2051961 College van B en W - Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers Noord

Programma's en Projecten

tt Gemeente Delft

bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 8NGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Behandeld door Derk van Schoten

Retouradres : Postbus 78, 2600 ME Delft

Telefoon 06-2256 9928 dvschoten@delft.nl

Leden van de gemeenteraad van Delft

Internet www .delft.nl Telefoon 14015

VERZONDEN 1 6 DEC 2070 Datum

Onderwerp; Ruimtelijk Kwaliteitskader Schieoevers Noord

08-12-2020 Ons kenmerk

4435536 Uw brief van Uw kenmerk Bijlage

Geachte Jeden van de raad, Voor Schieoevers zijn wij volop bezig met de planontwikkeling voor twee deelgebieden, te weten Kabeldistrict (=Schiehallen) en Delfts Schiekwartier (=Nieuwe Haven). Dit zijn de eerste twee deelgebieden die in ontwikkeling gaan komen op basis van het Ontwikkelplan Schieoevers Noord zoals door uw gemeenteraad in de zomer van 2019 is vastgesteld. De planuitwerking van deze deelplannen wordt begeleid door een tweetal supervisors in een Kwaliteitsteam. Om de supervisie de juiste handvatten te geven, zowel inhoudelijk maar ook procesmatig is het gewenst hen een vastgesteld kader mee te geven. Dit Ruimtelijk Kwaliteitskader is nu in concept opgesteld. Op basis van deze concept versie gaan wij de participatie starten om het concept na verwerking van de inbreng en reactie van de participanten definitief te maken. De definitieve versie zullen wij ter vaststelling aan de gemeenteraad aanbieden. Naar verwachting zal dit net voor de zomer van 2021 plaatsvinden. Dit gebeurt dan gelijktijdig met het vaststellen van het concept bestemmingsplan. Een aantal van de inhoudelijke aspecten van het Ruimtelijk Kwaliteitskader zullen namelijk ook geborgd worden in het bestemmingsplan. Leeswijzer en duiding stukken Het 'Ruimtelijk Kwaliteitskader' is opgesteld om de belangrijkste onderwerpen met betrekking tot de ruimtelijke eigenschappen van het gebied te kunnen vastleggen.

Het gaat daarbij om het beeld en het karakter van het gebied, de menselijke maat en de schaal in relatie tot hoogbouw en om een prettig leefklimaat in de openbare ruimte. Het Ruimtelijk Kwaliteitskader geeft hiervoor houvast. Ook is het richtinggevend en dient het als inspiratiebron. Na de inleiding wordt in hoofdstuk 2 van het Ruimtelijk Kwaliteitskader een DNA voor Schieoevers Noord omschreven. Om langjarig sturing te kunnen geven is een aantal basisprincipes opgesteld. Deze kunnen worden beschouwd als het DNA van Schieoevers voor de 21 e eeuw. Niet gericht op toevallige omstandigheden en economische conjunctuur, geven zij

Datum

betekenis aan de doelen voor de doorontwikkeling van dit terrein, met een mix van wonen, werken en voorzieningen. Hierna volgt in hoofdstuk 3 een omschrijving van het ruimtelijk raamwerk. Hoofdstuk 4 tot slot maakt duidelijk wat de positie is van het kwaliteitsteam en de supervisors in de kwaliteitsdriehoek van de gemeente Delft. lnhoud op hoofdlijnen In het Ruimtelijk Kwaliteitskader is gekozen om de duiding te geven aan de hand van een ruimtelijk raamwerk, zes leefmilieus en een groeiend aantal activeringsplekken. Ruimtelijk raamwerk Zes lange lijnen en landschappelijke structuren verbinden het gebied met de omgeving en verweven de bestaande ruimtelijke omgeving op verschillende schaalniveaus met stad en regio. Het raamwerk bestaat uit verschillende elementen met ieder een eigen functionaliteit, karakter, sfeer en maatvoering. IN het RKK wordt ingegaan op de wijze waarop deze lijnen tot uiting moeten en mogen kamen in het plangebied. Zes onderscheidende leefmilieus Schieoevers bestaat uit verschillende woon-werkomgevingen. Er worden zes leefmilieus omschreven, waarbij steeds verschillende ruimtelijke kenmerken herkenbaar zijn, maar die elkaar aanvullen en ook ruimtelijk op elkaar aansluiten. Bovendien zullen de ontwikkelingen binnen de verschillende gebieden elkaar beïnvloeden.

Een groeiend aantal activeringsplekken Activeringsplekken zijn de bijzondere en waardevolle plekken waar het stedelijke leven zieh zal tonen. Dit door een mix van programma, openbare ruimte en cultuurhistorie en kruising van routes. Er worden drie niveaus gehanteerd: waardevolle stadsruimtes, Schieoevers-brandpunten en 'hotspots' in leefmilieus. lngezet wordt op complementariteit en aanvullende kwaliteiten van deze plekken. Op die manier ontstaat een compleet en breed scala van aangename en goed functionerende plekken voor ontmoetingen, interactie, activiteiten, rust en ontspanning.

Participatie en planning De participatie op het RKK loopt gelijk op met de participatie op de plannen voor Kabeldistrict en Delfts Schiekwartier. Aangezien deze laatste twee de verantwoordelijkheid zijn van de ontwikkelaars (Amvest/Kondor Wessels voor Kabeldistrict en AM voor Schiekwartier) is een gezamenlijk participatietraject opgetuigd. De participatie leidt immers naar een ontwerp bestemmingsplan waarin de verschillende onderdelen van de plannen van de ontwikkelaars en een aantal harde aspecten uit het Ruimtelijk Kwaliteitskader worden samengevat. Volgens de huidige planning wordt het ontwerp bestemmingsplan vlak voor de zomer in procedure gebracht. De planning van de participatie is dat deze meteen na de vrijgave van het Ruimtelijk Kwaliteitskader door B&W start door het lanceren van een specifieke website (www.schieoeversnoord.nl ). In de maanden januari en februari 2021 zal een serie bijeenkomsten en activiteiten worden georganiseerd. In de periode maart en aprii zullen wij de reacties verwerken om daarna een definitief Ruimtelijk Kwaliteitskader aan te bieden.

2/3

Datum

Vervolg Om de gemeenteraad goed mee te nemen in de ideeën en inhoud van het RKK is het aanbod aan de gemeenteraad gedaan om een "beeldvormende activiteit" te organiseren. In deze sessie willen wij graag de inhoud van het RKK en de werkingssfeer, inclusief kennismaking met de supervisors en het kwaliteitsteam, voor het voetlicht brengen. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Delft,

, burgemeester

K. Schrederhof l.b. , secretaris

dr. M. Berger, l.s.

3/3

CONCEPT

SCHIEOEVERS NOORD DELFT Ruimtelijk kwaliteitskader | december 2020

MaakSTAD aan de Delftse SCHIE

BURA BURA urbanism KNSM laan 53 1019 LB Amsterdam Telefoon: +31 20 7372085 Email: info@bura.city Website: www.bura.city

2

SCHIEOEVERS NOORD

INHOUDSOPGAVE 1. INTRODUCTIE RUIMTELIJK KWALITEITSKADER

5

1.1 DOEL VAN HET DOCUMENT 1.2 VIJF CENTRALE UITGANGSPUNTEN

6 12

2. GOUDEN REGELS MAAKSTAD SCHIEOEVERS

15

2.1 DNA MAAKSTAD SCHIEOEVERS – 9 BASISPRINCIPES 2.2 SCHIEOEVERS DOOR DE TIJD

16 20

3. RUIMTELIJK KADER

25

3.1 ONDERSCHEID ‘KADERSTELLEND’ EN ‘DOELSTELLEND’ 3.2 MAAKSTAD AAN DE DELFTSE SCHIE 3.3 ÉÉN RUIMTELIJK RAAMWERK 3.4 ZES ONDERSCHEIDENDE LEEFMILIEUS 3.5 EEN GROEIEND AANTAL ACTIVERINGSPLEKKEN

26 28 30 62 88

4. KWALITEITSBEWAKING

103

4.1 ORGANISATIE EN WERKWIJZE

104

COLOFON

SCHIEOEVERS NOORD

3

4

SCHIEOEVERS NOORD

1

INTRODUCTIE RUIMTELIJK KWALITEITSKADER Het bedrijventerrein Schieoevers Noord verandert in een gemengd stedelijk gebied. Werken, wonen, voorzieningen en ontspanning zullen hier een plek krijgen en nieuwe combinaties vormen. Onder de naam MaakSTAD wordt vorm en inhoud gegeven aan een langjarig proces van stedelijke transformatie. Om dit proces succesvol te laten verlopen, vindt de gemeente Delft het van belang om te kunnen sturen op een stedelijke identiteit en ruimtelijke samenhang, zowel binnen Schieoevers Noord als in relatie met de rest van de stad. Dit ‘Ruimtelijk Kwaliteitskader’ is opgesteld als middel om de belangrijkste onderwerpen met betrekking tot de ruimtelijke kwaliteit van het gebied te kunnen borgen. Het gaat daarbij om de beeldkwaliteit en het karakter van het gebied, de menselijke maat en schaal in relatie tot bebouwing en hoogbouw, en een prettig leefklimaat in de openbare ruimte. Daarmee geeft het Ruimtelijk Kwaliteitskader houvast, is het richtinggevend en dient het als inspiratiebron. SCHIEOEVERS NOORD

5

1.1 DOEL VAN HET DOCUMENT Aan de oevers van de Schie ontstaat een levendig, divers en kleurrijk stuk stad. Een plek waar innovatie werkelijkheid wordt. Waar duurzaamheid en nieuwe ontwikkelingen elkaar ontmoeten. En waar wonen, werken en recreëren nieuwe combinaties vormen.

SCHIEOEVERS NOORD DELFT

In 2019 heeft de gemeenteraad het ‘Ontwikkelplan Schieoevers Noord’ en het Spelregelkader vastgesteld, waarin deze ambitie werd vastgelegd. Het gewenste beeld voor Schieoevers Noord is een levendig, gemengd stedelijk gebied. Met daarin speciaal ruimte voor kennisintensieve en innovatieve maakindustrie in Delft.

ONTWIKKELPLAN Definitief:20 juni 2019

MaakSTAD aan de Delftse SCHIE

Het ontwikkelplan beschrijft de vijf uitgangspunten voor Schieoevers Noord: • Een levendig gemengd stedelijk gebied • Sociaal en cultureel divers • Innovatieve maakindustrie • Goede verbindingen en nieuwe mobiliteit • Een gezonde en duurzame omgeving Het Ontwikkelplan en het Spelregelkader gaan er vanuit dat een aantal stedenbouwkundige uitgangspunten nog verder wordt uitgewerkt. Dat gebeurt met het Ruimtelijk Kwaliteitskader. Het Ruimtelijk Kwaliteitskader gaat nader in op de gewenste ruimtelijke kwaliteit en legt de kaders vast voor ontwikkelingen binnen Schieoevers Noord op het vlak van de openbare ruimte en de bebouwing. Het Ruimtelijk Kwaliteitskader vervangt voor Schieoevers Noord het bestaande hoogbouwbeleid. Het document heeft een tweeledig doel. Enerzijds fungeert het als inspiratiebron voor ondernemers, ontwikkelaars en architecten die in en aan het gebied werken. Anderzijds vormt dit document samen met het Ontwikkelplan en het Spelregelkader de basis voor kwaliteitsbewaking, de toetsing van bouwplannen en de bestemmings- en omgevingsplannen die voor de ontwikkeling worden gemaakt.

Levendig gemengd stedelijk gebied

6

Ruimte voor innovatieve maakindustrie

SCHIEOEVERS NOORD

Schieoevers Noord Ontwikkelplan, juni 2019

Aan de hand van kaderstellende regels en doelstellingen met toelichtende (ruimtelijke) principes en richtlijnen, wordt sturing gegeven aan de belangrijkste aspecten van de gebiedsontwikkeling op ruimtelijk vlak. Daarbij wordt gestreefd naar omgevingskwaliteit. (voor toelichting, zie pagina 26). Opzet Dit document bestaat uit vier hoofdstukken: 1. Introductie ruimtelijk kwaliteitskader; 2. Gouden regels MaakSTAD Schieoevers Noord; 3. Ruimtelijk kader (kaderstellingen en doelstelingen); 4. Kwaliteitsbewaking en proces. Het Ruimtelijk Kwaliteitskader is een rijk geïllustreerd document geworden, samengesteld met de grootst mogelijke zorg en inhoudelijk afgestemd met onder andere het Projectteam van de gemeente en het Kwaliteitsteam.

Sociaal inclusief en cultureel divers

Gezonde en duurzame omgeving

Goede verbindingen en nieuwe mobiliteit

CENTRUM DEN HAAG ET

VLI BINCKHORST LAAKHAVENS

PLASPOELPOLDER

DSM

CENTRUM DELFT

SCHIEOEVERS NOORD

NIEUWE

TU DELFT

SCHIEOEVERS ZUID

Schieoevers Noord (oranje) te midden van diversiteit aan stedelijke gebieden: woonwijken, TU campus, binnenstad en Schieoevers Zuid

TECHNOPOLIS

IE

SCH MIDDEN-DELFLAND

MAAS

NOORD-WEST

CENTRUM ROTTERDAM

SPAANSE POLDER

M4H

NIEU

WE M

AAS

WAALHAVEN

SCHIEOEVERS NOORD

7

MaakSTAD als verrijking van stad en regio Onder de naam MaakSTAD wordt vorm en inhoud gegeven aan de langjarige transformatie van Schieoevers Noord. Daarmee wordt het gebied als een onderscheidend en verrijkend gebied gepositioneerd in de Delftse context als onderdeel van de Zuidelijke Randstad en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Het gebied heeft een gunstige ligging, te midden van de historische binnenstad, omliggende woonwijken, de TU Campus en buitengebied Midden-Delfland. Dat biedt de mogelijkheid om met de ontwikkeling van Schieoevers Noord de bestaande stad verder te versterken. Schieoevers Noord biedt kansen voor sterke ruimtelijke intensivering en menging van functies (werken en wonen) op een regionaal goed bereikbare en strategische locatie, met de aanwezigheid van Station Delft Campus. Schieoevers Noord biedt kansen voor sterke ruimtelijke intensivering en menging van functies (werken en wonen). En dat op een regionaal goed bereikbare en strategische locatie, met daarin de aanwezigheid van station Delft Campus. Vanuit deze optiek kan de locatie van Schieoevers Noord een belangrijke bijdrage leveren aan het verwezenlijken van verschillende maatschappelijke

Station Delft Campus 500

M

10

00

15

M

00

8

M

SCHIEOEVERS NOORD

1500M

M

1000M

500

Station Delft

opgaven. Denk daarbij aan het realiseren van nieuwe arbeidsplaatsen, het vergroten en verbreden van het woningaanbod, het verbeteren van het vestigingsklimaat voor de maakindustrie, duurzaamheidsdoelstellingen, een hoge leefkwaliteit en het versterken van de sociaal-culturele samenhang. De ontwikkelmogelijkheden van zuidelijk Delft kunnen bovendien aangewend worden om een stedelijke kwaliteitssprong te maken met goede routes, groene verblijfsplekken en groen-blauwe verbindingen in zowel oost-west-richting als noord-zuid-richting. De aanwezigheid van station Delft Campus en de nabijheid van de TU-campus, zorgen voor een belangrijke basis om met de MaakSTAD een compleet interactief milieu in zuidelijk Delft tot wasdom te brengen. Op basis hiervan kan de verstedelijking van Schieoevers Noord worden aangewend om de koers uit te zetten naar een onderscheidend, gemengd stedelijk milieu. Een aanvulling op het bestaande palet van leefomgevingen in Delft en directe omgeving, waarin ruimte is voor een bijzondere mix van wonen, werken én voorzieningen in één gebied. Passend bij het karakter van Delft als kennis- en innovatiestad, en met een specifieke focus op ruimte voor de maakindustrie.

SCHIEOEVERS NOORD

9

Zuidvleugel Randstad

Landschapspark Zuidvleugel

Stedelijke milieus in de Zuidelijke Randsstad Economische clusterlocaties Delft Economische clusterlocaties Delft Economische clusterlocaties Delft

Verstedelijking

Economische Delft Tot 2040clusterlocaties 10.000 extra banen 12

Groenblauwe structuren in de Zuidelijke Randstad

Woningbouwopgave Delft (tot 2040): Woningbouwopgave Delft (tot 2040): 15.000 nieuwe woningen 15.000(tot nieuwe woningen Woningbouwopgave Delft 2040):

Verstedelijking

Een grote en complexe verstedelijkingsopgave

Discussienota - Verstedelijking Provincie Zuid-Holland - Koers en inzet

op alle niveaus

13

15.000 nieuwe woningen Historisch

12

Een grote en complexe verstedelijkingsopgave

Discussienota - Verstedelijking Provincie Zuid-Holland - Koers en inzet

eg ew

ial inc

ov Pr

perspectief

eg sew

ov Pr

orn

eg ew

ial inc

Ho

eg ew

ial inc

ov Pr

eg sew

orn

Ho

15.4 Provi

eg sew

orn

isweg

Haaglanden

weg

ithu

Kru

2.3

Haaglanden

nciale

Provi

32.9 isweg

45.8 eg alew

Sciencepark

5.9 2

Wijkwinkelcentra rnse

Hoo

Bedrijven gemengd

Kernwinkelgebied Kantoren

Sciencepark Bedrijven gemengd

Wijkwinkelcentra Kernwinkelgebied

DSM Sciencepark

Ikea Wijkwinkelcentra

Kantoren DSM

Ikea

Kantoren

Alle vormen incl wonen

g

we

45.8

5.6

37.2

Kernwinkelgebied

32.9

Midden-Holland

inci

isweg

ithu

Kru

ov Pr

weg weg nciale Provi

ithu

Kru

Bedrijven gemengd

DSM

Holland-Rijnland

13.9

nciale

Ho

37.2

28.2

Ikea

Regio Rotterdam

Alle vormen incl wonen

29.4

3 2.4

18.1

AlblasserwaardVijfheerenlanden

0

Regio Rotterdam

6.4

31 0.9

Provincia leweg

Alle vormen incl wonen

4.9

2 0.9

weg

ithuis

-0.2

Kru

31

1.3

1 -1.4

Goeree Overflakkee

0.9

94.3

0.9

104.2

-0.2

2015-2019

Zuid-Holland Zuid

31

Drechtsteden

Hoeksche waard

Goeree Overflakkee 2020-2029

59.1

2030-2039

Zuid-Holland

per regio prognose x1000 woningen voor 2015-2019, 20202029 en 2030-2039 bron: WBR2016

Bedrijven gemengd

Kernwinkelgebied

Sciencepark

Wijkwinkelcentra

DSM

Ikea

Bron: Discussienota - Verstedelijking Provincie Zuid-Holland - Koers en inzet

Kantoren Alle vormen incl wonen

31

Voorbeelduitwerking van transformatie van Schieoevers Noord in stedelijke context

10

SCHIEOEVERS NOORD

In de twintig jaar daarna was de koers bijna tegenovergesteld. Er kwam meer aandacht voor economisch en ruimtelijk versterken van wat al sterk is, hetgeen Midden-Holland leidde tot een herwaardering van de grote stad en de stad als woon5.6 en werkmilieu. In deze tijd werd5.9 onder het mom van ‘de compacte stad’ ingezet 2 op verdichting van het bestaande en uitbreidingswijken aan de rand van grote 28.2(Vinex-wijken). steden

29.4

3

Alblasserwaard-

Vanaf 2005 is er meer aandacht voor de 2.4 internationale concurrentiepositie van Vijfheerenlanden 18.1en groeit het besef dat steden 0 steden niet op zichzelf staan, maar onderdeel 6.4 uitmaken van een stedelijk netwerk en 4.9 regio’s. In het2 concurrentie-denken gaat 1.3 het belang van er meer aandacht uit naar 1 Drechtsteden aantrekkelijke woon- en werkmilieus en -1.4 naar metropoolvorming en transit oriented Hoeksche waard development. Ook komt er aandacht voor 94.3 het klimaat. De koers vanaf 2005 bepaalt 2015-2019 nog steeds het huidige denken. Wel Zuid-Holland Zuid 104.2 2020-2029 wordt dit meer en meer aangevuld met aandacht voor sociale inclusiviteit en de 59.1 Zuid-Holland 2030-2039 grote maatschappelijke transities.

per regio prognose x1000 woningen voor 2015-2019, 20202029 en 2030-2039 bron: WBR2016

Bron: Discussienota - Verstedelijking Provincie Zuid-Holland - Koers en inzet

bron: Ruimtelijk-economische visie Delft 2030, december 2017

De visie op verstedelijking bepaalt waar woningen worden gebouwd. In het verleden zijn daar verschillende perspectieven op geweest. Zo was men vanaf de jaren 60 tot halverwege de jaren 80 van mening dat verstedelijking zo gestuurd diende te worden dat de druk op grote steden verlicht zou worden en ongebreidelde suburbanisatie tegengegaan. Dit werd ook wel ‘gebundelde deconcentratie’ genoemd en 15.4 uitgevoerd met het groeikernenbeleid dat Holland-Rijnland gepaard ging 13.9 met forse investeringen in openbaar vervoer. 2.3

13

Historisch perspectief De visie op verstedelijking bepaalt waar woningen worden gebouwd. In het verleden zijn daar verschillende perspectieven op geweest. Zo was men vanaf de jaren 60 tot halverwege de jaren 80 van mening dat verstedelijking zo gestuurd diende te worden dat de druk op grote steden verlicht zou worden en ongebreidelde suburbanisatie tegengegaan. Dit werd ook wel ‘gebundelde deconcentratie’ genoemd en uitgevoerd met het groeikernenbeleid dat gepaard ging met forse investeringen in openbaar vervoer. In de twintig jaar daarna was de koers bijna tegenovergesteld. Er kwam meer aandacht voor economisch en ruimtelijk versterken van wat al sterk is, hetgeen leidde tot een herwaardering van de grote stad en de stad als woon- en werkmilieu. In deze tijd werd onder het mom van ‘de compacte stad’ ingezet op verdichting van het bestaande en uitbreidingswijken aan de rand van grote steden (Vinex-wijken). Vanaf 2005 is er meer aandacht voor de internationale concurrentiepositie van steden en groeit het besef dat steden niet op zichzelf staan, maar onderdeel uitmaken van een stedelijk netwerk en regio’s. In het concurrentie-denken gaat er meer aandacht uit naar het belang van aantrekkelijke woon- en werkmilieus en naar metropoolvorming en transit oriented development. Ook komt er aandacht voor het klimaat. De koers vanaf 2005 bepaalt nog steeds het huidige denken.

Wel wordt dit meer en meer aangevuld met aandacht voor sociale inclusiviteit en de grote maatschappelijke transities.

bron: Discussienota - Verstedelijking Provincie Zuid-Holland Koers en inzet, december 2017

Zicht over Schieoevers Noord met op voorgrond de kabelfabriek, kijken over de Schie richting de binnenstad met in de verte de skyline van Den Haag.

Zicht op Schieoevers Noord van het centrum van Delft (bron: Siebe Swart)

SCHIEOEVERS NOORD

11

1.2 VIJF CENTRALE UITGANGSPUNTEN 1.

Levendig gemengd stedelijk gebied Delft heeft als stad de uitzonderlijke kans om het centraal gelegen bedrijventerrein Schieoevers Noord te transformeren tot een levendig en gemengd stedelijk gebied.

Dit gebied vormt de schakel tussen de historische binnenstad, de TU Delft-campus, de zuidwestelijke Delftse woonwijken en buitengebied Midden-Delfland. Het valt binnen de invloedsfeer van twee treinstations en is direct gelegen aan provinciale en rijksontsluitingswegen. Bovendien stroomt de Schie door het gebied. Deze cultuurhistorische structuur verbindt Delft ook via het water met Den Haag, Rotterdam en Schiedam. De strategische positie van Schieoevers Noord binnen Delft biedt perspectief voor nieuwe vormen van stedelijk gebruik. Het huidige extensief gebruikte bedrijventerrein vraagt momenteel om een vernieuwingsslag. Uitgangspunt is om het gebied te intensiveren en functies te mengen binnen het gebied. Daarmee zal Schieoevers Noord een stedelijk gebied worden, waarin zowel gewerkt als gewoond wordt. De ambitie is om evenveel woningen als arbeidsplekken te realiseren binnen het gebied. Zo wordt ingezet op een omgeving die een 16-uurs-dynamiek kent, waar plek is voor levendigheid, verrassing en ontspanning, en waar aandacht is voor sport, cultuur en onderwijs. Kortom, Schieoevers Noord als levendig gemengd stedelijk gebied. Met moderne woonvormen naast moderne werkvormen.

3.

Sociaal inclusief en cultureel divers Delft ambieert inclusiviteit in de stad, zowel op sociaal vlak als op het gebied van economie en werkgelegenheid. De transformatie van Schieoevers Noord schept kansen om hier verder invulling aan te geven.

Een levendig en gemengd stedelijk gebied is van en voor iedereen. Dit vergt een rijk, breed en divers programma van functies in Schieoevers Noord. Naast een diversiteit in woningaanbod en een brede economische programmering, past een wezenlijk stedelijk programma. Hierbij wordt gedacht aan een mix van stedelijke (maatschappelijke) voorzieningen, stuwende en verzorgende bedrijven, als ook horeca en toeristisch aanbod. Bovendien is

12

SCHIEOEVERS NOORD

2.

Ruimte voor innovatieve maakindustrie

Schieoevers Noord is dé plek voor de innovatieve en kennisintensieve maakindustrie in Delft. Doen, denken, maken en leren staan centraal in de 21e-eeuwse economie van dit gebied. Ingezet wordt op een toekomst die voortbouwt op de rijke geschiedenis en het industriële karakter van het gebied. Dat gebeurt door ruimte te bieden aan de ontwikkelingen die passen bij Delft als ‘hoofdstad van innovatie en technologie’. De kennisintensieve maakbedrijven die eigenhandig de industriële revolutie 4.0 vormgeven en zo bijdragen aan een innovatieve en dynamische stedelijke omgeving, vinden hier hun thuis. De huidige bedrijvigheid in het gebied, gerelateerd aan de innovatieve maakindustrie en kennisintensieve R&D, kan zich ontwikkelen binnen een dynamische en ruimtelijk verdichtende omgeving. Bovendien moet Schieoevers Noord ruimte gaan bieden voor start-ups en scale-ups die een plek zoeken in Delft, maar die nu niet kunnen vinden. Dit biedt een perspectief voor Schieoevers Noord om verbindingen te versterken met de naastgelegen TU Delft-campus. Tegelijkertijd wordt Schieoevers Zuid ontwikkeld tot het gebied dat plek biedt voor de zwaardere (watergebonden) meer klassieke bedrijvigheid. Zo wordt een nieuwe fase ingeluid voor een sterk economisch ecosysteem, waarin Schieoevers een strategische positie inneemt binnen Delft en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.

er ruimte voor sport, cultuur en onderwijs in de planvorming. Een dergelijk gemixt programma van wonen, werken en voorzieningen, zorgt voor een dynamische en levendige omgeving. Daarbij bevorderen zowel de programmatische invulling als de inrichting van de ruimte, de mogelijkheden voor ontmoeting en uitwisseling. Bovendien wordt de planvorming voor Schieoevers Noord bezien vanuit de context van Delft als geheel. Daarbij moeten de ontwikkelingen in het gebied ook een positieve bijdrage leveren aan de directe omgeving. Een nieuwe stap voor het Schieoevers-gebied betekent daarmee potentieel ook dat de uitstraling van de ontwikkelingen uiteindelijk de grenzen van het plangebied ver zal gaan overstijgen.

5.

4.

Gezonde en duurzame Omgeving Een levendig gemengd stedelijk gebied biedt kansen om een gezonde en duurzame omgeving tot stand te brengen. Functiemenging en intensief ruimtegebruik dragen bij aan de haalbaarheid van oplossingen voor hedendaagse ruimtelijke uitdagingen, bijvoorbeeld om kringlopen te sluiten, op een duurzame wijze in energie te voorzien en gezonde mobiliteitsconcepten door te voeren.

Een prettige leefomgeving om in te wonen en te werken vraagt ook om aandacht voor de inrichting van de ruimte en de kwaliteiten daarvan voor mens, plant en dier. Groen en blauw vormen de ruimtelijke dragers van een robuust ruimtelijk raamwerk. De aanwezige ruimtelijke kwaliteiten binnen Schieoevers Noord vormen de basis, zoals de groene omgeving van het Kruithuis en de Schie als groen-blauwe long. Bij de vormgeving en inrichting van het raamwerk wordt rekening gehouden met voldoende ruimte voor ontspanning en beweging in het gebied, rustige en stille plekken dicht bij huis, goede aansluitingen op de omgeving en verbindingen naar het buitengebied. Daarnaast wordt er ruimtelijk ingespeeld op de gevolgen van klimaatverandering (zoals hitte, zware regenbuien) en zijn er juist ontwerpkansen op basis van weersinvloeden (plekken in de zon, in de schaduw en uit de wind).

Goede verbindingen en nieuwe mobiliteit De transformatie van Schieoevers Noord naar een levendig en gemengd stedelijk gebied, vereist een nieuwe kijk op het gebruik van het gebied en een daarbij passende mobiliteitsvisie, ruimtelijke structuur en fysieke inrichting.

Voorop staat dat er bij intensivering van het ruimtegebruik en de inzet op functiemenging een verandering noodzakelijk is in de mate van autoafhankelijkheid van Schieoevers Noord. Nabijgelegen provinciale en rijksontsluitingswegen staan qua verkeerscapaciteit onder druk. Echter, de gunstige ligging van station Delft Campus binnen het gebied is een omstandigheid die nieuwe vormen van stedelijk gebruik op deze locatie mogelijk maakt. Bovendien ligt ook het vernieuwde station Delft op loopafstand. Het ontwikkelplan voorziet in een compleet mobiliteitspakket voor Schieoevers Noord. Binnen de integrale visie worden duurzame en schone vormen van mobiliteit gestimuleerd. De ambitie is om een modaliteitsverschuiving tot stand te brengen door in te zetten op lopen, fietsen, (innovatieve vormen van) openbaar vervoer en nieuwe mobiliteitsconcepten (deelauto’s, mobiliteitshubs, etc.). Het streefbeeld is een overzichtelijke, toegankelijke en goed op de context aangesloten stedelijke omgeving, met maximaal comfort voor fietsers en voetgangers en voldoende ruimte voor spelen en ontmoeten. Er is speciale aandacht voor logistieke ontvlechting, met als inzet een veilige openbare ruimte en het voorkomen van hinder door een mix aan bedrijvigheid en woningen. Hierbij is het ruimtelijk mogelijk om het werk- en industrieverkeer strategisch te scheiden van de stromen aan langzaam verkeer.

Net zoals voor de openbare ruimte worden ook op de private gronden hoge ambities gesteld voor het tot stand brengen van een gezonde en duurzame leefomgeving. Daarbij wordt gestimuleerd om op innovatieve en geïntegreerde wijze oplossingen te vinden voor energie, klimaat, biodiversiteit, gezondheid, groen en een circulaire economie.

SCHIEOEVERS NOORD

13

14

SCHIEOEVERS NOORD

2

GOUDEN REGELS MAAKSTAD SCHIEOEVERS De transformatie van bedrijventerrein Schieoevers Noord naar stedelijk gebied is gaande. Het is een geleidelijk proces, waarin stap voor stap een steeds stedelijker, levendiger en gemengder gebied ontstaat. Om langjarig sturing te kunnen geven is een aantal basisprincipes opgesteld. Deze kunnen beschouwd worden als het DNA van Schieoevers voor de 21e eeuw. Ze zijn niet gericht op toevallige omstandigheden en economische conjunctuur en geven betekenis aan de ambities voor de doorontwikkeling van dit terrein, met een mix van wonen, werken en voorzieningen. Nieuwe initiatieven worden uitgedaagd om deze principes te omarmen en door te vertalen naar concrete plannen.

SCHIEOEVERS NOORD

15

2.1 DNA MAAKSTAD SCHIEOEVERS - 9 BASISPRINCIPES Principes die ten grondslag liggen aan de transformatie van Schieoevers Noord naar een levendig stedelijk milieu. Met de principes worden initiatiefnemers uitgedaagd om hun plannen uit te werken in de geest van MaakSTAD.

01 02 03 04 05 16

Geef vorm aan MaakSTAD Werken was altijd onderdeel van de Schieoevers. Het heeft door de grote hallen en ruime wegen het DNA van het gebied bepaald. Maar het DNA kenmerkt zich ook door het nu al aanwezige ondernemerschap op maak- en creatief gebied. Schieoevers is een ‘MaakSTAD’. Er is ruimte voor maakbedrijven en kleine zelfstandige werk- en atelierruimtes, die goed te combineren zijn met stedelijk wonen. In zo’n wijk is er altijd wel reuring. Zowel overdag, buiten werktijden als in het weekend. Dat is aantrekkelijk voor bewoners en bedrijven.

Schie en oevers centraal Voortbouwend op de geschiedenis is de Schie met zijn oevers de ‘lifeline’ van de ontwikkeling. Zowel landschappelijk, ruimtelijk als functioneel verbonden. Denkend vanuit de dwarsdoorsnede, tussen spoor en Rotterdamseweg, liggen de Schie en zijn oevers centraal in het gebied en zijn alle plannen verbonden. Initiatiefnemers dagen we uit om hier met hun plannen op in te spelen, zowel met de gebouwen als met de buitenruimte. Kansen zijn er om energie te halen uit het water door onder andere warmte/koudesystemen, nieuwe transportsystemen over water, en de openbare oevers met groen te verbinden tot diep in aanliggende gebieden.

Vervlochten met zijn omgeving Van een besloten, naar binnen gericht gebied, naar een open en levendig gebied waar mensen graag verblijven. Schieoevers is letterlijk verbonden in alle windrichtingen en wordt verbonden met fysieke aansluitingen, zoals een tunnel onder het spoor, watertaxi’s en bruggen over de Schie. Gebouwen oriënteren zich specifiek naar de Schie of de omgeving en sluiten aan in menselijke maat en schaal. Ook het programma vervlecht zich met zijn omgeving. Onderdelen houden niet op bij de plangrenzen, en plangrenzen zijn niet het beginpunt voor het programma.

Industrieel, rauw, ruw

Schieoevers Noord maakt gebruik van het industriële karakter. De wijk straalt trots op de geschiedenis uit. Daarnaast kan de ligging aan het water voor iedereen in het gebied betekenis krijgen. Samen met de maakindustrie en de kleine ambachtelijke bedrijvigheid vormen de woningen het hart van de identiteit van het Schieoevers-gebied. Schieoevers Noord heeft een hoge diversiteit aan gebouwen, functies en structuren. De architectuur heeft een industriële karakter en is rauw, ruw, en niet te gepolijst. Een stuk stad dat intensief en verschillend wordt gebruikt, waar oud en nieuw hand in hand gaan en waar zowel oude als nieuwe bewoners zich thuis voelen. In alle deelgebieden is er een samenhang met het industriële karakter, zij het in verschillende uitingen.

Verankerd op zijn plek De geschiedenis van de plek is onze belangrijkste inspiratiebron. Wij bouwen voort op de geschiedenis, met zijn structuur van smalle diepe polderkavels, de ontginning langs het water, de geschiedenis van de metaalindustrie en de grote maat van de hallen. Verspreid over het plangebied blijft waardevol erfgoed behouden of worden onderdelen hergebruikt. De Schie en zijn oevers komen weer centraal te liggen, en overblijfselen en verhalen uit het industriële verleden worden zichtbaar.

SCHIEOEVERS NOORD

06

Bouwensembles voor een levendige stad Wij zien een gemengd hoogstedelijk milieu met een rijke functiemix over het hele gebied en binnen ieder bouwveld. Ontwikkelingen zijn samengesteld uit verschillende gebouwtypen, die stoer wonen, werken en voorzieningen met elkaar combineren. In gebouwplinten is een mix aan wonen, werken/voorzieningen gewenst, voor het vergroten van de levendigheid. Een royale dubbele plinthoogte (8 meter) maakt de begane grond en de eerste verdieping inzetbaar voor uiteenlopend gebruik. Parkeerruimte voor bewoners mag in de gebouwplint worden ondergebracht, maar is niet zichtbaar vanaf de straat. Logistiek (laden/ lossen) en parkeren voor bedrijven vinden bij voorkeur plaats binnen de bouwenvelop. Bij functiemenging vragen contactgeluiden als gevolg van bedrijven en geluiden van laden en lossen om extra aandacht bij het ontwerp. Grote delen van het gebied worden autoluw ingericht, waarbij gebruik van fiets of deelmobiliteit wordt gestimuleerd. De MaakSTAD is bovendien walkable, ofwel uitnodigend voor de voetganger. Het industriële karakter blijft zichtbaar. De aantrekkelijkste, cultuurhistorische werkgebouwen en voorzieningen blijven staan. De nieuwbouw plooit zich hieromheen. De bouwhoogtes aan de straten hebben een hoogte die aansluit op de oude werkgebouwen.

De stedelijkheid en levendigheid van Schieoevers Noord wordt geborgd door prettige aanslutingen tussen gebouw en openbare ruimte en bij hoogbouw een setback in de gevel. Dit met uitzondering van ‘specials’ of iconische gebouwen die MaakSTAD een nieuwe identiteit geven. Het maakt de ‘MaakSTAD’ herkenbaar op afstand.

07

Uitnodigende buitenruimte

08

Duurzaam natuurlijk

09

De openbare ruimte wordt contrastrijk en gevarieerd ingericht, zodat deze verschillende gebruikers bedient en de buitenruimte ook gebruiksruimte is, met excellente plekken voor verblijf, ontmoeting en interactie. De openbare ruimte wordt op bepaalde plekken desgewenst persoonlijk beheerd. Het gebruik is openbaar, maar het beheer kan liggen bij een gemeenschap. Dit bevordert eigenaarschap. De ‘maakvloer’ verbindt binnen en buiten en nodigt uit tot gebruik. Er wordt gezocht naar dubbelgebruik, zoals gemengd gebruik door bedrijven en bewoners. Kleine parkjes, pleintjes en speelplekken scheppen ruimte in de dichte blokkenstructuur. De openbare ruimte zal uitnodigen tot bewegen. De bedrijven zijn goed bereikbaar voor bedrijfsvoertuigen (op- en overslag van producten), werknemers en bezoekers. De openbare ruimte is veilig voor alle voetgangers en fietsers (jong en oud, snel en langzaam), op elk moment van de dag.

In Schieoevers Noord wordt hoog ingezet op duurzaamheid, zoals energieneutraal en gasloos bouwen. Dit met een ambitie die een nieuwe standaard zet voor Delft, maar die nog wel technisch en financieel haalbaar is. Belangrijke thema’s zijn aanpassing aan het veranderende klimaat (klimaatadaptatie), duurzame energie, en natuur-inclusief en circulair bouwen. Deze thema’s gaan goed samen met de industriële en stoere sfeer op het terrein. Aanvullend is gekozen voor het thema gezondheid in brede zin. Dat betekent dat er extra aandacht is voor onderwerpen als groen, water, sport, mobiliteit, vergroening van de bebouwing en gezonde bouwmaterialen, inclusief maatregelen voor een goed akoestisch klimaat en geluid van bedrijven, spoor en wegverkeer.

Ruimte laten voor verrassing Niet alles laat zich regelen. Wij houden op lange termijn ruimte voor onverwachte initiatieven, smaakmakers, inspirerende ondernemers of binnen het DNA passende coöperatieve woonblokken. Er is ruimte voor enige ‘regelluwheid’ en wij reserveren letterlijk ruimte voor onbekende toekomsten, wijzigingen in lifestyle of gebruik. In ruime mate en in brede zin. Dit geeft mogelijkheden om initiatieven te verbinden aan Schieoevers die verder gaan dan hun eigen voordeur. Initiatieven die met ziel en zaligheid bijdragen aan Schieoevers. Het stimuleert het eigenaarschap, ofwel: “wij zijn Schieoevers”. SCHIEOEVERS NOORD

17

Foto rechts: Luchtfoto 1972, naar het zuiden met vooraan de binnenstad met rechts de Constructiewerkplaatsen, gevolgd door de metaalindustrie. De Rotterdamseweg (links) was destijds nog de bebouwingsgrens, net als de Kruithuisweg (herkomst: https://www.planviewer.nl/imro/files/NL.IMRO.0503.BP0005-1002/tb_NL.IMRO.0503.BP0005-1002_9.pdf).

NKF, pontje tussen de verschillende vestigingen van de fabriek (herkomst: Delftkijkt.nl; bron niet gevonden)

18

SCHIEOEVERS NOORD

SCHIEOEVERS NOORD

19

d

2.2 SCHIEOEVERS DOOR DE TIJD De Schie centraal Ontwikkelingen en verhalen die voor het ontstaan en de ontwikkeling van de stad Delft van belang zijn, hebben ook in het Schiegebied hun sporen nagelaten. Denk aan de ontginning en inpoldering die het landelijk gebied gereed maakte voor gebruik, voornamelijk voor landbouw en veeteelt. De komst van Willem van Oranje in 1572 betekende de afbraak van alle stenen gebouwen aan de zuidkant van de binnenstad en daarmee de afbraak van klooster Koningsveld, het voormalig hof van de graven van Holland, initiatiefnemers van de ontginning. De klei die voor de plateelnijverheid werd gebruikt, kwam van de aardwasserijen die in de periode 1650-1750 op de oostelijke Schieoever waren gevestigd. De kruitramp leidde tot bebouwing van de westoever met het Kruithuis in 1660. Daar was ook het galgenveld; beide zaken die je liever niet in de buurt wilde hebben. De industriële revolutie betekende grootschaligheid. Niet alleen van de producten, maar ook van de bouwwerken – van werkplaats naar fabriek. Daarvoor was ruimte nodig. Een voormalige buitenplaats op de oostoever bood in 1868 plaats aan de Nederlandse Cementsteen Fabriek. Dat was de eerste industrie aan de zuidzijde van Delft, net wat eerder dan de Gistfabriek aan de noordkant.

De ontwikkeling van Delft van regionale marktstad en nijverheidsstad naar industriestad nam hiermee wezenlijke vormen aan. Oorlogstuig en elektriciteitskabels Voor de Schieoevers verdient de metaalindustrie speciale aandacht. Vanouds lag in Delft oorlogstuig opgeslagen, dat in tijden van oorlog werd verspreid en in vredestijd werd gerepareerd en opgeslagen. Reparatie gebeurde in de Artillerie-inrichtingen, later de Constructiewerkplaatsen genoemd. Deze lagen vanaf het einde van de 17de eeuw tot in het eerste kwart van de 20ste eeuw op de Houttuinen, aan de zuidwestzijde van de stad. Dit betekende ook werk voor bijkomende bedrijven, zoals glasblazerijen, maar vooral instrumentmakerijen. De schaalvergroting die de industriële revolutie met zich meebracht, zorgde ervoor dat de metaalnijverheid zich uitbreidde van de Constructiewerkplaatsen naar het zuiden over de westoever van de Schie. Juist daar vestigden zich vooral bedrijven, zoals Braat, Spoorijzer, Pletterij Van Enthoven en de Nederlandse Kabelfabriek (NKF), die metaal als grondstof verwerkten. Dankzij de elektrificatie van Nederland werd vooral de Kabelfabriek een grote speler in dit veld – tot in de jaren 70 van de 20ste eeuw. In de loop der tijd nam

20

SCHIEOEVERS NOORD

de fabriek hallen van de andere metaalverwerkende bedrijven over, waardoor een groot deel van de oude hallen is bewaard. Naast de aanwezigheid van de metaalindustrie en Delft als militaire stad, is er een derde speler die dit verhaal uniek maakt. Stevige netwerken In 1842 werd de Koninklijke Academie opgericht, de voorloper van de Polytechnische School, de Technische Hogeschool en de Technische Universiteit. De opleiding bracht een stevig netwerk voort. Een van de bekendere leerlingen was directeur van de Gistfabriek, Van Marken. Hij haalde in 1885 studiegenoot en microbioloog Beijerinck binnen en gaf hem een nieuw laboratorium, het eerste industriële onderzoeksinstituut van het land. Op vergelijkbare wijze kocht oprichter van de NKF, Von Lindern, in 1913 kennis in. Elektrotechnisch ingenieur Proos, eveneens opgeleid aan de Polytechnische School, kreeg bij de NKF een eigen laboratorium en werd directeur. Deze wisselwerking met de industrie had innovatieve oplossingen tot gevolg en maakte van Delft een kennisstad. Sporen en verhalen Verhalen maken het gebied uniek en zijn herkenbaar aan de sporen die ze in het gebied hebben achtergelaten. Die zijn te vinden in ontginnings- en polderstructuren of ondergrondse rudimenten, in bouwwerken en in kenmerken als glooiende groene oevers met het jaagpad, harde kades, spoorrails en kranen.

Bovendien spelen ruimtelijke karakteristieken mee, zoals het zicht over de Schie op de kerktorens in de binnenstad, maar ook de ligging van de bouwwerken ten opzichte van de Schie. Samen bepalen ze de identiteit van het gebied. Een aantal van deze sporen heeft in de loop der tijd een beschermde monumentenstatus gekregen, zoals het 17de-eeuwse Kruithuis op de westoever en de Lijm- en Gelatinefabriek die in 1885 op de oostoever tot stand kwam. Dit betekent niet dat de overige gebouwen, terreinen en structuren geen waarde hebben. Al deze elementen weerspiegelen in meer of mindere mate de ontwikkelingen in het gebied. Deze ontwikkelingen zijn onderzocht, de verhalen zijn gekoppeld aan de sporen en andersom, waarmee de identiteit is ontrafeld. Identiteitsdragers zijn benoemd. Nieuwe plannen zullen zo worden beoordeeld, dat MaakSTAD binnen dit historische ruimtelijke raamwerk tot stand zal komen, stevig verankerd op zijn plek.

Uitsnede uit kaart van Jacob van Deventer 1556, scheepswerven aan de oevers, centraal het Koningsveld, op de westoever de Galgmolensloot en het galgenveld (Stadsarchief)

Kaart van Kruikius, 1712

Erfgoed project grens

Ruimtelijke structuren spoorlijn dijk bruggen kades restanten poldersloten (richtinggevend voor verkaveling) fietspad/jaagpad

Bebouwing Beschermde Monumenten Rijksmonument Gemeentelijk monument Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (beschermd via bestemmingsplan) Bedrijfsgebouwen, karakteristiek en cultuurhistorisch van belang metaalindustrie metaalindustrie (nader interieur onderzoek volgt) overig

Karakteristieke plekken Archeologische vindplaats archeologische vindplaats Groen waardevolle groen waardevolle bomen Verhard, bestaand en zichtbaar laadperrons kade Nieuwe Haven Industriële objecten kraan

Kaart: ?

Uitsnede kaart, 1959

betoncentrale zandhandel schoorsteen

SCHIEOEVERS NOORD 21 Belangrijke zichtlijnen panoramisch uitzicht karakteristieke zichtlijnen

Ruimtelijke karakteristieken met cultuurhistorische waarde Structuur: herkenbaar cultuurlandschap

Bebouwing: kenmerkende typologieën

Inherent aan het cultuurlandschap van ontginning en inpoldering zijn de lange lijnen van kanalen en dijken. Kenmerkend voor het zogeheten ‘slagenlandschap’ is de verkavelingsstructuur, met de Schie als centraal kanaal en smalle oost-west-georiënteerde percelen en parallelle poldersloten. De Schie had in eerste instantie de functie van ontginningskanaal. Daar kwam de functie van handelsroute (vrachtvaart) bij, waarmee de Schie ook een trekvaart werd. Personenvervoer ging met de trekschuiten, in de 17de eeuw vercommercialiseerd met jaagpaden op het westelijke dijklichaam. De schaalvergroting beperkte zich niet tot vergroting van de percelen en de bebouwing, maar strekte zich uit tot de grootte van de schepen en vervolgens de verbreding van de vaarroutes. Met het in gebruik nemen van verschillende vervoersmiddelen veranderde in de loop der tijd de oriëntatie van de bebouwing op het water naar het spoor en de weg (Rotterdamseweg). De lange noord-zuid-lijnen waren tot ver in de 20ste eeuw bepalend voor de structuur. Al zullen altijd al bootjes tussen beide oevers hebben gevaren, de vaste brugverbindingen kwamen in de jaren 70 van de 20ste eeuw tot stand met de Kruithuisbrug en de Abtswoudsebrug.

Op beide oevers is de ligging van de bouwwerken grotendeels bepaald door de oorspronkelijke verkavelingsstructuur. De oostoever tussen de Schie en de dijk met de Rotterdamseweg werd eerder bebouwd dan de westoever. De pre-industriële ontwikkelingen zijn aan de oostzijde te herkennen in de kleinere korrelgrootte; de maat en schaal van de fabriekshallen op de westoever zijn karakteristiek voor het industriële tijdperk.

Delft omstreeks 1900. Slagenlandschap is goed herkenbaar (herkomst: Bonnekaart; https://www.tudelft.nl/library/collecties/ kaartenkamer/kaartencollectie/historische-kaarten/bonnebladen-1865-1930/)

Nederlandse Kabelfabriek, industriële hal met grote diepte

22

SCHIEOEVERS NOORD

Westzijde: hallencomplexen met grote schaal & maat, lange lengte. Oriëntatie richting de infrastructurele lijnen: Schie, spoor en weg. Met formele adressen richting Schie. Oostzijde: Kleinere korrel, ensembles van gebouwen. Formele adressen aan Rotterdamseweg.

Karakteristieke elementen Het is belangrijk om de voor de industrie kenmerkende objecten en inrichtingselementen te behouden en in te passen. In de huidige situatie zijn er tal van objecten, industriële overblijfselen en inrichtingselementen aanwezig, die karakteristiek voor het gebied zijn: bolders, rails en kranen. Veelal elementen vanuit watergerelateerde activiteiten en het industriële verleden, die van waarde zijn voor de eigenheid van Schieoevers.

Kaart van Kruikius, 1712; Bron: Stadsarchief Delft, nr 114866

Zicht over de Schie met karakteristieke kranen

Karakteristieke bolder bij Nieuwe Haven

Binnenstraat Kabelfabriek

SCHIEOEVERS NOORD

23

24

SCHIEOEVERS NOORD

3

RUIMTELIJK KADER Dit hoofdstuk vormt het Ruimtelijk Kader. Het behandelt de belangrijkste ontwerpen die borging moeten krijgen en waarop gestuurd kan worden om omgevingskwaliteit te bereiken. Het hoofdstuk behandelt de inhoud aan de hand van drie lagen die voor de transformatie van het gebied ruimtelijk van belang zijn: 1. Ruimtelijk raamwerk 2. Onderscheidende leefmilieus 3. Activeringsplekken

SCHIEOEVERS NOORD

25

3.1 ONDERSCHEID ‘KADERSTELLEND’ EN ‘DOELSTELLEND’ In dit hoofdstuk wordt een onderscheid gemaakt tussen ‘kaderstelling’ en ‘doelstelling’. Het verschil tussen beide wordt hieronder toegelicht. Kaderstellend (met harde regels): Kaderstelling vindt plaats aan de hand van regels. Deze ruimtelijke regels zijn hard en toetsbaar als bouwregels. Ze vormen uitgangspunten voor het ontwerp en er kan niet van worden afgeweken. Als niet aan de ruimtelijke regels wordt voldaan, kan geen goedkeuring worden gegeven voor de plannen. Kaderstellende regels zijn opgenomen in een grijs vlak, zoals hier. Kaderstellend: profielmaten lange lijnen raamwerk, contouren Schiepark, hoogbouw.

26

SCHIEOEVERS NOORD

Doelstellend (met richtlijnen): De doelstelling is een beoogd resultaat. Deze zijn geformuleerd om na te streven. In het document wordt daarbij veelal gewerkt met ruimtelijke richtlijnen. Zulke richtlijnen zijn opgesteld ter ondersteuning om de doelstelling te kunnen bereiken. De richtlijnen kunnen geïnterpreteerd worden en hier mag van worden afgeweken als het beoogde resultaat ook beargumenteerd op andere wijze behaald kan worden. Richtlijnen worden veelal getoond in de vorm van ontwerpprincipes. Hierbij wordt op kernachtige wijze de ruimtelijke essentie verbeeld en omschreven. Zo’n ontwerpprincipe vraagt nog om een toepassing en doorvertaling in het daadwerkelijke ontwerp. Doelstellend: sferen van raamwerklijnen, levendige stad op ooghoogte, beeldkwaliteit architectuur, onderscheidende leefmilieus, activeringsplekken.

MaakSTAD Schieoevers

enen en lelrer ler ry ustry durystin indinust d

ww onon won enen en

recreation recreation recreation living living living

sports sports sports hospital hospital hospital university university university

HISTORISCHE STAD door elkaar gebouwd

nn mma a m kreke rken r keke ake nn n wewe we

FUNCTIONELE STAD scheiden / zonering

PRODUCTIEVE STAD herbetrekken

Schieoevers Noord, Delft

Binnenstad op Schieoevers geprojecteerd

Schaalvergelijking: Binnenstad - Schieoevers Noord

Binnenstad Delft

=105 ha

(oppervlakte)

=6.270

(woningen)

=12.515

(inwoners)

=9.050

(arbeidsplaatsen)

= 75 ha

(oppervlakte)

= 70 %

(oppervlakte)

~4.390

(woningen)

~ 8.940

(inwoners)

~ 6.430

(arbeidsplaatsen)

SCHIEOEVERS NOORD

27

3.2 MAAKSTAD AAN DE DELFTSE SCHIE

Schieoevers Noord is de MaakSTAD aan de Delftse Schie. Een bijzonder gebied, met een lange geschiedenis en een eigen identiteit. Daar wordt op voortgebouwd met de gebiedsontwikkeling. Voor de transformatie van het gebied onderscheiden we drie lagen die niet los van elkaar begrepen kunnen worden: 1. Ruimtelijk raamwerk, 2. Onderscheidende leefmilieus, 3. Activeringsplekken. Begrip van deze gelaagdheid en de onderlinge samenhang tussen de lagen is essentieel om tot een succesvolle gebiedstransformatie te komen. De indeling in de drie lagen (lijnen, vlakken en punten), maakt de complexiteit hanteerbaar en stuurbaar. Op de komende pagina’s worden deze opeenvolgend behandeld. De bouwregels voor hogere bebouwing en zonering van hoogbouw vormen de brug tussen het ruimtelijk raamwerk en de leefmilieus. In de derde laag, de activeringsplekken, komen de interactie en koppeling tussen de verschillende lagen nadrukkelijk aan de orde.

De lange lijnen: Ruimtelijk raamwerk

De grote vlakken: Leefmilieus

De punten: Activeringsplekken

Weergave van drie lagen van Schieoevers Noord (lijnen, vlakken en punten)

28

SCHIEOEVERS NOORD

ÉÉN RUIMTELIJK RAAMWERK De ruimtelijke hoofdopzet van Schieoevers Noord. Lange lijnen en landschappelijke structuren verbinden het gebied met de omgeving en verweven de bestaand ruimtelijke context op verschillende schaalniveaus met stad en regio. Het raamwerk bestaat uit verschillende elementen met ieder een eigen functionaliteit, karakter, sfeer en maatvoering. Ook het hoogbouwkader behoort tot het ruimtelijk raamwerk.

ZES ONDERSCHEIDENDE LEEFMILIEUS

V

IV II

III

VI

Schieoevers Noord bestaat uit verschillende woon-werk-omgevingen. Er worden zes leefmilieus omschreven, waarbij steeds verschillende ruimtelijke kenmerken herkenbaar zijn, maar die aanvullend op elkaar zijn en ook ruimtelijk op elkaar aansluiten. Bovendien zullen de ontwikkelingen binnen de verschillende gebieden elkaar beïnvloeden.

I

EEN GROEIEND AANTAL ACTIVERINGSPLEKKEN Dit zijn de bijzondere en waardevolle plekken waar het stedelijke leven zich zal tonen. Dit door een mix van programma, openbare ruimte en cultuurhistorie en kruising van routes. Er worden drie niveaus gehanteerd: waardevolle stadsruimtes, Schieoevers-brandpunten en hotspots in leefmilieus. Ingezet wordt op complementariteit en aanvullende kwaliteiten van deze plekken, zodat een compleet en breed scala van aangename en goed functionerende plekken ontstaat voor: ontmoeting, interactie, activiteiten, rust en ontspanning.

SCHIEOEVERS NOORD

29

3.3 ÉÉN RUIMTELIJK RAAMWERK Onderdelen die in dit deel worden behandeld: - Landschappelijk kader - De lange lijnen en Schiepark - Levendige stad op ooghoogte - Hoogbouw kader Het landschappelijk kader beschouwd het onderliggende landschap, op basis waarvan adaptieve stedelijke ontwikkeling voor Schieoevers Noord mogelijk wordt gemaakt. Een belangrijk onderdeel van het ruimtelijk raamwerk vormen de lange lijnen. Deze borgen de identiteit en het karakter van de toekomstige stedelijke gebiedsontwikkeling. De Schie en het Schiepark zijn daarin de belangrijkste landschappelijke identiteitsdragers van MaakSTAD.

Het Schiepark strekt zich daarbij uit over de volle lengte van Schieoevers Noord en verbindt beide oevers met de Schie. Het Schiepark is, als landschappelijke ‘contramal’, het beste te omschrijven als MaakPARK, een park dat als hét nieuwe stadspark van Delft betekenis krijgt voor de leefmilieus in MaakSTAD. De levendige stad op ooghoogte beschrijft de gewenste functiemenging die nodig is om een levendige en adaptieve woon- en werkomgeving te maken. Tot slot behandelt het hoogbouw kader de bouwregels waarbinnen hoogbouw binnen Schieoevers Noord mogelijk wordt.

Vulcanusweg Schielaan Hartlijn Schiepark Rotterdamseweg Abtswoudseweg Leegte reeks Dwarsloper Kruithuisweg Het ruimtelijk raamwerk op basis waarvan stedelijke ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt. Iedere lijn heeft een eigen karakteristieke sfeer.

30

SCHIEOEVERS NOORD

SCHIEOEVERS NOORD

31

LANDSCHAPPELIJK KADER Schieoevers Noord kenmerkt zich door een aantal lange lijnen in noord-zuid- en oost-westrichting. Daarmee wordt het gebied vervlochten met het bestaande stedelijke weefsel van Delft. De onderliggende landschapsstructuur vormt de basis voor een robuust ruimtelijk raamwerk. Als superstructuur biedt het raamwerk stabiliteit en houvast voor een gefaseerde planontwikkeling, die aansluiting kent met de context. We onderscheiden negen verschillende lijnen, die ieder worden gekenmerkt door een eigen sfeer. De Schie en zijn oevers vormen de landschappelijke identiteitsdrager. Slagenlandschap, waterkering en buitendijks liggend gebied geven aanleiding om van plek tot plek de specifieke karakters per deellocatie te versterken. Zowel in de openbare ruimte, als in tuinen en op balkons en daken.

Wilhelminapark Rijskwijk

Delftse Hout

Agnetapark

Wilhelminapark

Hof van Delftpark

Historisch Centrum Van Leeuwenhoekpark

Mekelpark Schieoevers

Sportvelden Kerkpolder

Midden Delfland

Versterking van stedelijke groenstructuur

Krakeelpolder

g

sewe

Lage Abtswoudse Polder

dam

r Rotte

Zuidpolder van Delfgauw

e

Sc hi Plangebied Schieoevers en grote landschappelijke eenheden

32

SCHIEOEVERS NOORD

Identiteit van de plek

Ontspanning en beweging

Biodivers

Klimaatadaptief

Groene daken

Groene gevels SCHIEOEVERS NOORD

33

Lange lijnen verankeren Schieoevers Noord in Delft

Schie vormt groen-blauwe landschappelijke drager BINNENSTAD

MIDDEN DELFLAND

Schieoevers Noord wordt onderdeel van de stad

Versterken relatie stad-landschap

Het geïsoleerde karakter van het huidige bedrijventerrein verandert. Er wordt ruimtelijk aansluiting gemaakt met de stedelijke en landschappelijke context.

De Schie vormt de groen-blauwe verbinding tussen het landschap en de stad. Het nieuwe Schiepark levert hier als schakel een belangrijke bijdrage aan.

Groene hoofdstructuur

Schiepark

Het ruimtelijk raamwerk zorgt ervoor dat landschappelijke kwaliteiten worden verweven met de stedelijke structuur.

Schie en oevers vormen de centrale ruimte: open, groen en blauw. Het vormt een ruimtelijk tegenwicht ten opzichte van de bebouwing.

Ruimtelijke continuïteit van lange lijnen

De Schie en oevers staan centraal

34

SCHIEOEVERS NOORD

Nieuwe verbindingen vervlechten oost met west

Buitenruimte is groen en toekomstbestendig

TU DELFT VOORHOF

Versterken relatie oost-west

Integrale ontwerpbenadering

Met de transformatie van Schieoevers Noord worden de oost- en westzijde van zuidelijk Delft weer op elkaar betrokken.

Ten aanzien van: gebruiksruimte, recreatie, mobiliteit & logistiek, kabels en leidingen, water & groen, klimaat, biodiversiteit en gezondheid.

Nieuwe groene routes

Groene leefomgeving

Doorgaande routes voor verkeer, recreatie en ecologie zijn stevig landschappelijk ingebed.

Klimaatbestendig & biodivers. Pocket parks, groene daken en gevels

Oost en west worden verbonden

Openbare ruimtes met locatiespecifieke kenmerken SCHIEOEVERS NOORD

35

Schie: landschappelijke identiteitsdrager voor de MaakSTAD Op regionale schaal verbindt de Schie stad en land, van historische stadcentra tot buitengebieden. Diverse gebiedstransformaties langs de Schie bieden kans om deze levensader een nieuwe betekenis te geven in de kennisas tussen Rotterdam en Den Haag. Voor de planontwikkeling van Schieoevers vormt de Schie als ruimtelijk element de belangrijkste landschappelijke structuur. Behalve dat het gebied zijn naam dankt aan deze trekvaart, biedt de waterstructuur het potentieel om als cultuurhistorische identeitsdrager het gezicht te worden van het toekomstige gemengde en levendige stedelijke gebied. Daarmee is de Schie opnieuw de levensader van het gebied. Schiepark: In deze nieuwe fase vormen Schie en zijn oevers een centrale open parkruimte. Water en groene ruimtes bieden plek voor recreatieve en ontspannende activiteiten: ontmoeting, beweging, sport en spel. Dit met een schitterend decor dat de industriële geschiedenis van de plek in zich draagt, toont én opnieuw tot leven brengt met nieuwe stedelijke functies en voorzieningen. Bebouwing grenzend aan het park activeert het park met functies die bijdragen aan een levendige sfeer in het park. Binnen- en

Schiepark: Een stadspark met een industrieel karakter

36

SCHIEOEVERS NOORD

buitenruimte worden op elkaar betrokken, waarbij de bebouwing uitstraling van activiteitenprogramma’s accommodeert. De openbare ruimte wordt overwegend ongeprogrammeerd, maar multifunctioneel, ingericht. Dit biedt plek voor divers gebruik en laat de ruimte open. Ook beplanting draagt bij aan het open karakter van het park.

Ambitie voor de Schiezone (van Maas tot Zee) als onderdeel van Landschapspark Zuidvleugel

Schiepark Rooilijnen gefixeerde rooilijn variabele rooilijn

Schiepark

limiet bouwvelden

Rooilijnen

Zichtlijnen

10m

gefixeerde rooilijn

panorama

variabele rooilijn

zichtlijn

limiet bouwvelden bebouwing

wijds blikveld

Zichtlijnen

openbare ruimte ensemble

panorama zichtlijn

230m

wijds blikveld

220m

openbare ruimte ensemble

≥15m

50m

70m

140m

≥15m 75m

1100m

30m

230m

≥15m

45m

55m

≥15m

40m 60m 70m

≥15m

≥15m

Kaderstellende contouren van het Schiepark

Het Schiepark strekt zich uit over de volle lengte van Schieoevers Noord en beide oevers. Oosten westzijde kennen een verschillende relatie tot het water, mede vanwege de waterhuiskundige situatie. Maatvoeringen dragen bij aan het continue openbare karakter van de westzijde en de creatie van ‘plekken’ aan de oostzijde.

De oevers worden fysiek, visueel en programmatisch met elkaar verbonden

Een nieuwe brug, bijzondere zichtlijnen en perspectieven, en bebouwing met stedelijke functies brengen het park tot leven. Bovendien worden er vanuit alle windrichtingen entrees tot het park gemaakt.

SCHIEOEVERS NOORD

37

38

Herkenbare entree Schiepark

Robuust park, aanpasbaar in de tijd

Open parkzone met vergezichten

Industriële uitstraling met ruimte voor attracties

Ontspanning en vermaak

Verleden, heden en toekomst samengebracht

SCHIEOEVERS NOORD

Tijdelijke pop-up functies voor activering van de oever

Watersport

Aantrekkelijke verblijfsplekken aan de kade

Diverse activiteiten voor meerdere doelgroepen

Flaneren langs het water

Urban sports SCHIEOEVERS NOORD

39

SCHIEPARK: Sfeer van industrieel stadspark langs trekvaart Referenties

Het Schiepark is de centrale openbare ruimte van de MaakSTAD Schieoevers en heeft een belangrijke rol voor ecologie en klimaatadaptatie. Als ‘open ruimte’ vormt het een belangrijk ruimtelijk tegenwicht voor de compact bebouwde gebieden. Beide oevers van de Schie en de waterruimte maken deel uit van een stadspark met een industrieel karakter. Elementen van cultuurhistorische waarde uit het industriële verleden en de trekvaartgeschiedenis zijn herkenbaar en dragen bij aan de typische sfeer. De openbare ruimtes zijn grotendeels ongeprogrammeerd en kunnen multifunctioneel worden gebruikt. Het Schiepark zal gefaseerd worden ontwikkeld, waarbij iedere ontwikkeling bijdraagt aan het geheel. Oost- en westoever verschillen van elkaar. De westelijke zijde kent een continu groen en publiek karakter, waar altijd al een openbare route langs liep. Met de verplaatsing van de Schieweg, wordt in de geest van het oorspronkelijke jaagpad een doorgaande route voor langzaam verkeer gemaakt, volgens het ‘dansende kade’-principe. De oostelijke zijde kent een opeenvolging van verschillende informele adressen en gezichten aan het water.

Ongeprogrammeerd met lange parklijnen

Stedelijk karakter, flexibel en adaptief

Profiel

Kaderstellende regels:

oostzijde

westzijde

Schie

oostzijde

~ 25 meters

~ 45meters

verschillend per perceel

Westzijde: Onbebouwde zone is niet kleiner dan 25 meter en breedte loopt volgens schragende vorm verder op. Doorgaande (fiets)route krijgt continu karakter, met breedte van minimaal 5 tot 6 meter, maar plaatselijk 8-10 meter.

erceel

westzijde

Schie

~ 35 meters

~ 45meters

oostzijde

CAFE

40

westzijde

Schie

Oostzijde: ~ 25 meters ~ 45meters Plekken aan het water hebben een minimale afmeting van 15 meter onbebouwde ruimte. Iedere ontwikkeling aan de oostzijde draagt een unieke plek bij aan het Schiepark.

oostzijde verschillend per perceel

westzijde

Schie

oostzijde

westzijde

Schie

~ 60 meters

~ 45meters

verschillend per perceel

~ 35 meters

~ 45meters

SCHIEOEVERS NOORD

Principes

Kaartbeeld

Schie en oevers als park Rijke schakering van diverse groene openbare plekken vormen samen een park aan en rondom het water.

Onderscheid tussen oost en westzijde Westzijde: publieke zijde, aaneengesloten groen, van smal naar breed Oostzijde: diverse specifieke plekken, gezicht naar het water met informeel karakter.

Dansende kade De Schie is een continue ruimtelijke structuur, met aan de westelijke zijde parallel een doorgaande route in de vorm van een ‘dansende kade’ als hedendaags jaagpad.

MaakPARK Nieuwe voorzieningen en functies dragen bij aan de activering en levendigheid van het park.

Sfeerbeeld lange lijn SCHIEOEVERS NOORD

41

SCHIELAAN: Sfeer van continue stadslaan De Schielaan is de weg die parallel aan het spoor wordt aangelegd. Deze vervangt de huidige Schieweg die direct parallel aan de Schie gelegen is. De nieuwe Schielaan krijgt het karakter van een eenduidige stedelijke laan. Ingericht met aandacht voor de continuïteit in uitstraling over de volledige lengte en breedte. Begeleid door een robuuste boomstructuur wordt de weg echt een stadslaan. Het profiel kent twee zones. Het ene deel is ingericht op een soepele verkeersafwikkeling, het andere deel biedt ruimte voor verschillende verkeersdeelnemers, stromen en (logistieke) activiteiten. Deze brede ruimte wordt ontworpen als ‘shared space’ en draagt zo bij aan een interactieve relatie tussen programma’s op de begane grond en de buitenruimte. Waar mogelijk wordt het maaiveld groen ingericht en wordt aandacht besteed aan een prettige verblijfskwaliteit. Hierbij horen ook maatregelen die het geluid van de spoorzone reduceren. Een met groen ingericht geluidsscherm kan bijdragen aan een groener karakter van de stadslaan.