1920361 College van B en W - rapporten Veldacademie en Youngworks

39%

Groene daken maken

38%

Meer en bredere grachten, sloten en plassen aanleggen Groene parkeerplaatsen (zonder stenen) maken

47%

29%

Bewoners geven verder aan dat regenwater beter afgevoerd zou moeten worden naar bufferzones zoals grachten, sloten, plassen en overloopgebieden. Daarbij wordt gemeld dat het huidige onderhoud van de riolering en afwatering momenteel niet voldoet, putten zijn vaak verstopt met onder andere bladeren. Ten aanzien van de inrichting van de openbare ruimte komt een aantal respondenten in de open vragen met het idee om de straatverlichting aan te passen om zo energie te besparen. Deze zou enkel hoeven te werken als er daadwerkelijk mensen aanwezig zijn en dit is te bereiken door sensoren te plaatsen op de lantaarnpalen. Een ander genoemd idee is het plaatsen van kleine zonnepanelen op elke lantaarnpaal.

Duurzaam wonen Bewoners zijn bereid tot het nemen van diverse maatregelen om duurzamer te wonen. De maatregelen die het meest genoemd worden zijn: isolatie, zonnepanelen, tegels in tuinen verwijderen, wateropslag (regenton), gasloos en een groen dak (figuur 7.3). Acht procent geeft aan geen maatregel te willen nemen. Als overige maatregelen worden genoemd: zuinig in verbruik van energie en water, minder gebruik van de auto, een groene tuin, groene energie inkopen, afval scheiden/ recyclen en minder vlees eten. Bewoners geven regelmatig aan dat zij niks kunnen aanpassen omdat zij in een huurwoning of flat wonen.

7.3 Welke maatregelen wilt u zelf nemen of neemt u al op het gebied van klimaatadaptatie? Isolatie

56%

23%

Zonnepanelen

53%

Waterpleinen

22%

Wateropslag (zoals regenton)

37%

Overloopgebieden in de stad aanleggen Ondergrondse waterberging aanleggen Stimuleren dat mensen een regenton nemen

21%

Tegels in tuinen verwijderen

37%

21%

Gasloos

20%

Groen dak

30% 24%

Waterbassins op daken

5%

Anders

Weet niet / geen mening

4%

Geen

8%

Anders

4%

Weet niet / geen mening

4%

In gesprek met de stad Delft

12%

77

7.4 Delft streeft ernaar een energieneutrale stad te worden. Hoe denkt u in de toekomst energie vooral te gebruiken?

Ik probeer mijn energieverbruik zo veel mogelijk te verminderen Ik ga zelf energie opwekken met bijvoorbeeld zonnecellen

16%

Ik investeer in duurzame energie

12%

Ik gebruik gewoon net zoveel als ik nodig heb

11%

46%

7.5 Wat zijn voor u belemmeringen om te investeren in duurzaam wonen?

Ik mag geen veranderingen aanbrengen in mijn woning Dat wil of kan ik niet alleen, dat moet samen met buren/buurtbewoners Ik heb te weinig kennis over mogelijke maatregelen Geen, ik investeer in duurzaam wonen

Weet niet / geen mening

6%

Ik koop energie dan collectief in

3%

Anders

Anders

3%

Ik heb geen interesse in duurzaamheid

Maakt niet uit, energie is dan schoon en gratis

2%

In aanvulling op maatregelen om duurzaam te wonen is ook specifiek naar het energieverbruik gevraagd (figuur 7.4). Eén op de tien bewoners (11%) zegt geen actie te ondernemen ten aanzien van het eigen energieverbruik. Bijna de helft probeert het energieverbruik zo veel mogelijk te verminderen (46%), gaat zelf energie opwekken (16%) of gaat investeren in duurzame energie (12%). Veel respondenten geven aan dat een combinatie van maatregelen de voorkeur heeft. Vooral minder energie gebruiken, het zelf opwekken van energie door zonnepanelen, en aandelen in windmolens kopen worden daarbij genoemd. De belangrijkste belemmering voor bewoners om te investeren in duurzaam wonen (figuur 7.5) zijn de hoge kosten (41%). Veel gekozen belemmeringen zijn ook dat zij geen veranderingen mogen aanbrengen in de woning (32%) of dat ze dat niet zonder hun buren kunnen doen (23%). Ook beperkte kennis over mogelijke maatregelen wordt genoemd (18%). Een klein deel geeft aan geen interesse te hebben in duurzaamheid (2%). Respondenten geven aan dat bij het plaatsen van zonnepanelen en de overgang naar een gasloze woning zij behoefte hebben aan (financiële) ondersteuning van de gemeente en woningcorporaties. In geval van nieuwbouw moeten woningen, ook huurwoningen, meteen energieneutraal en duurzaam zijn.

De gemeente zou volgens de respondenten aan huiseigenaren en corporaties strenge eisen mogen opleggen.

78

41%

Het is te duur

32% 23% 18% 18% 9% 2%

“Het energieverbruik moet naar beneden door het aanschaffen van zonnepanelen te stimuleren. Woonstichtingen mogen hier ook initiatief in nemen door ook bij huurhuizen zonnepanelen te plaatsen. Huurders kunnen dit vaak zelf niet betalen.” Bezoeker van Delft, vrouw, 49 jaar, alleenstaand z.k., middelbaar opgeleid – straatinterview

“Er zouden op openbare gebouwen meer zonnepanelen moeten worden gebouwd.” Bewoner van Binnenstad, man, 19 jaar, middelbaar opgeleid - straatinterview

“We moeten energieneutraal worden. Misschien kunnen we restwarmte van DSM gebruiken om de stad te verwarmen.” Bewoner van Hof van Delft, man, 37 jaar, paar m.k., hoog opgeleid - straatinterview

Veldacademie

7.6 Wat zou u nodig hebben om de auto vaker te laten staan?

Goedkoper OV

26%

Betere verbindingen / aansluitingen OV

23%

Betere / veiligere fietspaden

22%

Niet van toepassing, ik heb geen auto

20%

Frequenter rijden OV

17%

Betere doorstroom voor de fietsers

16%

Niets, ik zal de auto willen / moeten blijven gebruiken Betere / meer fietsparkeervoorzieningen

15% 14%

Anders

10%

Betere scheiding van fietsers en voetgangers

7%

Carpool services

3%

Weet niet / geen mening

3%

“Ik kan zelf vaker de fiets pakken, maar het OV moet wel beter: nu is het te druk en te weinig rijdend.” Bezoeker van Delft, man, 62 jaar, paar z.k., hoog opgeleid - enquête

Mobiliteit In antwoorden op de open vragen geven bewoners aan dat zij het aantal gemotoriseerde voertuigen in de stad graag zien afnemen, terwijl een deel van de respondenten zegt tevreden te zijn met de huidige beperkingen voor autoverkeer in met name het centrum. Jongeren geven aan dat minder gemotoriseerd verkeer noodzakelijk is voor het milieu. Om zelf bij te dragen aan de afname van het gemotoriseerd verkeer geven bewoners aan dat ze meer gebruik willen maken van de fiets en het openbaar vervoer. De gemeente zou dit kunnen stimuleren door in ieder geval de binnenstad autoluw of zelfs volledig autovrij te maken. Het gebruik van fietsen kan zij stimuleren door fietspaden veiliger en toegankelijker te maken en door meer plek in te ruimen voor het stallen van fietsen. Enkelen zijn bereid tot het delen van vervoersmiddelen. De oplossingsrichtingen die jongeren aandragen in het kader van milieubewust en duurzaam vervoer in de stad zijn de inzet van trolleybussen, meer oplaadpunten voor elektrische voertuigen en het stimuleren van elektrische auto’s, autodelen, carpoolen en klimaat-adaptieve parkeerplaatsen en huurkano’s vanaf CS naar de campus. Leerlingen van de basisschool kwamen met futuristische ideeën over de toekomst van vervoer in Delft, zoals drones, andere vliegende vervoersmiddelen en een metro onder de grachten.

In de enquête is specifiek gevraagd wat men nodig heeft om de auto vaker te laten staan (figuur 7.6). In gesprek met de stad Delft

De belangrijkste voorwaarden zijn goedkoper openbaar vervoer en betere verbindingen/aansluitingen van het openbaar vervoer. Ook belangrijk zijn goede en veilige fietspaden, een betere doorstroom voor fietsers en meer fietsparkeervoorzieningen. “Alles op de fiets doen en van het ov gebruikmaken. Openbaar vervoer moet goed zijn en fietsenstallingen moeten gratis zijn.” Bewoner van Binnenstad, vrouw, 50 jaar, paar m.k., hoog opgeleid - enquête

“Autoluwe wijken zijn goed maar het is lastig voor mensen met kinderen. Want dan moet je ver lopen.” Bezoeker van Delft, vrouw, 30 jaar, paar m.k., hoog opgeleid - straatinterview

Bewoners van Tanthof geven vaker dan andere bewoners aan betere/veiligere fietspaden nodig te hebben, een betere doorstroom voor de fietsers en betere/meer fietsparkeervoorzieningen. Verder valt op dat de bewoners van de naoorlogse wijken vaker dan bewoners van andere wijken zeggen frequenter rijdend OV nodig te hebben.

79

Circulair en delen Circulaire economie of kringloopeconomie is een opkomend thema binnen het denken over duurzaamheid. Het uitgangspunt is dat er geen eindige grondstofvoorraden worden gebruikt en dat reststoffen volledig opnieuw worden ingezet. Deeleconomie maakt daar ook deel van uit. In hoeverre zijn bewoners bereid om spullen te delen? Die bereidheid (figuur 7.7) is het grootst als het gaat om kleine voorwerpen zoals boeken en gereedschap: 61 procent zegt deze te willen delen. In het groepsgesprek De randen van de stad wordt het delen van groen als oplossing voor de verstedelijkingsopgave besproken. Er wordt gesteld dat steden veel meer zouden moeten inzetten op gedeeld groen.

“En ik ben een heel groot voorstander van de sharing economy, de deeleconomie en dat wil ook graag vertalen naar deze problematiek. Ik denk dat in extremen iedereen een klein balkonnetje krijgt en dat we dan met z'n allen kunnen profiteren van een heleboel openbaar groen. Dat vind ik een slimmere manier dat iedereen dan maar z'n eigen tuintje en z'n eigen ding heeft. Want daar is de maatschappij niet op gebouwd volgens mij.” Deelnemer groepsgesprek De randen van de stad

“Deeleconomie vind ik goed, zou ik wel meer willen doen. Gemeente kan dat wel faciliteren, met voorzieningen. Zelf nu geen idee van hoe/wat als student ook lastig gezien de financiën.” Bewoner van Tanthof, vrouw, 24 jaar, woont met huisgenoten, hoog opgeleid - straatinterview

“Het delen van auto's en fietsen moet gestimuleerd worden.” Bewoner van Voordijkshoorn, man, 19 jaar, woont bij ouder(s), middelbaar opgeleid – straatinterview

Uit de antwoorden op de open vragen blijkt dat veel bewoners bereid zijn tot het delen van diverse gebruiksartikelen zoals gereedschap en vervoersmiddelen. Zij hebben wel behoefte aan stimulering vanuit de gemeente, bijvoorbeeld in de vorm van voorzieningen waar gedeeld kan worden. Een specifiek voorbeeld is een ruimte in de wijk die onder beheer staat van een buurtmeester en waar de buurt gemeenschappelijke spullen kan opslaan en gebruiken. Dichter bij huis produceren past in de visie van de kringloopeconomie. Een groot deel van de bewoners (44% eens en 13% zeer eens) is het eens met de stelling dat Delft zou moeten inzetten om zoveel mogelijk regionaal te produceren (figuur 7.8). Respondenten zien het verbeteren van de wijze waarop afval verzameld en verwerkt wordt als een belangrijke stap in het kader van duurzaamheid. Enkelen geven aan dat het scheiden van afval nu al goed verloopt, maar een meerderheid loopt op dit moment tegen beperkingen aan om goed te kunnen scheiden. Er zouden te weinig vuilcontainers zijn en het afval te weinig opgehaald. Een aanvullend probleem is dat de bereikbaarheid van de containers volgens de respondenten niet optimaal is. Er is veel behoefte aan -ondergrondse- afvalcontainers voor verschillende materialen (zoals glas, plastic, papier) op loopafstand.

Op dit moment zijn containers vaak ver weg, wat mensen niet motiveert om hun afval goed te scheiden. Daarnaast zien de respondenten de verschillende typen afvalcontainers graag gecentreerd op een plek en niet verspreid zoals nu het geval is. Afvalscheiding hoort volgens de respondenten laagdrempelig te zijn.

7.7 We gaan steeds meer naar een deeleconomie. Wat bent u bereid te delen met anderen? Kleine voorwerpen, zoals boeken, gereedschap 41%

Een tuin of groenstrook Motorvoertuigen, zoals auto’s en scooters Digitale diensten, zoals internet en streamingdiensten

35% 32%

Fietsen, steps

22%

Dure (huishoudelijke) apparatuur, zoals een wasmachine

18%

Woonruimte

80

61%

8%

Veldacademie

7.8 “Delft zou er op in moeten zetten om zoveel mogelijk regionaal te produceren.” 3% Zeer oneens 9% Oneens

24% Eens noch oneens

44% Eens

13% Zeer eens

*8% Gaf aan geen mening te hebben of het niet te weten

Wie is aan zet? Volgens de bewoners is de gemeente primair verantwoordelijk voor klimaatadaptatie (65%) (figuur 7.9). Daarna volgt het Rijk (24%). Op grote afstand volgen de burgers (6%) en het bedrijfsleven wordt nauwelijks genoemd (1%). In de antwoorden op de open vragen is bewustwording in bredere zin een thema. Respondenten vinden dat bewoners actief gemotiveerd moeten worden door duidelijk te maken waar de mogelijkheden tot verduurzaming liggen en door de bewoners tegemoet te komen. Respondenten merken op dat zij graag subsidie krijgen voor investeringen in duurzaam wonen. De gemeente zou het goede voorbeeld moeten geven en op deze wijze de bewoners in het proces van verduurzamen meenemen. Het plaatsen van zonnepanelen op het gemeentehuis wordt gezien als voorbeeld van het nemen

7.9 Bij wie ligt volgens u de verantwoordelijkheid om de stad aan te passen aan het veranderend klimaat vooral? 3% Weet niet / geen mening 6% De burgers 24% Het Rijk

“Het scheiden van vuilnis moet laagdrempelig gemaakt worden. Ik heb voor mijn huis een restafval-bak. Sommige mensen moeten hier fietsend naar toe komen. Dit moet echt loopafstand blijven.” Bewoner van Hof van Delft, man, 39 jaar, paar m.k., middelbaar opgeleid – straatinterview

“Ik kan plastic scheiden. Het is echter wel handig als hier een aparte bak voor komt in mijn flat.” Bewoner van Wippolder, man, 24 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

“Afval weggooien en scheiden. Hier heb ik wel goede voorzieningen voor nodig, Vooral lastig om papier weg te gooien want dat moet ik op straat leggen, er is geen bak.” Bewoner van Binnenstad, vrouw, 19 jaar, paar z.k., middelbaar opgeleid - straatinterview

1% Het bedrijfsleven 65% De gemeente

“Dat is nog een probleem in Delft, het huisvuil wordt in zakken aangeboden. Papier in kartonnen dozen. Ik weet niet of je die storm van dinsdag hebt gezien? Het papier lag door heel de stad. Ook in de inrichting moet hier rekening mee worden gehouden dat je ondergrondse containers gaat krijgen op plekken die begaanbaar zijn. Dus niet hier, maar aan het einde van de straat.” Deelnemer groepsgesprek De straat van de toekomst

In gesprek met de stad Delft

81

van een voortrekkersrol. Ook zou de gemeente meer informatie kunnen delen door bijvoorbeeld adviseurs aan te stellen, en campagnes en evenementen te organiseren. Ook wordt er vaak een link gelegd met het onderwijs. Bewustwording dient volgens respondenten te beginnen bij kinderen en er zou dan ook aandacht aan duurzaamheid moeten worden besteed op scholen. Verder zou de stad gebruik moeten maken van de kennis die aanwezig is op de TU Delft en de universiteit meer bij de stad moeten betrekken. Het daar aanwezige Green Village wordt een aantal keer aangehaald als inspiratiebron.

Betere informatievoorziening over hoe afval gescheiden dient te worden zou ook helpen. Dat geldt zeker voor de internationale studenten en kenniswerkers die aangeven dat het systeem lastig te begrijpen is zonder (een Engelstalige) handleiding van de gemeente. “Maybe the municipality should provide like an introductory, I don't know, something that says how to manage recycle. Like for example how do you dispose the oil used in the kitchen, we still have it for like one year containers full of oil.” Deelnemer groepsgesprek internationale kenniswerkers en studenten

“Het is belangrijk dat er een goede voorlichting vanuit de Gemeente Delft is over duurzaamheid. Er moet duidelijk zijn hoe je makkelijk duurzamer leeft en wat je als bewoner allemaal kunt doen.” Bewoner van Tanthof, man, 25 jaar, woont met huisgenoten, hoog opgeleid – straatinterview

“De gemeente moet subsidies en advies geven. Meer zonnepanelen op gemeentelijk niveau en door woning corporaties. De gemeente zou een voorbeeldhuis kunnen inrichten om mensen te informeren op het gebied van duurzaamheid. Ze moeten actie ondernemen om mensen te informeren en informatie te verspreiden.” Bewoner van Binnenstad, man, 21 jaar, midden hoog opgeleid - straatinterview

82

“But just to know how the city works by itself, like what kind of system is here. Because if you want to be green, you want to recycle, you need to include also international students that come from different countries with different systems. So if you don't have that information everything is mixed up. And even if you have recycling bins if you don't know where to put things, it is useless basically.” Deelnemer groepsgesprek internationale kenniswerkers en studenten

Op het energiegebruik in woningen hebben bewoners zelf invloed. Zo zijn er al respondenten die gebruik maken van groene energie, een slimme meter, of actief besparen op gebruik van energie, water en licht. Zij vinden dat er nog een slag gemaakt kan worden als het gaat over bewustwording van energiegebruik. Een negatief voorbeeld dat een aantal keer wordt aangehaald zijn de studentenhuizen waar veel meer energie gebruikt zou worden dan nodig.

Veldacademie

Conclusies Omgevingsvisie •

Ten behoeve van duurzaamheid ziet men in de openbare ruimte graag veel groen. Wateroverlast kan het beste worden aangepakt door het gebruik van waterdoorlaatbare tegels, tegels verwijderen uit tuinen en groene daken. Weinig bewoners zijn het eens met de stelling dat de gemeente het openbaar groen minder zou moeten onderhouden ter bevordering van de biodiversiteit.

•

Bijna alle bewoners nemen maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie, of willen die nemen. Vaakst genoemd zijn isolatie en zonnepanelen. Een belangrijke belemmering voor het investeren in duurzaam wonen zijn hoge kosten en dat men geen veranderingen mag aanbrengen in huurwoningen.

•

De binnenstad van Delft autoluw houden of zelfs autovrij maken. Ook in de stad als geheel het gebruik van vervuilende motorische voertuigen beperken. Dit is te bereiken door goede fietspaden en -stallingsmogelijkheden, en meer oplaadplekken voor elektrische voertuigen. Goedkoper openbaar vervoer is een belangrijke voorwaarde voor het terugdringen van het autogebruik.

•

Er is draagvlak voor het delen van artikelen waarvoor een voorziening in de wijk zou helpen. Bewoners willen meer afvalcontainers en centrale plekken voor diverse soorten afval op loopafstand in de wijk.

•

Om duurzaam te kunnen wonen hebben bewoners ondersteuning nodig in de vorm van informatievoorziening, kennisoverdracht, financiële steun en versoepeling van regelgeving. Daarbij verwachten bewoners dat woningcorporaties en gemeente ook keuzes maken die de duurzaamheid van woningen ten goede komt.

In gesprek met de stad Delft

83

84

Veldacademie

8. HISTORIE

Kaders uit Omgevingsvisie Delft moet hoog genoteerd staan op de wensenlijst van alle toeristen die Nederland bezoeken. Zij moeten graag naar Delft komen, voor de binnenstad, Delfts Blauw, Oranje en Vermeer. En langer blijven dan een dagje. Om de positie te versterken, investeert Delft in meer voorzieningen en attracties, en in verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte. • • •

Toeristen langer binden aan Delft Historie koppelen aan innovatie Parel van de Randstad

Foto: Guus Schoonewille In gesprek met de stad Delft

85

Delft is een stad met een rijke historie. In Delft beleeft men de geschiedenis; in de monumentale binnenstad, in Museum Prinsenhof en in de aardewerktraditie die eeuwen teruggaat. Delft koestert zijn rijke verleden en deelt het graag met de vele bezoekers die hiervan willen genieten. In de Omgevingsvisie wordt de ruimtelijk relevante geschiedenis meegenomen. Drie componenten van geschiedenis komen daarbij in beeld: monumentenzorg, archeologie en welstand. Cultuurhistorie wordt een onderdeel van de Omgevingsvisie, wat betekent dat bij elke wijziging in ruimtelijke zin cultuurhistorie meegenomen moet worden, ook als dat in te ontwikkelen gebieden is.

Cultuurhistorie Waarde van historie

Historie is een essentieel onderdeel van het imago van Delft, zo laten bewoners weten bij de open vragen. De historie maakt Delft karakteristiek, authentiek en geeft de stad een ziel. Het maakt Delft tot een unieke stad in Nederland en vormt volgens velen de basis van de stad, waarop men trots mag zijn en wat behouden moet worden. Het historisch karakter wordt ook genoemd in relatie tot het innovatieve karakter van de stad, een combinatie die volgens hen bijzonder is.

Bewoners zien ook een belangrijke educatieve of verhalende waarde van de historie in Delft. De historische gebouwen laten zien hoe de stad ontstaan is en vormen zo het collectief geheugen. Dit historisch besef is belangrijk omdat het zowel volwassenen als kinderen bewust maakt van de lessen uit het verleden en het aanwezige cultureel erfgoed. De historische waarde in stad zou dan ook meer benadrukt mogen worden, bijvoorbeeld door evenementen te organiseren.

“Maar historie is voor de stad zelf ook belangrijk, gezien Delft een bijzondere plaats heeft in Nederland. Ik vind daarom ook dat dan vaak monumentale waarde boven verduurzaming mag bij oude panden.”

“Hiervan leren we lessen uit het verleden. Na WOII is dit goed neergezet, men brengt met gebouwen het bewustzijn over. In de binnenstad moet ook historiserend gebouwd worden, dat maakt het leuk.”

Bewoner van Tanthof, man, 67 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

Bezoeker van Delft, man, 52 jaar, paar m.k., hoog opgeleid - straatinterview

“Historie moet blijven bestaan, ik heb minder met moderne stijl. Jammer als historie weggaat want ook in de toekomst moeten we weten hoe alles is ontstaan. Historie is ook onderdeel van het karakter van Delft, zoals monumenten. Daarvoor is de historische waarde heel belangrijk.”

“De geschiedenis van Delft mag meer uitgedragen worden naar de bewoners van Delft en de regio. Er mogen meer evenementen plaatsvinden rondom de historie van Delft.” Bewoner van Hof van Delft, vrouw, 38 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

Bewoner van Voordijkshoorn, vrouw, 60 jaar, paar z.k., laag opgeleid - straatinterview

86

Veldacademie

Respondenten vinden de historische uitingen in de stad mooi, het vertegenwoordigt een esthetische waarde. Deze schoonheid brengt een positieve sfeer mee. Respondenten zien Delft als prettig om doorheen te wandelen, knus, sfeervol, en het geeft een enkeling het gevoel terug in de tijd te gaan. Ook in het groepsgesprek met 80-plussers en door jongeren wordt het knusse historische karakter aangestipt als positieve factor. “De aantrekkingskracht, de charme, van Delft is juist die historische binnenstad. Dat geeft gezelligheid en sfeer. Ook om hier te werken is dit belangrijk.”

8.1 Er zijn veel monumenten in Delft. Wat is voor u de voornaamste meerwaarde van monumenten in de stad? 2% Anders 6% Toeristische waarde 25% Esthetische waarde (schoonheid)

1% Weet niet / geen mening 67% Historische waarde

Bewoner van Tanthof, vrouw, 70 jaar, alleenstaand z.k., middelbaar opgeleid - enquête

“Monumenten moeten bewaard blijven. Het centrum is daardoor mooi en uniek. Esthetische en historische waarde zijn belangrijk.” Bewoner van Wippolder, man, 28 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

Ook wordt de toeristische waarde van de historische binnenstad genoemd. Dit toerisme zorgt voor inkomsten voor de stad en is daarom van groot belang. Er is wel een grens aan het gewenst aantal toeristen in de stad. De respondenten zijn in de meeste gevallen tevreden over het huidige aantal maar zien dit liever niet verder toenemen.

“De geschiedenis van Delft is tekenend voor de stad en wat je er van ziet moet behouden worden. Dit is ook voor toerisme belangrijk.”

Historie zal volgens de respondenten in het Delft van de toekomst nog een belangrijke rol moeten spelen. Zij hechten veel waarde aan het behoud en onderhoud van de historische plekken in de stad. Hierbij denkt men vooral aan de monumenten en overige historische plekken in de binnenstad. De rijke geschiedenis van Delft moet men omarmen en koesteren. Het eventueel verdwijnen van monumenten in de stad zou dan ook zorgen voor een enorm van verlies aan waarde in de stad, men moet er alles aan doen de eigenheid van de stad te bewaren.

Bewoner van Buitenhof, vrouw, 36 jaar, paar m.k., opleiding onbekend - straatinterview

In de enquête is specifiek gevraagd naar de voornaamste meerwaarde van monumenten (figuur 8.1), bewoners geven aan dat de historische waarde het belangrijkste is (67%).

“Het trekt veel toeristen. Ik werk zelf in een hotel in Den Haag en veel mensen daar gaan naar het centrum van Delft. Monumenten moeten behouden en onderhouden worden. Als ze leeg komen te staan moet er een passende bestemming voor gevonden worden, zolang de historische look blijft.”

“Toeristen komen voor de historie, en die zullen echt niet meer komen als alles nieuw is in Delft.” Bewoner van Wippolder, vrouw, 19 jaar, woont bij ouder(s), laag opgeleid - straatinterview

Bezoeker van Delft, vrouw, 28 jaar, paar z.k., hoog opgeleid - straatinterview

In gesprek met de stad Delft

87

8.2 Hoe belangrijk vindt u cultuurhistorische aspecten, zoals monumenten en beschermde stadsgezichten, voor de stad en uw buurt?

Heel erg onbelangrijk

Onbelangrijk

Neutraal

Belangrijk

Heel erg belangrijk

8.3 In hoeverre vindt u het belangrijk dat u mee mag praten over eventuele ingrijpende wijzigingen aan cultuurhistorische aspecten in de stad en uw buurt?

Heel erg onbelangrijk

voor de stad

voor de stad

voor mijn buurt

voor mijn buurt

0%

25%

50%

75%

100%

*1% Gaf aan geen mening te hebben of het niet te weten

In de enquête is eveneens gevraagd in welke mate bewoners cultuurhistorische aspecten belangrijk vinden voor de stad en hun buurt (figuur 8.2). Voor de eigen buurt lijkt het belang minder groot te zijn (59% vindt dit belangrijk of zeer belangrijk, ten opzichte van 97% voor de stad), maar er zijn wel respondenten die aangeven dat ze kansen zien om de interesse hiervoor te stimuleren. “Nu is historie vooral voor toeristen interessant, leuk als dat ook meer voor de Delftenaren interessant zou worden. Dat meer verbinden met bewoners, door bijvoorbeeld achtergronden van de buurten beter te leren kennen hoe het ontwikkelt is over tijd.” Gebruiker van Delft, man, 25 jaar, woont met huisgenoten, hoog opgeleid - straatinterview

0%

25%

Onbelangrijk

Neutraal

50%

Belangrijk

75%

Heel erg belangrijk

100%

*1% Gaf aan geen mening te hebben of het niet te weten

“Zolang de historie van Delft behouden kan worden moet dat zeker gebeuren. Met name de grachtenstructuur van de binnenstad moet behouden worden. Delft moet zich wel realiseren dat het onderhouden moet worden en dat daar dus geld voor vrij moet komen.” Bewoner Buitenhof, vrouw, 33 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

“De geschiedenis van Delft heeft een belangrijke rol in de toekomst. Oudere gebouwen moeten zeker blijven bestaan. Overheden moeten investeren in het onderhouden van de oude gebouwen. Particulieren met een monumentaal pand moeten zeker ook hun best doen om het te onderhouden.” Bezoeker van Delft, man 50 jaar, paar m.k., hoog opgeleid - straatinterview

Uiterlijk en onderhoud

Respondenten willen dat nieuwbouw in de stad niet ten koste gaat van de historische gebouwen en dat er niet te veel gemoderniseerd wordt. Monumenten moeten goed onderhouden worden, op een dusdanige wijze dat eventuele aanpassingen niet ten koste gaan van de historisch waarde. Met name de buitenkant, de gevels en de façaden van gebouwen mogen van bewoners niet aangetast worden. Dit met het oog op het straatbeeld, dat de respondenten het liefst onveranderd zien. Bewoners hebben graag inspraak bij ingrijpende wijzigingen aan historische gebouwen (figuur 8.3).

88

Verduurzaming is een belangrijke uitdaging voor het beheer van monumenten. Toepassing van nieuwe duurzame technieken zoals bijvoorbeeld het gebruik van zonnepanelen gaan niet altijd samen met de esthetische waarde van monumenten. Een vraag is of verduurzaming van monumenten ten koste mag gaan van de esthetische waarde ervan. Een grote meerderheid (77%) van de respondenten vindt de monumentale waarde belangrijker en slechts zeventien procent de verduurzaming. Uit de straatinterviews blijkt vooral dat bij verduurzaming de originele staat van een gebouw gewaarborgd moet blijven en dat het exterieur onaangetast blijft.

Veldacademie

“Qua duurzaamheid, alles hoeft niet tot 3 uur 's nachts verlicht te zijn maar het is wel belangrijk dat het uiterlijk hetzelfde blijft.” Bewoner van Wippolder, man, 28 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

“Verduurzamen van historie mag, zolang het uiterlijk maar bewaard blijft.” Bewoner van Wippolder, vrouw, 19 jaar, woont bij ouder(s), laag opgeleid - straatinterview

“Bij verduurzaming is het trouwens wel belangrijk om te renoveren, maar de originele staat moet worden gewaarborgd.” Bewoner van Wippolder, man, 19 jaar, woont bij ouder(s), middelbaar opgeleid - straatinterview

Functies

Over de functies van gebouwen heeft men een vergelijkbare mening als over het onderhoud. Over het algemeen hebben respondenten er geen problemen mee als de functie van monumenten verandert, mits dit niet ten koste gaat van het uiterlijk en de historische kenmerken. De nieuwe gebruiksvormen van de gebouwen moeten tevens passen bij het uiterlijk daarvan. Functieverandering wordt door respondenten als een goede oplossing beschouwd om leegstand te voorkomen. Op deze wijze blijven deze gebouwen in ieder geval in gebruik en dus behouden.

“Ze moeten van het Agathaplein afblijven en minder met toerisme bezig zijn. De historische waarde van dit plein is veel belangrijker en ze moeten er van afblijven.” Bewoner van Vrijenban, man, 73 jaar, alleenstaand z.k., opleidingsniveau onbekend - straatinterview

“Blijft te weinig in Delft aan historie, zoals Prinsenhof, wordt bijna een pretpark.” Bewoner van Tanthof, vrouw, 63 jaar, alleenstaand z.k., laag opgeleid - straatinterview

“Het marktplein met de twee kerken, de grote begraafplaats van de Oranjes en andere monumenten hebben grote waarde voor het nageslacht.” Bezoeker van Delft, vrouw, 72 jaar, paar z.k., laag opgeleid - straatinterview

Plekken

Respondenten noemen een aantal specifieke plekken als het gaat om historische waarde in de stad. Het Agatha‑ plein en Prinsenhof worden regelmatig genoemd als plekken die behouden moeten blijven en waar ontevredenheid heerst over de plannen om hier wijzigingen aan te brengen. Ook het nieuwe station wordt enkele keren genoemd als voorbeeld van teveel modernisering.

“Mooie, goed onderhouden monumentale panden aan de grachten en geen door studenten uitgewoonde panden die het monumentale en historische karakter van de binnenstad ontsieren.” Bewoner van Binnenstad, vrouw, 59 jaar, paar z.k., hoog opgeleid - enquête

“Functie en gebruik van monumentale panden kan anders worden, als de infrastructuur en typische kenmerken maar behouden blijven. Bijvoorbeeld: een kerk die dient als technologisch instituut. Die combinatie van oud en nieuw is mooi.” Bewoner van Binnenstad, vrouw, 18 jaar, woont met huisgenoten, hoog opgeleid - straatinterview In gesprek met de stad Delft

89

8.4 In welke mate vindt u het belangrijk dat er regels zijn over het uiterlijk van woningen in uw buurt? Heel erg onbelangrijk

Onbelangrijk

Neutraal

Belangrijk

Heel erg belangrijk

8.5 Waarover wilt u dat er regels gesteld worden met betrekking tot het uiterlijk van woningen? 58%

Onderhoudsstaat woningen 46%

Kleur materialen 0%

25%

50%

75%

100%

*1% Gaf aan geen mening te hebben of het niet te weten

Uitbouw

38%

Schotelantennes

36%

Type materialen

30%

Dakopbouw

28% 20%

Onderhoud (voor)tuinen

12%

Decoratie woningen Anders

4%

Weet niet / geen mening

1%

Welstand De laatste jaren zijn veel welstandsregels geschrapt, waardoor veel gebieden ‘welstandsluw’ zijn. Hoe belangrijk vinden bewoners dat er regels zijn ten aanzien van het uiterlijk van woningen? Ondanks het vigerende beleid van afnemende regels, vindt het merendeel van de bewoners het belangrijk (63%) dat er regels zijn voor het uiterlijk van woningen (figuur 8.4). Ouderen vinden het vaker belangrijk dat er regels zijn dan andere groepen, net als hoger opgeleiden en bewoners van de Binnenstad.

In de enquête is gevraagd (figuur 8.5) over welke aspecten van de woning men regels zou willen hebben. Bewoners willen vooral regels voor de staat van onderhoud en de kleur materialen van woningen.

Foto: Veldacademie

90

Veldacademie

Conclusies Omgevingsvisie •

De stad moet historische gebouwen behouden en deze goed onderhouden omdat ze esthetische, historische, toeristische en educatieve waarde vertegenwoordigen. Wijzigingen aan historische gebouwen zoals verandering in gebruik, renovatie of verduurzaming zijn acceptabel mits deze niet ten koste gaan van het uiterlijk en de historische waarde. Wijzigingen dienen plaats te vinden achter de gevels. Een grote meerderheid van de bewoners vindt dat verduurzaming van monumenten niet ten koste mag gaan van de monumentale waarde. In het geval van eventuele wijzigingen aan cultuurhistorische gebouwen in de stad willen bewoners daarover graag meepraten.

•

Veel bewoners vinden regels ten aanzien van het uiterlijk van woningen belangrijk, vooral als het gaat om de staat van onderhoud.

In gesprek met de stad Delft

91

92

Veldacademie

9. GEZONDHEID

Kaders uit Omgevingsvisie Delft is een vitale stad, met activiteiten en voorzieningen voor iedereen op het gebied van ondermeer cultuur, welzijn, gezondheid, sport en bewegen. Een sterke basis werkt preventief en voorkomt zwaardere zorg. Dat vraagt om krachtige, stabiele organisaties en voorzieningen én een faciliterende en stimulerende overheid die ook ruimte geeft aan burgers en burgerinitiatieven. • • •

Vitale mensen Iedereen doet mee Ouderen langer thuis

Foto: Guus Schoonewille In gesprek met de stad Delft

93

In Delft bestaan verschillen in gezondheidsniveau tussen de wijken, verschillen die gedeeltelijk zijn terug te voeren op de sociaal economische situatie van bewoners. Een gezonde leefstijl heeft een belangrijke invloed op de gezondheidssituatie van mensen. De overheid helpt kwetsbare groepen daarom om hun leefstijl te verbeteren. Een onderwerp dat daarnaast sterk in de belangstelling staat is eenzaamheid. In alle lagen van de bevolking en onder alle leeftijden doet dit probleem zich voor. De gemeente kan een rol van betekenis spelen bij de aanpak van deze gezondheidsproblemen. De inrichting van de openbare ruimte is daarbij een belangrijke factor, evenals de aantrekkelijkheid van de leefomgeving, het aanbod aan voorzieningen in de wijken en bestrijding van overlast.

Ervaren gezondheid en leefstijl De bewoners van Delft is gevraagd hoe zij hun eigen gezondheid inschatten. Het grootste deel ervaart een goede gezondheid (57%) of zelfs een zeer goede gezondheid (21%), achttien procent van de respondenten antwoordt “gaat wel” en vier procent ervaart een slechte gezondheid. Om de gezondheid op pijl te houden of zelfs te verbeteren is een gezonde leefstijl van belang. Met name sport en gezonde voeding worden door bewoners in de antwoorden op de open vragen benoemd als zaken die een positieve invloed hebben op de gezondheid. Deze moeten door de gemeente gestimuleerd worden. “Blijven bewegen en gezond eten is belangrijk. Promoten is belangrijk om dit te kunnen verwezenlijken.”

9.1 Wat kan Delft doen om bewoners gezonder te laten eten? Het ondersteunen van lokale (biologische) boeren Lessen in tuinieren voor schoolkinderen Voordelen bieden aan gezonde restaurants en winkels Het weren van fast food restaurants en snoepwinkels, etc. Niets, dat is niet de taak van de gemeente Het herontwikkelen van groenstroken tot collectieve moestuinen

17%

Het fasciliteren van food markets

15%

Subsidies verlenen voor daktuinen

13%

39% 34% 34% 29% 22%

Weet niet / geen mening

4%

Anders

3%

Bewoner van Vrijenban, man, 71 jaar, paar z.k., laag opgeleid - straatinterview

“Mensen moeten herinnerd worden aan gezond eten en sport. Bijvoorbeeld door muurschilderingen hiervan te maken, zodat mensen bewust blijven.” Bewoner Wippolder, vrouw, 16 jaar, woont bij ouder(s), opleidingsniveau onbekend - straatinterview

94

Over de mogelijkheden tot sporten in de stad is meer informatie te vinden in het hoofdstuk Voorzieningen. In de enquêtevragen over gezondheid is specifiek gevraagd naar de wijzen waarop de gemeente zou kunnen faciliteren als het gaat om goede voeding (figuur 9.1). Het grootste deel van de respondenten kiest voor het stimuleren van lokale biologische boeren (39%), gevolgd door lessen in tuinieren voor schoolkinderen (34%), voordelen bieden aan gezonde restaurants en winkels (34%) en het weren van fastfood restaurants en snoepwinkels (29%). Veldacademie

Overigens vindt 22 procent dat het geen taak is van de gemeente om bewoners gezonder te laten eten. In de antwoorden op de open vragen komt een verglijkbare verdeling terug, een deel van de respondenten geeft aan dat gezonde voeding is iets waar bewoners zelf mee bezig moeten zijn, terwijl anderen menen dat de gemeente hierin een rol kan spelen. Vooral het stimuleren en faciliteren van gezonde winkels en eettentjes vanuit de gemeente wordt benoemd. Respondenten vinden dat er in de stad voldoende winkels aanwezig moeten zijn met een gezond aanbod en ook gezonde restaurants worden gewaardeerd. Tevens wordt gezegd dat er op dit moment teveel ongezonde fastfood restaurants in Delft aanwezig zijn en dat deze vervangen mogen worden. Een probleem met gezonde voeding zijn de hoge kosten daarvan, respondenten zien graag dat dit betaalbaar wordt. “Door meer gezonde etenstentjes aan te bieden als alternatief voor fastfood. Dit kunnen avocadobars of wrapbars zijn. Het moet goed te betalen zijn voor als je zelf even geen tijd hebt om te koken. De gemeente zou dit kunnen stimuleren.” Bewoner van Tanthof, man, 23 jaar, alleenstaand z.k., laag opgeleid - straatinterview

“Er moeten genoeg gezonde eetgelegenheden zijn met een grote variëteit van vegan en vegetarische restaurants.” Bewoner van Vrijenban, man, 75 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

Verder komen In de antwoorden op de open vragen ook aspecten van een ongezonde leefstijl aan bod. Zo is roken een thema en geven enkelen aan dat de gemeente dit zou moeten ontmoedigen. “Het is goed als er meer rookvrije openbare ruimtes komen in Delft.” Bewoner van Voorhof, man, 24 jaar, paar z.k., hoog opgeleid - straatinterview

“Er zouden in de stad aangewezen rookplekken moeten zijn, roken moet verder verboden zijn.” Bewoner van Wippolder, vrouw, 74 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

In gesprek met de stad Delft

Buitenruimte en gezondheid De inrichting van de openbare ruimte kan van grote betekenis zijn voor de gezondheid van bewoners en de gemeente kan hierop invloed uitoefenen. Zoals in het hoofdstuk Openbare ruimte reeds beschreven, hecht vrijwel iedereen veel waarde aan groen in de stad. Desgevraagd vindt meer dan de helft van de respondenten (51% ) dat de belangrijkste functie van groen het positieve effect op de gezondheid is. Dit effect zou vooral zitten in de invloed die groen heeft op de mentale gezondheid, en omdat groen zou aansporen tot bewegen. Ook in de antwoorden op de open vragen geven veel deelnemers aan dat de aanwezigheid van groen waardevol is voor hun gezondheid. Dit beeld wordt bevestigd in het groepsgesprek met bewoners met een migratieachtergrond, zij stellen dat meer groen kan bijdragen aan een gezondere buurt.

“Een gezond woonklimaat heeft veel groen en weinig autoverkeer.” Bewoner van Vrijenban, man, 59 jaar, paar z.k., hoog opgeleid - straatinterview

“De psychische gezondheid is ook belangrijk. Zorg voor voldoende groen.” Bewoner van Tanthof, vrouw, 27 jaar, woont met huisgenoten, hoog opgeleid - straatinterview

“Maak ruimte voor wat meer groen. Dit draagt bij aan gezonder werk- leefklimaat.” Bewoner van Binnenstad, vrouw, 62 jaar, paar z.k., middelbaar opgeleid - enquête

In de openbare ruimte komen bewoners mogelijk ook in aanraking met diverse milieuproblemen, zeker in een steeds drukker wordende stad. Bewoners geven aan vooral geluidsoverlast te ervaren: stadsbreed benoemt 41 procent dit. Ongeveer eenzelfde deel heeft last van slechte luchtkwaliteit: 33 procent. Bewoners die last hebben van hittestress en lichtvervuiling zijn er iets minder. Er zijn duidelijke verschillen te zien in de mate waarin bewoners van verschillende wijken milieuproblemen ervaren (figuur 9.2). Bewoners van Vrijenban ervaren minder vaak geluidsoverlast en lichtvervuiling, bewoners van Tanthof minder geluidsoverlast, hittestress en lichtvervuiling en bewoners van Voordijkshoorn ervaren minder vaak luchtvervuiling dan bewoners van de overige wijken.

95

9.2 Ervaren problemen met overlast naar wijk

Voordijkshoorn Geluid

Hof van Delft

39%

Binnenstad

43%

Vrijenban

46%

33%

31%

Lucht

26%

33%

39%

Hitte

30%

25%

31%

24%

Licht

31%

26%

30%

19%

Vrijenban

Binnenstad Voordijkshoorn

Hof van Delf

Wippolder

Voorhof

Buitenhof

Tanthof

0

Buitenhof 49%

Geluid Lucht

96

Tanthof

40%

Hitte

28%

Licht

33%

½

1

Voorhof

17% 24%

±

Kilometer

Wippolder

32% 26%

2

47% 37% 31% 26%

46% 38% 30% 24%

Veldacademie

Beperking van het autoverkeer is volgens respondenten de belangrijkste manier waarop de luchtvervuiling in de stad teruggebracht kan worden, zo blijkt uit de antwoorden op de open vragen. Ook jongeren zien voordelen voor hun gezondheid bij een afname van gemotoriseerd verkeer. “Er moet een brommerverbod in de stad komen om luchtvervuiling tegen te gaan.” Bezoeker van Delft, man, 61 jaar, paar z.k., laag opgeleid - straatinterview

“De binnenstad volledig autoluw maken met betrekking tot luchtvervuiling.” Bewoner van Buitenhof, vrouw, 28 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

Voorzieningen In het hoofdstuk Voorzieningen is beschreven welke voorzieningen de bewoners van Delft dicht in de buurt willen hebben. Een op de zes respondenten (17%) gaf daarbij prioriteit aan een gezondheidscentrum is. Ook in de straatinterviews hebben bewoners aangegeven dat ze de huisarts, tandarts en apotheek graag in de buurt gevestigd zien. Aanvullend daarop wordt met regelmaat het belang van lokale ouderenzorg benoemd. Sommigen geven aan dat gezien de compactheid van Delft het juist niet zo belangrijk is om gezondheidsvoorzieningen in de buurt te hebben. Hierbij spreken deze respondenten wel vanuit een situatie waarin ze nog mobiel zijn.

9.3 Door digitalisering wordt zorg op afstand steeds normaler. Welke gezondheidsvoorzieningen moeten ook in de toekomst nog in de buurt aangeboden worden? 83%

Huisarts 67%

Apotheek 37%

Tandarts Zorg op het gebied van bewegen (fysiotherapeut, orthopeed, etc.)

31% 17%

Geestelijke gezondheidszorg Ik heb dan geen behoefte aan zorgvoorzieningen in mijn buurt

5%

Weet niet/geen mening

5%

Zorg op het gebied van voeding (diëtist, etc.) Zorg op het gebied van huid en verzorging (dermatoloog)

4% 2%

“Ik ben tegen farmaceutische industrie, maar in Delft hebben we weinig apotheken en ze zijn ook nog gesloten in het weekend. Meer apotheken dus, ook open in het weekend.” Bewoner van Vrijenban, man, 75 jaar, alleenstaand z.k., hoog opgeleid - straatinterview

“Gezondheidsvoorzieningen vind ik niet belangrijk in de wijk, met de fiets is alles bereikbaar.”

“Bovendien moet er in de buurt een apotheek zijn. Een ziekenhuis mag iets verder weg, zolang deze dan maar alles heeft en ook van goed kwaliteit is.”

Bewoner van Voordijkshoorn, man, 42 jaar, paar z.k., hoog opgeleid - straatinterview

Bewoner van Binnenstad, vrouw, 50 jaar, alleenstaand z.k., laag opgeleid - straatinterview

Met oog op de toekomst en de daarbij behorende digitalisering, is het echter niet ondenkbaar dat zorg op afstand steeds vanzelfsprekender wordt. In de enquête (figuur 9.3) is de bewoners gevraagd welke gezondheidsvoorzieningen ze ook in de toekomst nog in de buurt willen hebben. Duidelijk is dat aan de nabijheid van de huisarts (door 83% gekozen) en de apotheek (68%) de meeste waarde wordt gehecht. Dat blijkt ook uit de antwoorden op de open vragen.

In het groepsgesprek is naast de nabijheid van voorzieningen nog de kwaliteit van de gezondheidsvoorzieningen besproken. In het groepsgesprek met internationale kenniswerkers en studenten melden de deelnemers dat er lange wachtlijsten zijn in de zorg, zowel voor tandartsen, huisartsen als psychologen. Zij ervaren dit als hinderlijk en denken dat dit probleem nog groter zal worden als er meer inwoners bijkomen.

“Ik heb mijn dokter en tandarts in het gezondheidscentrum en die heb ik in de toekomst nog nodig.”

“And the waiting time, Delft is planning to expand the number of housing. They should also think about this aspect that if there are more people, the waiting list would likely increase.“

Bewoner van Wippolder, man, 41 jaar, paar m.k., hoog opgeleid - straatinterview

Deelnemer groepsgesprek internationale studenten en kenniswerkers

In gesprek met de stad Delft

97

In het groepsgesprek met bewoners met een migratieachtergrond gaat het in de eerste plaats over het ziekenhuis dat in hun wijk staat, het Reinier de Graaff ziekenhuis. De ervaringen met het ziekenhuis zijn niet onverdeeld positief. Bij het doorvragen naar gezondheidsvoorzieningen antwoordt één van de deelnemers dat er misschien meer preventieve controles uitgevoerd zouden moeten worden in aanvulling op de bestaande voorzieningen. “Misschien dat gezondheidscentra meer open moeten zijn, of bekend zijn voor de ouderen. Ik ben wel benaderd twee jaar terug, volgens mij door een gezondheidscentrum hier verderop. Dat ze mensen gratis gingen testen, op suikergehalte. En zo kwam iemand er na 25 jaar achter dat die een suikerpatiënt was, die had ook in coma kunnen liggen.”

9.4 Welke voorzieningen dragen op buurtniveau bij aan het terugdringen van eenzaamheid onder bewoners? Openbare ontmoetingsplekken in de buurt

64% 50%

Verenigingen en organisaties Ontmoetingsmogelijkheden binnen wooncomplexen

45% 34%

Culturele en sportvoorzieningen 22%

Horeca Weet niet / geen mening

9%

Gebedsgebouwen, kerken, moskeeën en tempels

8%

Anders

6%

Deelnemer groepsgesprek bewoners met een migratieachtergrond

Eenzaamheid Eenzaamheid is een onderwerp binnen het thema gezondheid dat sterk in de belangstelling staat. In de enquête is de bewoners gevraagd welke voorzieningen in de buurt nodig zijn om eenzaamheid terug te dringen (figuur 9.4). Van grote waarde zijn openbare ontmoetingsplaatsen in de buurt, zo denken bewoners. Ook wordt veel positieve invloed verwacht van ontmoeting binnen wooncomplexen, verenigingen en organisaties. “Voorzieningen tegen eenzaamheid zijn belangrijk, mensen hebben aandacht nodig.” Bewoner van Wippolder, vrouw, 73 jaar, paar z.k., laag opgeleid - straatinterview

In het groepsgesprek met 80-plussers is het onderwerp eenzaamheid uitgebreid besproken. Hoewel een paar aanwezigen aangeven prima alleen te kunnen zijn, is het gedeelde gevoel dat het soms best eenzaam is alleen in een huis. Het contact met de kinderen helpt daar tegen, maar neemt dit gevoel niet helemaal weg.

De deelnemers noemen ongeveer dezelfde voorzieningen die uit de enquête naar voren komen om hen te helpen tegen de eenzaamheid. Ze geven aan vooral heel blij te zijn met het ontmoetingscentrum in de buurt, waar een aantal van hen meerdere keren per week komt om diverse activiteiten te ondernemen. Voor degenen die nog helemaal onafhankelijk zijn is het eigen sociale netwerk nog afdoende en zij hebben geen behoefte aan een voorziening zoals het ontmoetingscentrum. Zij vinden hun contacten meer in ontmoeting binnen hun wooncomplex of via verengingen en organisaties. Ook benoemen ouderen als aanvullende ontmoetingsplek het lokale winkelcentrum. “Ik heb mijn vrouwenclub waar ik lid van ben en via de Humanistische Bond doe ik vrij veel, doe ik ook vrijwilligerswerk, reageer ik nog op hulpvragen. Dus het kan ook zijn, ik heb gewoon mazzel dat ik nog onafhankelijk ben. Ik heb niet de behoefte, ook al is mijn man opgenomen.” Deelnemer groepsgesprek 80-plussers

“Twee keer in de week komt een van de jongens koken om hun vader te ontlasten. En één keer een dochter die ook een keertje komt koken. Dus dan komt er ook een ander geluidbinnen, een andere wereld. Dat helpt ontzettend veel. Ondanks dat ben je toch weleens alleen, natuurlijk wel.” Deelnemer groepsgesprek 80-plussers

98

Veldacademie