doorontwikkeling van het nieuwe Planuitwerkingskader (PUK), de positionering en status hiervan om de ambitie ‘De stad maken we met elkaar’ stevig neer te zetten. Voor de ambtelijke ondersteuning hierbij wordt vanaf 2023 € 50.000 per jaar begroot. Toezeggingen bestemmingsplan Schieoevers-Noord (-/- € 174.000) (Moties en toezeggingen) Een uitgebreide toelichting op de diverse toezeggingen voor het bestemmingsplan Schieoevers-Noord is te vinden in de bijlage Stand van zaken moties en toezeggingen. Uit hoofde daarvan wordt voor 2023 incidenteel € 174.000 begroot. Vastgoed: extra huurinkomsten (€ 12.880, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Vanaf 2023 zijn er zowel hogere baten als lasten. Bij de baten gaat het om de indexering van de huurprijzen en bij de lasten om indexering van onderhoudskosten. In totaliteit stijgen zowel de lasten als de baten met €227.000 (structureel). Zie ook programma’s Bereikbare stad en Economie en vastgoed.

Huisvestingsverordening: opkoopbescherming (€ 100.000 in 2024) (Voorjaarsrapportage – Bestaand beleid) In de Huisvestingsverordening zijn verschillende instrumenten opgenomen om de bestaande schaarse woningvoorraad te beschermen. De opkoopbescherming wordt aan het instrumentarium toegevoegd. Het stellen van regels is niet voldoende; deze moeten ook worden gehandhaafd. Hiervoor is extra capaciteit nodig in 2024 (€ 100.000) en 2025 (€ 100.000) voor toezicht en juridische handhaving. Programmakosten Innovatiedistrict Delft (IDD) (-/- € 200.000, budgetneutraal) (reservering IDD) Innovatiedistrict Delft is een van de drie grote ontwikkelopgaven. Het IDD is ook één van de speerpunten uit de lobby “de Kracht van Delfts Blauw Verzilveren”. In 2021 is dit gezamenlijk met de provincie Zuid-Holland opgestart. Medio 2022 is de samenwerking uitgebreid met de Technische Universiteit Delft, de Bedrijvenkring Schieoevers (BKS) en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Gezamenlijk geven we het IDD in Delft verder vorm en inhoud. De verdere ontwikkeling van het IDD vraagt om meerjarig investeren in deze samenwerking door de vijf partijen. Een gezamenlijke werkorganisatie en een uitvoeringsbudget zijn randvoorwaardelijk om het IDD stevig neer te zetten. Alle partners dragen hier naar draagkracht aan bij met middelen en capaciteit.

Voor 2023 wordt € 200.000 incidenteel begroot vanuit de reservering voor IDD. Voor 2024 wordt opnieuw € 200.000 (kwartiermakersfase) voorzien, eveneens vanuit de reservering voor IDD. Het definitieve financiële effect voor 2024 wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Visie en strategie Schieoevers-Zuid (-/- € 250.000, budgetneutraal) Verkenning Vulcanusweg (-/- € 100.000, budgetneutraal) Vervolgonderzoek visie gebied Rotterdamseweg (-/- € 125.000, budgetneutraal) (reservering IDD) Voor deze verkenningen zal een gezamenlijk voorstel worden opgewerkt, waarbij dekking wordt gezocht in de reservering voor IDD. Capaciteit Smart Makers Delft (-/- € 102.000, budgetneutraal) (reservering IDD) Smart Makers Delft (SMD) is een initiatief dat bijdraagt aan het vergroten van kansengelijkheid. Het richt zich op aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt, toename van het aantal praktisch geschoolden in techniek/technologie en trots op vakmensen. Het is belangrijk om in 2023 concrete stappen voorwaarts te zetten rond Smart Makers Delft. Hier zijn nu geen middelen voor beschikbaar. Er is behoefte aan een projectleider die de verbinding met de Educatieve Agenda verder uit gaat werken en de relatie legt met allerlei (deels al bestaande) initiatieven in de stad. Hierbij kijken we specifiek naar activiteiten die in Delft-West landen.

Smart Makers Delft wordt in een nieuwe regiodeal-aanvraag een van de centrale elementen. Voor de tweede helft van 2023 begroten we de kosten voor de projectleider op € 52.000 en

3

extra werkbudget SMD van € 50.000, samen in totaal derhalve € 102.000, te dekken vanuit reservering IDD. Voor 2024 (volledig jaar) voorzien we incidentele kosten van € 104.000 voor de projectleider en € 100.000 voor het extra werkbudget, in totaal derhalve € 204.000, eveneens te dekken vanuit reservering IDD. Het definitieve financiële effect voor 2024 wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Cao 2023 (-/- € 418.013) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 4. Schone en veilige stad Areaaluitbreiding (-/- € 7.000) (Voorjaarsrapportage - Groei van de stad: areaaluitbreiding) In de Programmabegroting 2023-2026 is een stelpost Areaaluitbreiding van de stad opgenomen. Hierbij kijken we naar beheerlasten openbare ruimte en kosten voor de organisatie (toezicht en handhaving, KCC). Jaarlijks actualiseren we het overzicht met als dekking de stelpost (budgetneutraal) (zie ook programma’s Stad en bestuur en Financiën). Beheerplan civiele constructies (-/- € 30.000 in 2025) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) Het beheerplan Civiele constructies is geactualiseerd. In het nieuwe beheerplan zijn kunstwerken Buitenwatersloot, Staalhaven, Nieuwe Haven en Rotterdamseweg opgenomen. Een aantal van deze constructies moet vervangen worden.

Naast de extra civiele constructies, vragen ook de kades en bruggen in de binnenstad blijvend aandacht. Beheerplan wegen (-/- € 15.000 in 2025) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) Het beheerplan Wegen is geactualiseerd en is nu in overeenstemming met het onderhoudsniveau dat met de raad is afgesproken. Daarnaast is gekeken naar de leeftijd van het areaal en zijn op basis daarvan de benodigde vervangingsinvesteringen opgenomen. Uit berekeningen blijkt dat voor het integraal gebiedsgericht werken (van gevel tot gevel vervangen van de openbare ruimte) - en dan specifiek voor de wegen - aanvullende vervangingsgelden nodig zijn. Dit komt door uitgestelde vervangingen en bezuinigingen in het verleden. Ook de wegen in het buitengebied zijn nu onderdeel van het beheerplan. Beheerplan Groen en Water (-/- € 331.000) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) Het beheerplan Groen en Water is geactualiseerd. In de actualisatie is gekeken naar welke werkzaamheden gerealiseerd moeten worden voor het bijbehorende beheerniveau: a) Dagelijks onderhoud (exploitatie) De onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte zijn duurder geworden (op sommige onderdelen 25% stijging sinds aangaan contract). Verder zijn in het kader van de vergroening van de openbare ruimte middelen nodig voor de onderhoudslasten van parkeervakken met grasbetontegels.

b) Groot onderhoud (exploitatie) Naast regulier onderhoud is ook groot ingrijpen in het groen noodzakelijk. Door periodiek in te grijpen verjongen we het groen en behouden we een vitaal areaal. In de Programmabegroting 2023-2026 is € 300.000 gereserveerd voor kleinschalige, groene initiatieven, inclusief initiatieven vanuit bewoners (reserve Openbare ruimte). Met dit budget is nu rekening gehouden. Vanaf 2024 zijn aanvullend middelen benodigd om te vergroenen. We realiseren een groenere openbare ruimte op locaties waar de riolering wordt vervangen en waar we geen integrale projecten uitvoeren. Doel is positieve effecten bereiken op het gebied van hittestress, waterinfiltratie en de gezondheid van onze inwoners. c) Investeringen De toename in het aantal ondergrondse leidingen en bestemmingen maakt dat bomen niet optimaal kunnen uitgroeien. Daarom moeten bomen geleidelijk vervangen worden. We behouden zo het groene karakter van de stad. Diverse bomen in de stad verkeren in een matige conditie. Willen we bomen op de langere termijn behouden, dan moet geïnvesteerd worden in de groeiplaats van zowel nieuwe als bestaande bomen.

4

Er zijn diverse parken in de stad die als ankerpunt waardevol zijn in de wijk, buurt en omgeving. Veel van deze parken hebben te maken met wateroverlast. De kwaliteit van de parken zelf is door gebrek aan onderhoud in de laatste jaren steeds minder geworden. Met behulp van dit budget kan steeds een park opgeknapt worden. (zie ook programma Financiën). CBG Midden-Delfland (-/- € 75.000) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) De gemeentelijke gronden binnen het recreatiegebied Midden-Delfland worden voor de gemeente Delft beheerd door Coöperatief Beheer Groengebieden (CBG) Midden-Delfland. Het bestuur van de CBG heeft besloten dit bedrag te indexeren. Hiertoe is vanaf 2023 structureel € 75.000 per jaar extra te begroten. De verwachting is dat gekeken gaat worden welk areaal bij welke gemeente zit, wat de beheerkosten zijn en wat het gebruik is van het gebied. Mogelijk worden de kosten voor Delft hierdoor hoger. In de diverse beheerplannen was in het verleden onvoldoende aandacht voor de vervanging van de assets in het recreatiegebied. Dit vergt waarschijnlijk een aanvullende bijdrage. Correctie kapitaallasten (€ 73.000 in 2025) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) De beheerplannen worden separaat aan de raad gezonden. Een voordeel bij de beheerplannen Wegen en Groen en water is ontstaan door afschrijvingstermijnen in lijn te brengen met overige gemeenten.

Begraafplaatsen (DLE) (-/- € 10.000 in 2024) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) In de concessieovereenkomst met De Laatste Eer is het vervangen van het areaal niet meegenomen in de businesscase. De gemeente is daardoor nu verantwoordelijk voor het vervangen van de openbare ruimte op de begraafplaatsen. De gemeente neemt dit tot en met 2024 nog op zich, met daaraan gekoppelde kapitaallasten van € 10.000 in 2024 en € 20.000 vanaf 2025. Voor nieuwe vervangingen (vanaf 2025) gaan we het gesprek aan met De Laatste Eer over het alsnog doorberekenen van deze kosten en het verwerken ervan in haar exploitatie(tarieven). Ireneboulevard (-/- € 20.000 in 2024) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) De HTM heeft in 2022 geconstateerd dat er verzakkingen in het spoor zitten dat over de Ireneboulevard loopt. Na inspectie is gebleken dat deze verzakkingen ook in de wegvakken aanwezig zijn en erger worden. Begin 2023 heeft HTM aangegeven dat de verwachting is dat in november 2023 de problemen dusdanig zijn dat er een risico ontstaat voor het berijden van het spoor. Gelet op de urgentie is de verwachting dat de gemeente nog voor eind dit jaar deze verplichting aan zal moeten gaan. Dit vergt een investering van € 500.000 in 2023 voor herstelwerkzaamheden.

Beheerplan Openbare Verlichting (-/- € 320.000) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) Door prijsstijgingen en het verouderde net zijn onderhoudslasten hoger. Ook de stijging van de kapitaallasten en energiekosten zorgt voor extra dagelijks onderhoudslasten. In het beheerplan Openbare verlichting is de vervanging van de spanverlichting in de binnenstad opgenomen. Vervangen van de spanverlichting is nodig, blijkt uit een recente inspectie. Zowel de kabels als de muurankers moeten daarom elke zes maanden gecertificeerd worden. Op sommige locaties in de binnenstad is vanwege de slechte staat verlichting al verwijderd. Voor de vervanging van de spanverlichting in de binnenstad, de hoge energielasten vanuit het oude contract voor 2023 en de structureel hogere onderhoudskosten was nog geen dekking opgenomen in het oude beheerplan. Versterken lokale aanpak radicalisering (SPUK) (€ 150.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) Voor de versterking van de lokale aanpak van radicalisering is voor 2023 (€ 380.000) en 2024 (€ 370.000) een specifieke uitkering toegekend. Tegenover deze inkomsten in de begroting staan ook lasten in 2023 (€ 230.000) en 2024 (€ 220.000). Een voordeel ontstaat door reeds beschikbare dekking voor ureninzet van beleidsmedewerkers.

Het voordeel van tweemaal € 150.000 in 2023 en 2024 wordt ingezet voor de taakstelling van cluster S&V in het herstelplan (zie programma Overhead).

5

Beheerplan Spelen (-/- € 18.000 in 2025) (Voorjaarsrapportage - Beheerplannen) In de afgelopen jaren is gewerkt aan het beheerplan Spelen. Bij het onderhouden van de speeltoestellen in de openbare ruimte is het uitgangspunt dat de speeltoestellen conform het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen veilig zijn. Uit de berekeningen blijkt dat er voor het vervangen van het bestaande areaal aan speeltoestellen aanvullende investeringen nodig zijn. Tekort Avalex (-/- € 200.000) (Voorjaarsrapportage - Woonlasten) Voor 2023 wordt een begrotingstekort voor Avalex van circa € 2,7 miljoen voorzien, op basis van de doorrekening van de indexaties voor 2023. Hierdoor dalen de financiële ratio’s van Avalex onder de gestelde normen. Daarbij verwachten we dat de prijsontwikkelingen als gevolg van de inflatie niet alleen hun effect hebben in 2023, maar ook leiden tot een structureel begrotingstekort vanaf 2023. Uitgangspunt voor de herziene begroting 2023 moet zijn dat het voorziene tekort gedekt wordt. Op basis van het meest noodzakelijke en reële scenario is een bijdrage van Delft van € 200.000 incidenteel voor 2023 benodigd. Woonwagenkamp Lau Mazirel (-/- € 70.000 in 2024) (Voorjaarsrapportage - Jaarplannen) Vanuit de woonvisie wordt onderzocht of uitbreiding van het aantal staanplaatsen voor woonwagens nodig is. Woonwagenkamp Lau Mazirel vraagt de komende jaren aandacht.

Het kamp bestaat uit acht formele standplaatsen en een bedrijventerrein. In het kader van een uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens zoeken we naar extra mogelijkheden voor standplaatsen voor woonwagens. Dit is meegenomen in de woonvisie. Onderzocht moet worden of dat mogelijk is op het bedrijventerrein van Lau Mazirel. Dan komt ook de aanpak van het bedrijventerrein en legalisering van de bedrijven op dat terrein aan de orde, inclusief het onderzoek hoe omgegaan moet worden met de verontreiniging van het terrein. Fase 1 bestaat uit het veilig maken van de woonfunctie van de huidige woonwagens; dit traject wordt naar verwachting in 2023 afgerond. Voor fase 2 zijn aanvullend middelen nodig: uitbreiding woonfunctie, aanpak bedrijventerrein en sanering van het bedrijventerrein. Hiertoe wordt € 70.000 incidenteel voor 2024 begroot, voor 2025 incidenteel € 400.000 en vanaf 2026 € 300.000. Verlagen afvalstoffenheffing (motie toeristenbelasting) (-/- € 304.000) (Voorjaarsrapportage - Woonlasten) De motie ‘Toeristen betalen mee aan Delft’ (4 november 2021) vraagt om de meeropbrengst van de toeristenbelasting in te zetten voor verlaging van de woonlasten van alle Delftenaren. Hiervoor is vanaf 2024 € 304.000 beschikbaar.

De motie ‘Lange termijnperspectief woonlasten’ (10 november 2022) draagt op om recht te doen aan de motie ‘Toeristen betalen mee aan Delft’ en hierbij ook de afvalstoffen- en rioolheffing te betrekken. De afvalstoffenheffing is de meest geschikte belasting voor verlaging van de woonlasten voor alle Delftenaren (zie ook bijlage 5. Visie woonlasten). Cao 2023 (-/- € 819.675) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 5. Gezonde en sociale stad Actieplan Sociaal domein (reserve Sociaal domein) (-/- € 138.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor een nieuwe aanbesteding (‘systeem op de schop’) (€ 395.000), het afschalen van zorg begeleiding (€ 150.000), het creëren van ontmoetingsplekken voor ouderen (€ 40.000), aanpak kostenbeheersing (€ 52.000) en preventieve versterking voorliggend veld (€ 125.000). Tevens is een budgetneutrale verschuiving van inzet voor het actieplan verwerkt (2023: -/- € 900.000, 2024: € 500.000, 2025: € 300.000). Applicatie Aanpak Woonoverlast (-/- € 25.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) De ambitie is de woonoverlast terug te dringen en het recidivegehalte minimaal te laten dalen tot het landelijk gemiddelde.

In de processen woonoverlast en nazorg ex-gedetineerden worden persoonsgegevens verwerkt op een manier die niet conform AVG-wetgeving is. Een DPIA (Data

6

Protection Impact Assessment) op het proces nazorg ex-gedetineerden heeft geleid tot een negatief advies. Het ontbreken van een geschikte applicatie om de gegevens in te verwerken was daarin een belangrijk element. Sindsdien hebben nieuwe wettelijke afspraken ervoor gezorgd dat de hoeveelheid data die met ketenpartners uitgewisseld wordt nog groter is dan voorheen waarmee ook de noodzaak dat zorgvuldig te doen nog urgenter is geworden. Voor nader onderzoek, implementatie en beheer conform wetgeving is voor 2023 € 25.000 begroot. Voor opvolgende jaren wordt voor 2024 € 90.000 en voor 2025 e.v. een structurele reeks van € 30.000 voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Beschermd wonen (€ 1 miljoen) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) Een verwacht voordeel op beschermd wonen zal deels ingezet moeten worden voor doorontwikkeling van de decentralisatie. Daarnaast resteert een voordeel van € 1 miljoen in 2023 en 2024 en € 2 miljoen in 2025. Delft Support (reserve Sociaal domein) (-/- € 70.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor een een pilot Wmo ouderenadviseurs bij dementie.

Delft Support - stijging inhuurkosten (-/- € 132.000) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Verschillende inhuurpartijen verhogen de tarieven in 2023 met 8 tot 11% als gevolg van de inflatie en de krappe arbeidsmarkt. Aan maatregelen om de inhuur omlaag te brengen wordt gewerkt (omzetting inhuur naar vaste contracten, recruitment, structurele projecten om inhuur te verlagen). Het streven van Delft Support is om in 2024 zeker niet meer dan 20% inhuur te hebben. Voor 2023 wordt incidenteel € 132.000 geraamd en voor 2024 e.v. wordt een lager bedrag van structureel € 106.000 geraamd. Delft Support – Toekomstbestendig (-/- € 243.000) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) Mede op basis van onderzoek is naar voren gekomen dat Delft Support extra middelen nodig heeft voor span of control van de managers, bedrijfsvoering en projectmanagement. Voor 2023 wordt hiertoe incidenteel € 243.000 begroot. Voor 2024 e.v. betreft het structureel € 397.000. Autonome groei jeugd (-/- € 600.000 in 2024) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) Voor jeugd is in de Programmabegroting 2023-2026 een aanname gedaan voor verwachte indexatie 2023. Eind 2022 zijn de daadwerkelijke indexaties voor tarieven jeugd en Wmo vastgesteld. Hierbij is gebleken dat de inschatting te laag is geweest.

Daarnaast is op basis van de voorlopige jaarcijfers 2022 een analyse gemaakt met betrekking tot de groei en intensiteit en/of het geprognotiseerde jaarresultaat dat als uitgangspunt diende in de begroting 2023 nog is veranderd. Voor 2024 e.v. wordt structureel € 600.000 begroot voor de autonome groei van kosten. Met eventuele verdere groei houden we via het risicoprofiel in de begroting rekening. Autonome groei Wmo (-/- € 325.000) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) Voor Wmo is in de begroting 2023 een aanname gedaan voor de verwachte indexatie van 2023. Eind 2022 zijn de daadwerkelijke indexaties voor tarieven Wmo vastgesteld. Voor Wmo blijkt er een afwijking in de indexatie van +1,45% ten opzichte van de aannames bij de begroting 2023. Dit betekent dat er vanaf 2023 een verwacht tekort is van € 325.000. Met eventuele verdere groei houden we via het risicoprofiel in de begroting rekening. Juridische advisering sociaal domein (-/- € 40.000) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) De complexiteit (lokaal en regionaal H4/5 en H10) en het aantal juridische vraagstukken in het sociaal domein blijft toenemen. Er zijn veel wetswijzigingen en nieuw beleid, o.a. Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein, wijziging Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en Wet schuldhulpverlening, Opkoopbescherming, Afvoer en opslag inboedels, Kwijtschelding

7

toeslagenaffaire, Wet inburgering, Woonoverlast en Aanpak Fraude In de Zorg. De bezetting en expertise (voor onderwijshuisvesting en wonen) in de eerstelijns juridische advisering is in het sociaal domein – ook in vergelijking met andere domeinen – heel beperkt. Er is minimaal 2 fte uitbreiding nodig en mogelijk moet gekozen worden voor toepassen arbeidsmarkttoelage of tijdelijke oplossingen als inkoop of inhuur. In totaal wordt voor 2023 € 111.000 begroot (half jaar). Voor 2024 e.v. wordt structureel € 222.000 geraamd (zie ook programma Werk en inkomen). Regionaal programma ouderenzorg en Transmuraal maatschappelijk werk (TMW) (-/- € 235.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) De vergrijzing vormt een grote opgave. In het Regionaal programma ouderenzorg wordt in 2023 gestart met een pilot Sociale benadering dementie (SBD), voor het beter ondersteunen van inwoners met dementie en hun mantelzorgers. Doel is opname in het verpleeghuis uitstellen en de kwaliteit van leven verbeteren. Inzet van Delft voor Elkaar creëert de link met en de ondersteuning vanuit het voorliggende sociaal domein. Het multidisciplinair team ouderen (MTO) richt zich op (multi-)problematiek bij ouderen die nog thuis wonen, waarbij huisarts, wijkverpleegkundige met de specialist ouderengeneeskunde samen de juiste oplossing voor de problematiek vinden.

Doel is opname in ziekenhuis en/of verpleeghuis voorkomen. Aansluiting vanuit het sociaal domein door inzet van Delft voor Elkaar en Delft Support (sociaal team) is gewenst, omdat een deel van de oplossing vaak daarin te vinden is. De transmuraal maatschappelijk werker (TMW) maakt de verbinding tussen het Reinier de Graafziekenhuis en sociaal domein. Regelmatig komt het voor dat een patiënt medisch gezien naar huis kan, maar dat er thuis redenen zijn die dat verhinderen. De TMW zorgt ervoor dat problemen in de thuissituatie (sociaal domein) zo opgelost worden dat de patiënt wel naar huis kan. De TMW is een cofinanciering tussen DSW, ziekenhuis en gemeenten. Vanuit Delft was er tot nu toe tijdelijke financiering, nog geen structurele. Voor 2023 e.v. wordt € 235.000 structureel begroot. Voor 2024 e.v. wordt € 235.000 structureel voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Programma Langer en Weer Thuis (reservering Delft-West) (-/- € 430.000, budgetneutraal) (reservering Delft-West) Financiering van Langer en Weer Thuis is de komende jaren nodig, mede gelet op de vergrijzing. Het gaat om inwoners die met zorg langer zelfstandig blijven of weer zelfstandig gaan wonen. Het vereist samenwerking en nieuwe initiatieven tussen zorg- en woonpartners en gemeente.

Vangnet in de buurt is een onderdeel van Langer en Weer Thuis en heeft een structurele financiering nodig. Middelen zijn nodig voor onder meer de inzet van de programmamanager en organiseren van bijeenkomsten. Voor Vangnet in de Buurt is het geld nodig voor de inzet van en coördinatie op zorg-/welzijnspartijen en ruimte voor de huisvesting van Vangnet in de Buurt. Dekking voor de benodigde middelen is beschikbaar vanuit de reservering voor Delft-West. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Cao 2023 (-/- € 167.835) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 6. Samenleven, onderwijs en cultuur Basis op orde welzijnswerk (-/- € 300.000) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Door de prijsstijgingen en het niet toereikend indexeren van de subsidie kan Delft voor Elkaar minder welzijnswerk inzetten. Dit is bovenop de verminderde inzet door de bezuiniging op de subsidie aan Delft voor Elkaar per 2023. Hierdoor komt de basisdienstverlening voor kwetsbare inwoners nog verder onder druk. Om dit te compenseren, is het nodig een reële verhoging van de subsidie structureel toe te passen. Hiertoe wordt vanaf 2023 structureel € 300.000 begroot.

BTW-correctie kosten opdracht beheer welzijnsaccommodaties (-/- € 280.000) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) De opdracht voor sleutelbeheer, coördinatie van beheerders en verhuur van wijkcentra heeft de gemeente gegund aan Sportfondsen Welzijn Delft. Over de dienstverlening wordt ten onrechte door Sportfondsen Welzijn Delft geen BTW in rekening gebracht. Jaarlijks gaat het om een bedrag van €

8

70.000. Daarnaast moet de BTW vanaf 2020 met terugwerkende kracht in rekening gebracht worden. Voor 2023 wordt € 280.000 begroot (inclusief voorgaande jaren). Voor 2024 e.v. wordt structureel € 70.000 per jaar geraamd. Continuïteit kinderboerderijen (-/- € 90.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Door een bezuinigingsopgave is in het verleden besloten de kinderboerderijen op afstand te zetten. Sinds 2015 heeft de gemeente het beheer van de boerderijen overgedragen. De overdracht bestond uit een aflopende transitievergoeding en accounthouderschap om de verzelfstandiging te monitoren. Na enkele jaren zelfstandig gedraaid te hebben, geven de kinderboerderijen aan dat het zonder structurele gemeentelijke bijdrage niet mogelijk is een positieve businesscase te realiseren. Dit wordt onderbouwd door een extern rapport dat in opdracht van de gemeente is opgesteld. Om een positieve businesscase te realiseren, zouden beide kinderboerdijen een structurele jaarlijkse bijdrage nodig hebben van € 90.000 per jaar, waarmee ze een beheerder kunnen aanstellen. Het is nodig de businesscase van beide kinderboerderijen te versterken en de waterspeeltuinen als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving aan te passen. We gaan dit onderzoeken. Voor 2023 wordt nu een overbrugging begroot van incidenteel € 90.000.

Er wordt een nieuwe businesscase opgesteld voor de Programmabegroting 2024-2027 of Kadernota 2024. Motie ‘Geef Delftenaren een podium’ (-/- € 50.000) (Moties en toezeggingen) Met de motie ‘Geef Delftenaren een podium’ (10 november 2022) wordt het college opgedragen het plan van DOK, CANIDREAM, Theater de Veste, Delfts Peil en de VAK voor een ‘meemaakpodium Delft’, gericht op de wijken Buitenhof, Tanthof en Voorhof, te ondersteunen met € 50.000 in 2023. Het Meemaakpodium laat Delftenaren uit de genoemde wijken hun verhaal vertellen op verschillende podia in de stad, zowel in het centrum (OPEN, Theater de Veste) als in de wijken zelf (BuitenGewoon, Abtswoude Bloeit). Er is sprake van cofinanciering vanuit het Fonds Cultuurparticipatie, Fonds 1818 en de organiserende partijen. Matchingsbijdrage filmprojectoren Filmhuis Lumen (-/- € 52.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Lumen kan een subsidieaanvraag doen bij het landelijke Filmfonds voor de vernieuwing van digitale filmprojectoren, als de gemeente een matchingsbijdrage doet. Hiertoe begroten we voor 2023 incidenteel € 52.000. Doorontwikkelen preventie (-/- € 500.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) De zorgvraag in het sociaal domein neemt toe en wordt complexer onder meer als gevolg van de vergrijzing.

We zetten in op het organiseren van meer informele en formele ondersteuning dicht bij de mensen in de wijk waarmee zorgvragen in de toekomst vaker voorkomen kunnen worden. Dit vraagt in ieder geval om meer professionals in de wijk en coördinatie. Dit komt de toegankelijkheid en coherentie van welzijnsaanbod ten goede. Door aan te sluiten bij programma’s zoals het IZA en de Brede SPUK wordt een extra impuls gegeven, dit betreft voornamelijk het repareren van de basis in Delft. Op basis van analyse moet duidelijk worden waar deze opbouwwerkers en jeugdwerkers gaan landen. Op basis van eerste inschatting betekent dit dat een substantieel deel van deze opbouwwerkers en jeugdwerkers in Delft-West zal landen. Voorwaarde voor implementatie is dat opbouwwerkers en jeugdwerkers aansluiten bij informele structuren in de wijk. Door laagdrempelig aanwezig te zijn in de wijk, bekende rolmodellen te gebruiken, meer ondersteuning laagdrempelig aan te bieden willen we de kloof tussen burger en overheid verkleinen. Voor 2023 wordt € 500.000 begroot. Voor 2024 e.v. wordt een structurele reeks van € 1 miljoen voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (-/- € 176.000 in 2025) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs behoeft jaarlijks financiële aanpassing. Het gaat om drie soorten aanpassingen: indexering, fasering en wijzigingen in de opgave. De navolgende wijzigingen in de opgave zijn verwerkt: • toevoeging kinderopvang en aanpassingen voor bewegingsonderwijs in Tanthof • aanpassingen Slauerhofflaan voor groei De Nieuwe Maan

9

• aanpassingen budget voor Kristal, uitbreiding op het dak • 1e inrichting (De Nieuwe Maan, ISD Secondary en Mercurius) De benodigde stichtingskosten zijn geactualiseerd. Dit heeft hogere kapitaallasten van € 176.000 vanaf 2025 tot gevolg. Intensivering Sociaal Beheer (-/- € 60.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Dit betreft een intensivering sociaal beheer op de Van Bleijswyckstraat/Gapph, waar studenten en statushouders samenleven. Na vijf jaar experimenteren en verschillende incidenten is duidelijk geworden dat steviger sociaal beheer nodig is. We gaan incidenteel het beheer intensiveren met een partij die voor de verbinding tussen statushouder en student kan zorgen, deskundigheid bij de studenten kan vergroten en kan toezien op sociale activiteiten. Voor 2023 wordt hiertoe € 60.000 begroot. Voor 2024 wordt incidenteel nog eens € 75.000 voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Vervolg op onderzoek Joods vastgoed (-/- € 100.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Het door de raad gevraagde Delftse archiefonderzoek naar de Verkaufbücher heeft een rapportage over het Joodse vastgoed in en na de Tweede Wereldoorlog opgeleverd. Het verzoek van de raad is te verkennen welke vervolgstappen of welk gebaar mogelijk zijn.

Toegezegd is om met een voorstel te komen met bijbehorende financiële consequenties. Het gaat daarbij mogelijk om vervolgonderzoek rechtsherstel, nabestaandenonderzoek ten behoeve van Stichting Stolpersteine, bewustwordingsprogramma en een gebaar richting Joodse gemeenschap. Voor 2023 wordt € 50.000 begroot. Voor 2024 wordt € 100.000 incidenteel voorzien, via de Programmabegroting 2024-2027. Locatiegebonden kosten nieuwbouw scholen (-/- € 100.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Onderwijswetgeving schrijft voor dat de gemeenteraad normen vaststelt aan de hand waarvan de bedragen voor de toegekende voorzieningen in de huisvesting worden bepaald. Met de verordening onderwijshuisvesting Delft wordt hieraan voldaan, zowel waar het gaat om het te bekostigen m² schooloppervlak als het budget per m² nieuwbouw dat door prijsontwikkelingen jaarlijks wordt geïndexeerd. Naast deze norm is sprake van maatwerk per project voor sloop en bouwrijp maken en extra locatiegebonden bouwkosten. Bijvoorbeeld gevolgen van randvoorwaarden op het gebied van stedenbouw en welstand, krappe bouwkavels, buitengewone bouwplaatskosten, het aansluiten van nieuwbouw op de oudbouw en/of openbare ruimte (zoals verplaatsen parkeerplaatsen en omleggen fietspad). Middelen hiervoor zorgen dat knelpunten vóór de bouw, in samenspraak tussen schoolbestuur en gemeente, opgelost kunnen worden.

Voor 2023 wordt hiertoe € 100.000 incidenteel begroot. Voor 2024 wordt structureel € 100.000 voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Energiekosten maatschappelijke instellingen (-/- € 500.000) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Maatschappelijke organisaties hebben last van de gestegen kosten van energie en kunnen daardoor zelfs in de financiële problemen komen. Met een éénmalige subsidieregeling kunnen maatschappelijke organisaties subsidie krijgen ter dekking van de meerkosten voor gas en elektra in 2022 t.o.v. 2021 (zie Subsidieregeling noodsteun energiekosten Delftse maatschappelijke instellingen, 13 april 2023, zaaknummer 2315184). Overdracht juridisch eigendom Griegstraat 4 (-/- € 61.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Het schoolgebouw aan de Griegstraat 4 is een wissellocatie en in eigendom van de gemeente. De ontwikkeling van het aantal leerlingen is aanleiding om de locatie over te dragen aan de Laurentiusstichting zodat deze locatie samen met Griegstraat 2 kan uitgroeien tot een locatie voor speciaal onderwijs en daghulp. Zodra het schoolgebouw wordt overgedragen, is het schoolbestuur verantwoordelijk voor al het onderhoud.

Dit is de reden dat de gemeente bestaande gebouwen in een nul-situatie overdraagt om te voorkomen dat schoolbesturen met hoge onderhouds- of vervangingskosten worden geconfronteerd. Om het gebouw op dit niveau te krijgen, is een investering van € 300.000 geraamd. Het schoolbestuur heeft niet kunnen reserveren voor het planmatig

10

onderhoud, waarvoor de komende 10 jaar een bedrag van € 61.500 is geraamd. Hierbij is rekening gehouden dat de Laurentiusstichting een deel van de vervanging kan bekostigen uit de vergoeding van het Rijk. Voor 2023 wordt € 61.000 begroot. Voor 2024 e.v. is een structurele reeks van € 76.000 voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Initiatiefvoorstel Ontmoeting in de wijkcentra (reserve Sociaal domein) (-/- € 31.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor het initiatiefvoorstel Ontmoeting in de wijkcentra. Jeugd tijdelijke medior capaciteit (reserve Sociaal domein) (-/- € 78.500, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor tijdelijke medior capaciteit voor jeugdzorg. Prinsenhof uitwerking DO-fase (€ 704.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) In 2022 is een voordeel op de uitgaven gerealiseerd van € 703.509. Dit voordeel heeft voor een deel te maken met de uitwerking van het Voorlopige Ontwerp. De post voor onvoorziene uitgaven werd niet aangesproken en diverse advies- en architectenkosten die niet in 2022 zijn gerealiseerd, zullen in 2023 worden gemaakt (samen € 565.634).

Het voordeel is verder te verklaren doordat de uitwerkingsfase van het Definitief Ontwerp (DO) later startte dan voorzien. Dit leidde tot een onderbesteding van € 137.875. Ook deze uitgaven staan gepland voor 2023. De geplande onttrekking aan de reserve Prinsenhof wordt daarom in 2023 verhoogd met € 704.000. Dit betreft een verschuiving in de tijd via de reserve (zie ook programma Financiën) Motie ‘Sterke lokale media’ (-/- € 100.000) (Moties en toezeggingen) Op basis van de motie ‘Sterke Lokale Media’ ontvangt Omroep Delft in 2023 een bedrag van € 100.000 extra subsidie. In aanloop naar de stelselwijziging voor de lokale media per 2025 (waarna de lokale media vanuit het Rijk zullen worden bekostigd), geldt 2024 nog als overgangsjaar. In 2024 heeft Omroep Delft nog behoefte aan aanvullende financiering om de taken met betrekking tot een Lokaal Toereikend Media Aanbod te kunnen uitvoeren of dit in gang te kunnen zetten. Wij verwachten wel dat de omroep in 2023 meer structurele eigen inkomsten moet kunnen genereren (onder andere uit reclame-inkomsten), waardoor niet het hele bedrag van € 100.000 wederom hoeft te worden ingezet. Voor 2023 begroten we € 100.000. Voor 2024 is nog eenmalig € 75.000 voorzien. Dit laatste bedrag komt vanuit de impuls voor cultuur (zie nieuw beleid: Economische en bruisende stad); dat wordt meegenomen in de programmabegroting 2024.

Toekomstbestendige infrastructuur aan huisartsenzorg (-/- € 50.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) De huisartsenzorg staat landelijk en in Delft onder druk. Voor de huidige stad is op locaties een tekort aan huisartsenpraktijken. De beoogde groei van Delft maakt dit tekort alleen maar groter. Dit blijkt onder meer uit het externe adviesrapport “Referentienormen voor Maatschappelijke Voorzieningen” én signalen van de huisartsen zelf. Onderzoek is nodig om in overleg met de huisartsen te kijken hoe de infrastructuur voor huisartsenzorg in Delft toekomstbestendig gemaakt kan worden, zodat deze infrastructuur voor langere termijn voldoende aansluit bij de vraag vanuit de samenleving. Voor 2023 wordt € 50.000 geraamd. Voor 2024 wordt nog eens € 50.000 incidenteel voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Toekomst Zwembad Kerkpolder (-/- € 50.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Het huidige Zwembad Kerkpolder is verhuurd aan Sportfondsen Kerkpolder. Rond 2030 zijn aanzienlijke investeringen nodig in beheer en onderhoud. We doen onderzoek naar de toekomstscenario’s: grootschalige renovatie of vervangende nieuwbouw. In de overeenkomsten met Sportfondsen is opgenomen dat de gemeente vóór 1 september 2024 een besluit neemt over de toekomst van Zwembad Kerkpolder.

Ook is de raad toegezegd daarbij de haalbaarheid en

11

wenselijkheid van buitenzwemvoorzieningen te betrekken bij het toekomstperspectief. Voor 2023 wordt € 50.000 begroot. Voor 2024 en 2025 wordt € 100.000 incidenteel per jaar voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Verkenning aankoop Julianalaan voor huisvesting van Mercurius College (-/- € 30.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Het Mercurius College start met 300 leerlingen in schooljaar 2023-2024 in een tijdelijke voorziening (kantoorpand Karrepad en basisschool in Tanthof). Voor de korte/middellange termijn is een optie de aankoop van een pand aan de Marlotlaan. Een volwaardige school die voldoet aan de stichtingsnorm heeft recht op circa 5.500 m² bvo (bruto vloeroppervlak). Ruimte voor schoolplein, sportveld, sportzaal en fietsenstalling komt daar nog bij. Voor de lange termijn willen we verkennen of het onderwijsgebouw aan de Julianalaan hier een oplossing voor kan bieden. Gezien de spreiding van het onderwijs is dit een geschikte locatie, ook in combinatie met het gebruiken van voorzieningen voor het bewegingsonderwijs van de TU Delft. Voor 2023 wordt incidenteel € 30.000 voor de onderzoekskosten begroot. Hiermee is een weloverwogen besluit te nemen of aankoop haalbaar en realistisch is.

Motie ‘Onderzoek Zon op dak bij Delftse Scholen’ (-/- € 10.000) (Moties en toezeggingen) Voor uitvoering van de motie wordt in 2023 incidenteel € 10.000 begroot. Voor 2024 en 2025 wordt incidenteel respectievelijk € 50.000 en € 20.000 per jaar voorzien. Zie voor een nadere toelichting de separate bijlage Stand van zaken moties en toezeggingen. Cultuur capaciteit (-/- € 45.000, budgetneutraal) (reservering Delft-West) De culturele infrastructuur moet passen bij Delft, ook in de toekomst. Er zijn veel opgaves op het gebied van een toekomstbestendige (fysieke) culturele infrastructuur, cultuur in gebiedsontwikkelingen en een goede aansluiting van het cultuurbeleid op de maatschappelijke opgaven van de stad. De uitvoering, begeleiding en coördinatie daarvan vraagt extra capaciteit. Met een incidentele impuls vanuit de reservering voor Delft-West voor 2023 (€ 45.000) en 2024 (€ 91.000) is het mogelijk om uitvoeringen te starten en te versnellen, zoals cultuur in de wijken. Het financiële effect voor 2024 wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027.

Capaciteit Inclusie, emancipatie en anti-discriminatie (-/- € 52.000, budgetneutraal) (reservering Delft-West) In het bestuurlijk accent Delft Kansrijk voor Iedereen staat dat Delft een welkom thuis moet zijn voor iedereen, waar iedereen kan meedoen en zichzelf kan zijn, ongeacht afkomst, gender, seksuele gerichtheid, overtuiging of beperking. We geven hier samen met de stad en onze partners invulling aan, onder andere via de Lokale Inclusie Agenda en de uitkomsten van het onderzoek naar het Delftse Slavernijverleden. Voor 2023 wordt € 52.000 begroot, te dekken vanuit de reservering voor Delft-West. Voor 2024 is incidenteel € 104.000 voorzien, eveneens vanuit de reservering voor Delft-West. Het financiële effect voor 2024 wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Stimuleren sporten, spelen, bewegen in de openbare ruimte (-/- € 50.000, budgetneutraal) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) In de sport- en beweegparticipatie is al jaren een trend zichtbaar dat steeds meer mensen vaker sporten en bewegen in de openbare ruimte. De coronacrisis heeft het belang van de openbare ruimte verder onderstreept. Niet alleen om te sporten en te bewegen, maar ook als plek om te spelen, te recreëren en te ontmoeten. Om dit beter te faciliteren moet de openbare ruimte anders ingericht worden. In 2023 doet de gemeente onderzoek naar welke maatregelen nodig zijn.

In januari 2023 heeft het college de raad toegezegd het thema Urban Sports hierbij te betrekken en inzichtelijk te maken welke maatregelen nodig zijn om Urban Sports goed te faciliteren in Delft. Voor 2023 wordt € 50.000 begroot, ten laste van de reservering voor Delft-West. Voor 2024 wordt nog eens € 50.000 incidenteel ten laste van de reservering voor Delft-West voorzien; het financiële effect wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Geluidsonderzoek OPEN (reserve VAK) (-/- € 31.000, budgetneutraal) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten)

12

Aangezien omwonenden nog geluidsoverlast ervaren, is verdere verkenning nodig naar de problemen, oplossingsrichtingen en mogelijke maatregelen. Voor 2023 wordt hiertoe budgetneutraal € 31.000 begroot, met dekking via een onttrekking uit de reserve VAK/DOK (zie ook programma Financiën). De reserve is ingesteld om frictiekosten te dekken vanuit de verbouwing. Hier vallen ook kosten voor het oplossen van de akoestische problematiek onder. Hierna is de reserve ‘uitgeput’ en is deze op te heffen. DOK en VAK komen met een concreet voorstel voor vervolgstappen in het verlengde van al uitgevoerd onderzoek. Cao 2023 (-/- € 545.767) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 7. Werk en inkomen Bewindvoering (reserve Sociaal domein) (-/- € 133.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor bewindvoering. Menselijke maat in bijstandswetgeving (-/-€ 100.000) (Voorjaarsrapportage - Jaarplannen) In de sociale wetgeving is een aantal wetswijzigingen aangekondigd. De tendens is dat de uitvoeringspraktijk meer oog moet hebben voor de menselijke maat, meer de persoonlijke situatie moet kunnen afwegen en minder uitgegaan wordt van ‘zelfredzaamheid’.

Een meer persoonlijke individuele afweging kost logischerwijs meer uitvoeringscapaciteit dan gestandaardiseerde uitvoeringsprocessen. Binnen deze manier van werken is een meer volwassen organisatie nodig, die kritische terugkoppeling kan verzorgen richting bijvoorbeeld de beleidsafdeling; dat vereist meer van de medewerker, in kennis, maar ook in tijdsinvestering en opleiding. Voor 2023 wordt € 100.000 begroot en vanaf 2024 € 200.000. Autonome ontwikkeling BUIG-budget (-/- € 3,5 miljoen) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) Een recente aanpassing zorgt voor een verlaging van het BUIG-budget dat de gemeente ontvangt van het Rijk. Zo is de maatstaf ‘Werken onder niveau’ toegevoegd. Deze maatstaf meet hoeveel hoogopgeleiden laaggeschoold werk ‘inpikken’. Dit pakt voor landelijke gebieden gunstiger uit dan voor de steden in de Randstad. Dit leidt tot een verwachte verlaging van het BUIG-budget met € 3,5 miljoen (structureel). Energietoeslag lage inkomens (-/- € 13,981 miljoen, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Voor de energietoeslag lage inkomens resteert van het budget voor 2022 € 2,8 miljoen (zie Jaarstukken 2022). Daarnaast is vorig jaar door het Rijk reeds € 5,181 miljoen uitgekeerd voor de toeslag in 2023. In de meicirculaire volgt nog een aanvulling van circa € 6 miljoen.

Het volledige bedrag is beschikbaar voor toekenning van toeslagen in 2023 (zie ook programma Financiën). Flexwoningen Mozartlaan (-/- € 130.000 in 2024, budgetneutraal) (Nieuw beleid - Investeringen) De raad heeft een investering van € 8 miljoen beschikbaar gesteld voor de aanschaf en plaatsing van de flexwoningen aan de Mozartlaan 664, bedoeld voor de huisvesting van Oekraïense ontheemden. Inmiddels zijn ook de overige investeringskosten in beeld voor aanvullende kosten, aanschaf woningen, openbare ruimte en sanering kunstgrasveld (€ 2,6 miljoen). Hiervoor komt dekking van het Rijk (transitievergoeding en regleing opvang ontheemden Oekraïne). Financiële ondersteuning bij aanvaarding werk (-/- € 400.000) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) Parttime werk met aanvullende bijstand en uitstroom naar werk vanuit de bijstand gaat gepaard met onzekerheid en spanning bij inwoners over de veranderende inkomsten. Regelmatig ontstaan er financiële problemen. Door meer dienstverlening te bieden aan deze groep en een maatwerkbudget in te kunnen zetten om de financiële problemen aan de start van het werk op te vangen, zorgen we ervoor dat inwoners minder stress en onzekerheid ervaren, de stap naar werk dúrven te zetten en minder snel in de financiële problemen komen. Meer inwoners in de bijstand zullen hierdoor de stap

13

naar (parttime) werk durven zetten en daardoor uitstromen uit de bijstand. Hiervoor wordt een pilot gestart voor twee jaar met twee consulenten en een budget ter financiële ondersteuning van en voor inwoners die onlangs zijn uitgestroomd. Naar verwachting stijgt hiermee de uitstroom van inwoners uit de bijstand, hetgeen een positief effect heeft op het gemeentelijk BUIG-budget. Groei JPF, normbedragen bijzondere bijstand, verhogen gemeentepolis en bijzondere bijstand SMI en Budgethulp (-/- € 780.000) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Zoals gemeld bij de Najaarsrapportage 2022 is het beroep op bijzondere bijstand de afgelopen tijd toegenomen doordat steeds meer mensen in financiële problemen komen. Het gaat met name om groter beroep op budgethulp en om meer toekennen sociaal medische indicaties, waarbij gemeentes een tegemoetkoming kunnen verstrekken voor kinderopvang. Een nog voortdurende stijging van het beroep op de bijzondere bijstand (budgethulp en sociaal medische indicaties) lijkt door de inflatie voor 2023 en 2024 vast te staan. Verder is sprake van noodzakelijke aanpassing van de gemeentelijke bijdrage van gemeentepolissen, in lijn met andere gemeenten. Daarnaast stijgen normbedragen bijzondere bijstand en door de gestegen prijzen is sprake van kostenstijgingen voor jongerenperspectieffonds (JPF).

Juridische advisering sociaal domein (-/- € 71.000) (Voorjaarsrapportage - Sociaal domein) De complexiteit (lokaal en regionaal H4/5 en H10) en het aantal juridische vraagstukken in het sociaal domein blijft toenemen. Er zijn veel wetswijzigingen en nieuw beleid, o.a. Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein, wijziging Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en Wet schuldhulpverlening, Opkoopbescherming, Afvoer en opslag inboedels, Kwijtschelding toeslagenaffaire, Wet inburgering, Woonoverlast en Aanpak Fraude In de Zorg. De bezetting en expertise (voor onderwijshuisvesting en wonen) in de eerstelijns juridische advisering is in het sociaal domein – ook in vergelijking met andere domeinen – heel beperkt. Er is minimaal 2 fte uitbreiding nodig en mogelijk moet gekozen worden voor toepassen arbeidsmarkttoelage of tijdelijke oplossingen als inkoop of inhuur. In totaal wordt voor 2023 € 111.000 begroot (half jaar). Voor 2024 e.v. wordt structureel € 222.000 geraamd (zie ook programma Gezonde en sociale stad). Loonkostensubsidie BUIG (reserve Sociaal domein) (-/- € 600.000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor loonkostensubsidie BUIG.

mBC doorlopende begeleiding Werkse! (reserve Sociaal domein) (-/- € 82000, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Sociaal domein) Uit de reserve Sociaal domein worden middelen onttrokken voor mBC doorlopende begeleiding Werkse!. Werkse! – cao en huur (-/- € 656.000) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Werkse! bestaat onder meer uit een gemeentelijke deel waarin ambtenaren de gemeente-cao volgen. De afspraak is dat de gemeente de kosten van de salarisstijging door de nieuwe cao vergoedt aan Werkse!. De recente cao voor de gemeente betekent een stijging van salarislasten boven de begroting van Werkse! van € 605.000. Deze kosten zijn onvermijdelijk. Daarnaast is sprake van de verhoging van huren van gemeentelijk vastgoed met 8% (eind december 2022). Werkse! heeft, conform de gemeentelijke kaders in haar begroting rekening gehouden met een indexatie van 3,3%. Ter compensatie van de huurverhoging is € 51.000 vereist. Ten slotte is het minimumloon, wat voor veel medewerkers van Werkse! geldt, met 10% gestegen conform landelijke wetgeving. Naar verwachting wordt dit door het Rijk vergoed, vandaar dat vooralsnog hier geen financieel effect uit verwacht wordt. De onvermijdelijke lasten van in totaal € 656.000 worden vanaf 2023 structureel begroot.

Cao 2023 (-/- € 432.594) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 8. Economie en vastgoed

14

Vastgoed: extra huurinkomsten (-/- € 15.720, budgetneutraal) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Vanaf 2023 zijn er zowel hogere baten als lasten. Bij de baten gaat het om de indexering van de huurprijzen en bij de lasten om indexering van onderhoudskosten. In totaliteit stijgen zowel de lasten als de baten met €227.000 (structureel). Zie ook programma’s Bereikbare stad en Goed wonen. Formatieuitbreiding Horeca en Evenementen (-/- € 45.000) (Nieuw beleid – Bestuurlijke prioriteiten) Voor een bruisende stad leveren we extra inzet om initiatieven van (culturele) evenementen te stimuleren en mogelijk te maken. Het doel is in de binnenstad een prettige en levendige mix van horeca, winkels en cultuur te creëren. Wij merken dat de vraag verder toeneemt. Om dit aan te kunnen, is tijdelijk extra personele inzet nodig. Voor de tweede helft van 2023 wordt incidenteel € 45.000 begroot. Voor 2024 en 2025 wordt per jaar incidenteel € 91.000 voorzien. Het definitieve financiële effect voor 2024 e.v. wordt betrokken bij de Programmabegroting 2024-2027. Evenementen (-/- € 150.000 in 2024) (Voorjaarsrapportage - Nominale ontwikkeling) Het evenementenaanbod in Delft staat aanzienlijk onder druk.

In het coalitieakkoord is voor 2023 een incidentele impuls beschikbaar gemaakt zodat bestaande evenementen het hoofd boven water kunnen houden en om ruimte te bieden voor nieuwe evenementen, verspreid door de stad. Inmiddels is gebleken dat alle evenementen last hebben van stijgende kosten en hun begroting niet rond krijgen. De extra middelen voor 2023 worden dan ook verdeeld over alle bestaande (meerjarige) evenementen. Het gaat om een extra bedrag van 30% van de beschikte subsidie per evenement. Ons maximale bedrag aan subsidie voor evenementen is € 40.000 per evenement. We beschikken dus in 2023 maximaal en vooralsnog eenmalig over € 12.000 extra per evenement (of zoveel minder als dat het subsidiebedrag is). Dit blijft voor de komende jaren noodzakelijk om het evenementenaanbod op peil te houden. Het incidenteel ter beschikking gestelde bedrag van € 150.000 wordt daarom structureel begroot. In 2023 wordt gewerkt aan een visie op evenementen, waarin keuzes worden voorgelegd voor de komende jaren. Knelpunten Onderhoud Vastgoedbedrijf (VGB) (-/- € 422.000) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) Vanuit noodzakelijk onderhoud is sprake van extra kosten in 2023 van incidenteel € 445.000. Verder heeft de gemeente subsidie gekregen voor het uitvoeren van onderhoud.

In totaal gaat het om een bedrag van € 254.000, waarvan € 115.164 als additionele cofinanciering wordt ingezet voor het project Prinsenhof. Een bedrag van € 138.836 wordt over een periode van 6 jaar ontvangen. Het bedrag van € 23.139 is al verwerkt in de Jaarstukken 2022. De baten voor de overige vijf jaren van € 23.000 per jaar worden nu in de begroting verwerkt. Voorbereidingskrediet herhuisvesting Erfgoed (-/- € 90.000) (Nieuw beleid - Investeringen) Het vakgebied Archeologie en Monumentenzorg van Erfgoed is nu gehuisvest op de Kluizenaarsbocht 7t. De huurovereenkomst loopt af per 9 oktober 2026 en kan niet meer verlengd worden. Daarom moeten we zoeken naar vervangende huisvesting voor zowel kantoorruimte als depot. Dit moet bijdragen aan de dienstverleningsambities, duurzaam en toegankelijk zijn en daarnaast meer zichtbaar en bruikbaar voor een breder publiek, zoals monumenteneigenaren, onderzoek en onderwijs, culturele organisaties, verenigingen, bedrijven en toeristen. Daarnaast wordt bekeken of huidige beschikbare panden (waaronder het stadskantoor) kunnen worden ingezet. We bereiden ons voor op een mogelijke investering in passende, duurzame bedrijfsruimte die voldoet aan de wettelijke en kwaliteitseisen voor de gemeentelijke afdeling die beschikt over omvangrijke en unieke collecties. Voor 2023 wordt incidenteel € 90.000 begroot.

Actief werken aan de stad (-/- € 150.000, budgetneutraal) (reservering IDD) Actief werken aan de stad betekent enerzijds gericht onroerend goed verwerven voor concrete doelen en anderzijds strategisch onroerend goed verwerven voor de langere termijn als zich kansen voordoen. 15.000 nieuwe woningen, extra bedrijvigheid en groei van voorzieningen (van maatschappelijk tot cultureel en onderwijs) op de juiste plaats en op de juiste termijn betekent goed willen sturen en kansen kunnen grijpen. Het gebrek aan bedrijfsruimte is de grootste rem op de

15

verdere groei van de Delftse economie. Aangezien de markt deze ruimtes niet uit eigen wens realiseert, is een publieke rol nodig om wél voldoende betaalbare bedrijfsruimte te realiseren in Delft. Het programma Betaalbare bedrijfsruimte wordt hier in 2023 voor opgesteld. Voor uitvoering van dit programma is aanvullende capaciteit nodig voor programmasturing en een bedrijvenloods. Dit is een uitbreiding op accountmanagement om de verbinding te leggen tussen vraag en aanbod van bedrijfsruimte. Voor 2023 wordt incidenteel € 150.000 begroot, vanuit de reservering voor het Innovatiedistrict Delft (IDD). Het vervolg wordt betrokken volgende cyclusdocumenten (Programmabegroting 2024 of Kadernota 2024). Cao 2023 (-/- € 233.319) (Voorjaarsrapportage – Nominale ontwikkeling) Bij alle begrotingsprogramma’s is het financiële effect van de nieuwe cao verwerkt. 9. Stad en bestuur Dienstverlening (-/- € 100.000) (Voorjaarsrapportage - Bestaand beleid) Voor Delftenaren is het belangrijk dat we onze dienstverlening op orde hebben en houden. Ook voor wie de gemeente minder makkelijk vindt. In de Programmabegroting 2023-2026 staat dat we de visie op de gemeentelijke dienstverlening herijken. De behoeften zijn heel verschillend: standaarddienstverlening is niet voor iedereen geschikt en niet iedereen kan gebruik maken van digitale kanalen.