4 Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie Delft

• Uitwerken van maatregelen die zowel een kwantitatieve als kwalitatieve bijdrage leveren aan groenstructuren en natuurinclusief bouwen stimuleren. Voorbeelden zijn het opnemen van een groennorm en een puntensysteem. • Uitwerken van energiebesparende maatregelen. Het advies is om de maatregelen te richten op zowel huishoudens als bedrijven. • Uitwerken van maatregelen om circulariteit in 2050 haalbaar te maken. • Aanvullen van de omgevingsvisie met een toetsbare doelstelling voor het gewenste voorzieningenniveau. Bijvoorbeeld in de vorm van een voorzieningennorm. • Nader uitwerken van maatregelen om een passend voorzieningenniveau te realiseren. Dit kan op gebiedsniveau worden gedaan. • Nadere uitwerking van maatregelen gericht op het verbeteren van het (lokale) OVnetwerk, in het bijzonder bij transformatieopgaven. Dit kan deels in het Mobiliteitsprogramma, maar vergt ook regionale samenwerking in de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag (MRDH). • Onderzoek naar de bijdrage van een nieuw station Delft Noord aan de mobiliteitstransitie. • Waarborgen van een integraal ontwerp van de bij herinrichting van het openbaar gebied vrijkomende ruimte, waarbij ruimte wordt gebruikt voor het realiseren van groen- en waterstructuren, aangename verblijfsplekken in de openbare ruimte. Het meekoppelen van opgaven in de ondergrond kan aanvullende hinder in de toekomst voorkomen.

Naast de bovenstaande punten zijn er ook adviezen gegeven op basis van de afwegingskaders en de grote ruimtelijke opgaven waar Delft voor staat: • Om alle opgaven voor de binnenstad te kunnen verwezenlijken is een nadere uitwerking van maatregelen nodig. Dit kan meegenomen te worden in de actualisatie van het beleid voor de binnenstad. • Een actieve rol van de gemeente om de wijkversterking aan te wakkeren, bijvoorbeeld door heldere afwegingskaders in de wijken op te stellen. • Oog blijven houden voor het brede scala aan opgaven die in de kennis-, innovatie- en technologiegebieden spelen. Zowel de inpassing van nieuwe ontwikkelingen als het behoud van de bestaande karakteristieken. • Het maken van nadere keuzes voor het buitengebied. Met het oog op de kwetsbare kwaliteiten van dit gebied is niet alles mogelijk.

Blad 61 van 62

Omgevingsvisie Delft Omgevingseffectrapport projectnummer 0459953.100 16 april 2021 Gemeente Delft

• • •

• • • •

•

•

Het toetsbaar maken van afwegingskaders. Hiermee wordt het mogelijk om te monitoren of ambities gehaald worden. Een aantal afwegingskaders vraagt om een uitwerking op stadsniveau, voordat ze (op gebiedsniveau) kunnen worden toegepast. Een actieve rol (communiceren, verleiden, stimuleren, initiëren) van de gemeente om de ambities te verwezenlijken, waarbij tenminste gemonitord wordt of de ambities behaald worden. De sturingsfilosofie en monitoringsopgave kunnen parallel worden uitgewerkt. Met betrekking tot de nadere uitwerking van de hoogbouwnota wordt geadviseerd om te werken met verschillende categorieën hoogbouw. Een actieve aanpak van de gemeente om multifunctioneel ruimtegebruik op daken in de hele stad te bewerkstelligen. Nadere uitwerking van gebiedsspecifieke maatregelen door middel van gebiedsvisies. Nader uitwerken hoe functiemenging geoptimaliseerd kan worden. Monitoringsprogramma’s, zoals de monitoring voor Schieoevers Noord, kunnen hiervoor als input dienen. Een suggestie om niet alleen studentenwoningen op de campus te realiseren, maar een divers woningaanbod te creëren om de verbinding tussen de stad en de campus te verbeteren. Regionale afstemming voor het thema energietransitie. De RES speelt hierbij een belangrijke rol.

Blad 62 van 62

Bijlage 1: Overzicht vigerend beleid

Overzicht vigerend beleid Vigerend beleid van de laatste 5 jaar, of waar in de Omgevingsvisie naar verwezen wordt. Delft als hoofdstad van innovatie en technologie • Ruimtelijk-economische visie Delft 2030 • Actieprogramma ruimtelijk-economische visie Delft 2030 Historie kleurt cultuur en toerisme in Delft • Erfgoednota Delft 2020 – 2030 • Visie toerisme Delft 2017 – 2020 • Nota doorontwikkeling Evenementenbeleid (2017) Delft waar het goed en gezond leven is • Woonvisie Delft 2016 – 2023 • Woonagenda 2019 – 2022 • Uitvoeringsagenda Langer en weer thuis 2019-2022 • Woonmonitor 2020 • Nota Groen Delft 2012-2020 • Beheervisie openbare ruimte 2019 • Gezondheidsbeleid Delft 2020 – 2026 • Beleidsnota Bouwhoogten Delft (2005) • Sociale visie 2018 – 2022 • Kadernota Innovatie Sociaal Domein 2017 – 2030, deel III Basis • Veiligheidsplan 2019-2022 • Beleid hogere waarden Wet geluidhinder (2013) Duurzaam Delft is klaar voor de toekomst • Uitvoeringsprogramma Delft Energieneutraal 2050 (2017) • Warmteplan Delft 2021 (i.o.) • Duurzaamheidsstrategie, Bouwen aan een duurzaam Delft (2017) • Regionale Energiestrategie (concept RES) • Plan van Aanpak Luchtkwaliteit 2005-2020 • Nota actualisatie Plan van Aanpak Luchtkwaliteit 2005-2020 • Actieplan geluid 2020-2022 • Provinciaal Landschap Midden-Delfland (2017) • Nota Bodembeheer (2018) • Visie Circulaire Economie (2020) • Nota duurzaam

bodembeheer 2018 • Notitie Herijking Duurzaam bouwen beleid (2015) • Erfgoednota Delft 2020 – 2030 • Inkoopbeleid 2017-2020 • Gemeentelijk Rioleringsplan Delft 2017-2021 • Klimaatadaptatiestrategie (2019) • Klimaatadaptief bouwen (2018) • Nota Groen Delft 2012-2020

Delft met voorzieningen voor iedereen • Investeringsagenda Sportaccommodaties en Uitvoeringsplan Sport (2019) • Visie sport en bewegen 2017-2025 • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2036 • Evaluatie accommodatiebeleid (2016) Delft bereikbaar • Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (2021) • Nota parkeernormen Delft 2018 (2020 is in voorbereiding) Algemeen • Structuurvisie Delft 2030 (2009) • Nota Grondbeleid 2017-2020 • Nota Grondprijsbeleid 2017-2020 • Grondprijzenbrief 2017 • Binnenstad Vitaal en Gastvrij; visie en agenda binnenstad 2020 (2012)

Bijlage 2: Leefomgevingsfoto

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040

projectnummer 0459953.100 definitief rev.03 25 maart 2021

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040

projectnummer 0459953.100 definitief rev.03 25 maart 2021

Auteurs A.G. Bouman BSc. J. Koekoek MSc. A.C. Oerlemans MSc. J.J. Verhoeven MSc.

Opdrachtgever Gemeente Delft Stationsplein 1 2611 BV DELFT

datum vrijgave

beschrijving revisie

25-03-2021

definitief rev.03

goedkeuring

vrijgave

S. Zondervan

J.J. Verhoeven

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2

Aanleiding en doel Leeswijzer

1 1

2

Overzichtstabel

2

3

Wonen en voorzieningen

4

3.1 3.2

Woningvoorraad Leefbaarheid

4 7

4

Economie en werkgelegenheid

12

4.1 4.2 4.3

Kenmerken van de economie Arbeidspotentieel Werkgelegenheid

12 15 15

5

Mobiliteit

16

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

Autoverkeer Openbaar vervoer Scheepvaart Langzaam verkeer Verkeersveiligheid Parkeren

16 18 21 22 25 26

6

Milieu

28

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

Geluid Luchtkwaliteit Geur Externe veiligheid Milieuzonering Hoogspanningslijnen

28 38 43 43 46 47

7

Gezonde omgeving

49

7.1 7.2 7.3

Bewegen Openbare groen- en recreatievoorzieningen Hittestress

49 51 53

8

Bodem en water

56

8.1 8.2 8.3 8.4

Bodem Hoogteligging Oppervlaktewater Grondwater

56 58 59 60

8.5 8.6

Klimaatadaptatie Waterkwaliteit

62 65

9

Natuur

67

9.1 9.2 9.3 9.4 9.5

Natura 2000-gebieden Natuurnetwerk Nederland Weidevogelleefgebieden Natuurbrandrisico Biodiversiteit

67 71 71 72 74

10

Cultureel erfgoed

77

10.1 10.2 10.3 10.4

Archeologie Cultuurhistorie Aardkunde Landschap

77 79 80 81

11

Energie

83

11.1 11.2

CO2-emissie Energiegebruik

83 84

12

Belangrijkste trends en ontwikkelingen

91

12.1 12.2 12.3 12.4

Klimaatverandering Energietransitie en circulaire economie Technologische ontwikkeling Concurrerende ruimteclaims

91 92 93 94

13

Aandachtspunten voor de omgevingsvisie

96

Bijlage 1 Kaarten klimaatadaptatie

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en doel In 2021 is er een nieuwe Omgevingswet. Volgens die wet moet iedere gemeente een beeld maken van de toekomst van de stad. Dit is de omgevingsvisie. De Omgevingsvisie Delft 2040 vervangt de ruimtelijke structuurvisie Delft 2030. Delft is in 2040 een stad waar het goed wonen, leven en verblijven is. Om in de toekomst iedereen die in Delft wil wonen te huisvesten, zijn er duizenden nieuwe huizen en duizenden nieuwe banen nodig. Daarnaast moet Delft in de toekomst ook energieneutraal zijn. De Omgevingsvisie Delft 2040 is m.e.r.-plichtig. Er wordt een m.e.r.-procedure doorlopen, die is opgestart met de ter inzage legging van de notitie reikwijdte en detailniveau (NRD). De volgende stap in de m.e.r.-procedure is het in beeld brengen van de huidige staat van de fysieke leefomgeving. Dit wordt gedaan in de voorliggende leefomgevingsfoto. De fysieke leefomgeving omvat veel verschillende thema’s, deze kunnen zowel milieu- als ruimtelijk gerelateerd zijn. Om de fysieke leefomgeving in beeld te brengen worden negen thema’s aangehaald, ieder onderverdeeld aan de hand van indicatoren. De leefomgevingsfoto is een momentopname van beschikbare informatie. Verdere analyses kunnen worden uitgevoerd bij de verdere uitwerking van keuzes in het OER of in plannen en programma’s.

Met behulp van de informatie over de leefomgeving in Delft worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen en aandachtspunten voor de omgevingsvisie bepaald. Dit biedt een helder overzicht van de kansen en risico’s die in de komende jaren in de gemeente kunnen ontstaan in de fysieke leefomgeving. De leefomgevingsfoto kan vervolgens worden gebruikt om de impact van keuzes die in de omgevingsvisie worden gemaakt te beoordelen. Deze beoordelingen worden, met een samenvatting van de leefomgevingsfoto, opgenomen in het OER (het omgevingseffectrapport) dat met de omgevingsvisie ter inzage zal worden gelegd.

1.2

Leeswijzer In dit rapport wordt in hoofdstuk 2 allereerst de tabel aangehaald met de verschillende thema’s die geanalyseerd worden om de fysieke leefomgeving in beeld te brengen. Vanaf hoofdstuk 3 wordt ingegaan op deze thema’s en de daarbij behorende indicatoren. Aan de hand van kaartmateriaal wordt de staat van de huidige leefomgeving in kaart gebracht. In hoofdstuk 12 wordt de impact van de belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de fysieke leefomgeving in Delft beschreven. In hoofdstuk 13 is een selectie van de belangrijkste aandachtspunten voor de omgevingsvisie opgenomen. Hiervoor zijn de majeure vraagstukken die in het omgevingsvisietraject zijn bepaald bekeken in het licht van de foto van de leefomgeving.

Blad 1 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

2

Overzichtstabel Tabel 2.1. Overzichtstabel

Thema

Aspect

Criterium

Wonen en voorzieningen

Woningvoorraad

Woningaantal Woningtypen Vraag en aanbod Leefbaarometer Sociaal-economische status Voorzieningen Belangrijkste sectoren Werkgelegenheid/arbeidsplaatsen per sector Omvang beroepsbevolking Werkloosheidspercentage Bereikbaarheid OV-routes trein, tram bus. OV-invloedsgebieden Vaarroutes (Snel)fiets- en wandelroutes + hoofdroute fiets Locaties verkeersongevallen Parkeernormen Geluid industrie Geluid wegverkeer (auto, bus, tram) Geluid treinverkeer Scheepvaartlawaai Vliegtuiglawaai Stiltegebieden Beleving van geluidhinder Stikstofdioxide (NO2) Fijnstof (PM10, PM2,5) Roet Geur bedrijven Risicobronnen en -afstanden Bedrijventerreinen met milieuzonering Hoogspanningsverbindingen met elektromagnetische velden Speel- en sportvoorzieningen Openbaar groen (parken en bossen) Ontmoetingsplekken, openbare recreatiegebieden en –voorzieningen Stedelijk hitte-eiland effect Geologie Geomorfologie Maaiveldhoogte Bodemdaling Delfland Legger Grondwaterstanden

Leefbaarheid

Economie en werkgelegenheid

Economie Werkgelegenheid

Mobiliteit

Milieu

Autoverkeer Openbaar vervoer Scheepvaart Langzaam verkeer Verkeersveiligheid Parkeren Geluid

Luchtkwaliteit

Geur Externe veiligheid Milieuzonering Hoogspanningsverbindingen Gezonde omgeving

Bodem en water

Bewegen Openbare groen- en recreatievoorzieningen Hittestress Bodemopbouw Hoogteligging Oppervlaktewater Grondwater

Blad 2 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Thema

Aspect

Criterium

Klimaatadaptatie

Waterkwaliteit Natuur

Natuurgebieden

Klimaatbestendigheid natuur Biodiversiteit Cultureel erfgoed

Archeologie Cultuurhistorie Aardkunde Landschap

Energie

CO2-emissie Energiegebruik

Blad 3 van 101

Grondwaterbeschermingsgebieden Waterberging Knelpunten wateroverlast Hoogwaterveiligheid (Beschermingszone) drinkwaterwingebieden Chemische en ecologische waterkwaliteit Natura 2000-gebieden NatuurNetwerkNederland Weidevogelleefgebieden Stadse groenstructuren Natuurbrandrisico Soortendiversiteit Rode Lijst soorten Archeologische verwachtingswaarde Rijksmonumenten en beschermde stads-, dorpsgezichten Aardkundige waarden Landschapstypen Landschappelijke structuur en waarden CO2-emissie Totaal energiegebruik Aandeel duurzame energie van energieverbuik Soorten duurzame energie-opwekking

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

3

Wonen en voorzieningen Thema

Aspect

Criterium

Wonen en voorzieningen

Woningvoorraad

Woningaantal Woningtypen Vraag en aanbod Leefbaarometer Sociaal-economische status Voorzieningen

Leefbaarheid

3.1

Woningvoorraad De bevolking in Nederland groeit en de druk op de woningvoorraad neemt toe. Veel gemeenten kampen met een woningtekort. Voor de gemeente Delft neemt de druk op de woningvoorraad ook toe. In de volgende paragrafen kijken we naar de woningaantallen, woningtypen en vraag en aanbod in de huidige situatie. Delft is verdeeld in verschillende wijken, deze zijn weergegeven in figuur 3.1.

Figuur 3.1: Wijkindeling gemeente Delft. (Bron: delft.incijfers.nl)

Blad 4 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Woningaantal De gemeente Delft telt in 2019 103.169 inwoners en 50.610 woningen (delft.incijfers.nl). Van deze woningen zijn 19199 woningen koopwoningen en 21.089 woningen huurwoningen (Statline, opendata.cbs.nl) Deze woningen zijn als volgt verdeeld per wijk: Tabel 3.1 Aantallen woningen per buurt in de gemeente Delft.

Wijk (postcode) Binnenstad Vrijenban Hof van Delft Voordijkshoorn Delftse Hout Tanthof-West Tanthof-Oost Voorhof Buitenhof Abtswoude Schieweg Wippolder Ruiven

totaal aantal woningen 6252 4544 6082 5609 23 3804 3009 7201 6653 7 607 6702 117

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. BAG_CBS).

Woningtypen Binnen de gemeente Delft bestaat het merendeel van de woningmix uit eengezinswoningen (33,7%). Daarnaast kent de gemeente relatief veel flats met lift (13,9%), studentenwoningen (11,2%) en portiekwoningen (10,8%). Tabel 3.2 geeft een overzicht van de verdeling tussen 11 verschillende woningtypen in absolute getallen en percentages. Tabel 3.2 Verhouding woningtypen binnen de gemeente Delft.

Woningtypen 2019 totaal aantal woningen % eengezinswoningen % benedenwoningen % bovenwoningen % appartementen % maisonettewoningen % portiekwoningen % flats met lift % HAT-woningen (huisvesting alleen- en tweepers. hh.) % studentenwoningen % bejaarden/zorgwoningen % overige woningen

50.610 17.046 2.602 3.077 3.470 2.366 5.449 7.023 19.60

100% 33,7% 5,1% 6,1% 6,9% 4,7% 10,8% 13,9% 3,9%

5.667 1.793 157

11,2% 3,5% 0,3%

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. BAG_CBS).

Blad 5 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Vraag en aanbod Ook in Delft is de krapte op de woningmarkt te zien. In 2018 waren er in Delft 26.451 woningzoekenden (delft.incijfers.nl, o.b.v. Aanbodrapportage Sociale Verhuurders Haaglanden). Het woningaanbod in de gemeente Delft neemt in de komende jaren toe. In tabel 3.3 is te zien in welke geplande toename met betrekking tot de woningvoorraad van Delft tot 2039 is voorzien. Tabel 3.3 Saldo geplande woning toe-/afname

2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039

Saldo geplande toe/afname woningen 898 993 864 1489 1225 872 916 890 1071 1046 1203 260 60 60 60 60 60 60 60 60

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. Gemeente Delft, Samenleving Advies).

De Woonvisie Delft (2016-2023) geeft inzicht in de balans tussen het vraag en aanbod van de woningen per doelgroep in de gemeente. De analyse laat zien dat er meer goedkope woningen zijn dan de omvang van de doelgroep die hierop is aangewezen, zoals weergegeven in figuur 3.2.

Blad 6 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Figuur 3.2: Marktruimtemodel Delft (Bron: Woonvisie Delft 2016-2023).

Gezien de potentiële vraag lijken er tekorten te zijn in het midden en dure segment van de Delftse woningmarkt. Om de woningmarkt beter bij de onderwijs- en arbeidsmarkt te laten aansluiten wordt gestreefd naar de volgende verhouding in de woonvoorraad (in 2030): 33% sociaal, 13% vrije sectorhuur en 53% koop (dit is exclusief studentenhuisvesting). De huidige verhouding is nu 45,7% sociaal, 17% vrije sectorhuur en 37,4% koop (waar staat je gemeente, 2018).

3.2

Leefbaarheid Leefbaarometer De Leefbaarometer is een instrument dat een inschatting geeft van de leefbaarheid zoals bewoners deze ervaren. Leefbaarheid is hierin gedefinieerd als: ‘de mate waarin de leefomgeving aansluit bij de voorwaarden en behoeften die er door de mens aan worden gesteld’. Hiervoor is gebruik gemaakt van 100 indicatoren1 die onderverdeeld zijn in vijf dimensies, namelijk wonen, bewoners, voorzieningen, veiligheid en fysieke omgeving. Deze indicatoren zijn in de Leefbaarometer opgenomen omdat uit uitvoerig onderzoek gebleken is dat met deze indicatoren het oordeel over de leefbaarheid het beste ingeschat kan worden (leefbaarometer.nl). De score loopt van zeer onvoldoende (1) tot uitstekend (9). Dit is een totaalscore ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Voor de analyse van de wijken en buurten in de gemeente Delft is de score onderverdeeld in onvoldoende, voldoende, goed en uitstekend. Op wijkniveau scoren de wijk Buitenhof en Voorhof niet voldoende ten opzichte van het landelijke gemiddelde. In figuur 3.3 is een onderverdeling gemaakt op buurtniveau.

1 Deze indicatoren zijn per dimensie te vinden

op:https://www.leefbaarometer.nl/page.php?page=indicatoren

Blad 7 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Figuur 3.3 Kaart Leefbaarometer op buurtniveau (Bron: Leefbaarometer 2018)

Uit de Leefbaarometer scoren twee buurten, Gillisbuurt en Poptahof-Noord onvoldoende ten opzichte van het landelijke gemiddelde voor de dimensies woningen, bewoners, veiligheid en fysieke omgeving. Daarnaast scoren de buurten Krakeelpolder, Poptahof-Zuid, Mythologiebuurt, Multatulibuurt, Voorhof-Hoogbouw, Roland Holstbuurt, Het Rode Dorp, Buitenhof-Noord, Fledderusbuurt en Afrikabuurt-Oost niet voldoende. Hiervan scoort alleen de Roland Holstbuurt voor bewoners hoger dan het landelijk gemiddelde. Voor de dimensie voorzieningen scoren deze wijken wel hoger dan het landelijke gemiddelde. Er is een ruimtelijk verschil te zien in scores tussen de wijken.

Inkomensgegevens en Sociaaleconomische status (SES)

Blad 8 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

In 2018 kende Delft naar verhouding 21% lager opgeleiden, 38,3% midden en 40,7% hoger opgeleiden. Het percentage huishoudens met een laag inkomen ligt in Delft (13%) hoger dan het landelijk gemiddelde (10%). Het percentage hoge inkomens ligt met 10% op hetzelfde niveau als het landelijk gemiddelde. De bijstandsuitkering liggen met 5,4% ten opzichte van het totaal aantal huishoudens net iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 5,3%. (Waarstaatjegemeente.nl) De meest recente data over de gemiddelde inkomens binnen de gemeente Delft komen uit 2017. In tabel 3.4 staan de kerncijfers over de gemiddelde inkomens. Tabel 3.4 Kerncijfers gemiddelde inkomens gemeente Delft.

Kerncijfers inkomens 2017 - Delft gemiddeld pers. inkomen per persoon met een heel jaar inkomen (incl. studenten) gemiddeld besteedbaar inkomen per particulier huishouden (excl. studenten) gemiddeld gestandaardiseerd huishoudensinkomen (1000 euro) (excl. studenten)

2017 €29,900 €38,700 €28,500

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. CBS RIO)

Tabel 3.5 geeft inzicht in de verdeling van inkomens in per bevolkingsgroep. De Gini-coëfficiënt geeft aan dat er in Delft een redelijke inkomensgelijkheid bestaat (0 = gelijk, 1 = ongelijk). Tabel 3.5 Inkomensgegevens gemeente Delft.

Inkomensgegevens 2017 - Delft % personen 1e 0-20% (laagste) landelijk met een heel jaar inkomen (incl. studenten) % personen 2e 20-40% landelijk met een heel jaar inkomen (incl. studenten) % personen 3e 40-60% landelijk met een heel jaar inkomen (incl. studenten) % personen 4e 60-80% landelijk met een heel jaar inkomen (incl. studenten) % personen 5e 80-100% (hoogste) landelijk met een heel jaar inkomen (incl. studenten) gem. pers. ink. per persoon actief met een heel jaar inkomen (incl. studenten) gem. pers. ink. per persoon niet actief met een heel jaar inkomen (incl. studenten) gem. pers. ink. per persoon wo. werkl. of bijstand met een heel jaar ink. (incl. stud.) gem. pers. ink. per persoon wo. arbeidsongeschikt met een heel jaar ink. (incl. stud.) gem. pers. ink. per persoon wo. gepensioneerd met een heel jaar ink. (incl. stud.) gem. pers. ink. per persoon wo.kind/scholier/student met een heel jaar ink. (incl.stud.) gemiddeld pers. ink. per persoon autochtonen met een heel jaar ink. (incl. studenten) gemiddeld pers. ink. (1000 euro) per persoon allochtonen met een heel jaar ink. (incl. studenten) gini-coëfficiënt op basis van gestandaardiseerd besteedbaar inkomen van part. huish. (excl. stud.) [aantal]

2017 25.5% 18.7% 18.2% 18.1% 19.5% €42,100 €24,600 €15,800 €22,800 €27,700 €45,000 €31,600 €26,000 0.29

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. CBS RIO)

In figuur 3.4 is de sociaaleconomische status binnen de gemeente Delft weergegeven. De scores zijn ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Er is te zien dat er een sociaal economisch verschil bestaat tussen de wijken. De wijk Buitenhof en Voorhof scoren het laagst.

Blad 9 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Figuur 3.4: Sociaaleconomische Status (Bron: waarstaatjegemeente).

De sociaaleconomische status (SES) geeft de positie van mensen weer op de maatschappelijke ladder. In Nederland bestaat er een verschil tussen mensen met een hoge economische status en een lage economische status in hun gezondheid. Een minder goede gezondheid van mensen met een lage SES wordt deels veroorzaakt door hun leefstijl en leefomgeving. Op de invulling van de leefomgeving heeft de gemeente invloed, denk hierbij aan het opwaarderen van de openbare ruimte of het bevorderen van de beweegvriendelijkheid. Hier wordt verder op in gegaan in hoofdstuk 7, gezonde omgeving.

Voorzieningen Voorzieningen, zoals gezondheidszorg, detailhandel, scholen, culturele en dagrecreatieve voorzieningen, dragen bij aan de leefbaarheid van een woonomgeving.

Blad 10 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Figuur 3.5. Kaart voorzieningen (Bron: Provincie Zuid-Holland)

Uit de Leefbaarometer blijkt dat elke buurt in Delft op het thema ‘voorzieningen’ beter scoort dan het landelijk gemiddelde, met uitzondering van het bedrijventerrein Rotterdamseweg-Zuid. De voorzieningen hebben een ruimtelijke spreiding door het stedelijke gebied heen, zoals te zien in figuur 3.5. Voor de analyse zijn de basis voorzieningen gefilterd op alleen de gemeente. Voor grote voorzieningen zoals ziekenhuizen of theaters/poppodia wordt ook de locatie buiten de gemeente weergegeven omdat deze een groter verzorgingsgebied kunnen hebben. Het zuidoosten van de gemeente beschikt over een onderwijscluster, met de universiteit en de hogenschool. De meer vrijetijdsgerelateerde voorzieningen bevinden zich overwegend in en rondom de binnenstad.

Blad 11 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

4

Economie en werkgelegenheid Thema

Aspect

Criterium

Economie en werkgelegenheid

Economie

Belangrijkste sectoren Werkgelegenheid/arbeidsplaatsen per sector Omvang beroepsbevolking Werkloosheidspercentage

Werkgelegenheid

4.1

Kenmerken van de economie Belangrijkste sectoren De gemeente Delft kenmerkt zich onder andere door de historie en cultuur die er te vinden is alsmede kennis, innovatie en creativiteit die bijvoorbeeld de TU Delft met zich meebrengt. In de jaren ’90 is de keuze gemaakt om Delft te ontwikkelen als kennis stad. De kennissector besloeg in 2016 ca. 40% van de totale werkgelegenheid, zoals is weergegeven in figuur 4.1 (Ruimtelijk-economische visie Delft 2030).

Figuur 4.1 Verdeling banen per sector (Bron: Ruimtelijk-economische visie Delft 2030).

Blad 12 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Percentage vestigingen en werkzame personen naar bedrijfssector - Delft 2019 70 60 50 40 30 20 10 0 vestigingen vestigingen industrie landbouw, bosbouw en bouwnijverheid en visserij

vestigingen commerciële dienstverlening

vestigingen overige dienstverlening

Figuur 4.1: Percentage vestigingen en werkzame personen naar bedrijfssector (Bron: delft.incijfers.nl)

Percentage banen naar sector 2018 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Industrie

Landbouw

Handel

Banen naar sector Delft

Collectieve Zakelijke Overige dienstverlening dienstverlening dienstverlening Banen naar sector Nederland

Figuur 4.2 Verdeling banen per sector (Bron: delft.incijfers.nl).

Aantal arbeidsplaatsen per sector Binnen de gemeente waren in 2019 8.367 bedrijfsvestigingen aanwezig. Hiervan waren 86 bedrijven werkzaam binnen de landbouw, bosbouw en visserij, 1.026 vestigingen in de industrie en bouwnijverheid, 5.002 vestigingen in de commerciële dienstverlening en 2.253 in overige dienstverlening. Wanneer er verder wordt ingezoomd en we kijken naar de werkzame personen naar bedrijfstak (SBI), komen we op de verdeling die is af te lezen in tabel 4.1.

Blad 13 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Tabel 4.1. Werkzame personen in de gemeente Delft (2019).

Werkzame personen (alle werkenden) 2019 - Delft totaal aantal werkzame personen (alle werkenden) werkzame personen A landbouw, bosbouw en visserij werkzame personen B winning van delfstoffen werkzame personen C industrie werkzame personen D prod. en distr. van en handel in elektriciteit, aardgas, stoom en gek. lucht werkzame personen E winning en distributie van water; water- en afvalwaterbeheer en sanering werkzame personen F Bouwnijverheid werkzame personen G groot- en detailhandel; reparatie van auto's werkzame personen H vervoer en opslag werkzame personen I logies-, maaltijd- en drankverstrekking werkzame personen J informatie en communicatie werkzame personen K financiële instellingen werkzame personen L verhuur van en handel in onroerend goed werkzame personen M advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening werkzame personen N verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening werkzame personen O openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen werkzame personen P onderwijs werkzame personen Q gezondheids- en welzijnszorg werkzame personen R cultuur, sport en recreatie werkzame personen S overige dienstverlening

2019 55.546 101 3 3.140 925 846 1.616 7.380 978 2.710 3.463 501 747 8.776 1.108 1.885 9.541 9.528 1.282 1.016

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. werkgelegenheidsregister).

Aanbod van bedrijfsruimte Het CBS houdt via de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) het oppervlak aan bedrijfsruimte bij. In de BAG is dit aangeduid met de functie industrie. Hierin is niet alleen het bedrijfsoppervlak meegerekend, maar bijvoorbeeld ook de ruimte voor opslag. Het aantal bedrijfsvestigingen en totale oppervlakte over de periode 2012-2020 is hieronder weergegeven. Tabel 4.2 Vestigingen en oppervlakte van bedrijfsruimte

Jaar 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Vestigingen met een industriefunctie 290 288 280 152 163 180 179 217 260

Blad 14 van 101

Totale oppervlakte (m2) met een industriefunctie 322.732 322.494 309.636 303.963 295.734 327.219 313.416 311.351 325.764

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

4.2

Arbeidspotentieel In 2019 had de beroepsbevolking van de gemeente Delft (aantal personen tussen 15 - 75 jaar) een omvang van 55.546 werkzame personen2. Hiervan waren er 30.523 man en 25.023 vrouw.

4.3

Werkgelegenheid De werkloosheid in Delft bedroeg in 2018 4,7% en lag daarmee beduidend hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit beeld is de laatste 6 jaar onveranderd. Er ligt dan ook een opgave om meer Figuur 4.3. Werkloosheidspercentage gemeente Delft en het landelijk Delftenaren aan het werk te krijgen en gemiddelde (Bron: waarstaatjegemeente.nl). te houden. Het bruto participatiepercentrage lag in 2018 in Delft op 68,4%. In figuur 4.2 is te zien dat de werkloosheid van 2014 tot en met 2018 elk jaar is afgenomen.

2 Alle personen tussen de 15 en 65 jaar die twaalf of meer uren per week werken, werk hebben aanvaard

waardoor ze twaalf of meer uren per week gaan werken, dan wel bij het UWV Werkbedrijf hebben aangegeven twaalf of meer uren per week te willen werken en actief op zoek zijn naar werk voor 12 of meer uren per week.

Blad 15 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

5

5.1

Mobiliteit Thema

Aspect

Criterium

Mobiliteit

Autoverkeer Openbaar vervoer Openbaar vervoer Scheepvaart Langzaam verkeer Verkeersveiligheid Parkeren

Bereikbaarheid OV-routes trein, tram, metro, bus OV-invloedsgebieden Vaarroutes (Snel)fiets- en wandelroutes + hoofdroute fiets Locaties verkeersongevallen Parkeernormen

Autoverkeer In figuur 5.1 zijn de verschillende wegen (Rijk, Provinciaal, Gemeentelijk) te zien. Er lopen twee Rijkswegen door/langs de gemeente Delft, de A4 en de A13. Deze zijn verbonden door de N470. Daarnaast reiken de N468, de N223 en de N211 tot aan de gemeente grenzen. Uit het verkeersonderzoek dat is uitgevoerd voor de transformatie van Schieoevers Noord (MER Schieoevers Noord, Antea Group 2018) blijkt dat op de N470, bij de kruisingen met het lokale wegennet, knelpunten kunnen optreden in de toekomst, ook zonder dat nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden. Voor Schieoevers Noord is daarom een mobiliteitsshift vereist. In tabel 5.1 zijn de aantallen motorvoertuigen (per soort) af te lezen. Tabel 5.1 Aantallen motorvoertuigen

Verkeer en Vervoer - Delft totaal motorvoertuigen [aantallen] [2019] personenauto’s [aantallen] [2019] totaal bedrijfsmotorvoertuigen [aantallen] [2019] motortweewielers [aantallen] [2019]

Delft 38550 33065 3023 2462

Bron: delft.incijfers.nl (o.b.v. CBS).

Delft kent een milieuzone voor vrachtverkeer. De milieuzone geldt voor vrachtauto's met een totaalgewicht van meer dan 3.500 kg. Deze vrachtauto's mogen alleen in de milieuzone rijden als zij een dieselmotor euroklasse IV of hoger hebben of op een andere brandstof dan diesel rijden. De zone is gelegen ten zuidoosten van de binnenstad en is weergegeven op figuur 5.2.

Blad 16 van 101

Leefomgevingsfoto Delft ten behoeve van het OER bij de Omgevingsvisie Delft 2040 projectnummer 0459953.100 25 maart 2021 Gemeente Delft

Figuur 5.1 Kaart wegennetwerk gemeente Delft (Bron: Nationaal Wegenbestand, 2019)

Blad 17 van 101