Document · PDF

Beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict (Gecorrigeerde versie)

Raadsvergadering 4 april 2023, gemeente DelftBij agendapunt: Voorstel van het college aan de raad inzake Beeldkwaliteitsplan Kabeldistrict (nr. 2310122) en College van B&W - Gelatinebrug – stand van zaken (nr. 2310129)13.736 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kabel District Delft maart 2023

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Introductie Schieoevers Noord De transformatie van bedrijventerrein Schieoevers Noord naar stedelijk gebied is in volle gang. Het is een geleidelijk en langjarig proces. De gemeente Delft heeft hiervoor het Ontwikkelplan (OP) Schieoevers Noord en een MER opgesteld die in 2019 zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Het Ruimtelijk Kwaliteitskader (RKK) volgde het OP, om te kunnen sturen op een stedelijke identiteit en ruimtelijke samenhang, zowel binnen Schieoevers Noord als in relatie tot de rest van de stad. Het RKK is in 2021 vastgesteld.

Kabeldistrict Kabeldistrict is een deelgebied binnen Schieoevers Noord. In 2018 zijn Amvest en Kondor Wessels Vastgoed de samenwerking Kabeldistrict aangegaan en hebben zij het complex van de voormalige Nederlandse kabelfabriek aangekocht. Op deze locatie wordt nu een nieuw ondernemend werk- en woonmilieu aan Delft toegevoegd. Met respect voor locatie, mens en natuur alsook de geschiedenis van de karakteristieke NKF-hallen, wordt hier het Kabeldistrict gerealiseerd. Ontwikkelcombinatie Kabeldistrict heeft in afstemming met gemeente Delft een Stedenbouwkundig Plan (SP) opgesteld, dat juni 2022 is afgerond.

Beeldkwaliteitsplan Met het Beeldkwaliteitsplan (BKP) wordt gestuurd op een uitstraling die past bij het specifieke karakter van Kabeldistrict. Het BKP is stimulerend en richtinggevend voor ontwerpers én ontwikkelaars. Samen met het Stedenbouwkundig Plan (SP) en het Ontwikkelkader Openbare Ruimte (OOR) is het BKP het vertrekpunt voor de ontwerpopgave van stedenbouw, architectuur, buitenruimte en programma.

Maquette Kabeldistrict -Studio Faber, Mei architects and planners-

Het BKP dient de ontwerpopgave in het plangebied van Kabeldistrict, niet daarbuiten. Tegelijkertijd zal Kabeldistrict zich verankeren in Delft door aan te sluiten op de omgeving zoals omschreven in het RKK.

Het BKP wordt ondersteund met de Cultuurhistorische Verkenning (CV) ‘Kroniek van het Kabeldistrict’ afgerond in december 2022. Voor de kabelfabriek is kleurhistorisch onderzoek uitgevoerd, waarvan de rapportage november 2022 is opgeleverd.

Leeswijzer Het Beeldkwaliteitsplan bestaat uit drie delen. p4-9 Achterliggende documenten Hier wordt beknopt verwezen naar de drie relevante, eerder opgestelde documenten: →→ Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers Noord →→ Stedenbouwkundig Plan Kabeldistrict →→ Cultuurhistorische Verkenning

p10-21 Plan Kabeldistrict Hier worden de essentiële kenmerken, hoofdstructuur en kernwaarden van het Kabeldistrict uitgelicht: →→ In historisch perspectief →→ Van kabelfabriek naar Kabeldistrict →→ Hoofdstructuur →→ Verankerd in Delft →→ Samenhang en gebiedsidentiteit →→ Het karakter van de Maakstad

p22-71 Sturing op Beeldkwaliteit Om het gewenste karakter van de Maakstad te bereiken in de beeldkwaliteit zijn 18 sturende principes geformuleerd, toegelicht en in beeld gebracht. Met een bijbehorend ontwikkel- en ontwerpproces wordt samen met de stad naar het optimaal eindresultaat toegewerkt.

re catie, isen

Plint

min. 4,5 m.

selijke

Incidentele uitzondering op zonehoogte. In verschillende zones wordt incidenteel een bouwhoogte toegestaan van bebouwing die afwijkt van de zonehoogte. Beoogd wordt de opspanning van hoogbouw over het gehele plangebied te sturen. De exacte positie en uitwerking van uitzonderingen wordt zwaar beoordeeld door het Kwaliteitsteam.

Historischstad

2.6

MAAKSTAD MILIEUS

Modernestad

Kennisstad

van Jesse Kerk

72m 72m

De MaakSTAD Schieoevers is een groot gemengd stedelijk gebied van circa 75 hectare. Binnen dit gebied bestaan delen met verschillende Industriestad karakteristieken. Hoewel overal een mix van functies wordt met gerealiseerd, is er een diversiteit in de mate Stadsbeelden kenmerkende hoogbouw Stadsbeelden met kenmerkende hoogbouw van Kwaliteitskader menging, deSchieoevers programmering, functiesamenstelling Noord-Ruimtelijk en bebouwingsdichtheid en toegestane maximale bouwhoogte. Bovendien zijn er binnen het gebied waardevolle specifieke karakteristieken die aanleiding geven om de ruimtelijke kenmerken van gebied tot gebied onderscheidend te maken.

2.6

Er worden zes specifieke en onderscheidende MaakSTAD milieus gehanteerd, die allen beschouwd worden als gemengde woon/werkomgevingen. Per MaakSTAD milieu zijn doelstellingen geformuleerd. Aan de hand van ontwerpprincipes worden richtlijnen opgesteld voor het organisatieprincipe, het publieke domein, groen, het bebouwingsensemble en voor hoogbouw. Interpretatie van de richtlijnen is mogelijk en er kan van worden afgeweken als het beoogde resultaat ook beargumenteerd op andere wijze behaald kan worden.

MAAKSTAD MILIEUS

III

Zes onderscheidende milieus: De MaakSTAD Schieoevers is een grootMaakSTAD gemengd Er worden zes specifieke en onderscheidende stedelijk gebied van circa 75 hectare. Binnen MaakSTAD milieus gehanteerd, die allen beschouwd dit gebied bestaan delen met verschillende worden als gemengde woon/werkomgevingen. karakteristieken. Hoewel overal een mix van functies Per MaakSTAD milieu zijn doelstellingen geformuleerd. wordt gerealiseerd, is er een diversiteit in de mate Aan de hand van ontwerpprincipes worden richtlijnen Bouwhoogte vanprojectgrens menging, de programmering, functiesamenstelling opgesteld voor het organisatieprincipe, het publieke en tunnel bebouwingsdichtheid en toegestane maximale domein, groen, het bebouwingsensemble en voor verbinding tunnel verbinding bouwhoogte. Bovendien zijn er binnen het gebied hoogbouw. Interpretatie van de richtlijnen is mogelijk tunnel verbinding (potentie) waardevolle specifieke karakteristieken die aanleiding en er kan van worden afgeweken als het beoogde Zonehoogte en max. bouwhoogte Bouwhoogte geven om de ruimtelijke kenmerken van gebied tot resultaat ook beargumenteerd op andere wijze < 95 meter gebied behaald kan worden. < 70 meteronderscheidend te maken.

I. II. III. IV. V. VI.

< 30 meter

Stationskwartier Schiehallen Zuid Schiehallen Midden Schiehallen Noord Schieveld Spoorstrook

projectgrens

tunnel verbinding tunnel verbinding

tunnel verbinding (potentie)

< 15 meter

Zonehoogte en max. bouwhoogte

# indicatieve locatie voor gebouwen waar een uitzondering op de bouwhoogte ten opzichte van de zonehoogte wordt toegestaan. Maximale hoogte weergegeven: # m.

Bouwhoogte SCHIEOEVERS NOORD 61 -Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers NoordZes onderscheidende MaakSTAD milieus:

I. II. III. IV. V. VI.

Stationskwartier Schiehallen Zuid Schiehallen Midden Schiehallen Noord Schieveld Spoorstrook

Voorbeelduitwerking Maakstad Milieus -Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers Noord-

Voorbeelduitwerking MaakSTAD milieus

Kabeldistrict Delft

Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers Noord

DELFT CITY TYPES

en op nt is de

Beeldkwaliteitsplan

< 95 meter < 70 meter < 30 meter < 15 meter

# indicatieve locatie voor gebouwen waar een uitzondering op de bouwhoogte ten opzichte van de zonehoogte wordt toegestaan. Maximale hoogte weergegeven: # m.

Ruimtelijk Raamwerk V Schieoevers Noord-Ruimtelijk Kwaliteitskader III

SCHIEOEVERS NOORD

Het Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers Noord dient als middel om de belangrijkste onderwerpen met betrekking tot de ruimtelijke kwaliteit van het gebied te kunnen borgen. Het gaat daarbij om de beeldkwaliteit en het karakter van het gebied, de menselijke maat en schaal in relatie tot bebouwing en hoogbouw, en een prettig leefklimaat in de openbare ruimte. Daarmee geeft het Ruimtelijk Kwaliteitskader houvast, is het richtinggevend en dient het als inspiratiebron.

DNA Maakstad Schieoevers Er zijn negen principes die vanuit het DNA van de Maakstad ten grondslag liggen aan de gebiedstransformatie Schieoevers Noord: 1. Geef vorm aan de Maakstad 2. Schie en oevers centraal 3. Vervlochten met zijn omgeving 4. Industrieel, rauw & ruw 5. Verankerd op zijn plek 6. Bouwensembles voor een levendige stad 7. Uitnodigende buitenruimte 8. Duurzaam natuurlijk 9. Ruimte laten voor verrassing

Ruimtelijk Raamwerk Schieoevers Noord kenmerkt zich door een aantal lange lijnen in noord-zuid- en oost-westrichting. Daarmee wordt het gebied vervlochten met het bestaande stedelijke weefsel van Delft. De onderliggende landschapsstructuur vormt de basis voor een robuust ruimtelijk raamwerk. In Kabeldistrict lopen drie lange lijnen van Schieoevers Noord die in het Ruimtelijk Raamwerk zijn vastgelegd:

Schiepark - Sfeer van industrieel stadspark Het Schiepark is dé centrale openbare ruimte van de Maakstad Schieoevers. Het stadspark met een sterk industrieel karakter strekt zich uit over de volle lengte van Schieoevers Noord en verbindt beide oevers met de Schie. Als ‘open ruimte’ vormt het een belangrijk ruimtelijk tegenwicht voor de compact bebouwde gebieden en als onderdeel van de groenblauwe structuur heeft het park een belangrijke rol voor ecologie en klimaatadaptatie. In het RKK zijn hiervoor acht ontwerpuitgangspunten geformuleerd.

Hartlijn - Sfeer van reeks pleinruimtes De hartlijn bestaat uit een reeks van pleinruimtes gelegen in het hart van Schieoevers, tussen de Schie en het spoor. De pleinen vormen brandpunten in het stedelijk weefsel, dat bestaat uit een stratenpatroon gebaseerd op een onregelmatig raster. Het zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten en tegenkomen. Hier is ruimte voor een terras, een bankje in de zon of een tijdelijke buitenwerkplek. Ook bieden de pleinruimtes mogelijkheden voor tijdelijke evenementen, zoals een straattheater of een markt. Schielaan - Sfeer van continue stadslaan De nieuwe Schielaan (projectnaam Spoorlaan) krijgt het karakter van een heldere, stedelijke laan. Ingericht met aandacht voor de continuïteit in uitstraling over de volledige lengte. Begeleid door een robuuste boomstructuur wordt de weg een ware stadslaan. Het profiel kent twee zones. Het ene deel is ingericht op een soepele verkeersafwikkeling, het andere deel biedt ruimte voor verschillende verkeersdeelnemers, -stromen en (logistieke) activiteiten. Deze brede ruimte wordt ontworpen als ‘shared space’ en draagt zo bij aan een interactieve relatie tussen programma’s in de plinten en de aansluitende buitenruimte.

Beeldkwaliteit en bouwregels Voor Maakstad zijn kaderstellende regels gedefinieerd ten aanzien van de stad op ooghoogte, beeldkwaliteit, opbouw van volumes, maatvoering van gebouwen en openbare ruimte. Stadsbeeld Als stadsbeeld in Delft onderscheidt de Maakstad zich van de historische stad, de moderne stad en de kennisstad. Passend bij de transformatie van industriestad naar Maakstad zal de sfeer van het gebied “industrieel, ruw & rauw” zijn. Maakstadmilieus Er zijn een zestal Maakstad Milieus gedefinieerd. Kabeldistrict valt binnen het ‘Stationskwartier’ als Poort naar de stad en ‘Schiehallen Zuid als Metropolitan Village’ met innovatieve maakindustrie en wonen in hoge dichtheid. Richtlijnen gaan in op de gewenste beeldkenmerken van de Maakstadmilieus.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Stedenbouwkundig Plan Kabeldistrict Kabeldistrict voegt zich naadloos in waar de Maakstad voor staat. Volop Delft, innovatief en dynamisch, waar werken, wonen en ontspannen op vanzelfsprekende wijze met elkaar worden verzoend. Het Stedenbouwkundig Plan voor Kabeldistrict geeft sturing aan de deelplanontwikkelingen die stap voor stap worden uitgewerkt. Het planboek bevat een aantal niveaus:

1. Opgave Delft staat voor de opgave om circa 15.000 woningen en 10.000 extra banen te realiseren voor 2040. Een deel hiervan zal in Kabeldistrict een plek krijgen. Kabeldistrict wordt ontwikkeld in bestaand stedelijk gebied. Het bouwt voort op en met de kabelfabriek, de directe omgeving, de stad Delft, de geschiedenis van de plek en de huidige ondernemers. De historie van de plek en het industrieel erfgoed is een belangrijke drager van het plan. Hiervoor is de kabelfabriek geanalyseerd in de cultuurhistorische context en is de bestaande situatie uitgebreid in beeld gebracht. Daaruit is een waardering van de kabelfabriek opgesteld als uitgangspunt voor Kabeldistrict.

2. Gebiedsvisie Kabeldistrict is een plan dat moet stollen. Om vast te kunnen houden aan de ambities op de korte en langere termijn, zijn in het Stedenbouwkundig Plan zeven kernwaarden geformuleerd: →→ Schieoevers Noord →→ Maken en wonen →→ Een compacte stadsbuurt →→ Lerend →→ Kabelfabriek →→ Robuust

3. Structuren

Luchtfoto Schieoevers Noord, 2017 -Ammo-

Vanuit de kernwaarden van Kabeldistrict komt de gebiedstransformatie tot stand. De basisopzet, stedenbouwkundige opbouw, kwaliteit, flexibiliteit, logistiek en systematiek worden geborgd in structuurkaarten. Deze

structuurkaarten liggen vast. Ze scheppen de condities om per ontwikkelfase Kabeldistrict te laten groeien. Ze zijn voldoende flexibel om op nieuwe ontwikkelingen te kunnen anticiperen. Vanuit de basisopzet van het plan worden de bestaande en nieuwe structuren gespecificeerd. De openbare ruimte en bouwvelden zijn in de maat gezet. Het logistiek systeem stuurt mobiliteit, verkeer, parkeren, laden en lossen. Er wordt regie gevoerd op de menging van programma, gewenste levendigheid in het gebied en benodigde luwte op specifieke plekken. Het Delftse dak is als nieuwe typologie geïntroduceerd en er vindt sturing plaats op de onderlinge positie van hogere en lagere gebouwen.

4. Ingrediënten Vanuit de structuurkaarten wordt Kabeldistrict per ontwikkelfase verder vormgegeven. Met stedenbouwkundige ingrediënten wordt de volume-opbouw en gebouwtypologie in de bouwvelden ontworpen en de profilering van de openbare ruimte in het weefsel vastgelegd. Kwalitatieve ontwerpprincipes voor de nieuwe gebouwen zijn gedefinieerd, waarbij wordt ingezoomd op de behandeling en bewerking van de kabelfabriek. Vanuit passende typologieën volgt de programmatische invulling, met speciale aandacht voor de basislaag. Er wordt gestuurd op het gewenste microklimaat. Stadsnatuur van ecologische betekenis wordt vanuit een groenen waterplan ingevuld. De inbedding in de stad aan de randen van het gebied is steeds specifiek voor de context.

5 - 10. Dossiers Het Stedenbouwkundig Plan is getest op verschillende dossiers, zoals mobiliteit, duurzaamheid, waterberging, klimaatadaptatie en milieuaspecten. De dossiers bieden bewijslast en verdieping aan de structuurkaarten en de ingrediënten van het plan. Vanuit de ontwikkelstrategie wordt richting gegeven aan een afgewogen fasering in combinatie met tijdelijke programmering en participatie.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Cultuurhistorische Verkenning Cornelis II von Lindern NKF fabriek 1, circa 1920

De Cultuurhistorische Verkenning (CV) de ‘Kroniek van het Kabeldistrict’ gaat over de NKF in Delft met bijbehorende fabriekscomplexen verpreid in Schieoevers Noord, en specifiek de locatie van Kabeldistrict. fabriek 3 (gesloopt) NKF fabriek 2, circa 1950

fabriek 2 (Kabeldistrict)

NKF fabriek 2, circa 1953

fabriek 1 (sinds 1913)

NKF fabriek 2, circa 1970

Interieur NKF fabriek 2, circa 1970

De verkenning ontrafelt de geschiedenis van de Nederlandse Kabel Fabriek. Daarbij komt de oprichting van de NKF door de familie Von Lindern aan bod. Het zet de komst van de eerste fabriek in 1913 aan de Schie, alsook de daarop volgende ontwikkelingen van het bedrijf in perspectief. Na de oorlog volgt fabriek 2 (locatie Kabeldistrict) en fabriek 3 (reeds gesloopt). Tevens wordt het productieproces omschreven en de verwevenheid van de industrie met kunst en hoogwaardige vormgeving.

Voor de locatie is de historische ontwikkeling van de Schieoever diepgaand verkend, waarbij het Delft van vóór de moderne tijd de basis legt voor zowel de huidige historische binnenstad als de Schieoever, met de bouw van het kruithuis buiten de veste van de stad. Met industriestad Delft werd Schieoevers Noord als uitbreiding van de stad bediend met de komst van het spoornetwerk en de Kruithuisweg.

Luchtfoto Schieoevers, 1972

Gebouw

Affiche De Vries Robbé

Opening laboratorium door Kon. Juliana, 1958

Affiche P. Zwart, 1928 (eigendom Kabeldistrict)

•

Bedrijf

Locatie

Slagmachines in de kabelfabriek

Aanbevelingen

•

Evident voor het fabrieksgebouw zijn de constructie en architectuur. Voor de bouw van fabriek 2 werd een beproefde bouwmethode van De Vries Robbé ingezet in drie bouwfases. Fase 1 en 2 volgden elkaar direct op om te voorzien in een productielocatie van circa 40.000 m². Een decennium later werd in een 3e bouwfase de footprint vergroot tot circa 62.000 m², door het oorspronkelijke complex te verlengen. Ook de architectonische verschijningsvorm, relevante wijzigingen en gebruikssporen zijn onderdeel van de verkenning.

•

Kernwaarden

•

De kernwaarden vatten de belangrijkste ruimtelijke en historische kwaliteiten samen en kunnen fungeren als leidraad voor toekomstige aanpassingen aan het complex, als bijdrage in het bepalen van de toekomstige identiteit van het gebied en als inspiratiebron voor het vertellen van het verhaal van de plek.

•

Lieu de memoire - Hoewel het handhaven van delen van het complex op zich bijdraagt aan het levendig houden van het verhaal van de plek, verdient de indrukwekkende geschiedenis van de NKF een eigen plek in het Kabeldistrict. De talrijke historische beelden, documenten en grafische uitingen kunnen hiervoor als (inspiratie)bron worden gebruikt. Laat maat en schaal spreken - De enorme afmetingen zouden niet alleen aan de buitenzijde maar ook dwars door het complex herkenbaar moeten blijven. Dit kan door het handhaven van delen van de constructie of de oorspronkelijke buitengevels, het creëren van zichtlijnen over de volledige lengte en breedte, of het duidelijk afbakenen van de oorspronkelijke contouren van het complex Houd perceelstructuur herkenbaar - In de ruimtelijke opzet van het toekomstige Kabeldistrict zou de oorspronkelijke perceelstructuur van de veenontginningen op een of andere manier herkenbaar moeten zijn. Handhaaf elementen hal 1 – Vanwege de unieke opzet met twee bouwlagen en afwijkende constructiemethode verdient het aanbeveling elementen van deze hal te behouden. Denk daarbij aan behoud van delen van de constructie met plaatliggers of het zichtbaar houden van de karakteristieke doorsnede. Doe aanvullend kleuronderzoek - Voor het vaststellen van de oorspronkelijke kleur van de staalconstructie aan de buitenzijde is aanvullend kleuronderzoek nodig.

De huidige afwerking biedt onvoldoende aanknopingspunten. Vormgeving als inspiratie - De hoogwaardige en vernieuwende grafische vormgeving van de NKF kan als inspiratiebron worden gebruikt voor het ontwerp van nieuwe uitingen op het gebied van media, wayfinding en branding. Dit draagt bij aan het levend houden van de roemruchte geschiedenis van de NKF. Koester gebruikssporen - Het complex heeft door de tijd een interessant patina gekregen en toont hier en daar sporen en elementen die verwijzen naar de oorspronkelijke functie. Poets het complex niet te veel op, maar laat deze gebruikssporen zoveel mogelijk zichtbaar zodat het verhaal van de fabriek levendig blijft.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

19de - 20ste eeuw

21ste eeuw

In historisch perspectief Het grote verhaal van Kabeldistrict start vanuit een waardering voor de historische menging en aantrekkingskracht van de binnenstad, en de rijkheid aan kennis en innovatie dat in het dna van Delft zit. Vanuit een terugblik op Delft door de eeuwen heen, is de NKF als pionier op het gebied van technische innovaties en (inter)nationaal producent van kabels, een relevant onderdeel van de geschiedenis. Met Kabeldistrict wordt in de tijdlijn een nieuwe periode gestart waar mensen kunnen innoveren, inspireren en van elkaar leren.

11de - 16de eeuw

Delven en handelen

Aan de randen van de stad

De gemengde en gezonde stad

Vanaf het ontstaan van Delft in de 11de eeuw is de Schie een ader voor de (inter)nationale handel geweest. De oevers bestaan uit gedolven landschap rondom een goed beschermde middeleeuwse stad, met grote aantrekkingskracht op wetenschappers en kunstenaars.

Vanaf de 19de eeuw verkleuren de randen van de oevers van de Schie van polders, platteland en aardewasserijen naar een bloeiend industriegebied. Het scheiden van functies in de stad zet door en Delft breidt uit met de industriestad, kennisstad en moderne woonstad. Ook al wordt het kruithuis omringd door zware industrie, het behoudt zijn autonomie. Ingeklemd tussen de Schie en het spoor wordt de NKF opgericht en later uitgebreid met twee fabriekscomplexen. De verwevenheid tussen NKF en het onderwijs in Delft loopt tot op het niveau van de directies.

Met Kabeldistrict transformeert een deel van het homogene werkgebied aan de Schie naar een gemengde stad, waar wonen en werken naast elkaar bestaan. Internationale kennis en innovatie komen weer bij elkaar in de Maakstad. Nieuwe waarden als natuurinclusiviteit, klimaatadaptatie en circulariteit krijgen een sterke rol. Door in te zetten op een hoogwaardige verblijfskwaliteit en behoud van historische lagen, krijgt het nieuwe aantrekkingskracht voor de pioniers van de toekomst.

17de - 18de eeuw

Binnen en buiten de stadsmuren De welvaart stagneert en nieuwe ontwikkelingen vinden nauwelijks plaats. De Delftse Donderslag markeert het begin van een periode waarin ongezonde functies buiten de stadsmuren een plek krijgen. Voorzien van slotgrachten wordt het ‘gevaarlijke’ kruithuis geplaatst in het polderlandschap waar zich ook de ‘vuile’ aardewasserijen bevinden. Koninklijk Besluit betreffende oprichting van ‘Eene Koninklijke Akademie ter Opleiding voor Burgelijke Ingenieurs zoovoor ‘s lands dienst als voor de Nijverheid en van Kweekelingen voor den Handel’, 8 januari 1842. [Baudet, 1992]

Oude Delft 95, circa begin 1900 [achterdegevelsvandelft.nl]

Collegezaal eind 19e eeuw en ruimtes van Mechanische Technologie, 192 [Gemeentearchief Delft]

1930: Uitbreiding Wetenschapspark Aan het begin van de 20ste eeuw breidt de TU zich uit en wordt de eerste stap gezet in de ontwikkeling van het wetenschapspark. Hierbij worden kennisfuncties van elkaar gescheiden, de universiteit breidt zich steeds verder buiten de stad uit.

Delft

1389: Delft wordt verbonden met de zee Het Delfshavensche Schiekanaal wordt doorgetrokken naar de rivier de Maas, waar de haven van Delfshaven ontwikkelt wordt. De stad is nu verbonden met de zee en onderdeel van de internationale maritieme handelsnetwerken. Rotterdam Schiedam Delfshaven

1647: ‘China’ from Delft Met een burgeroorlog in China besluiten de Delfse pottenbakkers zelf porselein te vervaardigen. Het Delfts blauw wordt in korte tijd zeer populair en beleeft een bloeiperiode in de periode 1650-1750. Er zijn in Delft een honderdtal aardewerkfabrieken actief. Het Delfts Blauw wordt wereldwijd beroemd en verhandeld.

Delft kiest voor verzet Tijdens de 80-jarige oorlog kiest Delft al vroeg voor de kant van het verzet tegen de Spanjaarden. Mede hierdoor werd de stad een toevluchtsoort voor veel kunstenaars, politici en vrije denkers, zoals Antoni van Leeuwenhoeck, Willem van Oranje en Johannes Vermeer.

1884: Tuindorp Agneta park In 1884 wordt een unieke woongemeenschap ontwikkeld voor de arbeiders van de Koninklijke Nederlandse Gist en Spiritus fabriek. Dit is een van de eerste tuindorpen van Nederland en vormt een voorbeeld van het scheiden van wonen en werken.

1654: De Delftse Donderslag De opslagplaats voor buskruit ontploft in de binnenstad van Delft: 90.000 kilo buskruit gaat de lucht in. Een groot deel van de stad wordt hierbij verwoest. Na de ramp werd besloten het nieuwe kruithuis ver buiten de stadsmuren te plaatsen.

Binnenstad binnen de muren Een groot deel van de stad is vernietigd door brand, deze is waarschijnlijk veroorzaakt door een bliksem inslag in de Nieuwe Kerk. De stad wordt weer binnen de stadsmuren herbouwd. 1660: Kruithuis buiten de stadsmuren Het Kruithuis wordt buiten de stadsmuren herbouwd, het ontwerp door Pieter Post is innovatief en een vroeg voorbeeld van het verplaatsen van gevaarlijke functies naar buiten de stad.

1246: Delft krijgt stadsrechten De plaats Delft krijgt zijn stadsrechten toegewezen door de graaf van Holland Willem II. Hiermee verwerft het zijn recht om belasting te heffen en verdedigings werken op te richten.

nieuwe Delftse pioniers de Delftse Boyan Slat wordt voor zijn werk aan de ‘Ocean Clean-up’ uitgeroepen tot europeaan van het jaar 2018 Verval vanaf de jaren ‘80 In 1970 neemt Philips de NKF-groep over. Als in de jaren ‘80 de markt stagneert, stoot Philips de NKF af. Later neemt eerst Draka en vervolgens Prysmian de fabrieken over. De tweede fabriek komt leeg te staan.

1842: oprichting TU Delft In 1842 wordt per koninklijk besluit de Academie van Delft opgericht. En in 1905 kiest men voor Delft als vestigingslocatie voor de Poly-technische School mede vanwege de goede verbindingen en bestaande technische industrieën. Later vormen deze scholen de TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT TU Delft.

Het jagen van trekschuiten langs de Schyewech. De trekschuit vormt een comfortable vervoersmiddel via het water.

1924: Nkf zet de standaard Door de voortrekkersrol van technisch directeur C.F. Proos zet de NKF de internationale meetstandaard en heeft het patent op olie-geisoleerde kabels.

1913: Eerste kabelfabriek in Nederland In het voorjaar richt Cornelis von Lindern de Nederlandse Kabel Fabriek (NKF) op. Met de aanwezigheid van kennis en innovatieve ondernemerszin heeft Delft een goed vestigingsklimaat. Vanuit de productie voor militaire wapens heeft Delft al een sterke metaalbewerkingsindustrie. De bouw van de eerste fabriekshal aan de Schieweg is in de zomer van dat jaar begonnen.

1914: Eerste uitbreiding In 1914 breidt eerst het hoofdgebouw uit. Hierna wordt de productie hal vergroot. Vanaf nu start de NKF met de productie van zijn eigen koperdraad.

Bekabelen van Nederland Na de Tweede Wereldoorlog explodeert de vraag naar kabels. Vanuit de fabriek in Delft wordt hele stukken van Nederland bekabeld.

1949: uitbreiding op andere locatie Tweede fabriek is gebouwd in Delft, niet ver van de bestaande fabriek met onderzoek en testfaciliteiten. Er is veel ruimte nodig voor een maximale productie.

1965: Bouw moderne woonstad Na de tweede wereldoorlog worden in Europa de CIAM principes ontarmd. Hierbij staat de mobiliteit centraal en worden functies de wonen, werken en recreatie van elkaar gescheiden. In Delft wordt het Poptahof volgens deze principes ontwikkeld.

Leegstand en tijdelijk gebruik Grote delen van de fabriek komen leeg te staan en worden in toennemende mate toegeëigend door tijdelijke gebruikers. Er ontstaat een nieuwe informele en innovatieve maak industrie.

De MaakSTAD In 2019 stelt de gemeente Delft het ontwikkeplan voor Schieoevers Noord vast. Het plan omschrijft de verandering van bedrijventerrein Schieoevers Noord in een gemengd stedelijk gebied. Werken, wonen, voorzieningen en ontspanning zullen hier een plek krijgen en nieuwe combinaties vormen. Onder de naam MaakSTAD wordt vorm en inhoud gegeven aan een langjarig proces van stedelijke transformatie.

Kabeldistrict In 2021 is de planvorming voor de transformatie van de voormalige Kabelfabriek in volle gang. De oude fabriek verkleurd naar een compacte stadsbuurt waar wonen en werken verzoend worden.

Drukte en uitbreiding aan de Schieoevers

Eerste productie NKF begint met de productie van kopergeleide kabels geisoleerd door olie geimpregneerd papier.

de Schie als transport ader De buitenruimte voor de fabriek biedt ruimte voor opslag, overslag en transport.

Delft Campus: transit-oriënted development In 2021 start de gemeente Delft met de upgrade van station Delft Campus (voorheen Delft Zuid). Het spoor wordt verdubbeld van twee naar vier sporen. De ontwikkeling van Schieoevers Noord is een voorbeeld van transit-oriënted development (TOD): het bundelen van ruimtelijke ontwikkelingen nabij openbaar vervoersknooppunten. Op deze manier vindt er integrale gebiedsontwikkeling plaats waarin verschillende functies (wonen, werken, winkels) en modaliteiten (OV, fiets, auto) samenkomen.

11de - 16de eeuw

17de - 18de eeuw

19de - 20ste eeuw

21ste eeuw

Cultuurhistorische delven en handelenTijdlijn

binnen en buiten de stadsmuren

uitbreiden aan de randen van de stad

de gemengde stad

-Stedenbouwkundig Plan Kabeldistrict-

Makerspace Delft Makersspace Delft is een nonprofit coworkingspace die (jonge) ondernemers helpt om hun ideeën tot leven te brengen. Makers kunnen er hun concepten omzetten naar prototypes. De gemeenschappelijke werkplaats opende in 2021.

1958: koninklijke opening HRH koningin Juliana opent de nieuwe NKF hoog spannings onderzoeks laboratorium.

1847: Aanleg spoor Tussen Amsterdam en Rotterdam legt de ‘Hollandsche ijzeren spoorwegmaatschappij’ een nieuwe lijn aan.

1885: Grote fabrieken aan de randen van Delft Afgestudeerde engineurs als dhr. Van marken brengen industriële groei. Nieuwe fabrieken zoals de Lijm en Gelatine fabriek vestigen zich langs de oevers van de Schie.

Tweede Wereldoorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de fabriek overgenomen door de Duitse overheid en in dienst gezet van de oorlogsinzet.

2021: KD Campus In 2021 wordt de KD Campus opgezet: ruimte voor studententeams van de TU Delft die zich bezig houden met high-tech systems and materials.

een sterk merk in de jaren ‘70 In de jaren zeventig is het merk zo sterk, dat ook de internationale markt de Delftse kabelfabriek weet te vinden.

Vuile aardwasserijen buiten de stad De vuile aardwasserijen worden buiten de stad langs het Schiekanaal geplaatst. Dit is een eerste stap in het scheiden van functies in de stad.

Omdat de Delft een eigen zeehaven bezit speelt de stad een belangrijke rol in de VOC met zelfs zijn eigen kamer. Men importeert veel uit Azië, voornamelijk specerijen en porselein. Delft en de VOC

Toonaangevend in ontwerp Ontwerper Pieter Zwart was de auteur van het NKF advertentie materiaal. Zijn grafisch werk is inmiddels een museumstuk.

Groene oevers Vanaf 2021 wordt de oever van de Schie vergroend. De verharding maakt plaats voor bomen. Zo draagt Kabeldistrict bij aan een nieuwe gezonde woon en werkomgeving in Delft.

Vanuit de bestaande context

De lange lijnen

Voortbouwend op het onderliggend landschap en het industriële verleden, ontwikkelt Kabeldistrict zich tot een stadswijk van de 21ste eeuw. Vanuit de menselijke maat en verbondenheid ontstaat een thuis voor ondernemers en bewoners, met een sterke, herkenbare gebiedsidentiteit. Kabeldistrict is een gemengde en gelaagde stad.

Voor een drietal lange lijnen in Schieoevers Noord is het Kabeldistrict de eerste stap.

De voormalige kabelfabriek is de basis voor de stedenbouwkundige structuur en typologie. De hoofdstructuur van het plan sluit aan op de doorgaande lijnen van Schieoevers Noord en is daarmee met Delft verbonden.

De stedenbouwkundige typologie kent een gelaagde opbouw; van een basislaag met een sterk gemengd programma en een bijzondere buitenruimte die doorloopt tot op het Delftse dak, tot aan een bovenlaag met herkenbare toppen. Schie

Menging C E

kruithuis

eg Kruithuisw

Plankaart met voorbeelduitwerking -Stedenbouwkundig Plan Kabeldistrict-

Een goede mix van werken, wonen en ontspannen is van betekenis voor een levendig en veilig gebied. Toevallige ontmoetingen, kruisbestuiving en het delen van dingen en diensten kan optimaal plaatsvinden in een gemengd district. Daarom heeft Kabeldistrict een buitengewoon gedifferentieerde programmamix. Vanuit gevarieerde woon- en werktypologieën worden de bouwvelden samengesteld. Hierbij wordt gezocht naar een slimme programmamix binnen een bouwveld. In heel Kabeldistrict wordt gewerkt. Het biedt volop ruimte aan makers, met focus op de HTSMsector. Binnen deze sector wordt gewerkt op het snijvlak van engineering, research en prototyping. Het sluit aan bij de kennis en innovatie die Delft kenmerkt binnen onderwijs en bedrijvigheid. Kabeldistrict biedt ruimte aan alle levensfases van een HTSM-bedrijf: start-up, scale-up en grownup.

Station Campus

Kabeldistrict Delft

Van kabelfabriek naar Kabeldistrict

g gelatinebru

Beeldkwaliteitsplan

De Hartlijn (A) krijgt een solide basis in het weefsel van Kabeldistrict, waarop later kan worden voortgebouwd in de rest van Schieoevers Noord. De huidige Schieweg wordt omgeklapt naar het spoor waardoor de Spoorlaan (B) de nieuwe logistieke en doorgaande route in Schieoevers Noord wordt. Aan de Schie ontstaat een stadspark: het Schiepark (C). Het zal zich stapsgewijs ontwikkelen van een tijdelijk naar een permanent park. Hier wordt rekening gehouden met de relatie tot het water, de regionale fietsroute, het doorzetten van groen en het rijksmonumentale kruithuis met omringend landgoed. Aan de westzijde van het Schiepark blijft de voorgevel van de fabriek een herkenbaar adres.

Pleinen Kabeldistrict voorziet in verschillende plekken waar publiek- en werkprogramma is geconcentreerd, wat bijdraagt aan het succes en de levendigheid en leesbaarheid van de Maakstad. Elke plek heeft daarbinnen specifieke kenmerken en kwaliteiten. Het Fabrieksplein (D) heeft zijn positie te danken aan de bestaande patio midden in de fabriek, die herkenbaar is aan de grote stalen ketel en de betonnen schoorsteen. Het Kabelplein (E) wordt in de eerste ontwikkelfase gerealiseerd, direct grenzend aan de fabrieksmuur. Dit plein is onderdeel van de reeks van plekken aan de Hartlijn en opent letterlijk de bestaande fabriek voor de nieuwe ontwikkeling. Het Schieplein (F) ligt aan het Schiepark. Het front van de kabelfabriek vormt het decor voor het plein langs de regionale fietsroute langs de Schie.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Hoofdstructuur Stedenbouwkundig concept De gebiedstransformatie start vanuit de bestaande fabriekhallen en zal gefaseerd worden gerealiseerd. Doordat er voldoende ruimte is voor nieuwe invullingen, opent de fabriek zich voor de stad.

De lange lijnen van Schieoevers Noord

Cultuurlandschap Schieoevers Noord

Stedenbouwkundig concept Kabeldistrict

Voor de inpassing van nieuwe infrastructuur en parkeervoorzieningen langs het spoor, wordt ruimte vrij gemaakt door het niet-oorspronkelijke deel van de fabriek te verwijderen. De stedenbouwkundige typologie van Kabeldistrict is gebaseerd op gemengde stadsblokken die zowel binnen als buiten de fabriek passend zijn. Het stadsblok baseert zich in maat en schaal op de combinatie van grotere werk- en woongebouwen met geclusterde woon-werkwoningen in een basislaag van dezelfde hoogte als de fabriek. Boven deze basislaag volgen in een gelaagde opbouw de nieuwe, hogere gebouwen.

De lange lijnen met pleinen

Polderstraten langs de fabrieksmuren

Het weefsel van de compacte stad

Door op specifieke plekken de fabriek te bewerken en daken en vloeren weg te halen, ontstaat er licht, lucht en ruimte voor de stadsblokken.

Structuur

De lange lijnen De lange noord-zuidlijnen van Schieoevers Noord zijn integraal onderdeel van Kabeldistrict.

ca. 95 m ca. 70 m

ca. 30 m

Polderstraten langs de fabrieksmuren De lange lijnen worden met elkaar verbonden door oost-weststraten. De positie van deze straten wordt bepaald door de structuur van de kabelfabriek en voegt zich naar de oorspronkelijke polderstructuur richting de Schie. De doorzichten vanuit de Hartlijn richting de Schie worden begeleid door de karakteristieke fabrieksmuren die zo in hun volle lengte ervaarbaar zijn. Vanuit de noord-zuid georiënteerde dwarsstraten en de hartlijn blijft ook de breedtemaat van de fabriekshallen voelbaar, doordat fabrieksmuren en spanten elkaar in sequentie opvolgen. Natte natuur

Compacte ruigte

Droge natuur

Schiepark

Hoofdstructuur stadsnatuur

Structuurkaart hoog en laag

Structuurkaart oud en nieuw

Het weefsel van de compacte stad Met een autoluwe openbare ruimte is het mogelijk een compact weefsel te maken van menselijke maat. Vanuit het onderling schakeren van

bouwvelden volgt een afwisseling van open ruimtes, besloten plekken en doorkijken. In combinatie met (onder)doorgangen door de fabrieksstructuur ontstaan momenten van verrassing en dwalen. Het geheel aan lange lijnen, pleinen en dwarsstraten vormt de contramal voor de bouwvelden.

Structuurkaarten De basisopzet, kwaliteit, flexibiliteit en systematiek worden geborgd in de structuurkaarten van het Stedenbouwkundig Plan. Oud en nieuw De dominante fabrieksstructuren (wanden en spanten) van het oorspronkelijke deel van de fabriek blijven staan. Ze zijn sturend voor de inpassing van de straten in het weefsel en integraal onderdeel van de openbare ruimte én bebouwing. Op diverse plekken kruist het weefsel de fabrieksstructuur. Hier worden nieuwe doorgangen gemaakt, passend binnen de opbouw en het ritme van de muren. De fabrieksstructuur blijft ervaarbaar in maat en schaal. Hoog en laag De basishoogte wordt ontleend aan de bestaande hallen (10 á 15 meter hoog). Binnen Kabeldistrict zijn zones bepaald, rondom het Fabrieksplein, het Schieplein en het Kruithuis, waar voor gebouwen hoger dan circa 30 meter geen plaats is. Hogere gebouwen, van 30 tot 70 meter hoog, kunnen buiten de lage zones worden gepositioneerd. De posities voor de hoogste torens, maximaal 2 torens tot maximaal zo’n 95 meter, zijn gekoppeld aan de Hartlijn.

Stadsnatuur De inpassing van groen en water in de openbare ruimte volgt de onderliggende landschappelijke structuur van langgerekte percelen haaks op de Schie, voorzien van een fijnmazig afwateringsstelsel van poldersloten georiënteerd op deze vaart. De natte natuur in Kabeldistrict (natuur met waterbergend vermogen) volgt de oost-west richting en domineert de nieuwe polderstraten. De droge natuur (infiltrerend, niet waterbergend) volgt de noord-zuid richting. Op de knooppunten en pleinen in het weefsel is ruimte voor compacte, ruige stadnatuur. In het Schiepark komen deze typologiën samen waarbij er een balans is tussen beoogd gebruik, beeld, natuur en ecologie.

Kabeldistrict Delft

Verankerd in Delft

Historische stad

Moderne woonstad

Beeldkwaliteitsplan

Kennisstad

Maakstad

Stadsdoorsnede oost-west met vier herkenbare stadsbeelden

Een herkenbaar stadsbeeld

Het stadsbeeld van de Maakstad is herkenbaar als een cluster

Doorzichten in de bovenlaag zichtbaar vanuit parallelle perspectieven

-Vanaf de Nieuwe Kerk op circa 2 km afstand-

-Vanaf de zuidkolk op circa 1 km afstand-

Met de transformatie van bedrijventerrein naar gemengde, compacte stad wordt voortgebouwd op kwaliteiten uit het verleden. Bijzondere fabrieksgebouwen als de kabelfabriek, het materiaalgebruik, industriële elementen en schoorstenen blijven herkenbaar onderdeel van het gebied als geheel. Daar wordt een nieuwe laag aan toegevoegd, zichtbaar op verschillende afstanden in Delft. De Maakstad onderscheidt zich in uitstraling, opbouw en architectuur van de andere kenmerkende stadsbeelden in Delft (de historische, de moderne en de kennisstad).

Op schaal van de stad Vanuit het RKK wordt gestuurd op verschillende zones van bouwhoogte en dichtheid. De hoogte rondom het station loopt af richting het centrum. Lagere bebouwing aan het Schiepark en rond het fabrieksplein met schoorsteen

Vertrapt silhouet met het Schiepark op de voorgrond

-Vanaf de TU Delft op circa 500 m afstand-

-Vanaf de Kruithuisweg op circa 300 m afstand-

Gelaagd ensemble als onderdeel van het stationskwartier

Aflopende hoogte van west naar oost en de schoorsteen in de zichtas

-Vanaf station Delft Campus op circa 200 m afstand-

- Onder de Kruithuisweg op circa 150 m afstand-

Kabeldistrict, als zuidelijk gelegen onderdeel van de Schieoevers, bevindt zich in Maakstadmilieu ‘Stationskwartier’ en ‘Schiehallen Zuid’. Het Stationskwartier fungeert als ‘Poort naar de Stad’. Hoogbouw dient als middel voor stedelijke ruimtedefinitie, ruimtelijke oriëntatie en markering van de stationslocatie. Een toren is daarbij gelaagd en expressief. Maakstadmilieu Schiehallen Zuid kenmerkt zich door de ruimtelijke organisatie van een ‘Metropolitan Village’. Een hoogstedelijk, metropolitaan woon- en werkmilieu waar de maakindustrie een centrale plek krijgt. En coulissewerking met voldoende licht, lucht en ruimte door ogenschijnlijk willekeurige positionering van torens en speels verspringende bouwhoogtes. Met het SP en BKP van Kabeldistrict wordt samenhang in volume, openbare ruimte en architectuur georganiseerd. De ensemblewerking van hoogbouw, die ontstaat door de gelaagdheid en variatie in positie en hoogte, overstijgt het belang van één of meerdere hoogteaccenten. De hoogste bebouwing is mogelijk aan de hartlijn, niet op de hoeken van het plan.

Gebiedsdoorsnede oost-west van de voorbeelduitwerking -Stedenbouwkundig Plan Kabeldistrict-

Samen met de toppen van de hoogbouw die meerlaags verjongen wordt het silhouet van Kabeldistrict gevormd.

Hogere gebouwen zijn ogenschijnlijk willekeurig geplaatst. Doorzichten naar de omgeving, zoals de Schie, naar schoorstenen en Delftse kerktorens ontstaan door de positie van hoogbouw steeds zorgvuldig te kiezen. Per fase ontwikkelt het volumetrisch ensemble zich door de tijd heen. Elke fase dient zich rekenschap te geven van de aansluiting op de directe omgeving, de ruimtelijke impact, de vorming van het silhouet vanuit stedelijke assen en het microklimaat op maaiveld.

Directe omgeving Kabeldistrict sluit in de vier windrichtingen aan op de bestaande omgeving. De uitgangspunten voor de stedenbouwkundige inbedding zijn onderdeel van het SP. Zuid- en Noordzijde Aan de zuid- en noordzijde van Kabeldistrict zijn bestaande bedrijfsgebouwen en hallen grotendeels low-tech en introvert van aard. Hiermee wordt geen architectonische relatie verwacht, maar doordat de beeldkwaliteit van Kabeldistrict zich relateert aan de industriële kenmerken van de plek en de kabelfabriek, voegt het zich ook in het bestaande bedrijventerrein. Voor nieuwe ontwikkelingen aan de randen van het plangebied vormt Kabeldistrict de aanleiding om architectonisch bij aan te sluiten. Kruithuis Het kruithuis is met het omringend landgoed afgeschermd van de zware logistiek en bedrijvigheid van de industriestad. De fabriek en het kruithuis hebben altijd als twee autonome gebieden naast elkaar bestaan. Met de transformatie naar Maakstad zal het kruithuis haar eigen vorm, logica en cultuurhistorische waarde behouden en krijgt de fabriek een eigenstandige behandeling. Overzijde Schie Langs de Schie domineert het openbare stadspark met een doorlopende groenstructuur. Nieuw bebouwing blijft op aanzienlijke afstand van het water zodanig dat de architectonische relatie met de bestaande industrie aan de overzijde beperkt blijft tot de identiteit van de Maakstad als geheel.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Samenhang en gebiedsidentiteit Het Kabeldistrict krijgt een sterke, herkenbare gebiedsidentiteit waar bewoners en gebruikers zich mee kunnen identificeren.

Sturen op samenhang Gebouw, buitenruimte, landschap en programma vormen gezamenlijk het karakter van het gebied, en worden vanuit samenhang en integraal met elkaar ontworpen. Door te sturen op samenhang, overstijgt de identiteit van het gebied de identiteit van een individueel object, gebouw of plek. De stedenbouwkundige opbouw is herkenbaar in de gelaagdheid. Met een variatie aan korrelmaten en bouwhoogtes vormt het samen met de specifieke schaal en maat van de bestaande kabelfabriek één samenhangend geheel. De continuïteit op het maaiveld genereert een terugkerende beeldkwaliteit die ervaarbaar is op ooghoogte. In de architectuur wordt gestuurd op samenhang vanuit familiaire kenmerken en met een richtinggevend palet voor kleur en materiaal.

Identiteit in Delft Nieuwbouw in de basislaag verhoudt zich tot de architectonische principes van de kabelfabriek, waarbij de aanwezige fabriek op zichzelf afleesbaar blijft. Door voort te bouwen op industriële karakteristieken en te werken met repeterende elementen spreekt het ‘maken’ in de Maakstad tot de verbeelding. Typerend voor de Maakstad is het silhouet van kabeldistrict dat wordt gevormd door de specifieke beëindigingen van hogere gebouwen. Deze toppen zijn op afstand afleesbaar, dienen als buitenruimte en faciliteren de productie van energie. Tegelijkertijd wordt in de Maakstad zichtbaar gewoond en zijn buitenruimtes een beeldkenmerk voor het geheel.

Voorbeelduitwerking -Stedenbouwkundig Plan Kabeldistrict-

Kabeldistrict verhoudt zich in kleur, materiaal en gelaagdheid meer tot de historische binnenstad met sterk gelede kerktorens, dan tot de moderne woonstad waar de betonnen, schijfvormige gebouwen het beeld domineren, of de collectie van autonome werkgebouwen in de kennisstad.

Continuïteit in de buitenruimte De ‘buitenruimte’ in Kabeldistrict betreft de optelling van openbare ruimte, open en gemeenschappelijke plekken, hoven, het Delftse dak en de private buitenruimtes in de basislaag. Deze buitenruimte werkt als driedimensionaal stadslandschap. Stadsnatuur is tussen, naast, aan en op de gebouwen aanwezig. De buitenruimte is flexibel in gebruik en dient de Maakstad door bedrijvigheid toe te laten en zichtbaar te maken.

Vanuit de plek en op ooghoogte In Kabeldistrict wordt vanuit de plek ontworpen, vanuit het menselijk perspectief en op ooghoogte. Architectuur is context gedreven. Nieuwe toevoegingen sluiten aan bij de aanwezige kabelfabriek en verhouden zich tot in een eerder stadium ontworpen nieuwbouw. Kabeldistrict is aanpasbaar en verandert met de tijd. Aan de randen van elke fase ontwikkelt de context mee met Kabeldistrict als geheel. Iedere tussenfase ademt al volledig Kabeldistrict en functioneert op eigen kracht.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Het karakter van de Maakstad Kabeldistrict is een Maakstad waar werken en wonen samen gaan. Het ademt high-tech kennis en bedrijvigheid in combinatie met low tech gebouwen. Kabeldistrict inspireert. Aangevuld met woningen en voorzieningen ontstaat een gemengde, hoogstedelijke omgeving met een eigen ziel. De geschiedenis van de plek is met de bestaande kabelfabriek voelbaar aanwezig. De ruwe, vreemde en industriële laag in het gebied geldt als vertrekpunt voor het nieuwe. Circulariteit is zichtbaar aanwezig in bestaand en nieuw materiaalgebruik. Het geheel is robuust, sterk en kan tegen een stootje. Dat maakt het district aanpasbaar, waarmee het ruimte biedt voor een flexibele invulling en toekomstige initiatieven vanuit de gebruikers zelf. Eigenaarschap in de open(bare) ruimte voor bewoners en ondernemers wordt gefaciliteerd, wat de sociale cohesie en betrokkenheid verhoogt. Kabeldistrict is niet ‘overontworpen’, en zeker niet aangeharkt. Het mag wel eens schuren en bewust ‘on-af’ zijn. Dit sluit aan bij de gewenste informaliteit van het district. Er is ruimte voor het onverwachte, en er komen plekken om te ontdekken. De interactie tussen gebruikers onderling en de bezoekers van het district wordt gestimuleerd. Specifieke relaties tussen binnen en buiten, en tussen hoog en laag, spreken tot de verbeelding.

Naast de reuring van de stedelijkheid wordt gezorgd voor gemeenschappelijke plekken in de luwte. Stadsnatuur vormt de complementaire tegenhanger van het industriële, stenige karakter.

ruimte voor het onverwachte low tech omgeving

high tech werk robuust

industriële gebruikssporen compact stedelijk

aanpasbaar stads natuur

zichtbaar circulair

Beeldkwaliteitsplan

18 Sturende principes Vanuit de kernwaarden van Kabeldistrict en de beoogde gebiedsidentiteit zijn 18 sturende principes geformuleerd voor de beeldkwaliteit. Deze worden in het beeldkwaliteitsplan nader omschreven. Gezien de langjarige ontwikkeling laat het BKP bewust ruimte voor interpretatie en nieuwe inzichten. De principes zijn allen van belang. Een integrale afweging vindt plaats in het Kwaliteitsteam. De eerste zes principes sturen op het schaalniveau van het gebied en dragen bij aan de samenhang binnen Kabeldistrict. De overige twaalf principes geven richting aan specifieke onderdelen daarbinnen.

P. Beekhuizen, NKF Kabel NV, Delft 1970 - Cultuurhistorische Verkenning-

Kabeldistrict Delft

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

18 Sturende principes 01. Buitenruimte en architectuur zijn integraal en in samenhang ontworpen

06. Het patroon van materialen in het

11. Het Delftse dak is verbonden met het

16. De buitenruimte wordt verrijkt met

weefsel, gedifferentieerd naar

maaiveld, de kabelstoep en de hoven

passende elementen die tot in de

gebruik, zorgt voor continuïteit in de

uithoeken het industriële karakter

openbare ruimte

ondersteunen

02. De kabelfabriek is structurerend in de

12. Familiaire kenmerken zorgen voor

stedenbouwkundige opzet

samenhang in de architectuur van de 07. Op de pleinen komt de Maakstad het

bovenlaag

meest tot uiting

de esthetiek van de buitenruimte of

03. De kabelfabriek blijft in zijn kritische

integraal met de architectuur mee

massa afleesbaar, ook na de transformatie

13. De geleding en schaal in de 08. Shake-Hands architectuur is uitgangspunt voor de nieuwbouw in

bij aan de gelaagdheid van

de basislaag

Kabeldistrict

18. Het verhaal van de plek krijgt een permanente betekenis in de openbare

samengesteld uit volumes van

de stapeling afleesbaar blijft

ontworpen

architectuur van de bovenlaag draagt

04. Zowel gebouwen als bouwblokken zijn

verschillende maat en schaal, waarbij

17. Techniek is zichtbaar onderdeel van

ruimte, waarbij wayfinding, signing en 09. Interactie tussen binnen en buiten is leidend op ooghoogte

14. Balkons, loggia’s en de toppen zijn integraal onderdeel van de architectuur

05. Het palet van kleur en materiaal, voor

10. Stadsnatuur vormt - in wisselende

de gevels, het maaiveld en de daken,

intensiteit - een integraal en

sluit aan bij de aanwezige materialen

samenhangend systeem met een

materiaalconcept zijn detaillering en

van de kabelfabriek

betekenisvolle ecologische en sociale

plastiek gerelateerd aan afstand en

waarde

ervaarbaarheid

15. Vanuit een eenduidig

branding met hoogwaardige vormgeving inspireert

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

01.

Buitenruimte en architectuur zijn integraal en in samenhang ontworpen Door te sturen op samenhang tussen gebouw, buitenruimte, landschap en programmering, overstijgt de identiteit van het gebied de identiteit van een individueel object, gebouw of plek. De bebouwing en buitenruimte worden gelijktijdig als één geheel ontworpen en zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als een driedimensionaal stadslandschap is de buitenruimte verweven met de gelaagde opbouw van gebouwen en bouwblokken. Stadsnatuur is tussen, naast en op de gebouwen aanwezig. Familiare kenmerken in architectuur, materiaal en kleur, en volumetrische gelaagdheid zorgen voor samenhang in het ensemble van gebouwen van wisselende maat.

De buitenruimte, de bestaande fabriek, de architectuur en het volume van de nieuwbouw worden met elkaar in samenhang ontworpen

De buitenruimte als driedimensionaal stadslandschap

Architectuur, materiaal en kleur van bestaand en nieuw zijn met elkaar verweven

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

02. 1963

100m

bankwerkerij

mag.

1953

nippelmagazijn

e.h.b.o

1949

trafo

lift

De kabelfabriek is structurerend in de stedenbouwkundige opzet

Legenda

190m

kolom fabrieksmuur fabrieksmuur onderzijde open

lift

ijzermagazijn

Hal 1

fabriekshallen

fietsen stalling

ruimtes

trafo

machines (fundering) Hal 2

De Waardering fabrieksgebouw is sturend bij de inpassing op stedenbouwkundige schaal. De kabelfabriek is meerdere keren uitgebreid, geëxtrudeerd en verbouwd. Buitenmuren zijn binnenmuren geworden en andersom, en zijn daarvoor op functionele wijze aangepast. Oorspronkelijke achtergevels van voor 1963 zijn verwijderd. Met Kabeldistrict wordt een volgende tijdslaag toegevoegd. Nieuwbouw is voor, in, achter, onder en boven de fabriek ervaarbaar zonder dat de oorspronkelijke structuur van de fabriek uiteen valt.

loodmagazijn

oliekokerij

pers

Hal 3

220m

ketelhuis

Hal 4 meetruimte

meetruimte

Hal 5

meetruimte

kantoor

jute en papieropslag

meetruimte

1949

kantoor

1953

Uitgangspunt is de muren van de fabriek uit de periode 1949-1953, die aangeduid zijn als karakteristiek, alsmede de 6 punten bij de ‘Waardering van fabrieksgebouw’ te behouden. Dit geldt vanzelfsprekend niet voor openingen en doorbrekingen die nodig zijn om het stedenbouwkundig plan van Kabeldistrict te realiseren. Tevens is het de doelstelling minimaal 30% van de spanten te behouden ten behoeve van de gebiedsidentiteit. Mochten bouw- ,economische of beheerstechnische overwegingen behoud van specifieke onderdelen onmogelijk maken zal In samenspraak alternatieve oplossingen worden verkend die de oorspronkelijke intenties in stand houden.

expeditie

Hal 6

juteopslag

Grote hallen met een open plattegrond zijn kenmerkend voor de oorspronkelijke fabriek, waar de lange kabels geproduceerd werden (foto van hal 2 met aan de rechterzijde hal 1)

Reconstructie van de fabriek rond 1963

1963

100m

1953

C7 Hal 1

C12

1949

190m

kolom fabrieksmuur fabrieksmuur onderzijde open

Y2 Y3 G

De hoofdstructuur van de fabriek, met de oorspronkelijke muren en spanten, blijft herkenbaar en ervaarbaar in schaal, maat en oriëntatie. De afmetingen van het fabrieksgebouw zijn te herkennen aan zowel de buitenzijde als binnen het gebied. De karakteristieke fabrieksmuren, gecombineerd met weefselstraten en zichtlijnen, vormen daarvoor de hoofdstructuur van het Stedenbouwkundig Plan. Verwijderde hoofdstructuur kan als een afdruk, als nabeeld in de inrichting van het maaiveld of met elementen in de openbare ruimte, zorgen voor een blijvende afleesbaarheid van het totale fabriekscomplex.

Legenda

huurders suez

C18 C5 Hal 2 C10

Hal 3

C14 C11

Spanten behouden altijd hun oorspronkelijke plek en worden niet gereduceerd tot decorstuk. Door clustering van spanten blijft de repetitie en logica van de draagstructuur afleesbaar. Spanten in het verlengde van elkaar laten dragen bij aan de afleesbaarheid van de schaal en maat van de opeenvolgende hallen.

220m

B1 V

Hal 4

C13

K D1

X L1

Hal 5

C1 1949 1953

Nadat de productie van kabels eind jaren ‘80 verdween, is de interne indeling en logistiek aangepast voor nieuwe functies als afvalverwerking, opslag, overslag en werkplaatsen

Voor het realiseren van licht, lucht en (groene) buitenruimte in compacte stadsblokken wordt het fabrieksgebouw bewerkt door vloeren en daken weg te halen.

Suez

Hal 6

Rondom de Patio en aan de zijde van de Schie zijn de hallen overhoeks en als fabrieksgebouw afleesbaar. Hal 1 en hal 5 zijn in hun maatvoering, met de mogelijkheid van daglichttoetreding, geschikt te maken voor nieuw gebruik. Hal 1 is uniek in zijn opzet van twee bouwlagen, wat na transformatie als kenmerk afleesbaar kan blijven.

Reconstructie van de fabriek rond 2020

100m

1963

1953

1949

1963

Waardering fabrieksgebouw:

190m

kolom fabrieksmuur fabrieksmuur onderzijde open

Hal 1

1953

1953 1949

100m

180 m

20 m

De patio met een eigen rauw karakter met een prettige schaal, maat en bezonning

30 m

hal 1

Hal 2

2. Hal 3

220m

Hal 4

Hal 5

hal 2

Zijgevels en binnenstraten afleesbaar metdoorgaande, lange fabrieksmuren met sterk repeterende ritmiek

65 m

Koppen van de hallen met overhoekse afleesbaarheid tonen zich als adres aan de Schie

Hal 6

De karakteristieke fabrieksmuren en spanten worden vanuit hun oorspronkelijke opzet als basis genomen voor de hoofdstructuur van Kabeldistrict (foto van de ‘kleinste’ hal 5)

Alle karakteristieke fabrieksmuren en stalen spanten die nog aanwezig zijn

hal 3

2. 220 m

De schoorsteen voor oriëntatie en herkenning

Het vat als herkenningspunt en identiteitsdrager

Lange hallen met kenmerkende lengte en een sterke herhaling van spanten. Hal 1 is uniek in zijn opzet van twee bouwlagen met bijbehorende constructieve uitvoering

25 m

hal 5

1949

hal 4

40 m

1949 1953

1953

kolom

hal 6

60 m

fabrieksmuur 6 oorspronkelijke hallen met herkenbare voorgevel

uitbreiding 1963

kolom

beeldbepalend element (schoorsteen en het vat)

fabrieksmuur

karakteristieke open ruimte (patio)

kolom

fabrieksmuur

6 oorspronkelijke hallen met herkenbare voorgevel

uitbreiding 1963 uitbreiding 1963 beeldbepalend element (schoorsteen en het vat)

beeldbepalend element (schoorsteen en het vat)

karakteristieke open ruimte (patio)

aanwendbaar (courante maat en daglicht) karakteristieke open ruimte (patio) uniek in opzet met twee bouwlagen (hal 1)

aanwendbaar (courante maat en daglicht)

aanwendbaar (courante maat en daglicht) uniek in opzet met twee bouwlagen (hal 1)

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

03.

De kabelfabriek blijft in zijn kritische massa afleesbaar, ook na de transformatie De Waardering fabrieksgevels is sturend bij transformatie op gebouwniveau. De kabelfabriek wordt getransformeerd en gerenoveerd vanuit de ervaarbaarheid van schaal, maat en tektoniek. De fabriek wordt niet te veel ‘opgepoetst’. Materiaal en patina, de veroudering en verwering, blijven zichtbaar aanwezig. Gebruikssporen die herinneren aan het functioneren van de kabelfabriek worden gekoesterd. Bij de transformatie van gebouwdelen blijven de vensters en daklichten, oorspronkelijk afgestemd op de toen gewenste daglichttoetreding, in hun logica en afleesbaarheid behouden.

(A) Incisie van glas

(A) Ontmoeting met materiaal

(B) Incisie van glas

(B)) Setback in volume

Voor de renovatie, behandeling en bewerking van gevels geldt eenzelfde taal en methodiek, zodanig dat deze niet ‘uit elkaar valt’ in het geval van meerdere functies achter eenzelfde fabrieksgevel. Bij aanpassingen en transformaties van hetzelfde bouwdeel door de jaren heen, wordt consequent dezelfde ontwerpmethodiek gevolgd. Nieuwe, constructieve toevoegingen die fabrieksmuren dienen te ondersteunen volgen de logica van de bestaande constructieve opzet met kolommen en spanten op het 5 meter stramien.

Bij een verticale aansluiting van bestaand met nieuw (A) wordt een incisie toegepast of gaat het materiaal en de tectoniek van de nieuwe gevel een sterke relatie aan met de bestaande fabrieksgevel. Hetzelfde geldt voor een overhoekse aansluiting van bestaand met nieuw. Bij een horizontale stapeling van bestaand met nieuw (B) wordt een incisie toegepast of gewerkt met een setback. Een bovenliggende nieuwe gevel lijnt niet uit met de bestaande fabrieksgevel. Een nieuwe opening in de fabrieksgevel (C) voor een openbare doorgang is beperkt van maat en volgt de logica van het bestaande. Nieuwe tegenoverliggende gevels die loodrecht aansluiten op de fabrieksmuur krijgen eenzelfde architectonische uitwerking zodat ze de ruimtelijke ervaring van een doorgang versterken. Spanten, zowel voor als achter fabrieksmuren, tonen de oorspronkelijke doorsnede en constructieve opzet van de fabriek.

Waardering fabrieksgevels:

De plaatwerkerij (foto voor de transformatie) -Plaatwerkerij, Vlissingen-

Geclusterde openingen (bestaand en nieuw) in de kopgevel van de hallen -Plaatwerkerij, Vlissingen, Atelier Pro-

Een dominante, verticale gevelritmiek en repetitie van kolommen

Metselwerk vlakken vormen een kritische massa

Afleesbare lengte met continuïteit in de dakranden en hoogste bandramen

Patina van het metselwerk en staal

Herkenbare geleding: In de zijgevels horizontaal, opgebouwd uit lagen van glazen bandramen en metselwerk. In de kopgevels een centrale clustering van gevelopeningen omzoomd door metselwerk.

3. 1.

Gevel Fenix I (foto voor de transformatie) -Fenix I, Rotterdam, C.N. van Goor-

Gevel Fenix I na transformatie zonder dat de kritische massa verloren gaat -Fenix I, Rotterdam, Mei architects and planners-

Techniek en signing verwijzen naar gebruik en vertellen het verhaal van de fabriek

2. 4.

kopgevels

3. 3. 3.

Specifieke gevelopeningen

zijgevels

5. 1.

2. 4.

Beeldkwaliteitsplan

Kabeldistrict Delft

04.

Zowel gebouwen als bouwblokken zijn samengesteld uit volumes van verschillende maat en schaal, waarbij de stapeling afleesbaar blijft De basislaag sluit aan op de hoogte van de fabriek. De korrel van de gebouwen in de basislaag is afleesbaar, mede doordat gebouwen op maaiveld landen. In de korrelmaat van nieuwe gebouwen wordt gevarieerd met een M of L schaal, die gezamenlijk aansluiten op de typische XXL lengte van de fabriek. Ze vormen de basis voor de volumetrische variatie in de bovenlaag. Woon-werk stadswoningen staan nooit alleen, maar clusteren altijd tot een M schaal. In de bovenlaag: gebouwen niet uitgelijnd op een grid, maar een gevarieerde positie

Alle gebouwen hoger dan de basislaag horen thuis in de bovenlaag en vormen compositorisch één geheel. De bovenlaag leest als stapeling van laag naar hoog, waardoor het lage langgerekte fabrieksgebouw op vanzelfsprekende wijze overgaat in het cluster van middelhoge en hoge bebouwing. De hogere gebouwen hebben veelal een tussenschaal. De tussenschaal wordt gevormd door een volumetrische of architectonische geleding. Gebouwen in de bovenlaag hebben een ogenschijnlijk willekeurige positie, met een variatie in hoogte en richting. Alle torens zijn eenvoudig van vorm, rechthoekig of vierkant. In de bovenlaag: eenvoud in vorm

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12578764/1