Actieprogamma Ruimtelijke Economische Visie 2024-2026

Van alle projecten en ontwikkelingen hebben we er 10 benoemd waar vanuit economie de komende periode bijzondere aandacht naartoe gaat. Deze projecten en ontwikkelingen leveren namelijk een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de stad en de Delftse economie. Met deze projecten en ontwikkelingen wordt aanzienlijke ruimte gerealiseerd voor de kennisintensieve economie (onder andere de innovatieve maakindustrie) en de stadsverzorgende economie. En bij deze ontwikkelingen en projecten is in het bijzonder onze inzet nodig om een passend economisch programma te realiseren.

a Vulc

Maakindustrie is het type industrie dat materialen tot nieuwe producten verwerkt. Een belangrijk onderdeel hiervan is de innovatieve maakindustrie. Hieronder verstaan we maakbedrijven die op een innovatieve manier fysieke en tastbaar hoogtechnologische producten maken. Innovatieve maakindustrie heeft vooral behoefte aan ruimte (op bedrijventerreinen) binnen dynamische gemengde gebieden met mogelijkheden voor kennisuitwisseling. De nabijheid van andere maakbedrijven en bijvoorbeeld fieldlabs15 maakt het mogelijk om kennis uit te wisselen en te innoveren.

Biotechnologie

3.4 Toelichting overzichtskaart

ep gs ur

Maakindustrie

(het gedeelte van Schieoevers Zuid tussen spoor en de westkant van de Schie) waar deze bedrijven met een hogere milieucategorie (tot en met milieucategorie 4) kunnen opereren. Gemeente Delft stelt voor Schieoevers-Zuid een economische visie op. Hierin wordt de gewenste ontwikkeling voor het gebied beschreven.

nb

Onder een kantoor wordt verstaan een ruimte waar kantoorhoudende activiteiten plaats kunnen vinden. Het gaat om ruimtes bestemd voor de uitoefening van een bedrijf, beroep of dienst waarin uitsluitend dienstverlening wordt bedreven en geen product wordt vervaardigd. Een bedrijfsfunctie bestemd voor productie, opslag en distributie van goederen met daarnaast een ondergeschikte kantoorfunctie wordt niet als kantoor gezien. Er is vooral behoefte aan kantoorlocaties met een veelzijdige functiemix, een goede multimodale bereikbaarheid (onder andere nabijheid station) en een hoog voorzieningenniveau in een leefbare, aantrekkelijke en veilige omgeving.

e Yp

Kantoren

f

Tantho

Schieoevers Zuid

Maakindustrie

Ontwikkelingen Belangrijke gebiedsontwikkelingen (in ontwikkeling of gepland). Het aantal te realiseren m2s aan bedrijfsruimte en banen is aangegeven.

Overkoepelende gebieden

16 In verschillende gevallen (zoals TU Delft Campus en Kabeldistrict) betreft het gemengde gebieden waar ook andere niet-economische functies zullen komen. Voor de leesbaarheid is in deze gevallen het type economie wel over het hele gebied gelegd.

Bedrijventerrein Namen bedrijventerreinen zijn cursief geschreven

Concept 08-09-2023

0 400 m Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2000 2024-2026 29

N

Bijlage 1 Evaluatie actieprogramma REV 2019-2022

30 Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026

Zoals in het stuk beschreven is er in aanloop naar het nieuwe actieprogramma teruggekeken naar de afgelopen periode. Daarin is zowel een kwantitatieve evaluatie gedaan gericht op de cijfers van de doelstellingen, als een kwalitatieve evaluatie waarvoor gesprekken zijn gevoerd met diverse partners uit de stad. De evaluatie heeft gediend als input voor het hiervoor beschreven actieprogramma. In deze bijlage wordt de gehele evaluatie beschreven aan de hand van de verschillende doelstellingen uit de REV 2030. Maar voordat we ingaan op hoe we dat doen, geven we eerst een greep uit een aantal zaken die in de afgelopen vier jaar succesvol zijn georganiseerd. Zo is ingezet op (de lijst is niet uitputtend): • De ontwikkeling van een rekentool en normenkader ten behoeve van de stadsverzorgende economie gericht op het op de juiste plek laten landen van economische en maatschappelijke functies. • Er is een onderzoek uitgevoerd naar de ruimtebehoefte voor de stadsverzorgende economie, een onderzoek naar het functioneren van de 14 wijkcentra inclusief handelingsperspectief en een onderzoek naar de behoeften van ZZP’ers in Delft. Al deze onderzoeken dien(d)en als input voor o.a. het stadsbeeld, de gebiedsbeelden, stedelijk programmeren en gebiedsontwikkelingen. • Op basis van het onderzoek naar de wijkcentra is de ‘Beleidslijn Wijkcentra Delft’ opgesteld.

Deze is leidend voor de weging van initiatieven voor nieuwe wijkcentra en binnen de bestaande wijkcentra van Delft. • In de tijd van de pandemie is een ondernemerspeiling uitgezet naar de behoeften, deze is in 2023 herhaald gegeven de toen aanwezige uitdagingen. • Het retailonderzoek is opgeleverd en biedt goede kaders

voor de actualisering van het retailbeleid later in 2024. Evaluatie van de doelstellingen • Binnen gebiedsontwikkelingen is de ‘10% norm’ gelanceerd en succesvol geland: op wijkniveau dient minimaal 10% van In het actieprogramma zijn voor de hoofddoelstellingen alle ontwikkelingen een economische en maatschappelijk resultaten en indicatoren benoemd. We geven een stand van invulling te hebben. zaken met betrekking tot de resultaten en de indicatoren. • Daarnaast zijn er bijdragen geleverd aan gebiedsontwikkelingen, de gebiedsagenda’s, regionale overleggen, regionale 1. Beoogd resultaat: toename van de werkgelevisies, samenwerkingen binnen en buiten de stad allen met genheid (in het algemeen en binnen de kennials doel de Delftse economie te versterken. sintensieve economie) • Ter versterking van het kennisecosysteem zijn bijdragen verstrekt aan YES!Delft, InnovationQuarter, Planet B.io en is Indicator: aantal banen in Delft (in het algemeen en binnen ondersteuning verleend bij de (door)ontwikkeling van hubs de kennisintensieve economie). In de REV is de ambitie en bedrijfsverzamelgebouwen in de stad. Denk dan aan de benoemd om tot 2040 10.000 extra banen op alle niveaus te opening van NEXT Delft, de Biotech Campus, KDlab, de realiseren in de periode 2018-2040. 52.000 banen gold daarbij uitbreiding van RoboHouse, House of Quantum etc. als startsituatie.

• Vanuit accountmanagement is veelvuldig opgetreden als Werkzame personen intermediair tussen vraag en aanbod van bedrijven, o.a. bij Aantal werkzame personen de landing van bedrijven. Dat gebeurt middels direct contact 60.000 maar ook bijvoorbeeld door het evenement Delft Maakt 50.000 Ruimte. 40.000 35.296 35.590 34.184 34.952 Daarnaast is deelgenomen in diverse regionale overleggen en publiek-private samenwerkingen. O.a. binnen het verband 30.000 20.000 van de MRDH, Provincie Zuid-Holland, Haaglanden, Economic Board Zuid-Holland/ Human Capital Agenda 20.250 20.762 20.931 21.600 10.000 etcetera. Ook heeft gemeente Delft samen met andere 0 2019 2020 2021 2022 partijen de taskforce technologische industrie geïnitieerd. Werkzame personen kenniseconomie Werkzame personen overig economie Binnen deze taskforce werken publieke en private partijen samen aan het versterken van de lokale technologische Peildatum: 1 januari van elk jaar Bron: werkgelegenheidsregister industrie. Verder is de samenwerking met andere partners op diverse vlakken voorgezet. Aantal bedrijven en instellingen

10.000 9.000 8.000 7.000

Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026 31

Werkzame personen kenniseconomie

Werkzame personen overig economie

Energielabel winkels

Energielabel kantoren

Bovenstaande figuur laat de ontwikkeling zien van het aantal werkzame personen17 in Delft tussen 2019 en 2022. Sinds 2019 is er een toename van 1006 banen in totaal. Voor banen in de kennisintensieve economie is er een toename van 1350 banen. Dat gaat om een groei van respectievelijk 1,8 en 6,7 procent. De daling in werkzame personen in de overige economie in 2021 ten opzichte van het voorgaande jaar is deels toe te schrijven aan de coronapandemie. Met name de horeca werd toen hard geraakt. Deze heeft zich sindsdien hersteld.

Aantal bedrijven en instellingen

Oppervlakte bedrijfsruimten

Aantal bedrijven en instellingen

10.000 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0

6.081

2.286 2019

Oppervlakte bedrijfsruimten

6.374

6.123

2.371

2.232

2020

Aantal vestigingen kenniseconomie

2021

6.562

2.296 2022

Aantal vestigingen overig economie

Peildatum: 1 januari van elk jaar Concluderend: De cijfers laten zien dat er sinds 2019 Bron: werkgelegenheidsregister vooruitgang is geboekt in de groei van de werkgelegenheid, zowel in het algemeen als voor de kennisintensieve economie. Er is echter nog veel inzet nodig om het doel van 10.000 banen Concluderend: bovenstaande figuur laat net als in het geval op alle niveaus in 2040 te halen. Dat is niet enkel een van de werkgelegenheid een stijging zien ten opzichte van kwalitatieve opgave (aantal banen), maar ook een diversiteit in Oppervlakte 2019. Net als in het gevolg van de werkgelegenheid is een bedrijfsruimten het type banen (op alle niveaus). Door verschillende daling van aantal vestigingen in de overige economie in 2021 1600.000 29.523 31.060 31.233 aan de 32.551 ontwikkelingen in de toekomst zal het aantal banen in de ten opzichte van 2020 deels toe te schrijven 1400.000 425.572 426.530 433.870 431.398 kennisintensieve economie verder stijgen. Het is echter ook coronapandemie. 1200.000 1000.000 belangrijk dat de groei binnen andere types economie (zoals 800.000 733.217 704.009 683.086 stadsverzorgend) groeit. En dat de kennisintensieve economie 600.000 3. Beoogd resultaat:724.456 Toename van de voorraad 400.00 werkgelegenheid biedt aan banen op alle niveaus. bedrijfsruimte. In de REV is benoemd dat er tot 200.000 311.351

2. Beoogd resultaat: toename van het aantal bedrijven (in het algemeen en binnen de kennisintensieve economie) Indicator: aantal bedrijven in Delft (in het algemeen en binnen de kennisintensieve economie) 17

Het totaal aantal banen; fulltimers, parttimers en uitzendkrachten.

32 Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026

325.764

320.271

316.668

0 2030 100.000 m2 extra bedrijfsruimte nodig. 2019 2020 2021 2022 Vastgoed oppervlakte in m2 VBO-industrie

2 VBO-kantoorfunctie Vastgoed oppervlakte(m in m2 Indicator: voorraad ) gebruiksoppervlak bedrijfsruimte. Vastgoed oppervlakte in m2 VBO-winkelfunctie Het begrijp bedrijfsruimte kan verschillend Totaal aantal m2 horeca oppervlak (incl. leegstand) gedefinieerd worden. Het kan betrekking hebben op alle types ruimte die gebruikt wordt door bedrijven (dus ook winkels en kantoren etc.). Het kan ook betrekking hebben op ruimte die specifiek ingezet wordt voor de ontwikkeling en productie van goederen en diensten. De 100.000 m2 extra bedrijfsruimte die is

1600.000 1400.000 1200.000 1000.000 800.000 600.000 400.00 200.000 0

29.523

31.060

31.233

32.551

425.572

426.530

433.870

431.398

733.217 311.351 2019

724.456 325.764

704.009 320.271

2020

2021

683.086 316.668 2022

Vastgoed oppervlakte in m2 VBO-industrie Vastgoed oppervlakte in m2 VBO-kantoorfunctie Vastgoed oppervlakte in m2 VBO-winkelfunctie Totaal aantal m2 horeca oppervlak (incl. leegstand)

Peildatum: 1 januari van elk jaar, voor horeca is de peildatum 1 april Bron: winkel-, kantoor- en industriefunctie: BAG-register CBS. Horeca: Locatus

benoemd in de REV heeft betrekking op laatste categorie. En deze heeft met name betrekking op de kennisintensieve economie (waaronder de innovatieve maakindustrie). Bovenstaand figuur laat zien dat de totale oppervlakte bedrijfs­ ruimte in Delft sinds 2019 afgenomen is in plaats van toege­ nomen (van 1.499.663 m2 in 2019 naar 1.463.703 m2 in 2022). Dit is toe te schrijven aan het verdwijnen van kantoorruimte. Voor de andere categorieën is de oppervlakte toegenomen. De categorie bedrijfsruimte met een industriefunctie komt het sterkst overeen met de categorie bedrijfsruimte waarvoor de ambitie van 100.000m2 is vastgelegd. De twee categorieën zijn echter niet helemaal hetzelfde. In bepaalde gevallen (zoals bij kennisintensieve bedrijven) zou bedrijfsruimte bijvoorbeeld ook tot bedrijfsruimte met een kantoorfunctie gerekend kunnen worden. Voor bedrijfsruimte met een industriefunctie is na een aanvankelijke groei tussen 2019 en 2020 een daling te zien.

Concluderend: Gezien de ontwikkeling van bedrijfsruimte met een industriefunctie kunnen we concluderen dat de er nog een flinke opgave ligt om de 100.000 extra bedrijfsruimte zoals benoemd in de REV in 2030 te realiseren. Na een aanvankelijke groei is sinds 2021 de oppervlakte van deze bedrijfsruimte gedaald. Naar verwachting zal de ambitie voor 2030 echter wel gehaald worden door nieuwe bedrijfsruimte die voor 2030 opgeleverd wordt (zie actieprogramma). Een ander aandachtspunt is terugloop in de oppervlakte aan kantoorruimte.

4. Beoogd resultaat: Kwalitatieve versterking van lokale vestigingsmilieus Indicator: opbouw van de voorraad bedrijfsmatig vastgoed in Delft (bedrijfsruimte/winkels /kantoren) gemeten naar energielabel. Bovenstaand figuur laat de ontwikkeling zien van energielabels bij kantoren, bedrijfsruimte, winkels en horeca. Deze geven een indicatie van de duurzaamheid van het bedrijfsmatig vastgoed in de gemeente. Bij vastgoed zonder energielabel hebben we logischerwijs geen informatie over de energieprestaties. In alle categorieën is een groei te zien van het percentage registraties en groene energielabels. Met name bij kantoren is een sterke groei te zien in het aandeel groene energielabels. De lichte groei van het aandeel rode energielabels is te verklaren vanuit het gegeven dat het aandeel registraties is toegenomen.

Energielabels kantoren

Energielabels winkels

100%

100% 90%

90% 80%

80%

79% 72%

70% 60%

70%

66% 52%

50%

40%

40%

40%

20% 10% 0%

17%

23%

20%

5%

6%

7%

2019

2020

2021

2022

Rood energielabel (lager dan C)

73%

19%

21%

22%

30%

28%

4%

Geen energielabel

75%

10% 0%

3%

4%

4%

6%

2020

2021

2022

Energielabels bedrijfsruimte

Energielabels horeca 100%

89%

88%

80%

86%

90% 80%

70%

70%

60%

60%

50%

50%

40%

40%

30%

30%

20% 10% 0%

8% 0%

2019 Geen energielabel

Rood energielabel (lager dan C)

Groen energielabel (A t/m C)

Energielabel horeca

100% 92%

25%

2019 Geen energielabel

Groen energielabel (A t/m C)

Energielabel bedrijfsruimten

90%

70%

60%

50% 30%

77%

12%

1%

11% 1%

2020

2021

2022

10%

Rood energielabel (lager dan C)

2%

Groen energielabel (A t/m C)

86%

84%

82%

9% 4%

11% 5%

12% 5%

14%

2019

2020

2021

2022

20% 10% 0%

Geen energielabel

Rood energielabel (lager dan C)

79%

6%

Groen energielabel (A t/m C)

Peildatum: 31 december van elk jaar Bron: kantoren (RVO + EP online), bedrijfsruimte, winkels en horeca (WOZ, eigen rubricatie + EP online)

Concluderend: het aandeel bedrijfsruimte met een energielabel en groen energielabel is sinds 2019 toegenomen, met name bij kantoren. Sinds 2023 geldt energielabel C als minimale voorwaarde voor kantoren vanaf 100 m2. De

gemeente ontwikkeld momenteel een aanpak om hier invulling aan te geven. Bij een succesvolle aanpak zal op termijn de gehele kantorenvoorraad minimaal energielabel C (dus een groen label) hebben.

Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026 33

Vraag en aanbod Haagse regio 23-30

5. Meer Delftse gebieden waar ondernemers met elkaar en de gemeente samenwerken aan versterking van de wijkeconomie, verduurzaming en werkgelegenheidsgroei Indicator: aantal gebieden (binnen het Ondernemersfonds) in Delft met een eigen plan/aanpak voor verduurzaming van het terrein/gebied en economische structuurversterking. Het Ondernemersfonds Delft biedt financiële ondersteuning aan ondernemers die gezamenlijk een project willen uitvoeren om hun gebied of de stad schoner, veiliger en gezelliger te maken. Zie onderstaand een overzicht van de werkgebieden waarbinnen samengewerkt wordt.

Delftse Hout / A13 Vrijenban Wippolder Altena DSM Binnenstad Delfts West Schieoevers Delft Technology Park Voorhof Buitenhof-Tanthof

34 Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026

Voor de meeste werkgebieden binnen het Ondernemersfonds zijn de afgelopen jaren actieprogramma’s opgesteld voor de versterking van de gebieden. Aanvullend hierop zijn nog andere documenten opgesteld voor de gebieden of delen ervan: Gebiedsvisie Voorhof, Ontwikkelingsplan Biotech Campus en Visie Binnenstad. TU Delft werkt momenteel aan een Campusvisie die de gewenste ontwikkeling van de TU Delft Campus benoemt. Binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt samengewerkt aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in Delft-West. Voorzieningen, onderwijs en werkgelegenheid krijgen hierbij ook aandacht. Ook werkt de gemeente in Delft-West samen met andere partners aan gebiedsontwikkeling en buurtversterking in De Gillisbuurt en aan de Kop van Buitenhof. Verder wordt de komende jaren door een consortium van partijen (Provincie Zuid-Holland, TU Delft, Gemeente Delft en Bedrijvenkring Schieoevers) gewerkt aan de ontwikkeling van Innovatiedistrict Delft (IDD). Het IDD concentreert zich in Schieoevers en de omliggende gebieden. Concluderend: er is een groot aantal initiatieven in Delft dat zich richt op versterking van de verschillende gebieden met aandacht voor de economie in brede zin. Goede samenwerking tussen partijen/initiatieven is hierbij van belang. Als gemeente zetten we ons in om deze initiatieven te ondersteunen.

Daarbij vervullen we verschillende rollen, zoals initiërend, faciliterend en verbindend.

6. Beoogd resultaat: substantiële vermindering van het regionale tekort (ruim 60 ha) aan klassiek kleinschalige vestigingsmilieus (bedrijfsterreinen/-gebouwen) Indicator: (plan)voorraad bedrijventerreinen in de Haagse regio.

7. Beoogd resultaat: bedrijven met banen op alle niveaus die een plek hebben gevonden op gemeentelijke locaties (pand/grondpositie)

Vraag en aanbod bedrijfslocaties Haagse regio 2023-2030 120

100

Indicator: aantal bedrijven en aantal banen geland op een gemeentelijke locatie.

80

Binnen de MRDH werken de betrokken gemeenten samen aan de kwantiteit en kwaliteit van werklocaties in de regio. De Haagse regio wordt hierbij als subregio aangemerkt. In de Strategie Werklocaties 2019-203018 wordt in 2030 voor kleinschalige vestigingsmilieus in de Haagse Regio een uitbreidingsvraag van 44 ha en een vervangingsvraag 49 ha verwacht. Dit samen met een verwacht aanbod van 38 ha levert een fors tekort richting 2030.

60

29 TOT 48 HA

40

15

20

4 TOT 12 HA

42

27

7 TOT 13 HA

aanbod

vraag

vraag

aanbod

vraag

aanbod

regulier

vraag

grootschalige distributie

19

Concluderend: op basis van de Strategie Bedrijventerreinen 2023‑2030 van MRDH wordt in 2030 voor de meeste bedrijfslocaties voorzien in de vraag naar bedrijfsruimte in de 18

https://mrdh.nl/project/strategie-werklocaties-2019-2030

19

https://mrdh.nl/project/strategie-werklocaties-2019-2030

2 TOT 5 HA

57

0

gemengd stedelijk

Op basis van de Strategie Bedrijventerreinen 2023-2030 van MRDH wordt, met uitzondering van grootschalige productie, komende jaren in de Haagse regio in de vraag naar bedrijfs­ ruimte voorzien. Dit is echter nog geen zekerheid en de realisatie van aanvullende bedrijfsruimte is een aanzienlijke opgave. Een onzekere factor is onder andere dat een aanzienlijk van het verwachte aanbod is gebaseerd op zachte plannen.

33 TOT 58 HA

RUIMTEVRAAG

AANBOD

R3. Vervangingsvraag

A3. Zachte plannen

R2. Uitbreidingsvraag hoog

A1. Beschikbaar aanbod en harde plannen

R1. Uitbreidingsvraag laag

Haagse regio. In Delft wordt door nieuwbouw op de TU Delft Campus bijgedragen aan de regionale vraag naar bedrijfsruimte op campussen. En op Schieoevers kan door beter benutten aanbod aan bedrijfsruimte worden toegevoegd. Het creëren van aanvullend aanbod in de regio is echter nog een flinke opgave. Een onzekere factor is dat een gedeelte van het verwachte aanbod is gebaseerd op zachte plannen. En voor beter benutten van bedrijfsruimte zijn flinke investeringen nodig. Dit vereist blijvende regionale afstemming en samenwerking op dit gebied.

aanbod

grootschalige productie

vraag

aanbod overig

Nieuw Delft is de voornaamste ontwikkeling die plaatsvindt vanuit een grondpositie van gemeente Delft. De kavels worden via tenders uitgegeven of op basis van lopende contractafspraken. De ambitie voor Nieuw Delft is om een economisch vitale en levendige stadswijk te realiseren. Dit vereist onder meer een mix aan (bijzondere) functies die het gebied een eigen inkleuring geven en die mensen naar het gebied kunnen trekken. De ontwikkeling van Nieuw Delft vindt gefaseerd plaats tot aan 2025. Economische functies die vooralsnog zijn gerealiseerd zijn commerciële functies in een aantal plinten en The Social Hub, met een hotel, café en coworking ruimtes. In het vervolg van de ontwikkeling worden nog meer commerciële functies toegevoegd, waaronder kantoorruimte. De ontwikkeling van Nieuw Delft levert een belangrijke bijdrage aan het voorzien in de vraag naar kantoorruimte in Delft. Gemeente Delft bezit ook vastgoed dat in bescheiden mate huisvesting biedt aan bedrijven. De Zuster, een broedplaats voor creatieve bedrijven, huisvest momenteel 15 ondernemingen.

Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026 35

36 Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026

Indicator: resultaten uit herhaald onderzoek Birch/UU (behoud ranking). Sinds 2015 brengen Birch en Universiteit Utrecht elke twee jaar de Entrepreneurial Ecosystem Index uit20. Deze index is een graadmeter om regionale ecosystemen met elkaar te vergelijken en in de loop van de tijd te volgen. Hierbij wordt gekeken naar de volgende indicatoren: ondernemerscultuur, vraag, talent, intermediaire diensten, formele instituties, infrastructuur financiering, leiderschap, netwerken en kennis. Sinds 2018 staat het gebied Delft en Westland in elke publicatie (2018, 2020, 2022, 2023) op de eerste plaats van heel Nederland.

Score Entrepreneurial Ecosystem Index 2023

25

10. Beoogd resultaat: verbreding samenwerking Delft Technology Partners Delft Technology Partners communiceert over ontwikkelingen binnen de Delftse kennisintensieve economie, bijvoorbeeld via een website, social media, en nieuwsbrief (techtalk) en een jaarlijkse expositie van Delftse innovaties. De organisatie ligt bij de gemeente Delft, maar bij de communicatie wordt samengewerkt met andere partners in de stad. Ook is er bij de gemeente Delft en andere partners behoefte om de marketing/profilering en communicatie van Delft als kennisstad te versterken. Hiervoor is een gezamenlijke boodschap nodig die door alle partijen wordt uitgedragen. Momenteel wordt daarom samengewerkt aan een gezamenlijke strategie (zie ook actielijn 1 van het actieprogramma).

20

De score voor 2023 was iets lager dan voor 20222. Deze lagere score is te verklaren vanwege de kleinere omvang van het aantal gecoördineerde innovatieprojecten in Delft en Westland ten opzichte van het totale aantal van Nederland. In Delft en Westland is dit aantal proportioneel meer achteruitgegaan dan Nederland als geheel (over een 3 jaars gemiddelde). Dit is voornamelijk op binnenlandse innovatieprojecten, en in mindere mate op de Europese innovatieprojecten.

15 10 5

20 https://www.entrepreneurialecosystemobservatory.nl/entrepreneurial-ecosystem-index-2022/

Tw en te

Ve luw e

he

m

-N

ijm

eg en

ag e ve nh Ar n

's-

G ra

Ut re ch t

Ag g lo m er

O ve r

at ie

ig G ro nin ge n

s tr ee k

an t

Bo lle n

en

Br ab en Le id

Ag g

lo

m

er at ie

Zu ido o

stN

oo rd -

m s te rd a

W es tla n

d

m

0

G ro ot -A

In de afgelopen periode is een groot aantal bedrijfs­ verzamelgebouwen gerealiseerd. Het gegeven dat veel van deze gebouwen hun capaciteit al bereikt hebben laat zien hoeveel vraag er is. Met toekomstige uitbreidingen zal het aantal bedrijven en banen nog verder toenemen.

Concluderend: De regio Delft en Westland heeft de afgelopen jaren haar uitstekende positie weten te behouden. Dat is overigens geen reden om achterover te leunen. Een gezond ecosysteem blijft zich ontwikkelen.

Dit betekent kortgezegd: Het totale aantal “leiders” of “coördinatoren” in Nederland is wat achteruitgegaan ten opzichte van de vorige meting, terwijl het aantal bedrijfsvestigingen in zowel Nederland als Delft en Westland iets omhoog is gegaan. In Delft en Westland is het aantal leiders per 1.000 vestigingen iets harder achteruitgegaan dan Nederland gemiddeld, waardoor er dus een relatieve verzwakking is ten opzichte van de vorige index. De score blijft overigens zeer hoog, er is geen regio waar het aantal leiderschappen per 1.000 vestigingen zo hoog is als in Delft en Westland.

en

Afgelopen jaren zijn er een groot aantal bedrijfsgebouwen gerealiseerd die zich richten op de kennisintensieve economie in algemene zin of een specifieke tak hiervan. In verschillende gevallen heeft de gemeente bijgedragen aan de realisatie van deze gebouwen en/of de ondersteuning die vanuit deze gebouwen aan startende bedrijven geboden wordt. Hieronder een overzicht van de gebouwen die afgelopen periode geopend zijn: • Next Delft: NEXT Delft bevindt zich op de TU Delft Campus en werd geopend in 2022. Het gebouw van 10.000 vierkante meter ruimte voor high-impact bedrijven, scale-ups en snelgroeiende start-ups om hun bedrijf verder te laten groeien. Er zijn 20 bedrijven gevestigd in NEXT Delft met in totaal 315 banen. • Aerospace Innovation Hub: de Aerospace Innovation Hub werd gestart in 2020 en is een startup community voor aerospace (drones, lucht- en ruimtevaart). De AIH is gevestigd in het gebouw van de Faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek van TU Delft. Momenteel zijn er 17 startups aan de hub verbonden, waarvan 14 in het gebouw gevestigd zijn. Deze bedrijven leveren in totaal 96 banen op. • Robohouse: RoboHouse werd geopend in 2019 en bevind zich op de TU Delft Campus. Het is een fieldlab gericht op de toepassing van robotica, maar RoboHouse verhuurt ook ruimte aan startups die zich bezighouden met robotica. Er

9. Beoogd resultaat: consolidatie ecosysteem en vestigingsklimaat

elf t

Indicator: het aantal nieuwe bedrijfsverzamelgebouwen met het aantal bedrijven daarin gevestigd en het aantal banen dat hiermee gemoeid is.

zijn 11 bedrijven gevestigd in Robohouse met in totaal 162 banen. • House of Quantum: In 2022 werd het House of Quantum op Delftechpark geopend. House of Quantum is het nationale hoofdkantoor van quantum. In het gebouw bevinden zich ook Quantum Delft en een community lab met ruimte voor jonge bedrijven. Recent is het House of Quantum uitgebreid met een extra gebouw op Delftechpark om ruimte te kunnen bieden aan nieuwe quantum bedrijven. House of Quantum huisvest momenteel 4 bedrijven met in totaal ongeveer 110 banen. • Planet B.io: Planet B.io werd opgericht in 2020 en bevindt zich op de Biotech Campus. De stichting heeft als doel om een hub te zijn op het gebied van industriële biotechnologie. Planet.Bio biedt bedrijven toegang tot werkruimtes en labs en een waardevol netwerk. Momenteel zijn er 18 bedrijven bij Planet B.io gevestigd met ruim 180 banen. • KDlab: sinds 2021 is in het Kabeldistrict het KDlab gevestigd. Het KDlab fungeert als makerspace voor start- en scale-ups en biedt ruimte aan 9 bedrijven met in totaal circa 70 banen. Het KDlab dient voor een periode van 10 jaar als tijdelijke invulling voordat het Kabeldistrict verder ontwikkeld wordt als werk-woongebied.

D

8. Beoogd resultaat: realisatie nieuwe bedrijfsverzamelgebouwen

Actieprogramma Ruimtelijk-Economische Visie 2024-2026 37

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Ruimte Economie & Advies Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoonnummer 14015 www.delft.nl

Meer weten? www.delft.nl of bel 14015