1e voortgangsrapportage 2022 programma Schieoevers 28 juni 2022

• Het opstellen van het bestemmingsplan Schieoevers Noord blijkt een zeer complexe aangelegenheid die vraagt om veel inzet van interne en externe expertise. Meer dan aanvankelijk verwacht en geraamd. De extra inzet in 2022 wordt vooralsnog opgevangen binnen de businesscase. • De programmaplanning wordt geactualiseerd, mede afgestemd op het bestemmingsplanproces. Dit proces ligt op koers voor het deel waarvoor de gemeente de regie voert (tot en met vaststelling door de raad). In geval van indiening van bezwaren, wat als realistisch wordt gezien, ontstaat er afhankelijkheid van capaciteit en planning bij de rechtbank. Uitloop in de gemeentelijke planning leidt in ieder geval tot extra plankosten. Co-financiering • In de businesscase is rekening gehouden met co-financiering door andere overheden. Tot nu toe is alleen de aanvraag 1e tranche WBI toegekend (ten behoeve van Kabeldistrict). Onderzocht wordt of het opportuun is een aanvraag in te dienen voor de 5e tranche van deze rijksregeling (ten behoeve van de stationsgebied Delft Campus). • Het rijk kent verder een regeling voor versnellingslocatie (totaal € 7,5 miljard) en in het bijzonder voor infrastructurele werken. Recent werd bekend dat Delft aanspraak kan maken op middelen voor o.a. de Gelatinebrug. We betrekken de aanvraag bij de actualisatie van de businesscase.

• Daarnaast is de gemeente continu in gesprek met de MRDH over daar aanwezige subsidiemogelijkheden voor infrastructurele werken en mobiliteitsvoorzieningen. Specifieke investeringen: Gelatinebrug • De brug is doorontworpen en de bijbehorende kosten zijn opnieuw geraamd. Het resultaat is een verdubbeling van de kosten ten opzichte van de raming op basis waarvan de raad krediet beschikbaar heeft gesteld. De opties om dit tegenvallende resultaat financieel op te vangen worden momenteel in beeld gebracht en een bestuurlijk voorstel wordt voorbereid in samenhang met de vaststelling van het bestemmingsplan en de hiervoor noodzakelijke begrotingswijziging. Mogelijke dekkingsbron is de hiervoor aangestipte co-financiering.

5 Het budgettair kader maakt onderdeel uit van de ontwikkelstrategie. De ontwikkelstrategie heeft vertrouwelijk ter inzage gelegen..

Pagina 25 van 35

5.

Scopewijzigingen op de businesscase

Na actualisatie van de businesscase per 1-1-2022 is er één nieuw project toegevoegd. Dit betreft het Woonwerkakkoord, gericht op Schieoevers Zuid, toegelicht in hoofdstuk 3. Deze uitbreiding van de scope is niet majeur en financieel neutraal en wordt gemeld via deze voortgangsrapportage. De te maken kosten binnen het project worden gedekt vanuit een provinciale subsidie. Voor het vervolg dient tzt wel budget gevonden te worden. Er is sprake van twee potentiële omvangrijke scopewijzigingen later in dit jaar. De eerste betreft de Gelatinebrug, waarvan inmiddels bekend is dat die niet op basis van het beschikbaar gestelde krediet kan worden gerealiseerd. De tweede betreft een aanpassing van de businesscase als gevolg van vaststelling van de gebiedsvisie stationsomgeving Delft Campus. Beide wijzigingen vragen om een raadsbesluit alvorens zij kunnen worden doorgevoerd.

Pagina 26 van 35

6.

Projectoverstijgende risico’s

Naast de risico’s op projectniveau onderkennen we risico’s die het niveau van de individuele projecten overstijgen. Voor 2022 zijn we concreet aan de slag met de volgende top risico’s en maatregelen: Risico

Maatregelen

Bedrijven dienen met succes een schadeclaim in a.g.v. de dezonering.

(1) Risicoanalyse opstellen om dit risico te kunnen kwantificeren. (2) Contractueel afwentelen op ontwikkelaars. (3) Afhankelijk van (1) en (2) de potentiële schadeclaim laten taxeren en financieel afdekken. (1) Tijdig borgen van de inhoudelijke wensen op het gebied van maatschappelijke voorzieningen (bovenop de noodzakelijke ruimtelijke reservering) (2) Go/No go momenten voor de aanleg van bovenwijkse voorzieningen: welke randvoorwaarden moeten zijn ingevuld om beheerst risico te lopen. Hoe hard moet de raming dan zijn, hoe zeker de bijdragen en hoe zit het met de onderlinge afhankelijkheid. In gesprek blijven met alle partijen.

Gemeente heeft onvoldoende middelen voor ambities

Discussie in de stad laait weer op (o.a. BKS) Co-financiering andere overheden zijn lager dan in het financieel kader geraamd.

Gemeente wordt gedwongen aanpassingen te doen (voorbeeld stikstof, pfas normen). Extra kosten voor eventuele een Raad van State procedure zijn mogelijk niet afwendbaar op de ontwikkelaar. De gemeente besteedt de WBIsubsidie voor Kabeldistrict al aan maatregelen voor de betaalbaarheid van bedrijven maar achteraf blijkt dat de subsidie niet volledig gehonoreerd kan worden.

Voort gang (1) ✓ (2) ✓ (3) ✓ (1) ✓

(2) ✓ ✓

(1) Bij toekomstige ontwikkelaars insteken op een hogere bijdrage. (2) Scherp zicht houden op het contractbeheer en de voorwaarden waaronder de co-financiering plaatsvindt. (3) Inzake de WBI-subsidie scherp krijgen welke voorwaarden/condities relevant zijn. (4) Investeringsprogramma van de bovenwijkse voorzieningen concretiseren, goede planning eronder leggen en duidelijkheid over go/no go momenten en onderlinge afhankelijkheid. Oog houden voor de externe ongewenste ontwikkelingen en de gevolgen voor Schieoevers in beeld brengen.

(1) ?6

(1) Bij de toekenning van de € 5 miljoen afspraken over een koppeling met de subsidieafrekening maken. (2) In weerstandsvermogen risico opnemen, gerelateerd aan de voortgang van de investering en de woningbouwaantallen. (3) Tijdig organiseren van het aanleggen van de maatregelen. (4) Tijdig het ministerie informeren indien aantallen en treffen van maatregelen uit de pas lopen met de aanvraag en goedkeuring krijgen voor nieuwe aantallen/ planning.

(1) ?7

6

Dit is nu nog niet aan de orde

7

De bestedingsvorm staat nog niet vast.

(2)✓ (3)✓

(4)✓

✓

(2) ✓ (3) ✓ (4) ✓

Pagina 27 van 35

Deze risico’s zijn geïnventariseerd en worden beheerst met de binnen de gemeente gebruikelijke aanpak en met de tool RiskID Voor het opvangen van alle risico’s (project en projectoverstijgend) is, naast beheersmaatregelen, ook een financiële buffer aanwezig in de businesscase. Dit budget bedraagt € 5,2 miljoen. Naar mate de projecten vorderen zullen risico’s financieel worden vertaald en afgezet worden tegen het beschikbare budget onvoorzien. Een deel van het budget is nu gealloceerd voor de extra onderzoeks- en ontwerpkosten in de definitiefase van het project Gelatinebrug. Dit jaar voeren we ook een risicoanalyse uit op het bestemmingsplan. De bevindingen worden verwerkt in het raadsvoorstel bij het bestemmingsplan.

Pagina 28 van 35

Bijlage 1. Programmadoelen “Maakstad aan de Schie" Het programma Schieoevers bestaat uit de deelgebieden Schieoevers Noord en Schieoevers Zuid, inclusief een deel van Tanthof, Voorhof en station Delft Campus en omgeving. De ambitie is dat het gebied versterkt wordt als broedplaats voor innovatieve en (technische) kennisintensieve maakeconomie met een kwalitatieve en aantrekkelijk openbare ruimte. Met goede verbindingen door en naar het Schieoevers gebied, de TU Campus, Voorhof, Tanthof en ook naar de regio. Ook zal de gebiedsontwikkeling Schieoevers een stevige bijdrage leveren aan de toevoeging van woningen en intensivering van het grondgebruik. De onderliggende ambitie is afkomstig uit vier strategische documenten, te weten: “Gebiedsvisie Schieoevers 2030”, “Woonvisie 2016 – 2023”, Ruimtelijk Economische Visie van 2017 en het Bestuursprogramma “Voorbereid op de toekomst”. Het “Ontwikkelplan Schieoevers Noord” bundelt deze visies tot een concreet ontwikkelplan. De ambities volgens het Ontwikkelplan zijn: Figuur 5. De 5 centrale uitgangspunten voor Schieoevers

Daarnaast zijn de moties ‘Ruim baan voor de maakindustrie’ en ‘Koester de maakindustrie’ relevant. Daarin is afgesproken dat werk boven wonen gaat en dat de ontwikkeling tot 2030 geconcentreerd wordt op drie deelgebieden: Nieuwe Haven (deelgebied 12), Kabeldistrict (deelgebied 8) en Stationsomgeving Delft Campus (deelgebied 3+4). Als partijen in deze gebieden willen ontwikkelen kan er een planproces beginnen. De gemeente faciliteert maar zal niet de leiding nemen. Deze moties zijn tevens verwerkt in het vastgestelde Ontwikkelplan. Uitzondering is de Rotterdamseweg (gebied tussen Kruithuisweg en Jaffalaan) waar de gemeente wel zelf de eerste stap heeft gezet. Samen met de TU Delft en BKS is een gedeeld perspectief opgesteld. Duidelijk is op voorhand dat de gemeente niet werkt aan een klassieke gebiedsontwikkeling. Hierbij is het zaak de hoogste toegevoegde waarde te organiseren tegen een aanvaardbare gemeentelijke investering en risicoprofiel. Het programma zal daarmee voornamelijk worden gevormd door samenwerking en dealmaking. Daarbij kan de gemeente verschillende rollen8 innemen, variërend in de mate van regie en risico’s. Met de MER monitoringsrapportage wordt zicht en grip gehouden op de transformatie en de realisatie van de ambities.

8

Loslaten, faciliteren, stimuleren, regisseren, reguleren, risicodragend participeren

Pagina 29 van 35

Bijlage 2. Scope van de businesscase Bij het vaststellen van het Ontwikkelplan is het budgettair kader 9, de businesscase, voor Schieoevers tot 2030 vastgesteld. Tot de (financiële) scope van het programma Schieoevers hoort: • De Noordkavel (deelgebied 3) • De Strip (deelgebied 4) • Slimme Centrale (deelgebied 7) • Kabeldistrict (deelgebied 8) • Nieuwe Haven (deelgebied 12) • Nieuwe Haven/Laga (deelgebied 12) • Verbreding van de Schie • Stationsrenovatie • Niet verhaalbare plankosten • Bovenwijkse voorzieningen Plankosten De gemeente heeft in Schieoevers een regisserende en faciliterende rol. Dit betekent dat, om de deelgebieden tot ontwikkeling te brengen, alleen plankosten zijn geraamd. Deze plankosten worden in principe verhaald op de initiatiefnemer. Naast de plankosten voor de deelgebieden zijn in de business case kosten opgenomen voor de regisserende rol van de gemeente. Deze kosten zijn slechts beperkt verhaalbaar en drukken op het resultaat van de business case. Bovenwijkse voorzieningen Naast de plankosten is een investeringspakket voor (met name) bovenwijkse voorzieningen en een post onvoorzien opgenomen in de business case.

Voor een aantal van deze investeringen is rekening gehouden met cofinanciering door publieke partners en met kostenverhaal op ontwikkelde partijen Het voorgaande betekent dus ook dat een aantal onderdelen (nog) niet tot de scope van Schieoevers behoren en derhalve geen onderdeel zijn van de businesscase: (Nog) niet tot de (financiële) scope horend: • Smart Makers Delft / Duijndamlocatie (deelgebied 13). • Schieoevers Zuid inclusief verplaatsingen (bijvoorbeeld groothandel) en HMC compensatie. • Grexresultaten/grondopbrengsten van de Noordkavel (deelgebied 3), De Strip (deelgebied 4) en Nieuwe Haven/Laga (deelgebied 12). • Kosten als gevolg van extra ambities in het stationsgebied naar aanleiding van de gebiedsvisie/ kosten van een gebiedsonderneming. • De realisatie van maatschappelijke voorzieningen in het gebied zoals bijvoorbeeld scholen en andere sociaal maatschappelijke en culturele voorzieningen. • Ontwikkelingen en gewenste investeringen na 2030. Gezien de beperkte ruimte in de Reserve Schieoevers kunnen nieuwe scopewijzigingen alleen worden doorgevoerd wanneer er ook extra budget of extra inkomsten (bijvoorbeeld grondverkopen/positieve resultaten uit grondexploitaties) tegenover staan.

Tot de scope van het programma Schieoevers behoort echter nooit: • Toekomstige exploitatielasten van openbare ruimte: rentelasten en beheerkosten Toekomstige exploitatielasten van voorzieningen: kapitaallasten en exploitatie- / beheerkosten

9

Het budgettair kader maakt onderdeel uit van de ontwikkelstrategie. De ontwikkelstrategie heeft vertrouwelijk ter inzage gelegen.

Pagina 30 van 35

Bijlage 3. Organisatie van het programma Schieoevers is geen klassieke gebiedsontwikkeling. Voor de organisatie en de manier van werken is er dan ook geen “blauwdruk” of best practices. Het programma kenmerkt zich door een veelheid aan stakeholders met elk een eigen belang. De gemeente neemt verschillende rollen in. Dit brengt veel dynamiek met zich mee en vraagt om zorgvuldige afstemming. Ook is veel nog niet uitgekristalliseerd. Dit vraagt dan ook om scherp bewustzijn en een zekere flexibiliteit: een lerende organisatie die zich steeds weet aan te passen om de ambities te realiseren. Tegelijkertijd is het belangrijk om datgene wat wel voorspelbaar is inzichtelijk te krijgen. Dus werken vanuit een stabiele basis en een basis die op orde is. Een belangrijke basis is de programma-organisatie. De belangrijkste10 actoren daarin zijn: 1. Bestuurlijk opdrachtgever: richt zich op de “waarheen”vraag en bepaalt binnen het Bestuursprogramma de bestuurlijke opdracht en de kaders waarbinnen het programma plaats vindt.

Figuur 6 Enkele actoren in het programma Schieoevers

2. Ambtelijk opdrachtgever: houdt zich bezig met de “wat, wie en wanneer”- door de bestuurlijke ambities en strategie te vertalen naar de programmadoelen en de uitvoering, met inzet van de beschikbare middelen.

3. Programmadirecteur/Opdrachtnemer: organiseert de uitvoering van het programma en richt zich op de “hoe”-vraag. Een deel van de uitvoering wordt gedaan door eigen medewerkers, waarbij de lijnmanager in overleg met de opdrachtnemer zorgt voor de juiste capaciteit, kwaliteiten en mandaat van de opdrachtmedewerkers.

Naast het bestuurlijk opdrachtgeverschap voor het programma Schieoevers, kunnen andere wethouders ook bestuurlijk opdrachtgever zijn voor een opgave (groot stedelijk, bestuurlijk of going concern) die invloed heeft op het gebied Schieoevers. De bestuurlijke opdrachten binnen het gebied Schieoevers dienen in samenhang te worden beschouwd. Afstemming over opdrachten vinden plaats in het Bestuurlijk Overleg Gebiedsontwikkeling (BOG) en besluitvorming daarover in het college. Tussen bestuurlijk opdrachtgever, ambtelijke opdrachtgever en de programmadirecteur vindt wekelijks overleg plaats. Het sturing geven aan het geheel van alle activiteiten binnen het programma Schieoevers is de eindverantwoordelijkheid van de programmadirecteur. Om deze opgave het hoofd te bieden en de span of control te beheersen, is een kernteam ingericht. Daarmee kan de programmadirecteur zich blijven richten op de kerntaken: het realiseren van de programmadoelen en het fungeren als gezicht naar buiten.

10

Een meer gedetailleerde uitwerking van de bestuurlijke besluitvorming en -opdrachtgeving staat beschreven in de notitie “Delft Schieoevers structuur en governance”. In 2022 wijzigt de sturing van de organisatie. Daar is in dit (programma)jaarplan nog niet op geanticipeerd.

Pagina 31 van 35

4. Het kernteam: Dit team komt twee-wekelijks bijeen en bestaat, naast de programmadirecteur, uit drie leden: -

aandachtsveld financiën en risicomanagement; aandachtsveld inhoud en beleid; aandachtsveld projecten.

Figuur 7 Kernteam

Het kernteam wordt ondersteund door een projectsecretaris, de planner en de projectcontroller.

Pagina 32 van 35

Bijlage 4. Kaders, College- en raadsbesluiten Datum besluit 14-12-2010 10-10-2013 28-11-2013 02-12-2014

College/Raad College College Raad College

31-05-2017 30-11-2017 13-12-2017 17-01-2018 08-03-2018 14-03-2018 16-04-2018 07-06-2018 05-07-2018 30-10-2018 11-12-2018

College Raad College College Raad College College College Raad College College

21-02-2019 27-06-2019 11-07-2019 11-07-2019 28-05-2020 10-07-2020 13-07-2020 10-09-2020 14-09-2020

Raad Raad Raad Raad Raad College College

18-05-2021 25-05-2021 01-06-2021 17-06-2021 13-07-2021 30-09-2021 21-12-2021

College

11-01-2022

College

18-01-2022 18-01-2022 25-01-2022 25-01-2022 25-01-2022 22-02-2022 15-03-2022

College College College College College College College

College

College Raad College Raad College

Onderwerp Gebiedsvisie Schieoevers 2030 Principebesluit fiets/voetgangerstunnel Station Delft Zuid Stationstunnel Delft zuid Bestuursovereenkomst PHS Fiets-/voetgangerstunnel station Delft Zuid Samenwerkingsovereenkomst gemeente Delft en AM Voorbereidingsbesluit Schiehallen en Suez Ruimtelijke economische visie Delft Notitie reikwijdte en detailniveau Schieovers Noord (ter inzage) Aanvraag Fonds Delft 2040: stationskap Station Delft Zuid Bestuurlijke afspraken gemeente Delft en provincie Zuid-Holland Convenant gemeente Delft en BKS Samenwerkingsovereenkomst gemeente Delft en Certitudo Vestiging voorkeursrecht op 3 kavels in Schieoevers zuid Concept Ontwikkelplan Schieoevers Noord Realisatieovereenkomst “Nul-op-de-meter overkapping” station Delft Zuid Kredietaanvraag aankoop perceel kop Nieuwe Haven Kredietaanvraag Aanleg Gelatinebrug, loswal en ligplaatsen Bestemmingsplan Tiny Houses en MER Ontwikkelplan Schieoevers Noord Vaststelling bestemmingplan stationskap Anterieure Overeenkomst Kabeldistrict Duurzaamheidsvisie Schieoevers Toekenning subsidie besluit Woningbouwimpuls, 1e tranche Intentieovereenkomst gemeente Delft en Bouwfonds Property Development (BPD) Samenwerkingsovereenkomst de Strip en addendum Convenant gemeente Delft en BKS Voorbereidingsbesluit Motorenweg e.o.

Beleidsregels parkeren Schieoevers Noord Ruimtelijk kwaliteitskader Schieoevers Noord Verlenging grondreservering Nieuwe Haven en Financieringsplan Laga Woon-werkakkoord Delft, Den Haag, Leidschendam Voorburg, Rijswijk en provincie Zuid-Holland-'Durf te kiezen'. Toekomstvisie Rotterdamseweg Geluidskader Proceskoers Gelatinebrug Gefaseerde aanpak strijdig gebruik Schieoevers Zuid Nulmeting MER monitoringsrapportage Ontwerp bestemmingsplan Schieoevers Noord Jaarplan 2022 Programma Schieoevers

Pagina 33 van 35

Bijlage 5. Externe omgeving Het programma Schieoevers is voor de realisatie van de programmadoelen dus ook afhankelijk van een groot aantal externe partijen. Veel bekende Delftse partners, marktpartijen, overheden en semipublieke partijen leveren een belangrijke bijdrage aan de realisatie van de doelstellingen. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste partijen (op dit moment) en hun belangen aangegeven. Partijen Provincie Zuid-Holland

TU-Delft

MRDH

Woningcorporaties / DUWO Projectontwikkelaars en beleggers: Kondor Wessels Amvest, AM, BPD Projectonwikkelaars / bouwers, bedrijven met innovatieve concepten, CPO Ondernemers, bedrijven, BKS

Eigenaren grond/vastgoed

Prorail / NS Stations

Lijm en Cultuur

Maatschappelijke organisaties (waaronder onderwijs) en belangenverenigingen Bewoners en gebruikers

Belang bij gebiedsontwikkeling Schieoevers Aantallen woningen, intensiveren grondgebruik, behalen sectorale beleidsdoelstellingen (mobiliteit, energie, circulair, lokale / regionale economie), transparantie – verantwoording Broedplaats technische kennis- en maakeconomie, knooppuntontwikkeling station Campus, mobiliteit regionaal verbeteren (met name OV en fiets) en verbeteren looproutes naar TU campus, realiseren studentenhuisvesting (?) Mobiliteit regionaal verbeteren (met name OV en fiets) irt verstedelijking, Broedplaats technische kennis- en maakeconomie, ruimte voor bedrijven (fysiek, milieu), duurzaamheid (mobiliteit, energie, circulair) Deelname aan gebiedsontwikkeling / samenwerking met project-ontwikkelaars, aantallen woningen, intensiveren grondgebruik, kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte), betaalbaarheid woningen Aantallen woningen, intensiveren grondgebruik, kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte), betaalbaarheid woningen en commerciële ruimtes, duidelijkheid over mobiliteitsbeleid/parkeren, bestendigen bestaande relaties, traditionele ontwikkelvormen, risicoreductie Ruimte voor innovatieve concepten en eigen initiatieven, kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte), betaalbaarheid woningen en commerciële ruimtes, duidelijkheid over mobiliteitsbeleid/parkeren, risicoreductie, bestuurlijke ‘durf’

Bedrijf continuïteit, behoud en versterking ruimte voor bedrijven (fysiek, milieu), verminderen regeldruk, broedplaats technische kennis- en maakeconomie, mobiliteit regionaal verbeteren (met name OV en fiets), kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte) Optimaliseren opbrengsten bij verkoop grond en vastgoed. Kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte), knooppuntontwikkeling station Campus, ruimte voor bedrijven (fysiek, milieu), aantallen woningen, mobiliteit regionaal verbeteren (met name OV en fiets), placemaking en branding van SO Station upgraden: reizigersstromen, commerciële ruimtes, busstation / fietsparkeren, looproutes, kwaliteit en uitstraling gebied (met name openbare ruimte), mobiliteit regionaal verbeteren (met name OV en fiets) irt verstedelijking, Broedplaats technische kennis- en maakeconomie, versterking van het culturele klimaat in Delft e.o., placemaking en branding van SO, mobiliteit regionaal verbeteren (met name OV en fiets), kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte) Behalen eigen doelstellingen, invloed bij gebiedsontwikkeling, transparantie – verantwoording richting achterban

Behalen individuele doelstellingen (wonen, werken, mobiliteit, milieu etc.), invloed bij gebiedsontwikkeling, kwaliteit en uitstraling gebied (vastgoed en openbare ruimte), placemaking en branding van SO, transparantie – verantwoording door andere partijen Pagina 34 van 35

Bijlage 6. Gebruikte afkortingen AO

anterieure overeenkomst

BKS

BedrijvenKring Schieoevers

BVO

bruto vloer oppervlak

HMC

hogere milieucategorie

MER

milieueffectrapportage

P&C

planning & control

PvE

programma van eisen

RBS

representatieve bedrijfs situaties

RKK

ruimtelijk kwaliteitskader Schieoevers Noord

RO

ruimtelijke ordening

RvS

Raad van State

SMD

Smart Makers Delft

SOK

samenwerkingsovereenkomst

WBI

woningbouwimpuls

WWA

woon-werkakkoord

Pagina 35 van 35