Accountantsverslag Delft 2020
Tekst van het document
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Gemeente Delft Accountantsverslag 2020 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 17 juni 2021
xx maart 2020 Bijlagen
Interactive Interactief pdf-rapport PDF report
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken
Gemeente Delft Aan het college van burgemeester en wethouders en de raad T.a.v. de heer R. Jeene (raadsgriffier) Stationsplein 1 2611 BV DELFT 17 juni 2021 Referentie: P7MPEVXWFZHX-681587540-50
Interne beheersing Ontwikkelingen
Geachte leden van het college en van de raad , Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze controle van de jaarrekening 2020 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Delft. We hebben onze controle uitgevoerd in overeenstemming met onze startnotitie 2020 van 16 september 2020.
Onze bevindingen zijn openlijk en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, het auditcomité en de portefeuillehouder financiën. We hebben de inhoud van dit verslag besproken tijdens de vergadering van de R&A-commissie op 2 juni 2021. Hebt u nog vragen, neemt u dan contact met ons op. Wij zijn uiteraard graag bereid om de inhoud van dit accountantsverslag nader toe te lichten.
De financiële positie van de gemeente Delft is een actueel onderwerp. Op basis van de begroting 2021-2024 heeft de provincie het college gevraagd een herstelplan op te stellen om tot een structureel evenwicht van baten en lasten te komen. Dat is in maart besproken in uw raad en daarna ingediend bij de provincie. De verwachting is dat vanaf 2024 de exploitatie weer structureel sluitend is. Onze controle ziet toe op de verantwoording over 2020. Uw cijfers van 2020 zijn in grote mate beïnvloed door de effecten van Covid-19 en de verkoop van uw aandelen in Eneco. Onze rapportage gaat naast onze reguliere controlebevindingen ook specifiek in op deze effecten voor 2020 en de financiële positie ultimo 2020. De begroting valt niet onder de reikwijde van onze controle. Wel zullen wij voorzichtig onze observaties vanuit de controle die mogelijk effect hebben in de komende jaren in deze rapportage met u delen.
Ook dit jaar heeft de afronding van het jaarrekeningproces en de daarbij behorende controle door het op afstand werken en ziekteverzuim veel flexibiliteit gevraagd. Wij bedanken u en uw medewerkers voor de fijne samenwerking onder deze omstandigheden. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Dit document is elektronisch ondertekend door:
Anton Eelco Gerritsma []
drs. A.E. Gerritsma RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: 088 792 00 10, F: 088 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Conclusie controle Jaarstukken
Een goedkeurend oordeel op getrouwheid en rechtmatigheid
Verkoop Eneco-aandelen is bestemd voor investeringen in de stad
Interne beheersing
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van gemeente Delft afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring over de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening afgegeven.
Het saldo van baten en lasten 2020 voor bestemming is belangrijk beïnvloed door de verkoop van de aandelen Eneco met een boekwinst van €99 miljoen. De beschikbare middelen zijn via de algemene reserve grotendeels toegevoegd aan de bestemmingsreserves voor investeringen in de stad. Over de keuze van investeringen heeft het college in 2019 al besloten. Het restant van de boekwinst is nog aanwezig in de algemene reserve ter dekking van de wegvallende dividend-opbrengsten.
Ontwikkelingen
De realisatie wijkt belangrijk af van de begroting Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is belangrijk voordelig ten opzichte van de begroting. Wij realiseren dat de afwijking een resultante is van vele factoren en dat de analyse nog complexer is geworden door de effecten van Covid-19. Wij hebben begrepen dat de analyse van de effecten van de afwijkingen voor de begroting 2021 en verder, in samenhang met de langetermijneffecten van Covid-19, onderhanden is bij de organisatie. Gezien de keuzes die moeten worden gemaakt in het kader van Herstelplan Delft in balans adviseren wij de basis voor de ramingen te beoordelen, onder meer aan de hand van de realisatie van de afgelopen jaren.
De ratio weerstandsvermogen is nog boven de streefwaarde Het weerstandsvermogen is met €30 miljoen gestegen ten opzichte van vorig jaar. De incidentele opbrengst gerelateerd aan de verkoop van de aandelen Eneco is hier de belangrijkste oorzaak van. Door deze stijging kunnen de gestegen risico’s met betrekking tot Covid-19 (€4,8 miljoen), groei kosten Jeugdhulp en Wmo (€18,4 miljoen) en Schieoevers (€12,5 miljoen) worden gedekt. De ratio weerstandsvermogen is weliswaar gedaald ten opzichte van vorig jaar, maar nog steeds ruim boven de streefwaarde.
Grondexploitaties zijn evenwichtig gewaardeerd, maar negatief beïnvloed door PFAS De ingeschatte risico’s in het weerstandsvermogen dalen in lijn met vorig jaar verder vanwege grondexploitaties in de afrondende fase. De benodigde voorziening bij de portefeuille is gestegen van €10,1 miljoen naar €10,8 miljoen. Als gevolg van PFAS stijgt de voorziening op het project Nieuw Delft met €3 miljoen.
Onzekerheden in het sociaal domein kunnen worden voorkomen De onzekerheden in het sociaal domein van €1,3 miljoen ontstaan door de afhankelijkheid van derde partijen. Deze onzekerheid kan vanuit de interne beheersing en de binnen de gemeente beschikbare informatie met betrekking tot zorgleveranciers worden weggenomen.
Ons accountantsverslag is uitsluitend opgesteld voor het gebruik van de raad en het college van burgemeester en wethouders van gemeente Delft. Het is niet toegestaan dit verslag aan derden te verstrekken zonder onze voorafgaande toestemming. Wij aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid als gevolg daarvan jegens enige andere persoon die dit verslag in handen krijgt of er gebruik van maakt.
Bijlagen
2
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle
Ons oordeel bij uw jaarstukken 2020 Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
1
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2020 van gemeente Delft (inclusief SiSa-bijlage en verantwoording WNT) afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening afgegeven op getrouwheid en rechtmatigheid, onder voorbehoud van goedkeuring van de jaarrekening door de raad op 24 juni 2021. De reikwijdte van onze controle is ongewijzigd ten opzichte van onze startnotitie.
Speerpunt van de raad
Jaarstukken
Wij hebben één gecorrigeerd en twee niet-gecorrigeerde controleverschillen geconstateerd
2
De door ons geconstateerde ongecorrigeerde bevindingen (dit betreft een onzekerheid op prestatielevering zorg en een rechtmatigheidsfout op Europees aanbesteden) blijven binnen de door u gestelde goedkeuringstoleranties op het aspect getrouwheid en rechtmatigheid. Het gecorrigeerde verschil betrof een creditfactuur van €1.092.000, die niet gesaldeerd was met een vordering op dezelfde partij.
Interne beheersing Ontwikkelingen
Jaarverslag verenigbaar met de jaarrekening
3
Wij hebben vastgesteld dat de andere informatie die samen met de jaarrekening wordt gepubliceerd, bestaande uit het jaarverslag, de programmaverantwoording, de paragrafen en de overige gegevens, verenigbaar is met de jaarrekening.
Getrouwheid Oordeel:
Goedkeurend
Oordeel:
20.000
20.000
15.000
15.000
10.000
10.000
5.000
5.000
-
-
Fouten
= absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000 Bijlagen
Rechtmatigheid
Onzekerheden
= door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
Goedkeurend
Fouten
Onzekerheden 3
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Speerpunt van de raad
Jaarstukken
Reikwijdte van onze controle De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In de startnotitie hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in de startnotitie. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. Jaarstukken gemeente Delft
Interne beheersing Ontwikkelingen
Jaarverslag
Programmaverantwoording
Jaarrekening
Paragrafen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij, op basis van onze kennis over de jaarrekening, vast dat deze aansluiten met de jaarrekening
Balans + toelichting
Programmarekening + toelichting
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
3I
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Niet-gecorrigeerde controleverschillen inzake getrouwheid zijn niet materieel
Speerpunt van de raad
De volgende geconstateerde controleverschillen zijn niet gecorrigeerd in de jaarrekening, omdat het onzekerheden betreft. Het management heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met de beoordeling van het management en concluderen dat het bedrag aan niet-gecorrigeerde verschillen niet materieel is.
Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen #
Beschrijving
1
Onzekerheden prestatielevering sociaal domein
Overzicht van baten en lasten Bedrag €’000
Jaarrekeningpost
Debet
Zorglasten
Credit
Balans Bedrag €’000 Debet
Credit
1.317
Totaal
1.317
3II
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Overzicht van fouten en onzekerheden rechtmatigheid
Speerpunt van de raad
Onderstaand hebben wij onze detailbevindingen op de aspecten rechtmatigheid en getrouwheid opgenomen boven de door u gestelde rapporteringstolerantie van €200.000. Door op de bevinding te klikken krijgt u een nadere toelichting bij de bevinding.
Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen #
Beschrijving
Fout
Jaarrekeningpost
1
Onterecht niet Europees aanbestede inkopen
Inkooplasten
2
Getrouwheidsonzekerheden
Zorglasten
€’000
Onzeker €’000
699 1.317
Totaal
699
1.317
3III
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Speerpunt van de raad
Conclusie controle Speerpunt van de raad
Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
In onze natuurlijke adviesrol dragen wij bij aan het verder versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de raad/R&A-commissie. Jaarlijks geeft de R&A-commissie ons één of meerdere speerpunten mee voor de controle. Zie onderstaand onze bevindingen met betrekking tot het speerpunten van 2020:
Budgetrecht gemeenteraad versus inbesteding van Avalex bij HVC Naar aanleiding van de inbesteding van afvalverwerking van Avalex bij HVC heeft de commissiegriffier van de R&A-commissie gevraagd te onderzoeken of dit besluit op gespannen voet staat met het budgetrecht van de raad. Daarbij wordt gerefereerd naar het treasurystatuut dat in 2019 is gewijzigd. Uit de vraagstelling blijkt dat het besluit van Avalex ook leidt tot een impliciete financiële garantstelling door de gemeente Delft. Deze veronderstelling hebben wij als waar aangenomen en niet verder onderzocht. Avalex is een bedrijfsvoeringsorganisatie (bvo) op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen en is daarmee een zelfstandige rechtspersoon met een eigen governance. Het bestuur kan een governanceprotocol vaststellen waarin de governance van Avalex en de samenwerking van de deelnemende gemeenten in Avalex is uitgewerkt. Het toezicht vanuit de gemeenteraad van gemeente Delft loopt dus via het bestuur van de bvo. Het bestuur van Avalex gaat over besluiten zoals de inbesteding. Daarbij geldt dat een lid van het bestuur aan de raad van de deelnemende gemeente waarvan het college hem heeft aangewezen verantwoording aflegt over het door hem in het bestuur gevoerde beleid. Dat betekent dat de raad altijd achteraf om informatie kan vragen over het gevoerde beleid van de bvo.
Eens in de vijf jaar moet het bestuur van Avalex zorgdragen voor een evaluatie van de regeling, waaronder ook de governance. De eerste evaluatie moet uiterlijk 1 februari 2024 plaatsvinden. Wij adviseren de vragen en ervaring van de raad die hebben geleid tot dit speerpunt vast te leggen, zodat die te zijner tijd kunnen worden ingebracht bij een evaluatie. In de tussentijd raden wij de gemeenteraad aan afspraken te maken over de informatievoorziening rondom Avalex en eventuele toekomstige vergelijkbare casussen. Voor deze casus zijn het treasurystatuut en de verordening gemeentegaranties geldleningen van de gemeente Delft dus niet direct van toepassing. Wel hebben wij nog de volgende observaties. Het treasurystatuut is beleid dat aan het college is toebedeeld. Daar heeft de raad dus formeel geen zeggenschap over. In het oude treasurystatuut was echter in artikel 5.1 expliciet opgenomen: ‘De gemeente mag leningen of garanties op grond van de 'publieke taak' uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen’. Dit is in het nieuwe treasurystatuut vervangen door artikel 3.1: ‘De gemeente mag leningen of garanties uitsluitend op grond van de 'publieke taak' verstrekken’. De expliciete goedkeuring door de raad is daarmee komen te vervallen. Volgens de organisatie is dit gebeurd, omdat de bepaling niet in lijn was met de genoemde verordening.
Ook de door de raad vastgestelde verordening gemeentegaranties geldleningen stelt dat het college bevoegd is om te besluiten een garantie te verlenen, mits deze aan de criteria van de verordening voldoet. Overigens is de garantstelling voor Avalex al vastgelegd in de regeling bij de instelling van de bvo. Eventuele financiële effecten van een garantieverlening, dus bijvoorbeeld als de garantie daadwerkelijk wordt ingeroepen, komen tot uitdrukking in de begroting en jaarrekening van de gemeente. 4
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid
Onze bevindingen bij de jaarstukken Wij hebben de getrouwheid van de jaarrekening gecontroleerd en de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties. Onze bevindingen vindt u in dit deel. De financiële positie van de gemeente is sterk verbeterd door de verkoop van de aandelen Eneco voor €99 miljoen. In het sociaal domein is sprake van onzekerheden van in totaal €1,3 miljoen door niet onderbouwde prestatielevering van zorg. De schattingen die het college daarbij heeft gemaakt achten wij evenwichtig.
Interne beheersing
In het ruimtelijk domein zijn de voorzieningen op grondexploitaties €0,7 miljoen gestegen. De schattingen die het college bij het bepalen van de waardering van de grondexploitaties heeft gemaakt achten wij evenwichtig.
Ontwikkelingen
Bij rechtmatigheid zien wij een daling in de fouten op het gebied van naleving van Europese aanbestedingsregels.
Informatiewaarde
De informatiewaarde van uw jaarstukken vinden we goed.
5
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein
Analyse van de financiële positie van gemeente Delft is actueel Resultaat 2020 beter dan verwacht
Weerbaarheid en wendbaarheid
Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is belangrijk voordelig ten opzichte van de begroting. Wij realiseren dat de afwijking een resultante is van vele factoren en dat de analyse nog complexer is geworden door de effecten van Covid-19. Wij hebben begrepen dat de analyse van de effecten van de afwijkingen voor de begroting 2021 en verder, in samenhang met de langetermijneffecten van Covid-19, onderhanden is.
De weerbaarheid van de gemeente is belangrijk toegenomen, met de kanttekening dat de structurele exploitatieruimte in 2020 negatief is geworden. In de begroting 2021 is ook een negatieve exploitatieruimte voorzien die in de algemene reserve kan worden opgevangen.
Covid-19
Sociaal domein
Getrouwheid
Tegelijkertijd is ook de wendbaarheid van de gemeente toegenomen. Al is de belastingcapaciteit nog steeds hoog ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Zie voor nadere details hier.
Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
Het college heeft de raad op verschillende momenten geïnformeerd over de effecten van de coronacrisis voor de financiën van de gemeente. In deze rapportages zijn voorstellen gedaan voor toevoegingen aan de bestemmingsreserve Maatregelen coronacrisis voor in totaal €4,1 miljoen. Met de compensatie van het Rijk van €4,9 miljoen is er dekking voor ongeveer €9 miljoen voor de effecten van lagere baten en hogere kosten. De onttrekkingen uit de bestemmingsreserve zijn lager uitgevallen. In de jaarrekening is niet inzichtelijk gemaakt wat de impact is van aanvullende regelingen die zijn uitgevoerd (zoals Tozo), waar ook een vergoeding van het Rijk tegenover staat. Wij adviseren nog een totaaloverzicht op te stellen, mede om de effecten voor 2021 te kunnen inschatten. Ook in de meerjarenbegrotingen zijn nog niet de (langetermijn) effecten van de coronacrisis en de herijking van het gemeentefonds verwerkt, zoals bij veel andere gemeenten. Zie ook bijgaand artikel.
Bijlagen
De kosten in het sociaal domein nemen nog steeds toe. Deze stijging heeft een belangrijke impact op de begroting. Het college heeft het actieplan Sociaal Domein opgesteld om de groei verder af te remmen. De raad heeft op 30 maart 2021 het raadsvoorstel 'Herstelplan Delft in Balans' vastgesteld (inclusief de begrotingswijziging met verhoogde ramingen voor het sociaal domein).
6
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Het behouden van een stabiele financiële positie is actueel
Conclusie controle Jaarstukken
De financiële positie is op basis van de jaarrekening 2020 beter dan verwacht
Financiële positie
Vorig jaar hebben wij in ons accountantsverslag gemeld dat de financiële positie van gemeente Delft stabiel was. Als aandachtspunten hebben we toen benoemd dat het gerealiseerde saldo van baten en lasten in vergelijking met de begroting steeds voordelig uitkomt. Ook dit jaar is het verschil voordelig, €17,9 miljoen, waarvan €13,9 miljoen in de structurele baten en lasten. In de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening zijn de belangrijkste oorzaken voor de afwijkingen benoemd. De belangrijkste voordelen komen voort uit herbeoordeling van de risico’s in de grondexploitaties en lagere lasten in het sociaal domein (Wmo en BUIG). Hier staan overigens ook nadelen in de jeugdzorg tegenover. Wij realiseren ons dat de afwijkingen een resultante zijn van vele factoren en dat de ramingen nog complexer zijn geworden door de effecten van Covid-19. Gezien de keuzes die moeten worden gemaakt in het kader van Herstelplan Delft in balans adviseren wij op basis van de realisatie van de afgelopen jaren de basis voor de ramingen te beoordelen. Wij hebben begrepen dat deze analyse in samenhang met de langetermijneffecten van Covid-19 onderhanden is.
Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
Resultaat 2020 bestemd voor investeringen in de stad Het saldo van baten en lasten 2020 voor bestemming is belangrijk beïnvloed door de verkoop van de aandelen Eneco met een boekwinst van €99 miljoen. De beschikbare middelen zijn via de algemene reserve toegevoegd aan de bestemmingsreserves Schie-oevers (€22 miljoen) en Dekking kapitaallasten (€45 miljoen); het restant is dus nog aanwezig in de algemene reserve. De middelen zijn voor een belangrijk deel gereserveerd voor investeringen in de stad.
De verkoop van de aandelen Eneco betekent ook dat vanaf nu de dividendopbrengsten zijn weggevallen (circa €2 miljoen per jaar). Volgens de begroting 2021 wordt dit opgevangen uit het bedrag dat nog resteert in de algemene reserve. Wij adviseren dit expliciet zichtbaar te maken. In de door ons opgestelde benchmark met landelijk vergelijkbare gemeenten valt gemeente Delft over 2020 qua weerbaarheid positief op door een goede solvabiliteit. Bij de wendbaarheid valt de lage nettoschuldquote positief op; de belastingcapaciteit (stijging van de tarieven) is daarentegen hoog.
Volgens de begroting 2021-2024 neemt de weerbaarheid af De structurele exploitatieruimte is conform de begroting voor de komende jaren negatief. De weerbaarheid van de stad neemt naar verwachting de komende jaren dus af. Dit is aanleiding geweest om het Herstelplan Delft in balans op te stellen met voorstellen voor ombuigingen. De wendbaarheid wordt voornamelijk beïnvloed door de beoogde daling in de belastingcapaciteit; de geraamde tarieven lijken conform de begroting echter nog meer te stijgen (111%) dan de landelijke gemiddelde stijging (104%). In de meerjarenbegrotingen zijn nog niet de (langetermijn)effecten van de coronacrisis (zie blog Martine Koedijk) en de herijking van het gemeentefonds verwerkt. Dit is wel opgenomen in de risicoanalyses waarop ook de berekening van het weerstandratio is gebaseerd. De weerstandratio (verhouding weerstandsvermogen – risicoprofiel) op basis van de begroting 2021-2024 is voor gemeente Delft 2,6 en daarmee uitstekend en meer dan voldoende om eventuele tegenvallers op te vangen.
6I
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
De kengetallen laten een positieve ontwikkeling zien Landelijk zien we dat bij gemeenten de solvabiliteit onder druk staat en de netto schuldquote toeneemt door de tekorten die bij veel gemeenten bestaan. Gemeente Delft laat hier door de verkoop van de aandelen Eneco juist een positief beeld zien. De verkoopopbrengst van €99,4 miljoen is door gemeente Delft toegevoegd aan het eigen vermogen (aan de algemene reserve en circa €76 miljoen is ‘doorgeschoven’ naar bestemmingsreserves). Tegelijkertijd heeft de bankontvangst ervoor gezorgd dat de gemeente de schuldpositie met €70 miljoen heeft kunnen verlagen (€19 miljoen in de vaste schulden en €51 miljoen in de vlottende schulden). Dit heeft gezorgd voor een stijging in de solvabiliteit van 13%-punten en een verbetering/ daling van de netto schuldquote met 40%-punten. Net als voorgaand jaar scoort gemeente Delft positief (laag kengetal) op de grondexploitaties. Dit komt doordat de investeringen in actieve grondexploitaties beperkt zijn. Het risico op de voorraad bouwgrond en de schuld die daarmee samenhangt is daarmee ook beperkt. Wat betreft de belastingcapaciteit zit gemeente Delft boven het landelijke gemiddelde. Dit betekent dat gemeente Delft relatief duur is voor haar inwoners en dat ten opzichte van 2019 de gemiddelde woonlasten per huishouden meer zijn gestegen dan het landelijk gemiddelde.
Daarnaast is te zien dat gemeente Delft een negatieve structurele exploitatieruimte heeft. Dit kengetal is lager dan vorig jaar en houdt in dat de gemeente geen ruimte heeft om niet structurele lasten op te kunnen vangen.
Kengetallen
Gemeente Delft
Landelijk**
2020
2019
2020*
2019
Solvabiliteit
39%
26%
30%
34%
Grondexploitaties
0,5%
0,4%
9%
12%
Structurele exploitatieruimte
-0,4%
0,8%
0,29%
0,01%
Netto schuldquote
45%
85%
70%
56%
Netto schuldquote gecorrigeerd
29%
63%
64%
49%
Belastingcapaciteit
115%
118%
104%
103%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
* op basis van de begroting 2020 ** Bron: https://findo.nl/jive
6II
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De ratio weerstandsvermogen is nog ruim boven streefwaarde
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
In de grafiek hiernaast is een weergave opgenomen van de ontwikkeling van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) ten opzichte van voorgaande jaren.
€ 109.000
Om inzicht te krijgen in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit in staat is om de benodigde weerstandscapaciteit te dekken, wordt de ratio weerstandsvermogen bepaald. Hiervoor hanteert de gemeente een risicosimulatie waarin aan de risico’s een impact en een kans wordt gekoppeld. De volledige methodiek en details zijn terug te lezen in de paragraaf ‘weerstandvermogen en risicobeheersing’ in de jaarstukken.
2020
Uit de analyse van het college volgt dat tegenover de weerstandscapaciteit van €109 miljoen een risicoprofiel van €55,4 miljoen staat. De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en het totaal van de benodigde weerstandscapaciteit komt uit op een ratio weerstandsvermogen van 1,97 (2019: 3,38). Het weerstandsvermogen is belangrijk toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar door de verkoop van de Eneco-aandelen, maar tegelijkertijd zijn ook de risico’s gestegen. De belangrijkste nieuwe risico’s ontstaan in verband met Covid-19 (€4,8 miljoen), groei kosten Jeugdhulp en Wmo (€18,4 miljoen) en Schieoevers (€12,5 miljoen). Het laatste risico is overigens aanvullend op de middelen die zijn gereserveerd in de bestemmingsreserve Schieoevers van €22 miljoen. De ratio weerstandsvermogen is daarmee nog steeds ruim boven de streefwaarde.
2019
€ 55.400
€ 77.400 € 22.900
€ 81.700 2018 € 21.300
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
Risico's (x €1.000)
6III
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Onzekerheden sociaal domein blijven ook in Covid-19-tijd niet materieel
Conclusie controle Onzekerheden zorg in natura dalen
Geen materiële bevindingen met betrekking tot Tozo In 2020 heeft de gemeente een flinke inspanning geleverd om de uitkeringen in het kader van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) conform de laat bekend gemaakte toetsingscriteria te verstrekken. De totale bestedingen inzake Tozo bedragen ongeveer €14 miljoen. Wij hebben de bestedingen met een steekproef gecontroleerd en zoals u in onze rapportagetabel SiSa ziet, geen fouten geconstateerd.
Getrouwheid
Van een aantal zorgleveranciers voor de WMO heeft de gemeente alleen bestuursverklaringen ontvangen die geen zekerheid geven over de daadwerkelijke levering van zorg. Hierdoor bestaat een onzekerheid van €162.000 (2019: €834.000). Met betrekking tot jeugd bedraagt de onzekerheid €1.155.000 (2019: 824.000). Dit volgt uit de van Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden ontvangen verantwoording waarbij zorginstellingen alleen bestuursverklaringen of geen verklaring hebben ingediend, waardoor de prestatielevering niet kan worden vastgesteld.
Rechtmatigheid
Sociaal domein kan vanuit interne beheersing worden geborgd
Informatiewaarde
Het landelijke ISD-protocol voor de controle van Jeugd en WMO is sinds 2015 bedoeld als tijdelijke onderbouwing voor gemeenten van de rechtmatigheid van de zorglasten met behulp van productieverklaringen van de accountants van zorgaanbieders. Wachten op deze productieverklaringen zorgt voor een late afronding van het jaarrekeningtraject van gemeente Delft.
Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein
Interne beheersing Ontwikkelingen
Gemeente Delft heeft zelf de beschikking over een klachtenregistratie, tussentijdse contactmomenten met en inhoudelijke rapportages van zorgleveranciers. Als deze informatie op een gestandaardiseerde wijze wordt verzameld en gedocumenteerd hoeft er geen sprake meer te zijn van onzekerheden in de zorglevering en vervalt de afhankelijkheid van de productieverklaringen van zorgleveranciers.
Gemeente Delft ziet grote uitdagingen in het sociaal domein In onderstaand staatje is te zien dat de zorglasten voor de gemeente Delft dit jaar zijn gestegen met €4 miljoen ten opzichte van voorgaand jaar, maar ongeveer €1,4 miljoen achterblijven bij de begroting. Voor de komende jaren ziet de gemeente echter een risico op stijgingen in de lasten van €18,4 miljoen. Dit heeft een belangrijke invloed op uw beschikbare weerstandsvermogen. Domein
Realisatie 2019 (x €1.000)
Realisatie 2020 (x €1.000)
Begroting 2020 (x €1.000)
Jeugdzorg ZIN
€23.597
€25.030
€23.500
Jeugdzorg PGB
€909
€685
€750
WMO ZIN
€32.222
€35.059
€37.834
WMO PGB
€2.997
€3.042
€3.145
Totaal
€59.725
€63.816
€65.229 7
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Schattingen sociaal domein zijn evenwichtig
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2020 beoordeeld.
Schatting
Waarde in €1.000 2020 (2019)
Beoordeling 2020
Beoordeling 2019
Nog te betalen kosten €8.487 (€3.648)
Voorziening dubieuze €7.831 (€6.770) debiteuren sociale zaken
De voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken ligt in lijn met die van voorgaand jaar. Gemiddeld in de sector ligt het percentage voorziening ten opzichte van debiteuren rond de 75%. Op basis van ervaringscijfers is dit voor gemeente Delft in 2020 79%. Wij zijn akkoord met het gehanteerde percentage.
Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
Controleverschil
Bijlagen
Toelichting De nog te betalen kosten zijn bepaald op basis van de opgaven van de zorgverleners, die voorzien zijn van een controleverklaring van een accountant. Deze opgaven zijn aangesloten met de gegevens in de eigen systemen, waaronder het berichtenverkeer. Het verschil tussen deze opgaven en de al in de administratie verantwoorde lasten zijn als kortlopende schuld verantwoord op de balans.
Getrouwheid Rechtmatigheid
Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering.
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
7I
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Door aflopende grondexploitaties reduceert het risicoprofiel op grondexploitaties
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Conform afgelopen jaar hebben we het risicoprofiel van de grondexploitaties in kaart gebracht, zie figuur hiernaast.
12
Stijging voorziening door verwerken PFAS-kosten
8
Voor de verlieslatende projecten (Harnaschpolder, Voorhof Noord-West, Haring en Nieuw Delft) geldt dat de omvang van de verliesvoorziening in totaal is gedaald naar €7,8 miljoen (2019: €10,1 miljoen). De daling komt voornamelijk doordat de resultaten voor Locatie Haring en Nieuw Delft bij de actualisatie gunstiger lijken dan vorig jaar. Door de herziening van de PFAS-impact is er voor Nieuw Delft €3 miljoen additionele voorziening benodigd, waardoor de totale voorziening in 2020 op €10,8 miljoen eindigt. De risicoreservering is stabiel, doordat het PFAS-risico is omgezet in een voorziening en er bij andere projecten enkele kleine nieuwe risico’s zijn geïdentificeerd.
Interne beheersing
Gescheiden verantwoording raadsbesluit PFAS-voorziening en reductie in parkeerplaatsen Nieuw Delft.
Ontwikkelingen
Op 3 maart 2021 is met de raad afgestemd een additionele voorziening voor PFAS van €3 miljoen voor Nieuw Delft te vormen. Deze voorziening wordt in de jaarrekening 2020 verantwoord aangezien de grond per jaareinde reeds vervuild was. De dekking van deze extra last in 2021 komt uit de verlaging van het aantal parkeerplaatsen met een bate van €2,6 miljoen voor de grondexploitatie tot gevolg. De bate is echter het gevolg van de goedkeuring door de raad van een planwijziging en die wordt in lijn met het BBV verwerkt in het jaar waarin het besluit valt. Het college verwerkt dus de extra last terecht in de jaarrekening 2020 en de compenserende bate pas in de cijfers van 2021.
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties (x €1mln)
10 2020
2019
6 4 2 0 -2
Voorziening neg. plannen
Risicoreservering
Boekwaarde
-4 -6 -8
Gemeente Delft waardeert grondexploitatie Nieuw Delft evenwichtig De verbetering in de waardering van grondexploitaties van vorig jaar heeft zich dit jaar doorgezet. De risico-inschatting is per veld opgesteld. Binnen het project wordt gesaldeerd gekeken naar de inschatting van de risico’s (niet los voor de opbrengsten en kosten). Voor het gehele project zijn wij van mening dat de waardering evenwichtig is waar we dat vorig jaar voorzichtig vonden, doordat expliciet rekening is gehouden met de PFAS-impact.
De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld en vinden de inschatting evenwichtig. 8
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat
Conclusie controle Schatting
Jaarstukken
Beoordeling 2020
Beoordeling 2019
Gehanteerde rekenrente
Het college rekent binnen de grondexploitaties met een rekenrente van 2.24% (2019: 1,9%). Dit is de rente gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Delft en is conform het BBV (binnen 0,5% afwijking met de gerealiseerde rentelast). De rekenrente op basis van gerealiseerd budget is 1,83%. De gehanteerde rekenrente valt binnen de marges van 0,5% afwijking en beoordelen we daarom als evenwichtig.
Kostenstijging
De gehanteerde kostenstijging is 1,38% (2019: 1,34%) en ligt in lijn met het percentage dat wij bij veel andere gemeenten zien.
Opbrengstenstijging
De gehanteerde opbrengstenstijging is 1,6% (2019: 1,6%) en ligt in lijn met het percentage dat wij bij veel andere gemeenten zien.
Gehanteerde programmering
Wij achten de, op marktinformatie gebaseerde, inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Verkoopprijzen
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn veelal gebaseerd op marktinformatie of taxaties. Wij achten voor 2020 de gehanteerde prijsstelling, zoals opgenomen in de door ons gecontroleerde projecten voldoende onderbouwd, maar aan de voorzichtige kant, deels gezien de aanhoudende positieve prijsontwikkelingen op de woningmarkt.
Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
Toelichting
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
8I
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Schattingen jaarrekening zijn evenwichtig, met aandachtspunten door Covid-19
Conclusie controle Jaarstukken
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2020 beoordeeld.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering.
Financiële positie Sociaal domein
Schatting
Ruimtelijk domein
Beoordeling 2020
Beoordeling 2019
We hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen over het algemeen evenwichtig tot stand zijn gekomen.
Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing
Waardering financiële vaste activa
Het college heeft op dezelfde manier gehandeld conform voorgaand jaar en geen voorziening opgenomen voor mogelijke oninbaarheid van leningen aan ParkerenDelft. Dit is gebaseerd op een business case die beperkt rekening houdt met een lagere bezettingsgraad doordat mensen steeds meer thuiswerken. Tevens is er geen voorziening getroffen voor de deelneming InnovationQuarter die negatieve resultaten heeft. De waardering van deze posten is naar onze beoordeling optimistisch maar binnen een aanvaardbare bandbreedte.
Ontwikkelingen
De voorziening wethouderspensioenen (APPA) per ultimo 2020 is onderbouwd door actuele actuariële berekeningen berekend door een externe serviceorganisatie. Door deze organisatie zijn een combinatie van uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie en de FTK-grondslagen gebruikt. We zijn akkoord met deze uitgangspunten.
Juistheid en volledigheid APPA voorziening
Controleverschil
Bijlagen
Commentaar
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
9
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Dalende financiële onrechtmatigheid door niet naleving van aanbestedingsregels
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
In het inkoopproces van gemeente Delft is de procedure aangescherpt om te waarborgen dat contracten die Europees aanbesteed moeten worden, ook daadwerkelijk Europees worden aanbesteed. Uw organisatie heeft daarnaast na afloop van het boekjaar ook weer een integrale crediteuren/spendanalyse uitgevoerd, waarbij acht crediteuren zijn geconstateerd waarbij onterecht geen Europese Aanbestedingsprocedure is gevolgd. De totale geconstateerde fouten met betrekking tot inkopen in 2020 bedragen €699.000 (2019: €1,35 miljoen). Hiervan heeft €264.000 betrekking op contracten die in voorgaande jaren ook al fout waren. De specifieke aandachtspunten die uit de controle van dit jaar naar voren komen zijn inhuuropdrachten die aan de voorkant niet voor de juiste bedragen worden ingeschat (en/of spoedinhuur in verband met de inzet van een BBZ-specialist in verband met Covid-19). Verder is een onderliggende oorzaak dat inkopen door diverse (sub)afdelingen bij dezelfde crediteuren worden gedaan, waardoor het noodzakelijk is om een overkoepelend raamcontract met de betreffende crediteur via een Europese Aanbestedingsprocedure af te sluiten. Wij adviseren het college te onderzoeken of de kennis en de instrumenten in de eerste lijn voldoende zijn om onrechtmatigheden te voorkomen of dat een verdere betrokkenheid vanuit de tweede lijn (bijvoorbeeld centrale inkoopfunctie) gewenst is.
10
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein
Prestatielevering uitgaande subsidies, steunmaatregelen in brede zin en inkopen zijn rechtmatig verantwoord In onze rapportage interim-bevindingen hebben we u gewezen op enkele aandachtspunten in het kader van de coronacrisis. Hieronder vindt u deze punten en onze bevindingen daarbij vanuit de jaarrekeningcontrole: •
Het risico op onrechtmatige uitkeringen in het kader van Tozo is groot. Zie voor de uitkomsten van onze Tozo-controle deze pagina.
•
Er moeten tijdige schriftelijke afspraken gemaakt worden met zorgleveranciers over de afrekening van continuïteitsbijdragen en mogelijke meerkosten. Zoals u kunt zien aan de dalende onzekerheden in het sociaal domein heeft de gemeente dit goed opgepakt;
•
Prestatielevering bij uitgaande subsidies is een aandachtspunt. Bij de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden op uitgaande subsidies zijn ons geen bijzonderheden gebleken;
•
Ook prestatielevering bij reguliere inkopen kan in Covid-19-tijd lastiger vast te stellen zijn. Wij hebben uitgebreide controlewerkzaamheden uitgevoerd op de in de jaarrekening opgenomen inkooplasten en hierbij geen bijzonderheden geconstateerd;
•
Opzet, bestaan en werking van beheersmaatregelen staat mogelijk onder druk door de huidige thuiswerksituatie van veel ambtenaren. Wij hebben ten opzichte van onze rapportage interim-bevindingen geen nieuwe aandachtspunten in uw interne beheersing te rapporteren.
Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Interne beheersing Ontwikkelingen
(financiële) effecten van de coronacrisis op de organisatie op basis van de drie raadsbehandelingen op 9 juli, 5 november en 17 december 2020. De in onze rapportage interim-bevindingen opgenomen aandachtspunten zijn op een juiste manier door de organisatie opgepakt.
Wij concluderen dat de gemeenteraad goed en tijdig is geïnformeerd over de
10I
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Overschrijdingen van de begroting zijn rechtmatig
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein
Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft. Overschrijdingen kunnen in sommige gevallen onrechtmatig zijn. Programma
Ruimtelijk domein
Lasten werkelijk (x €1.000)
Getrouwheid
Overschrijding ten opzichte van begroting (na wijziging) / krediet (x €1.000)
Telt overschrijding mee voor het oordeel?
Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening.
Toelichting
Rechtmatigheid Informatiewaarde
Duurzaam Delft
5.562
-544
Nee
De overschrijding wordt met name veroorzaakt door de afrekening met het hoogheemraadschap inzake grondwateronttrekking. Deze afrekening valt minder gunstig uit dan in de voorgaande jaarrekening ingeschat. Er is echter wel sprake van bestaand beleid, dus dit zorgt niet voor een onrechtmatigheid.
Interne beheersing Ontwikkelingen
Schone en veilige stad
56.354
-1.088
Nee
De overschrijding ziet grotendeels op de hogere last inzake het functioneel leeftijdsontslag (FLO) en betreft daarom bestaand beleid. Daarnaast is er sprake voor hogere kosten voor afvalinzameling die gedekt worden uit de bestemmingsreserve Maatregelen coronacrisis.
Economische zelfstandigheid
109.552
-2.569
Nee
Dit betreft extra uitgaven in het kader van de coronacrisis, die worden gecompenseerd door extra baten van het ministerie.
Stad in bestuur
8.028
-473
Nee
Dit betreft de verhoging van de pensioenvoorziening voor wethouders (actuariële bijstelling) en betreft daarom bestaand beleid.
10II
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De kwaliteit van uw jaarverslag is goed
Conclusie controle Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn.
Jaarstukken Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar
Financiële positie Sociaal domein
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag volledig voldoet aan het BBV.
Ruimtelijk domein
Informatiewaarde
Interne beheersing
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Rechtmatigheid
Kwaliteit paragrafen
Getrouwheid
Ontwikkelingen
Kwaliteit paragrafen Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen.
Informatiewaarde is goed Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld en komen we wederom tot de conclusie dat uw jaarverslag informatief en goed leesbaar is.
Informatiewaarde is goed
11
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Fraude en wet- en regelgeving Verantwoording
Ontwikkelingen
Kwaliteit van uw interne beheersing Wij hebben geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. Wij hebben u in de managementletter van 17 november 2020 geïnformeerd over onze bevindingen op uw interne processen. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. Voor zover wij bevindingen hebben in de controle met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking, melden wij die. Wij hebben er na onze interim-controle geen specifiek onderzoek meer naar gedaan. Bij onze eindejaarscontrole is in dit opzicht niets naar voren gekomen.
.
12
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Fraude, omkoping en corruptie en naleving van wet- en regelgeving
Conclusie controle Jaarstukken
Wat u moet weten over fraude
Interne beheersing
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving berust zowel bij het bestuur van de gemeente als het management. In deze video gaan we in de op deze verantwoordelijkheden.
Fraude en wet- en regelgeving Verantwoording
Ontwikkelingen
Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het van toepassing zijnde wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven.
Geen situaties waarbij wet- en regelgeving niet wordt nageleefd geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen, anders dan de tekortkomingen op het gebied van Europees
Aanbesteden
Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen.
Dit najaar fraude-inventarisatiegesprekken Het auditteam van de gemeente is van plan dit najaar, samen met een verdere concretisering van de werkzaamheden in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording, meer aandacht te gaan besteden aan frauderisicoanalyse. In dit kader zullen met de verschillende afdelingen inventariserende gesprekken worden gevoerd waaruit een organisatiebrede risicoanalyse zal worden opgesteld. Vervolgens zal vanuit de risicoanalyse worden bepaald of alle belangrijke frauderisico’s door interne beheersingsmaatregelen en/of werkzaamheden van uw auditteam worden ondervangen. Wij zullen in het kader van onze controle 2021 kennis nemen van deze analyses en ze gebruiken als gezamenlijk uitgangspunt voor onze controlewerkzaamheden.
Bijlagen
13
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Rechtmatigheidsverantwoording als kans
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Fraude en wet- en regelgeving Verantwoording
Ontwikkelingen
Rechtmatigheidsverantwoording heeft voldoende aandacht Hoewel de wettelijke kaders nog niet definitief zijn, moet het college over 2021 een rechtmatigheidsverantwoording afgeven, als onderdeel van de jaarstukken. In onze eerdere rapportage hebben wij u geadviseerd hier alvast op voor te sorteren, omdat dit aandacht en eventuele wijzigingen vereist van uw organisatie. Uw auditteam is bezig met een beoordeling van de huidige werkprogramma’s om expliciet te kunnen bevestigen dat alle rechtmatigheidsaspecten bij transacties in de organisatie worden afgedekt. Hiermee heeft het college straks voldoende basis om de rechtmatigheidsverantwoording te kunnen ondertekenen.
Een kans om de beheersing van de organisatie te verbeteren Uw auditteam rapporteert jaarlijks aan het college over de opvolging van bevindingen en geeft een beeld van de (on)rechtmatigheden in het boekjaar zoals geconstateerd bij de eigen interne controlewerkzaamheden. Dit is een goede basis om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen. Dit betekent wel dat gemeente Delft hiervoor volledig steunt op haar derde lijn volgens het ‘three lines’-model. In onze visie is de invoering ook een kans om de beheersing controleerbaar in de primaire processen (eerste lijn) en tweede lijn (control) verder te ontwikkelen. Naarmate de interne beheersing verder richting de eerste lijn zit, verschuift immers de beheersing van detectief (fouten herstellen) naar preventief (fouten voorkomen). Dat kan nog verder worden versterkt door digitalisering van beheersmaatregelen in applicaties, de basis van de IT-beheersing op orde te brengen en door inzet van tools voor continue monitoring. 14
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Ontwikkelingen voor uw organisatie
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing
We nemen u in onze rapportages altijd mee in de belangrijke ontwikkelingen in wet- en regelgeving voor de organisatie en de R&A-commissie/raad. In dit hoofdstuk kijken we vooruit naar de invoering van de omgevingswet en de jaarrekeningcontrole 2021.
Ontwikkelingen Vooruitblik extern Vooruitblik controle 2021
15
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Vooruitblik ontwikkelingen voor gemeente Delft
Conclusie controle Jaarstukken
Mogelijke acties met betrekking tot de omgevingswet
Interne beheersing
De verwachting is dat de inwerkingtreding van de omgevingswet tot 1 juli 2022 wordt uitgesteld. Voor de inwerkingtreding is het van belang dat alle processen binnen de gemeente in lijn gebracht wordt om de livegang per 1 juli 2022 mogelijk te maken.
Ontwikkelingen Vooruitblik extern Vooruitblik controle 2021
Recent wordt er steeds meer aandacht gevraagd dat de nieuwe omgevingswet succes kan hebben als alle elementen, op zowel ICT als financieel gebied, juist werken. Hiervoor moet voldoende tijd worden vrijgemaakt om dit te testen. Of er gehoor gegeven wordt aan de oproepen is nog niet duidelijk. Wij adviseren de gemeente om de financiële effecten in kaart te brengen, zoals bijvoorbeeld op de toekomstige opbrengsten van leges en handhavingskosten. Wij raden u aan om kennis te nemen van Route 22, een roadmap geïntroduceerd door de VNG om belangrijke mijlpalen in het kader van de invoering van de omgevingswet te identificeren en uw gemeente verder voor te bereiden op de implementatie.
16
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen Vooruitblik extern Vooruitblik controle 2021
Vooruitblik naar de controle 2021 In een continue controle is afronding ook het begin van de jaarrekeningcontrole 2021 Uw jaarrekeningcontrole hebben we samen met u tijdig kunnen afwikkelen. Waar de jaarrekeningcontrole 2020 eindigt maken we direct een start met de jaarrekeningcontrole 2021. Immers we zijn nu al bijna een half jaar onderweg in het nieuwe boekjaar. De besprekingen met uw organisatie voor de jaarrekeningcontrole 2020 hebben ons ook informatie opgeleverd voor de start van de controle 2021. In bijgaande figuur geven we inzicht in de hoofdlijnen van het proces dat gepland staat. Graag gaan we op kortetermijn met u in gesprek om de werkzaamheden voor de komende maanden verder in te richten.
juni
juli/aug
sept
sept
Nadere afstemming planning
Werkzaamheden planningsfase
Bespreking (wijzigingen) processen
Controleplan en speerpunten controle 2021
17
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Bijlagen
Conclusie controle Jaarstukken
In de bijlagen hebben wij informatie opgenomen die wij vanuit de controlestandaarden aan u moet melden.
Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
18
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Bevindingen in de SiSa-bijlage zijn gecorrigeerd
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2020. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • • •
Bijlagen SiSa
WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
€12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.
De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per regeling opgenomen uitkering opgenomen conform Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2020.
M&O-beleid met betrekking tot de Tozo-regeling ontbreekt Gemeente Delft heeft geen specifiek beleid op misbruik en oneigenlijk gebruik van de Tozo-regeling opgesteld en het beleid gehanteerd dat voor de participatiewet wordt gehanteerd. De gemeente is nog wel van plan om dit alsnog te doen. Wij hebben in het kader van M&O door middel van een deelwaarneming beoordeeld hoe de gemeente is omgegaan met de signalen van het Inlichtingenbureau die binnen zijn gekomen. Hierbij hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.
19
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Nr
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Conclusie controle Jaarstukken
A5
Specifieke uitkering versterking van de lokale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Interne beheersing
B1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Ontwikkelingen
C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
C9
Woningbouwimpuls eerste tranche
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
C25
Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
C31
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
D8
Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) _gemeentedeel 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen SiSa WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
19I
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
G4
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (in verband met verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud welke zijn ingediend vóór 22 april 2020)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Nr
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
19II
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
H8
Regeling Sportakkoord 2020–2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Nr
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT
De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en rechtmatigheid
Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
19III
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Controlebevindingen WNT-verantwoording 2020
WNT wijzigt in 2021 nauwelijks
Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen aan topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2021 verandert er voor de WNT nagenoeg niets ten opzichte van 2020. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl
Bijlage Wet Normering Topinkomens (WNT) U heeft drie topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2020.
Bijlagen
SiSa WNT
Materialiteit
Alle topfunctionarissen zijn in loondienst. Gedurende het jaar is de positie van gemeentesecretaris formeel overgenomen (de vorige secretaris was al vanaf december 2019 vrijgesteld van werkzaamheden). U heeft in 2020 een ontslagvergoeding uitgekeerd, die niet boven de WNT-grens is uitgekomen.
•
De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €201.000 in 2020 naar €209.000 in 2021.
In de verantwoording van ‘Overige functionarissen (op functie) vervalt met ingang van 2021 de verplichte vermelding van de omvang van het dienstverband (van ‘datum’ tot ‘datum’). De controleverklaring bevat een paragraaf inzake overige aangelegenheden over de anticumulatiebepaling WNT Sinds 2018 gelden specifieke WNT-regels voor de samenloop van uitvoerende topfuncties bij verschillende WNT-instellingen (‘anticumulatieregeling’). Deze regeling bepaalt dat het totaal van de bezoldigingen van meerdere uitvoerende topfuncties bij meerdere WNT-rechtspersonen of WNT-instellingen, niet hoger mag zijn dan het van toepassing zijnde algemene wettelijke bezoldigingsmaximum (2020: €201.000). In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij geen controle uitgevoerd op de naleving van deze anticumulatiebepalingen. Dit hebben wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening van Naam instelling in een paragraaf inzake overige aangelegenheden tot uitdrukking gebracht.
Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
20
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De materialiteit is gedurende de controle toegenomen
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De grondslag voor het bepalen van deze toleranties betreft de totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves. Materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring.