Toekomstvisie De Wolden DEF (verkleind).pdf

•

Nieuwe ontwikkelingen worden zoveel mogelijk klimaatadaptief ingericht.

•

We zorgen ervoor dat de energie-infrastructuur passend is bij de ontwikkelingen zoals beschreven zijn binnen dit thema én bij de uitwerking van de andere thema’s, door tijdig netbeheerder te betrekken.

“

HOE JE HET OOK WENDT O F K E E R T, H E T K L I M A AT V E R A N D E R T. I K M E R K D AT ZELF OOK ALS VEEHOUDER DE AFGELOPEN JAREN. WIJ MOETEN ONS ALS G E M E E N T E I N D E TO E KO M S T G O E D I N R I C H T E N Z O D AT

“

34

WE BESTENDIG ZIJN TEGEN

DROOGTE OF HEVIGE BUIEN. -INWONER

35 6.4 MILIEU EN CIRCULARITEIT

In 2050 wil gemeente De Wolden volledig circulair

DEELECONOMIE IN DE

zijn. Hierin volgen we de landelijke doelstellingen.

WOLDEN

We stimuleren initiatieven vanuit de samenleving die bijdragen aan de circulaire economie, zoals

Het delen van spullen is een eenvoudige manier om duurzamer om

deelmobiliteit en kringlooplandbouw. Het bedrijfsleven

te gaan met grondstoffen en de hoeveelheid afval te verminderen.

bepaalt het tempo waarop deze verduurzamingsslag plaatsvindt.

Hoewel de deeleconomie de laatste jaren in opkomst is, is dit voor De Wolden niets nieuws. Al in de Middeleeuwen deelden boeren werktuigen en landbouwgrond binnen de Boermarken. Het bevorderen van de moderne deeleconomie is voor De Wolden een uitdaging omdat de geografische afstanden op het platteland groter

De Wolden staat bekend als een groene gemeente. Dankzij schone lucht, bodems en water is het leefmilieu er beter dan gemiddeld in Nederland . Toch laat het milieu 15

zich moeilijk vatten binnen de gemeentegrenzen. Voor het behoud van een schoon milieu is brede samenwerking met overheidsinstanties, het bedrijfsleven en inwoners zowel binnen als buiten de gemeente - hard nodig. Als gemeente zetten we in op het faciliteren en stimuleren van maatregelen en initiatieven die ons leefmilieu beschermen, verbeteren en de kwaliteit ervan bevorderen. Denk hierbij aan recycling van grondstoffen, het vergroten van de biodiversiteit en het stimuleren van kringlooplandbouw. De Wolden circulair in 2050

zijn dan in de stad. We zien in dat het delen van spullen daarom niet voor elke inwoner haalbaar is. De noodzakelijke reisbewegingen die dit met zich meebrengt zijn bovendien niet altijd een duurzaam alternatief. Daarom zetten we in op kleinschalige en duurzame deelinitiatieven in en rond de dorpen die vragen om beperkte inspanning van de samenleving, zoals bijvoorbeeld een gedeelde ‘buur tschuur’ in een dorp of wijk. Het delen van spullen is ook een sociale aangelegenheid. Gezamenlijk gebruik maken van dezelfde spullen nodigt uit tot ontmoeting en samenwerking. Zo zien we steeds meer sociale initiatieven ontstaan op

Als gemeente volgen we de landelijke ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn. Dit betekent dat we in 2040 75% minder primaire grondstoffen willen gebruiken. Het bedrijfsleven bepaalt hierin het tempo omdat zij een grote rol speelt in het behalen van deze ambitie. Het uitgangspunt is om de komende decennia steeds minder én steeds meer duurzame grondstoffen te gebruiken. We stimuleren innovaties die bijdragen aan duurzame productieprocessen die leiden tot (meer) recyclebare producten. We zoeken hierin de samenwerking met Regio Zwolle. 15 Waarstaatjegemeente, 2021

het gebied van deelmobiliteit, zoals duofietsen en deelauto’s. Dergelijke initiatieven willen we stimuleren omdat ze op lokaal niveau van grote betekenis zijn.

36 Afval en recycling

MINDER AFVAL PRODUCEREN

In De Wolden maken we van het afval van nu de grondstoffen van de toekomst. We hebben als doelstelling om het aantal kilo’s restafval per inwoner terug te brengen. We streven naar maximaal 30 kilo per inwoner per jaar in 2025, net als de landelijke doelstelling. We zetten in op het beter scheiden van afval en hergebruik van grondstoffen, zodat De Wolden in 2050 zoveel mogelijk afvalvrij is. Biodiversiteit en kringlooplandbouw Planten en dieren - waaronder insecten en vogels - dragen bij aan een gezond en schoon leefmilieu. De biodiversiteit helpt om klimaatverandering het hoofd te bieden, zuiver t lucht en water en zorgt voor de afbraak van organisch afval. Biodiverse landschappen dienen ook de agrariërs door de bestuiving van gewassen en bescherming tegen ziektes. Wij streven naar het bevorderen van een biodiversiteit die past bij de aard en gebruik van het landschap. Het bevorderen van de biodiversiteit is ook een belangrijk onderdeel van kringlooplandbouw. Bij kringlooplandbouw wordt het productieproces zo ingericht dat het in balans is met natuur en milieu. Juist in onze agrarische gemeente zien we kansen voor deze nieuwe vorm van landbouw. Samen met boeren en organisaties zoals de gebiedscoöperatie willen we onderzoeken wat kringlooplandbouw voor De Wolden kan betekenen. Hierbij staat voorop dat de boer een goede boterham moet kunnen verdienen.

We zien kansen voor verbreding door kringlooplandbouw bijvoorbeeld te verbinden met toerisme en recreatie, zodat mensen weer kennismaken met het productieproces van voedsel. Externe veiligheid Externe veiligheid gaat over de risico’s voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, spoor en door leidingen. Regels voor externe veiligheid neemt de De Wolden op in het omgevingsplan. Hierbij hanteren we de minimumnormen die in het Besluit Kwaliteit Leefomgeving (Bkl) te vinden zijn.

Uitkomst Swipocratie

VERKEER EN MOBILITEIT De A28, A37, N48 en N375 zijn de belangrijkste verkeersaders in De Wolden. Deze wegen verbinden de gemeente met Regio Groningen-Assen, Regio Zwolle, Hardenberg, Regio Twente, Duitsland en de Randstad. De N375 loopt dwars door de gemeente en zorgt voor wederzijdse doorstroming van verkeer tussen Meppel en de A28. Deze verkeersaders bieden inwoners van De Wolden de mogelijkheid om te forensen (reizen tussen wonen en werken) en zorgen voor een belangrijke (economische) connectie tussen De Wolden en het ommeland. We blijven ons inzetten voor het versterken van deze verbindingen. In De Wolden zijn inwoners hoofdzakelijk aangewezen op de auto als belangrijkste vervoermiddel. We verwachten dat par ticulier vervoer ook in de toekomst belangrijk blijft.. Daarom integreren we autogebruik ook in toekomstig ruimtelijk beleid. Daarnaast zetten we in op behoud van traditionele OV-verbindingen in de dorpen. Andere vormen van (deel)mobiliteit zien wij als een waardevolle aanvulling hierop. Samen met de provincie, het Rijk en andere par tners werken we aan veilige en betrouwbare infrastructuur waarbij goede doorstroming van verkeer gewaarborgd is. Verkeersveiligheid De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in het vergroten van de verkeersveiligheid in de gemeente. Zo zijn verschillende binnenwegen voorzien van vrijliggende fietspaden.

De provinciale weg N375 die onze gemeente doorkruist, is veiliger geworden door het aantal oversteekplaatsen te beperken voor autoverkeer. Ook bij toekomstige ontwikkelingen nemen we het verbeteren van de verkeersveiligheid mee in de planvorming. Daarnaast zien we mogelijkheden om het fietsnetwerk in de gemeente uit te breiden met meer (snel)fietsverbindingen. Duurzame mobiliteit In het Mobiliteitsprogramma van provincie Drenthe is opgenomen dat al het openbaar vervoer in Drenthe in 2030 volledig emissievrij is16. Het is de verwachting dat benzine, diesel en gas de komende twintig jaar ook stapsgewijs zullen verdwijnen voor par ticuliere voer tuigen. Elektrisch rijden op accu en op waterstof heeft de toekomst. Deze overgang betekent iets voor de inwoners, die veelal afhankelijk zijn van de auto als primair vervoersmiddel. We faciliteren de overgang van fossiele naar elektrische voer tuigen door mee te werken aan het (her)vormen van de benodigde laad- en tankinfrastructuur, het behoud van veilige wegen en het verstrekken van informatie aan de inwoners. 16 Provincie Drenthe, 2020

37

38

LEIDRAAD VOOR DE FYSIEKE LEEFOMGEVING •

We zetten in op het behouden en bevorderen van een schoon leefmilieu (lucht, bodem en water) en de biodiversiteit;

•

Nieuwe ontwikkelingen passen binnen de aard en de schaal van het landschap en laten zich inspireren door de cultuurhistorie van het gebied waar de ontwikkeling plaatsvindt;

•

In het ruimtelijk beleid stimuleren we fondsvorming die bijdraagt aan het bevorderen van milieu, circulariteit en biodiversiteit;

•

Nieuwe ontwikkelingen worden zoveel mogelijk klimaatadaptief ingericht;

•

Afvalinzameling en recycling is zichtbaar in de openbare ruimte, zodat onze leefomgeving schoon en duurzaam blijft;

•

We stimuleren initiatieven die gebruik maken van circulaire bouwmaterialen;

•

De regels voor externe veiligheid legt De Wolden vast in het omgevingsplan;

•

We faciliteren infrastructuur die past bij de mobiliteit van de toekomst.

39 6.5 ECONOMIE EN LANDBOUW

Bedrijventerreinen in De Wolden De Wolden telt drie bedrijventerreinen in de dorpen Ruinen, Ruinerwold en Zuidwolde. MKB-ondernemers uit De Wolden die de komende jaren een bedrijfspand zoeken,

In 2040 staat De Wolden bekend als gemeente met

moeten deze zoveel mogelijk binnen de gemeentegrenzen kunnen vinden. Het aanbod in type en aantal bedrijfspanden moet passen bij de vraag van ondernemers uit de

een uitstekend woon-werkklimaat. We werken hierin

gemeente. Bij een toenemende vraag kiezen we in de eerste plaats voor inbreiding

actief samen binnen de Regio Zwolle. Bedrijven uit

of revitalisering van de huidige bedrijventerreinen, in de tweede plaats pas voor

De Wolden kunnen een plek vinden op één van de bedrijventerreinen of in vrijkomende agrarische bebouwing. De landbouwsector is toekomstbestendig ingericht met aandacht voor het verdienvermogen van boeren, het landschap en natuurwaarden.

uitbreiding omdat we spaarzaam om willen gaan met de ruimte die we hebben. Als er geen mogelijkheden meer zijn voor verdere uitbreiding, is het realiseren van een nieuw bedrijventerrein alleen bij de kerndorpen een optie. Voor nieuwe ontwikkelingen in de Wijk kijken we over de gemeentegrens en zoeken we de samenwerking met de gemeente Meppel. Voor uitbreiding en nieuwbouw geldt onder andere de voorwaarde dat het terrein invulling geeft aan de vraag van lokale ondernemers uit De Wolden. De doelstelling is om de kwaliteit van de bestaande bedrijventerreinen zo hoog mogelijk te houden. Dit geldt zowel voor individuele panden als voor de ruimtelijke kwaliteit in brede zin. De kaders voor ruimtelijke kwaliteit van bedrijventerreinen in relatie tot het omliggende landschap leggen we vast in een Economisch Actieplan. Daarnaast komt er

De Wolden is onderdeel van het samenwerkingsverband Regio Zwolle. Binnen de regio wordt ingezet op samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden. Ook de komende decennia willen we binnen dit samenwerkingsverband een economische bijdrage leveren die past bij De Wolden.

op de oudere bedrijventerreinen een grote verduurzamingsopgave af. Tot 2050 zullen in het kader van de warmtetransitie naar verwachting veel bedrijfspanden beter worden geïsoleerd en overgaan op alternatieven voor aardgas. Deze ontwikkeling gebruiken we als vliegwiel om effectief ruimtegebruik te bevorderen en de ruimtelijke kwaliteit van oudere bedrijventerreinen te verbeteren.

Ondernemend De Wolden Bedrijven in het buitengebied Inwoners van De Wolden zijn van nature initiatiefrijk en ondernemend. Niet voor niets zijn handel, horeca, zakelijke dienstverlening en landbouw de belangrijkste economische sectoren in de gemeente. Het aandeel zelfstandigen ligt bovendien ver boven het regionaal gemiddelde. De doelstelling is ook in de toekomst het ondernemerschap te stimuleren. Dit doen we onder andere door in te zetten op het uitstekende vestigingsklimaat dat De Wolden te bieden heeft. De praktische geografische ligging aan de A28 tussen Hoogeveen, Meppel en Zwolle maakt De Wolden een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven. Ons glasvezelnetwerk is uniek in Noord-Nederland en geeft ondernemers en werknemers de mogelijkheid om mondiaal te werken vanuit De Wolden.

In De Wolden zijn veel bedrijven van oudsher ‘aan huis’ ontstaan en uitgegroeid tot ondernemingen met een bovenregionale functie. Deze bedrijven bevinden zich vaak solitair aan de randen van de dorpen of in het buitengebied. We zien dat deze bedrijven bijdragen aan de leefbaarheid van het platteland. Daarom willen we ook de komende jaren bedrijvigheid op het platteland stimuleren. Vrijkomende agrarische bebouwing mag naast wonen ook worden getransformeerd naar passende bedrijvigheid met een niet-agrarisch karakter. Hierbij stellen we onder andere als voorwaarden dat het type en de omvang van het bedrijf past bij de aard en de schaal van het landschap en dat nieuwe bedrijvigheid geen onnodige bron van hinder vormt voor de omgeving.

40 Toekomst van de landbouw Anno 2021 wordt ruim 18.000 hectare in de gemeente benut door de landbouw,

DORPSWINKELS & LOKALE

ongeveer 80,0% van het totale grondgebruik. De agrarische sector is goed voor maar

VOORZIENINGEN

liefst 14,5% van alle banen in De Wolden17. We zijn trots op het agrarische verleden en heden maar zien ook dat de toekomst van de sector onzeker is. De hoge regeldruk, lage marges op producten en het stikstofvraagstuk drukken op de landbouw. De afgelopen twintig jaar is in de gemeente het aandeel banen in de agrarische sector met 10% gedaald. De verwachting is dat het aantal boerenbedrijven de komende jaren nog verder zal afnemen.

Winkels en voorzieningen houden de dorpen levendig en leefbaar. Denk hierbij aan de supermarkten, basisscholen, huisar tsenposten, spor tverenigingen, kerken en speciaalzaken zoals de lokale bakkers en

De besluiten die van invloed zijn op de toekomst van de landbouw liggen veelal op landelijk of Europees niveau. De gemeente is beperkt in haar mogelijkheden om de agrarische sector hierbij te ondersteunen. Daar waar mogelijk willen we landbouwbedrijven faciliteren om verdere doorontwikkeling, verduurzaming en verbreding mogelijk te maken. Gezien de omvang van de sector in onze gemeente maken we hier een Economisch Actieplan van, waarin we passend ruimtelijk beleid ontwikkelen, innovatie en nieuwe organisatievormen mogelijk maken. Wij willen de Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe inzetten om samen met (agrarische) ondernemers innovatieve projecten te

slagers. We zien met name in kleine dorpen dat voorzieningen moeite hebben om het hoofd boven water te houden. Gemeentebreed betekent een afname van het aantal fysieke winkels bovendien een toenemende kans op leegstand. De doelstelling voor 2040 is om het basisvoorzieningenniveau in de kerndorpen op peil te houden. We zetten in op: •

In de kerndorpen: compacte winkelcentra met voldoende basisvoorzieningen zoals een supermarkt, een school, winkels en

ontwikkelen gericht op een toekomstgerichte landbouw.

(kleinschalige) zorgvoorzieningen; •

In de kleine dorpen: voorzieningen die passen bij de schaal van het dorp;

ALTERNATIEVE VERDIENMODELLEN VOOR BOEREN

•

Het zoveel mogelijk voorkomen van leegstand. Panden die lang leeg staan kunnen een nieuwe bestemming krijgen. We nemen

MOGELIJK MAKEN

hierbij de stedenbouwkundige opzet van de verschillende dorpen mee als weegfactor ; •

Toekomstbestendige basisscholen en (spor t)verenigingen, bijvoorbeeld door het stimuleren van gedeelde accommodaties en middelen.

Uitkomst Swipocratie

17 CBS Statline, 2020

41

Landbouw en landschap

Paardensport

Boeren hebben door de jaren heen het Woldense landschap gevormd tot wat het

Zowel hoogwaardige (inter)nationale paardensport als lokale maneges en ponyclubs

nu is. Zij zijn de beheerders van het landschap. We zien dat inwoners en bezoekers

hebben een plek gevonden in De Wolden. Deze mix van hoogwaardige en lokale

het cultuurlandschap waarderen zoals het nu is. Toch staan we als gemeente aan de

paardenspor t willen we in de toekomst behouden en ook nieuwe ontwikkelingen zijn

vooravond van grote landschappelijke veranderingen. De komende decennia zullen

welkom. We zien dit als een kans omdat de paardenspor t zorgt voor een economische

woningbouw, klimaatadaptatie en de energietransitie en de landbouw zelf ruimte

spin-off naar andere sectoren zoals horeca en recreatie.

vragen in het buitengebied. Als gemeente willen we hierin samen optrekken met grondeigenaren, veelal agrariërs. We zien de nieuwe opgaven als een kans voor de agrarische sector om zich te verbreden en zo het verdienvermogen te vergroten. Het uitgangspunt hierbij is dat de huidige kwaliteiten van het landschap versterkt worden.

42

•

Bij elke nieuwe ontwikkeling gaat de voorkeur uit naar inbreiding boven uitbreiding;

•

Nieuwe ontwikkelingen passen binnen de aard en de schaal van het landschap en laten zich inspireren door de cultuurhistorie van het gebied waar de ontwikkeling plaatsvindt. Dit geldt ook voor bedrijven die stapsgewijs groeien;

•

Uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen is mogelijk wanneer een (sterke) behoefte is vanuit lokale ondernemers om uit te breiden;

•

Het ontwikkelen van een nieuw bedrijventerrein bij de kerndorpen is enkel mogelijk wanneer bestaande bedrijventerreinen niet meer kunnen voldoen aan de vraag vanuit lokale ondernemers. In de Wijk wordt er aansluiting gezocht bij gemeente Meppel. Koekange vormt een uitzondering hierop, aangezien zij nog geen bestaand bedrijventerrein heeft;

•

Vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) mag binnen de kaders van het Economisch Actieplan ontwikkeld worden voor (kleinschalige) bedrijfsactiviteiten;

•

In de kerndorpen werken we aan compacte winkelcentra met voldoende basisvoorzieningen;

•

In de kleine dorpen streven we naar een voorzieningenniveau dat past bij de schaal van het dorp;

•

Landbouwbedrijven bieden we ruimte voor verduurzaming en verbreding van het bedrijf, passend bij de aard en schaal van het landschap;

•

We stimuleren initiatieven die gebruik maken van circulaire bouwmaterialen.

“

DE WOLDEN IS IN M I J N O G E N U N I E K WAT AFWISSELING BETREFT TUSSEN

“

Leidraad voor de fysieke leefomgeving

B E D R I J F S L E V E N E N L A N D S C H A P. D AT K U N N E N W E N O G S T E R K E R M A K E N . - INWONER

43

44 6 . 6 TO E R I S M E E N R E C R E AT I E

Landschaps- en cultuurtoerisme De afwisseling van natuur- en cultuurlandschappen is kenmerkend voor De Wolden. Een rit van Ansen naar Drogteropslagen lever t maar liefst vijftien verschillende gebieden

In 2040 is De Wolden het recreatieve hart van de regio; voor toeristen uit heel Nederland en daarbuiten en recreanten uit Zwolle, Meppel en Hoogeveen. De

op met waardevolle landschappen en gebouwen. Deze grote diversiteit koesteren we. We zien dat het Dwingelderveld als meest onderscheidende landschap in de regio veel recreanten trekt. Maar binnen de gemeentegrenzen heeft De Wolden nog meer te bieden! We streven naar meer spreiding van toerisme en recreatie over de gemeente.

beleving van landschap en cultuurhistorie is de basis

We geven de veenlandschappen een podium en bieden landbouwbedrijven in het

van toerisme en recreatie. Door middel van diverse

buitengebied de mogelijkheid om nevenfuncties in de recreatieve sector te ontwikkelen.

en toegankelijke routenetwerken voor verschillende doelgroepen leren bezoekers het verhaal van De Wolden kennen.

Routes en netwerken De landschappen en dorpen van De Wolden zijn te beleven via talrijke wandel-, fiets-, en ruiterroutes. De Wolden heeft als eerste in Drenthe een op elkaar aansluitend wandelnetwerk weten te realiseren. Samen met lokale ondernemers willen we de routenetwerken in de gemeente verder versterken door bestaande routes te verbeteren en ontbrekende schakels in beeld te brengen. Door bedrijvigheid in de recreatieve

De Wolden is geliefd onder toeristen en recreanten. Jaarlijks vinden vele mensen hun weg naar de gemeente om te genieten van al het moois dat De Wolden te bieden heeft. Fietsers en wandelaars halen hun har t op in Boswachterij Ruinen, het Reestdal en het aangrenzende Nationaal Park Dwingelderveld. Men brengt graag een bezoek aan de karakteristieke Drentse dorpen. In en rond deze dorpen zijn diverse horecagelegenheden aanwezig, waaronder hotels, restaurants en bed-and-breakfasts. Het relatief hoge aantal banen in de horeca illustreer t het belang van toerisme en recreatie voor de lokale economie. De vakantieparken en campings vormen ‘s zomers

sector letterlijk en figuurlijk met elkaar te verbinden creëren we een geïntegreerd netwerk waarin ondernemers hun activiteiten op elkaar af kunnen stemmen. Hiermee creëren we economische meerwaarde voor recreatie en toerisme op lokaal niveau. We ondersteunen ondernemers met initiatieven en ontwikkelingen die hieraan bijdragen door voldoende ruimte te bieden. Ook andere sectoren zoals de landbouw en de paardenspor t profiteren van sterke netwerken. Diversiteit en toegankelijkheid staan hierbij voorop. De meest diverse en inclusieve routenetwerken vind je straks in De Wolden!

een aantrekkelijke verblijfplaats voor seizoen toeristen uit binnen- en buitenland. Daarnaast is De Wolden centraal gelegen in een regio met drie Nationale Parken en diverse (dag)attracties. De doelstelling is om de komende decennia toerisme en recreatie verder te stimuleren. Hiermee versterken wij de lokale economie, houden wij het voorzieningenniveau op peil en vergroten wij de werkgelegenheid in de gemeente. Hierbij zetten we in op een sterkere profilering van De Wolden als het recreatieve har t van de regio, waar je landschap en cultuurhistorie optimaal kunt beleven.

Kwalitatief hoogwaardig toerisme De Wolden kent diverse recreatieparken die veelal nog steeds een recreatieve functie vervullen. Recreatieparken die deze functie hebben verloren, worden de komende jaren getransformeerd naar wonen of een andere functie. De Wolden zet in op kwalitatief hoogwaardig toerisme. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van recreatie en toerisme zijn alleen mogelijk als ze bijdragen aan bestaande lokale voorzieningen. De schaalgrootte en uitstraling moet passen bij de omgeving en het landschap.

45 TEKENING: SOPHIE

H E T R E C R E AT I E V E H A R T VA N DE REGIO Naast de toerist van ver willen we ook de recreant uit de regio aan ons binden. We willen een sterke recreatieve functie vervullen voor Regio Zwolle. De gemeente wordt een plek waar je als inwoner van Zwolle, Meppel of Hoogeveen vanzelfsprekend komt recreëren.

46

Leidraad voor de fysieke leefomgeving Bestaande recreatiebedrijven krijgen binnen de kaders van een uit te werken programma de mogelijkheid om uit te breiden, indien de uitbreiding daarnaast bijdraagt aan de hoofdambities van de toekomstvisie; •

Recreatieparken krijgen binnen de kaders van een uit te werken programma de ruimte om zich te ontwikkelen. Het uitgangspunt is dat recreatieparken aansluiten bij de leef- en belevingswereld van de recreant;

•

Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie moeten bijdragen aan de lokale economie en het voorzieningenniveau binnen de gemeente;

•

Nieuwe ontwikkelingen passen binnen de aard en de schaal van het landschap en laten zich inspireren door de cultuurhistorie van het gebied waar de ontwikkeling plaatsvindt;

•

Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan het behouden en/of bevorderen van een schoon leefmilieu en de biodiversiteit;

•

Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) mag binnen de kaders van de programma’s een recreatieve bestemming krijgen.

“

LEKKER BUITEN EEN STUKJE

“

•

WA N D E L E N M O E T VO O R E L K E INWONER IN DE WOLDEN M O G E L I J K B L I J V E N . - INWONER

47

Legenda Oosteinde

Esdorpenlandschap

Ansen

Veldontginningen Esgehuchtenlandschap Laagveenontginningen

Ruinerwold

Hoogveenontginningen

SAMEN AAN ZET!

7. VISIEKAART

Toekomstvisie 2022-2040 van gemeente De Wolden

Heide Bos Essen Beekdal Autosnelweg Hoofdweg / N-weg Wegen Spoorweg

A28 Ruinen

Kanaal Waterlopen / beken Sloten

Echten

Lint Bebouwing Versterken structuur Open landschap

A37

Wonen en leven Zuidwolde

Kerndorpen Kleine kernen

Berghuizen

Grootschalige uitbreiding (extra groei) Alteveer-Kerkenveld

Koekangerveld

Beheerste uitbreiding Landschappelijk bouwen kernen

A28

Energie en klimaat Dorps Energie Strategie

Koekange Reest

Economie en landbouw Bedrijventerrein Poten�e ontwikkelen/uitbreiden/nieuwbouw bedrijventerrein

de Wijk

Compacte winkelcentra Voorzieningen passend bij schaal dorp

Veeningen

Fort

Recrea�e en toerisme Spreiding toerisme van zand naar veen

Linde

Drogteropslagen

48

8. VAN VISIE NAAR UITVOERING Algemeen

•

Ver trouwen en loslaten is ons nieuwe houvast;

•

Samenwerking met en tussen inwoners, ondernemers en organisaties is ons ver trekpunt;

De omgevingsvisie is een instrument op strategisch niveau en is vormvrij. Bij het opstellen van deze visie hebben wij de volgende keuzes gemaakt:

•

•

•

Grensoverschrijdende thema’s pakken we zoveel mogelijk aan in samenwerkingsverbanden;

De visie heeft een breed perspectief en zet een koers uit voor toekomstige

We gaan uit van ‘ja, mits’ in plaats van ‘nee, tenzij’.

ontwikkelingen binnen de gemeente. Vanuit dit brede perspectief geven we een leidraad mee voor de inrichting van de fysieke leefomgeving. De uitwerking

Vertrouwen en loslaten

hiervan vindt plaats in programma’s en het omgevingsplan; • •

De visie heeft een uitnodigend karakter en is een oproep aan de samenleving om

De Omgevingswet geeft meer ruimte aan initiatieven vanuit de samenleving. Dit

samen invulling te geven aan de visie. Dit past bij het DNA van De Wolden;

gedachtegoed brengt ook een nieuwe manier van werken met zich mee: niet van

In de visie zijn geen expliciete ruimtelijke locatiekeuzes opgenomen, maar de visie

bovenaf, maar van onderop gestuurd. Dit betekent ver trouwen en loslaten, zodat

geeft richting en sturing waar we naar toe willen. Initiatieven vanuit de samenleving

waardevolle initiatieven organisch kunnen ontstaan. We stellen wel voorwaarden aan

en de markt leggen we langs de ambities en uitgangspunten van de toekomstvisie.

initiatieven die zich aandienen. Kaders en regels leggen we vast in programma’s en het omgevingsplan. Voor initiatieven uit de samenleving zijn de kaders en regels in de

Milieueffecten

programma’s en het omgevingsplan leidend.

In deze toekomstvisie maakt De Wolden geen concrete ruimtelijke locatiekeuzes.

Samenwerking als startpunt

Ruimtelijke keuzes worden pas gemaakt in de programma’s en juridisch vastgelegd in het omgevingsplan. Daarom is het opstellen van een plan-milieueffectrappor tage voor

Naast het stimuleren van eigen initiatief, betrekken we als gemeente de samenleving

deze toekomstvisie niet nodig.

actief bij nieuwe ontwikkelingen die zich voordoen. Par ticipatie zetten we in om gemeentelijke opgaven een goede plek te geven in onze samenleving. Dit geldt voor

Uitgangspunten voor de uitvoering

zowel fysieke als sociale thema’s.

‘Samen aan zet!’ staat centraal in deze toekomstvisie: met inwoners, ondernemers en organisaties werken wij de komende jaren aan een vitale en gezonde samenleving, een duurzame leefomgeving en zorgen ervoor dat het landschap de drager is van nieuwe ontwikkelingen. Als gemeente zijn we onderdeel van een samenleving die zich kenmerkt door een sterke sociale samenhang en grote betrokkenheid van inwoners, ondernemers en organisaties. Deze kwaliteiten benutten we door de manier van werken hierop aan te passen. Hierbij hanteren we de volgende principes:

LIEVER MEER BURGERINITIATIEVEN OF MEER STURING DOOR DE GEMEENTE? Uitkomst Swipocratie

49

Inzetten op samenwerkingsverbanden Veel opgaven laten zich moeilijk vatten binnen de gemeentegrenzen. Denk hierbij aan wonen, economie, energie, klimaat, water en milieu. Voor deze grensoverschrijdende thema’s werken we samen met buurgemeenten en andere organisaties op verschillende schaalniveaus. Dit helpt ons om grote opgaven integraal aan te pakken. RES-regio Drenthe, Fluvius en Regio Zwolle zijn enkele voorbeelden van samenwerkingsverbanden. ‘Ja, mits’ Bij ver trouwen en loslaten is ‘ja, mits’ een passende grondhouding. Als gemeente denken we in kansen en oplossingen. ‘Ja, mits’ verbindt de nieuwe ontwikkelingen die we faciliteren met de waarden en kwaliteiten die we willen beschermen of versterken. Uitvoeringsagenda In het verlengde van deze Toekomstvisie wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. Deze uitvoeringsagenda bevat op hoofdlijnen welke stappen er worden gezet om deze visie te ver talen naar beleid en uitvoering. Denk hierbij aan de ver taling van de visie naar programma’s, het inrichten van de beleidscyclus, monitoring en evaluatie en het maken van het omgevingsplan.

50

BEGRIPPENLIJST Ambities: de wensen voor de toekomst van gemeente De Wolden.

Omgevingsvisie: visie voor de lange termijn waarin alle thema’s voor de fysieke leefomgeving zijn samengebracht. De omgevingsvisie is één van de kerninstrumenten

Beleidsdoelen: het gewenste effect van de ontwikkeling en uitvoering van beleid.

van de Omgevingswet.

Inclusieve gemeente: een gemeente waar iedereen kan meedoen in de samenleving,

Omgevingswet: de wet die een breed scala aan wetten vervangt die betrekking

ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, talenten of beperkingen.

hebben op het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving. Hierdoor wordt het maken en uitvoeren van nieuwe ruimtelijke plannen eenvoudiger.

Integraal: alle thema’s samengenomen en in samenhang bekeken. Programma: instrument van de Omgevingswet om beleid en maatregelen in uit te Kerndorpen: Zuidwolde, de Wijk, Ruinen, Ruinerwold en Koekange.

werken. Programma’s vervangen op termijn de huidige beleidsplannen.

Kleine dorpen: De niet-kerndorpen. Ten aanzien van het thema wonen heeft Alteveer-

Toekomstvisie: visie tot 2040 van De Wolden voor alle belangrijke ruimtelijke en

Kerkenveld een bijzondere positie.

sociale veranderingen die de komende jaren op ons af komen.

Leidraad (voor de fysieke leefomgeving): handleiding of gebruiksaanwijzing voor

Uitgangspunt: basis of ver trekpunt.

het verder uitwerken van de programma’s. Naoberschap (nieuwe vormen van): een samenleving waarbij mensen elkaar bijstaan met raad en daad. We streven in de toekomst nieuwe vormen van naoberschap na. Vormen waarbij de verbinding tussen inwoners centraal staat. Omgevingsplan: plan waarin alle activiteiten in de fysieke leefomgeving (juridisch) zijn samengebracht. Het omgevingsplan vervangt alle bestemmingsplannen en bevat ook andere bestaande gemeentelijke regels. Omgevingsvergunning: vergunning voor het bouwen van een bouwwerk en/of een vergunning voor (bedrijfs)activiteiten die mogelijk hinder kunnen veroorzaken voor mens en milieu.

51

BRONVERMELDING Berendsen, H.J.A. (2008), Landschappelijk Nederland. Koninklijke Van Gorcum, Assen. CBS Statline, www.opendata.cbs.nl. Geraadpleegd: 23 september 2021. GGD Drenthe (2021), Volwassenen in De Wolden, Resultaten De Wolden van de Gezondheidsmonitor Volwassenen 2020, Over de gezondheid en leefgewoonten van Drentse volwassenen. Assen. Keunen, L.J., M. van der Heide en S.R. Beute (2014), Waar veen en zand elkaar ontmoeten; een cultuurhistorische waardenkaar t van De Wolden. Provincie Drenthe (2018), Omgevingsvisie 2018. Provincie Drenthe (2020), Mobiliteitsprogramma 2021 - 2030. Provincie Drenthe, Assen. Provincie

Drenthe

(2021),

Esdorpenlandschap.

www.provincie.drenthe.nl/

ker nkwaliteiten/begr ippen-definities/landschap-beleid/esdor penlandschap. Geraadpleegd: 16 september 2021. Provincie

Drenthe

(2021),

Esgehuchtenlandschap.

www.provincie.drenthe.nl/

ker nkwaliteiten/begr ippen-definities/landschap-beleid/esgehuchtenlandschap. Geraadpleegd: 16 september 2021

52

COLOFON Samen aan zet!

Projectgroep

Toekomstvisie 2022 - 2040 van gemeente De Wolden André Strijker Datum: 17 augustus 2022

Berber Jansen (Welzijn De Wolden) Heleen Stronks

Auteurs

Jenny Nijzing-Frijlink José Reinholtd-Dekker

Rosegaar omgevingsmanagement

Kees Brouwer

Marlous Rosegaar

Larissa Snippe-Schraa Lysbeth Schockman-Bouma

Bureau Ruimtewerk

Marianne Heida

Erik Mateman

Marijke Zwar t

Joost Fidom

Piet Flap Rogier Molenaar

Ruimte Atelier

Ramon ter Stege

Eveline de Kock

Wessel de Wagt

Bestuurlijk opdrachtgever: Gerrie Hempen-Prent

Afbeeldingen: De Wolden, For t Fotografie, Rosegaar omgevingsmanagement, Brand95

Ambtelijk opdrachtgever: Ger t Bolkesteijn

Visiekaarten: RO-Visuals

Projectleider: Gea Lunsing Productie: Brand95 B.V.

53

54