Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029 De Wolden

Besluitvormende vergadering: “D’r op an” 6 november 2025, gemeente De WoldenBij agendapunt: Begroting 2026-202933.880 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Exploitatie Product

Realisatie Begroting Bedragen x € 1.000

420 Onderwijshuisvesting 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

2024

2025

Begroting 2026

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

897

1.101

807

773

723

883

530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct

836

425

383

350

540 Musea

560 Media

749

862

842

841

822

1.758

1.435

1.575

497

534

580

579

574

560

4.832

4.464

4.292

4.226

4.151

4.296

-229

-296

-230

-5

-284

-110

740 Milieubeheer 750 Begraafplaatsen Lasten 420 Onderwijshuisvesting 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-5

530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct

-39

540 Musea

-6

560 Media

-55

740 Milieubeheer

-92

-4

750 Begraafplaatsen

-214

-300

Baten

-640

-889

-649

668

805

577

543

493

653

420 Onderwijshuisvesting 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct

797

420

378

345

540 Musea

560 Media

693

578

732

712

1.667

1.430

1.570

283

235

280

274

260

4.192

3.575

3.644

3.577

3.502

3.648

740 Milieubeheer 750 Begraafplaatsen Saldo

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

09 Cultuur

2026

2027

2028

2029

Lasten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 420 Huisvesting openbaar onderwijs

-66

420 Vervallen exploitatiebudget IHP

-240

-320

-400

-480

530 Lijst onderuitputting

-30

530 Vervallen onkostenvergoeding kunstenaars

-1

560 Lokale omroep

140

420 Brand en stormverzekeringen (zie programma 12)

420 Kapitaallasten (zie programma 11)

-70

-107

-153

420 Kostenverdeling (zie programma 12)

530 Speerpunt indexering subsidies

530 Cofinanciering Naoberschapsfonds

530 Kostenverdeling (zie programma 12)

560 Subsidie Biblionet Spreidingsgelden

560 Energie budgettair neutraal (zie programma 6)

-25

-20

-26

-25

750 Kostenneutrale wijziging

740 Bijdrage omgevingsdienst Drenthe 750 Indexering onderhoudsbudgetten begraven Aanvullende mutaties

750 Kapitaallasten (zie programma 11)

-14

750 Kostenverdeling (zie programma 12)

-110

-238

-389

-242

560 Provinciale inkomsten Spreidingsgelden

-4

Totaal baten

Saldo

-48

-176

-327

-180

Totaal lasten Baten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 420 Huisvesting openbaar onderwijs Aanvullende mutaties

Toelichting op de cijfers Lasten Mutaties vanuit de Kadernota 420 Huisvesting openbaar onderwijs De kosten van gasverbruik, elektriciteitsverbruik, schadekosten en onderhoud van de schoolgebouwen worden voorgeschoten en in rekening gebracht bij de gebruikers. Voor 2026 wordt dit geactualiseerd op basis van de realisatiecijfers 2024. Dit leidt zowel aan de lasten- als de batenkant tot een afwijking ten opzichte van de begroting 2025. Dit heeft geen effect op het saldo.

Gemeente De Wolden

09 Cultuur

Programmabegroting 2026-2029

420 vervallen exploitatiebudget IHP We nemen geen stelposten meer op in de exploitatiebegroting ter afdekking van kapitaallasten. De stelpost kapitaallasten integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) is vervallen. Alle investeringen uit het IHP staan in het MJIP. Wel verhogen we de reserve IHP tot een hoogte die alle incidentele lasten, niet zijnde investeringen, afdekt. Dit voorstel heeft u aangetroffen bij de bestemming van het resultaat van de jaarrekening 2024. Daarmee zetten we incidentele middelen in en spelen we structurele middelen vrij. 430 Onderwijsachterstandenbeleid: kinderopvang dekken uit OAB gelden Er is goed gekeken naar de geformuleerde doelen en beschikbare middelen rondom onderwijs. De verwachting is dat er voldoende financiële middelen zijn en dat een bezuiniging van € 30.000 doorgevoerd kan worden zonder maatschappelijke gevolgen. 530 lijst onderuitputting Jaar op jaar worden we geconfronteerd met onderuitputting op budgetten. Dit zien we terug in de decemberbijstelling en in de jaarstukken. Een nadere analyse op de cijfers van de jaarrekening 2024 geeft ons voldoende vertrouwen om op bepaalde budgetten een verlaging door te voeren. 530 Vervallen onkostenvergoeding kunstenaars Dit budget heeft betrekking op wisselexposities in het gemeentehuis. Lokale kunstenaars krijgen de kans om eens per kwartaal hun werken tentoon te stellen en te verkopen.

Zij ontvangen hiervoor een onkostenvergoeding, bijvoorbeeld voor reiskosten. We gaan ons beperken tot het bieden van ruimte, zonder aanvullende onkostenvergoeding. 560 Lokale omroep Als gevolg van de aankomende wijzigingen in de 'mediawet' zou de financiering van de lokale omroepen vanaf 2027 grotendeels door het Rijk worden overgenomen. In verband met een recente wijziging wordt dit vanaf 2028. Daarom moet in 2027 de subsidie nog door de gemeente worden opgebracht door inzet van de rijksmiddelen. Tot 2028 ontvangt de gemeente de compensatie van de bijdrage voor de lokale omroep nog via het gemeentefonds (overige financiële programma's). De mutatie van € 1.000 in 2026 is het gevolg van een stijging van het aantal inwoners waarop de bijdrage is gebaseerd. 740 Bijdrage Omgevingsdienst Drenthe Op basis van de vastgestelde uitgangspunten van de begroting 2026 van de OD Drenthe, waaronder enerzijds een gewogen indexcijfer van 4,58%, een productiviteitsnorm van 1.331 uur per FTE en anderzijds het hanteren van de 0-lijn impact Omgevingswet (huidige 5% meegenomen), verwachten we een stijging van in totaal € 139.903 in de bijdrage aan de OD Drenthe. 750 Indexering onderhoudsbudgetten begraven Om het onderhoud volgens het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau te blijven uitvoeren, en het openen en sluiten van graven, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven.

Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Er is rekening gehouden met een prijsindex van 3,2%. Aanvullende mutaties 530 Speerpunt indexering subsidie Zie voor een toelichting het speerpunt. 530 Cofinanciering Naoberschapsfonds Zie voor een toelichting het speerpunt. 560 Subsidie Biblionet Spreidingsgelden De gemeente ontvangt van de provincie jaarlijks gelden voor spreiding en toegankelijkheid van bibliotheken in Drenthe. Deze gelden zijn geïndexeerd met € 3.803. De gemeente maakt deze ophoging rechtstreeks over naar Biblionet via een subsidiebeschikking. 750 Kostenneutrale wijziging Betreft een budget voor onderhoud van begraafplaatsen. Deze wordt overgeheveld van programma 4 naar programma 9. Per saldo is deze wijziging kostenneutraal.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

09 Cultuur

Baten Mutaties vanuit de Kadernota 420 Huisvesting openbaar onderwijs Zie toelichting op de lasten. Aanvullende mutaties 560 Provinciale inkomsten Spreidingsgelden Zie toelichting op de lasten.

Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.).

Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2026-2029 Omschrijving

Jaar

Investeringskrediet Het Echtenest

2026

€

1.707.099

Investeringskrediet De Wezeboom

2026

€

2.095.654

Investeringskrediet De Klimtoren

2027

€

2.063.518

Investeringskrediet De Rozebottel

2027

€

447.853

Voorbereidingskrediet Johan Friso

2027

€

237.395

Investeringskrediet Johan Friso

2029

Gemeente De Wolden

Investeringsbedrag

10 Algemene dekkingsmiddelen

Programmabegroting 2026-2029

10 Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk richt zich op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke financiën en is een verplicht onderdeel van de programma's op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording. Portefeuillehouder: Rudi Hooch Antink Algemene dekkingsmiddelen in beeld

Wat speelt er in De Wolden Gemeentefonds De inkomsten uit het gemeentefonds vormen een belangrijk deel van de gemeentelijke begroting. Hoewel de Meicirculaire 2025 op korte termijn een positief financieel effect heeft, is er sprake van onzekerheid op de langere termijn. De huidige financiële toezeggingen van het Rijk gelden grotendeels tot en met 2027. Vanaf 2028 dreigen lagere uitkeringen, terwijl de taken voor gemeenten niet afnemen. Deze structurele onzekerheid maakt het lastig om duurzaam financieel beleid te voeren. De val van het kabinet helpt niet om de structurele onzekerheid rond de financiering van gemeenten weg te nemen, omdat noodzakelijke besluiten over het gemeentefonds mogelijk worden uitgesteld.

Beleidsdoelen N.v.t.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

10 Algemene dekkingsmiddelen

Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Enexis Holding N.V. te Rosmalen - CSV Amsterdam BV te 's-Hertogenbosch - Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV - NV Rendo te Meppel - NV Waterleidingmaatschappij Drenthe te Assen - NV Bank Nederlandsche Gemeenten te Den Haag

Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/. 10 Algemene dekkingsmiddelen Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland Bron

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

€

2025

786

957

COELO - Atlas lokale lasten

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

€

2025

884

1.050

COELO - Atlas lokale lasten

Gemiddelde WOZ-waarde

x €1.000

2025

409

398

CBS - Waarde onroerende zaken

Speerpunten 0.61/0.62 – OZB (niet) woningen Activiteit

Verhoging van de onroerendezaakbelastingen.

Gevolgen voor de inwoners

Instandhouding voorzieningen met daar tegenover hogere woonlasten.

Middelen

2026

2027

2028

2029 € -139.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Bij voorgaande begrotingen is besloten met een regulier stijgende opbrengst van de OZB te rekenen. Deze jaarlijkse stijging bedraagt 2,5%. Deze is gebaseerd op 1,5% trend en 1% areaaluitbreiding. Aangezien de oude meerjarenbegroting eindigde in 2028, is voor 2029 deze gedragslijn door getrokken. Daarvoor is het noodzakelijk om de opbrengst voor 2029 met € 139.000 te verhogen. 0.7 – Algemene uitkering uit het Gemeentefonds Activiteit

Actualiseren uitkering Gemeentefonds.

Gevolgen voor de inwoners

Niet van toepassing.

Middelen

2026

2027

2028

2029

€ 563.930

€ 549.886

€ 45.731

€ 756.371

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 De belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente vormt de uitkering uit het gemeentefonds. De cijfers in de huidige meerjarenbegroting 2025-2028 waren gebaseerd op de meicirculaire 2024. In deze begroting 2026-2029 zijn de cijfers van de meicirculaire 2025 verwerkt.

Gemeente De Wolden

10 Algemene dekkingsmiddelen

Programmabegroting 2026-2029

In de tabel hieronder zijn de effecten vermeld van de meicirculaire 2025. We hebben in de kadernota 2026 al rekening gehouden met een extra uitkering uit het gemeentefonds. De meicirculaire 2025 is hoger dan waar in de kadernota 2026 mee rekening is gehouden. 2026

2027

2028

2029

Uitkomsten meicirculaire 2025

50.739.240

50.900.965

50.143.055

50.993.456

Totaal opgenomen in de Kadernota 2026 (vertrekpunt)

49.032.502

49.550.590

49.773.170

49.912.856

Uitstel van posten en taakmutaties

1.142.808

800.489

324.154

324.229

563.930

549.886

45.731

756.371

Wijziging begrotingsruimte 2026-2029

Beleidsdocumenten

• • • • • • • • • •

Financiële verordening De Wolden 2023 Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) Nota reserves en voorzieningen 2025-2029 Treasurystatuut Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2015 Gemeentewet en beleidskader financieel toezicht op gemeenten van de provincie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Gemeentelijke verordening onroerende-zaakbelastingen 2025 Gemeentelijke verordening forensenbelasting 2025 Gemeentelijke verordening toeristenbelasting 2025

Exploitatie Product

Realisatie Begroting Begroting Bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

050 Treasury

373

318

283

241

285

335

061 OZB woningen

230

152

157

062 OZB niet-woningen

064 Belastingen overig 070 Algemene uitkeringen en overige uitk. 340 Economische promotie

127

122

127

209

1.160

817

341

109

101

104

Lasten

935

970

1.900

1.516

1.083

1.134

050 Treasury

-1.133

-930

-992

-917

-901

-892

061 OZB woningen

-3.600

-3.612

-3.993

-4.086

-4.180

-4.278

062 OZB niet-woningen

-1.623

-1.560

-1.723

-1.764

-1.804

-1.846

064 Belastingen overig 070 Algemene uitkeringen en overige uitk. 340 Economische promotie

-46.521

-48.212

-51.058

-51.219

-50.462

-51.204

-519

-580

-749

-753

-757

Baten

-53.395

-54.894

-58.515

-58.740

-58.105

-58.978

050 Treasury

-760

-612

-709

-676

-616

-557

061 OZB woningen

-3.370

-3.460

-3.837

-3.929

-4.024

-4.121

062 OZB niet-woningen

-1.545

-1.493

-1.654

-1.694

-1.735

-1.777

064 Belastingen overig 070 Algemene uitkeringen en overige uitk. 340 Economische promotie

127

122

127

-46.503

-48.003

-49.898

-50.402

-50.121

-50.863

-409

-479

-645

-649

-653

Saldo

-52.461

-53.924

-56.615

-57.224

-57.021

-57.844

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

10 Algemene dekkingsmiddelen

2026

2027

2028

2029

Lasten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 070 Vrijval stelpost taakmutaties gemeentefonds

-93

-85

1.143

800

324

150

210

Aanvullende mutaties 070 Meicirculaire 2025 (aanvulling op voorschot Kadernota 2026) 050 Treasury Kostenverdeling (zie programma 12)

Kapitaallasten (zie programma 11)

-4

-16

-26

-29

1.065

782

380

439

050 Dividend opbrengsten verhogen

-15

050 Rentevoordeel kort geld

-50

061 OZB = 8% verhoging

-291

-139

062 OZB = 8% verhoging

-125

070 BTW compensatiefonds 100% inzetten

-319

070 Decembercirculaire 2024

-2.009

-1.991

-2.053

070 Voorlopig resultaat meicirculaire 2025

-1.214

-1.267

-804

-836

Totaal lasten Baten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029

061/062 OZB (jaarschijf 2029)

340 Forensenbelasting = + 20%

-34

340 Toeristenbelasting op € 1,75

-132

070 Meicirculaire 2025 (aanvulling op voorschot Kadernota 2026)

-1.707

-1.350

-370

-1.081

Totaal baten

-5.896

-5.574

-4.193

-5.075

Saldo

-4.831

-4.792

-3.813

-4.636

Aanvullende mutaties

Toelichting op de cijfers Lasten Mutaties vanuit de Kadernota 080 Vrijval stelpost taakmutaties gemeentefonds Taakmutaties in het gemeentefonds worden niet altijd volledig doorvertaald naar meeruitgaven op de genoemde taken. Dit deel staat als stelpost in de begroting. Deze stelpost laten we vervallen. We maken bewuste keuzes ten aanzien van de inzet van algemene middelen op basis van de kosten die we voor onze taken moeten en willen maken. Soms is dat meer dan de verdeelmaatstaven uit het gemeentefonds aangeven, soms minder. Die minderkosten vallen vrij, juist om die afweging te kunnen maken. Aanvullende mutaties 050 Treasury In de komende jaren wordt verwacht dat het saldo schatkistbankieren afneemt, waardoor de rentetegoeden afnemen. Verder is rekening gehouden met het afsluiten van een lening in 2028 in

Gemeente De Wolden

10 Algemene dekkingsmiddelen

Programmabegroting 2026-2029

verband met de investeringsplanning. Hierdoor nemen de rentelasten toe in 2028-2029. Voor een meer uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf financiering. 070 Meicirculaire 2025 (aanvulling op voorschot Kadernota 2026) In de meicirculaire zijn diverse taakmutaties opgenomen en is sprake van uitstel van posten. Deze zijn als last opgenomen in de begroting. Baten Mutaties vanuit de kadernota 2026-2029 050 Dividend verhogen Dividend ramen we op basis van historische resultaten. 050 Rentevoordeel kort geld De rentebaten zijn een opbrengst van ons treausurybeleid. Door overtollige liquiditeit weg te zetten, ontvangen we baten. 061/062 Onroerende zaakbelasting verhogen met circa 8% We stellen voor om de opbrengst van de OZB structureel met € 416.000 te verhogen boven de indexatie. Dat correspondeert met een extra stijging van ca. 8%. Voor het gemiddelde huishouden gaat dit om een verhoging van ca. € 40 per jaar. Met deze verhoging volgen we de gemiddelde stijging bij vergelijkbare gemeenten in de afgelopen jaren. Omdat deze gemeenten naar verwachting in 2026 vrijwel alle de belastingen weer zullen verhogen, blijven we in vergelijking een gemeente met een relatief lage lokale lastendruk.

We stellen voor deze beleidslijn in de komende jaren door te zetten, door de gemiddelde ontwikkeling van de OZB bij vergelijkbare gemeenten te volgen, met een vertraging van een of twee jaar. En dus, bij elke kadernota zowel de gemiddelde ontwikkeling te benoemen als de noodzaak om deze al of niet te volgen, te beoordelen. 340 Forensen- en toeristenbelasting Een tweede belasting waar wij achterblijven bij het landelijk gemiddelde is de toeristenbelasting. We willen ook hier aansluiting zoeken bij een benchmark. We hebben 10 vergelijkbare gemeenten in beeld gebracht: plattelandsgemeenten in onze (ruime) omgeving die voor toeristen aantrekkelijk zijn. Het gemiddelde tarief van deze gemeenten in 2025 was € 2,05 per nacht. Van deze gemeenten zijn de Drentse gemeenten relatief ‘goedkoop’. Om meer in de pas te lopen met onze Drentse buurgemeenten, stellen we voor ons tarief voor 2026 op te trekken naar € 1,75 per overnachting. De meeropbrengst die we hiermee realiseren bedraagt circa € 132.000. We stellen voor de forensenbelasting met 20% te verhogen. Dat geeft een geschatte meeropbrengst van ongeveer € 34.000. 070 Ruimte btw-compensatiefonds Het btw-compensatiefonds regelt de teruggaven van door de gemeente betaalde btw. Dit fonds kent een complexe rekensystematiek, waarbij voor verschillende soorten uitgaven verschillende percentages gelden voor de compensatie.

Deze calculatie hebben we altijd conservatief opgesteld, maar de praktijk leert dat we meer gecompenseerd krijgen. Op basis van een deskundigenrapport hebben we ons calculatiemodel aangepast. Hierdoor komt de raming dichter bij de werkelijkheid. 070 Decembercirculaire In de raadsbrief van 28 januari 2025 zijn de uitkomsten van de decembercirculaire gedeeld. De uitkomsten zijn opgenomen in de kadernota 2026-2029. Aanvullende mutaties 070 Meicirculaire 2025 (aanvulling op voorschot Kadernota 2026) In de Kadernota 2026 is een voorschot op de voorjaarsnota 2025 opgenomen. Deze was voorzichtigheidshalve op 80% meegenomen. De meicirculaire 2025 pakt gunstiger uit. Het verschil wordt nu opgevoerd. Jaarschijf 2029 is nieuw en leidt daardoor tot een grotere mutatie.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

10 Algemene dekkingsmiddelen

Investeringen In deze begroting zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.

Gemeente De Wolden

11 Onvoorziene uitgaven

Programmabegroting 2026-2029

11 Onvoorziene uitgaven Product

Realisatie Begroting Bedragen x € 1.000

2024

2025

Begroting

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

080 Overige baten en lasten

-4

-297

-612

-756

-1.132

Lasten

-4

-297

-612

-756

-1.132

080 Overige baten en lasten

Baten

080 Overige baten en lasten

-4

-297

-612

-756

-1.132

Saldo

-4

-297

-612

-756

-1.132

Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

2026

2027

2028

2029

Lasten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 080 Investeringsplan

-445

-370

-328

080 Vrijval kapitaallasten Blijdenstein i.v.m. later starten

-75

-15

080 Stelpost verlengen afschrijvingstermijnen

-250

080 Vervallen stelpost investeringsruimte

-218

-435

-643

-851

080 Stelpost leges omgevingsvergunning

-250

080 Stelpost sociaal domein

-150

-300

080 Stelpost begraafrechten

-50

080 Kapitaallasten

447

343

307

139

080 Vervallen stelpost begraafrechten

080 Vervallen stelpost leges omgevingsvergunning

150

080 Hogere opbrengsten omgevingsvergunning (programma 3)

100

-541

-1.077

-1.429

-1.805

Overige mutaties

Totaal lasten

Toelichting op de cijfers Lasten Mutaties vanuit de Kadernota 080 Actualisatie en temporisering MJIP Er heeft een actualisatie van de kredieten plaatsgevonden. Hierbij is een deel van de kredieten getemporiseerd. Bij de verwerking van de geactualiseerde activastaat zijn de kapitaallasten op de verschillende taakvelden verwerkt. Deze mutatie is opgenomen onder de aanvullende mutaties. 080 Vrijval kapitaallasten Blijdenstein In de kadernota is rekening gehouden met een vrijval kapitaallasten voor Blijdenstein. 080 Stelpost verlengen afschrijvingstermijnen In de notitie investeringen is nog geen rekening gehouden met het mogelijke effect van het voorstel tot verlenging van afschrijvingstermijnen. Dit voorstel is in voorbereiding, waarin we veel nadrukkelijker aansluiten bij de economische levensduur. Daartoe gaan we ook nader onderscheid maken tussen verschillende categorieën kapitaalgoederen. De uitwerking zal landen in een geactualiseerde Financiële Verordening.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

11 Onvoorziene uitgaven

In de kadernota is een voorzichtige aanname van het financiële effect die deze aanpassing zal hebben gedaan. We gaan ervan uit dat deze tenminste € 250.000 zal opleveren. Een volledige hercalculatie van de rente en afschrijving van alle activa zullen we zo spoedig mogelijk oppakken. 080 Vrijval stelpost kapitaallasten nieuwe investeringen We nemen geen stelposten meer op in de exploitatiebegroting ter afdekking van kapitaallasten. De stelpost kapitaallasten nieuwe investeringen komt te vervallen. Alle investeringen staan in het MJIP. 080 Stelpost leges omgevingsvergunning / begraafrechten In de kadernota was rekening gehouden met een extra opbrengst van € 250.000 voor leges omgevingsvergunningen. Bij de uitwerking van de tarieven die worden geagendeerd voor de raadsvergadering van december 2025 zou hier een voorstel voor gedaan worden. Evenals de uitwerking van € 50.000 aan extra inkomsten of minder lasten in het kader van begraven. 080 Stelpost sociaal domein Er is opdracht gegeven om te komen tot een nadere analyse op het sociaal domein. Hieraan is een taakstelling gekoppeld van € 300.000 om te komen tot besparingen. De helft moet gerealiseerd worden in 2027 en de andere helft in 2028. Aanvullende mutaties 080 Kapitaallasten Zie voor een nadere toelichting '080 actualisatie en temporisering MJIP' onder de categorie mutaties vanuit de kadernota.

In de onderstaande tabel is per programma het effect opgenomen naar aanleiding van de actualisatie van de activastaat. Bij de actualisatie is vooral als gevolg van temporisering van kredieten sprake van een vrijval van kapitaallasten. Hiervoor was bij de kadernota een stelpost opgenomen. Deze stelpost is bij de actualisatie van de activastaat verwerkt op de betreffende programma's zoals hieronder opgenomen. Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

2026

2027

2028

2029

Lasten 04 Samen vooruit

05 Solide basis voor De Wolden

06 Sportief met elkaar

-272

-159

-38

-70

08 Samen verder

-107

-75

-93

-40

09 Cultuur

-70

-107

-153

10 Algemene dekkingsmiddelen

-4

-16

-26

-29

12 Overhead 11 Onvoorziene uitgaven Verschil actualisatie activastaat en opgenomen stelpost kadernota

447

343

307

139

De investeringsplanning voor de verduurzaming van gemeentelijke accommodaties zal met name in 2026 uitvoering krijgen. Dit is later dan oorspronkelijk begroot. Omdat met de afschrijving wordt gestart in het jaar na gereedmelding zullen de eerste kapitaallasten in 2027 worden verantwoord. Dit betekent dat in 2026 de kapitaallasten lager zijn. 080 Vervallen stelpost begraafrechten Het begraafbeleid wordt geactualiseerd. Het is niet de verwachting dat alle wijzigingen direct in 2026 geïmplementeerd en geëffectueerd zijn. Daarom is de stelpost voor 2026 vervallen. 080 Vervallen stelpost leges omgevingsvergunningen In 2026 is de opbrengst leges omgevingsvergunning geïndexeerd en is rekening gehouden met een extra opbrengst als gevolg van de gerichte inzet op versnelling in de uitvoering van woningbouwprojecten. In totaal kan naar verwachting € 150.000 van de beoogde verhoging nog niet worden gerealiseerd, omdat geconstateerd is dat de effecten van de invoering van de Omgevingswet en Gemeente De Wolden

11 Onvoorziene uitgaven

Programmabegroting 2026-2029

Wet kwaliteitsborging voor bouwen nog onvoldoende duidelijk zijn gezien de korte periode. Hierdoor kan nog geen definitief kader worden vastgesteld dat kan worden betrokken bij het vaststellen van de tarieven voor 2026. Voor latere jaren is de taakstelling blijven staan. Voor het beoordelen van de haalbaarheid is een betrouwbaar afwegingskader nodig. Om daartoe te komen hebben we meer tijd en informatie nodig. We verwachten medio 2026 meer informatie beschikbaar te hebben om een betrouwbaar afwegingskader op te kunnen stellen.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

12 Overhead

12 Overhead Product

Realisatie Begroting 2025

2027

2028

2029

10.474

11.259

12.112

12.297

12.633

11.849

Lasten

10.474

11.259

12.112

12.297

12.633

11.849

040 Overhead

-20

Baten

-20

040 Overhead

10.492

11.240

12.112

12.297

12.633

11.849

Saldo

10.492

11.240

12.112

12.297

12.633

11.849

2027

2028

2029

Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

2026

Meerjarenbegroting

040 Overhead

Bedragen x € 1.000

2024

Begroting

2026

Lasten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 040 Bijdrage SWO

1.100

Aanvullende mutaties 040 Brand- en stormverzekering

040 Correctie bijdrage SWO

-68

-143

-127

-900

040 Ondersteuning kind en gezin

040 Adviseur samenwerkingsverband

040 Uitvoeringskosten WOO

040 Kapitaallasten (zie programma 11)

040 Kostenverdeling

-565

-527

-510

-520

Totaal lasten

514

552

585

-198

040 kantine Gemeentehuis Zuidwolde

Totaal baten

534

572

605

-178

Baten: Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 Aanvullende mutaties

Saldo

Toelichting op de cijfers Lasten Mutaties vanuit de Kadernota Bijdrage SWO De Wolden Hoogeveen In de kadernota is een verhoging van de bijdrage aan de SWO opgenomen van afgerond € 1,1 miljoen per jaar. De belangrijkste reden voor de kostenstijging is de verwerking van de loonstijgingen vanuit de nieuwe cao. Gerekend wordt met een stijging van 3.8%.

Gemeente De Wolden

12 Overhead

Programmabegroting 2026-2029

Aanvullende mutaties 040 Brand- en stormverzekeringen Op basis van de feitelijke kosten voor brand- en stormverzekeringen verwachten we dat in 2026 de kosten € 47.000 hoger zijn dan in de huidige begroting zijn opgenomen. Bij deze begroting brengen we het budget in lijn met de realisatiecijfers. De kosten zijn verdeeld over verschillende programma's en taakvelden. In de tabel hieronder is aangegeven op welke wijze de lasten zijn opgenomen in de begroting. Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

2026

2027

2028

2029

Lasten: 04 Samen vooruit

06 Sportief met elkaar

07 Sociaal

09 Cultuur

12 Overhead

Totaal lasten

040 Correctie bijdrage SWO De bijdrage aan de SWO is lager dan waar we rekening mee hielden bij het opstellen van de kadernota. Deze is grotendeels te verklaren door extra opbrengsten die we genereren op personeel. In 2029 komt de taakstelling toekomstvaste informatievoorziening van de SWO € 764.000 erbij. 040 ondersteuning kind en gezin / adviseur samenwerkingsverband / uitvoeringskosten WOO Dit zijn nagekomen mutaties die nog opgenomen moeten worden als bijdrage aan de SWO. 040 Kostenverdeling De kostenverdeling is geactualiseerd. In de tabel hieronder is opgenomen hoe de verhoging van de SWO-bijdrage is toegerekend aan de verschillende programma's. Op programmaniveau is de verdeling naar betreffende taakvelden gepresenteerd. Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel

2026

2027

2028

2029

Lasten: 01 De Wolden een Veilig Thuis

02 Krachtig De Wolden

03 Wonen en Duurzaam

121

110

107

108

04 Samen vooruit

05 Solide basis voor De Wolden

06 Sportief met elkaar

07 Sociaal

162

151

145

147

08 Samen verder

09 Cultuur

10 Algemene dekkingsmiddelen 12 Overhead

-565

-527

-210

-520

Afrondingen

Totaal

Baten Mutaties vanuit de Kadernota Geen mutaties.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

12 Overhead

Aanvullende mutaties 040 Kantine Gemeentehuis Zuidwolde De kantine van het gemeentehuis wordt niet langer verhuurd, aangezien het huurcontract per eind 2022 is beëindigd. Dit leidt tot het wegvallen van huuropbrengsten ter waarde van € 19.506.

Gemeente De Wolden

13 Vennootschapsbelasting

Programmabegroting 2026-2029

13 Vennootschapsbelasting Product Bedragen x € 1.000 090 Vennootschapsbelasting (VpB)

Realisatie

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

Saldo

Meerjarenbegroting

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

14 Reserves

14 Reserves Wat speelt er in De Wolden? In onderstaande tabellen geven wij een overzicht van de mutaties in de reserves en lichten we de verschillende onderdelen in het kort toe. Tot de reguliere mutaties worden onder andere gerekend de verrekeningen met de verschillende dekkingsreserves voor de kapitaallasten van in het verleden gedane investeringen. Voorbeelden zijn de bouw van een aantal brede scholen, infrastructurele werken en kunstgrasvelden. Andere mutaties betreffen verschillende onttrekkingen aan bijvoorbeeld de algemene reserve voor diverse incidentele zaken. Voor nadere bijzonderheden en achtergronden verwijzen wij hier ook naar de 'Nota reserves & voorzieningen 2026-2029'. Product

Realisatie Begroting Bedragen x € 1.000

2024

2025

Begroting 2026

Meerjarenbegroting 2027

011 Mutaties reserves

2.704

850

140

Lasten

2.704

850

140

011 Mutaties reserves

-5.346

-5.528

Baten

-5.346

011 Mutaties reserves Saldo

2028

2029

-1.487

-1.401

-1.339

-547

-5.528

-1.487

-1.401

-1.339

-547

-2.642

-4.678

-1.347

-1.401

-1.339

-547

-2.642

-4.678

-1.347

-1.401

-1.339

-547

2026

2027

2028

2029

Omschrijving Bedragen x € 1.000 "+" = nadeel, "-" = voordeel Lasten Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 Aanvullende mutaties 011 Onttrekking uit de algemene reserve voor vitale vakantieparken

-140

011 Storting in de reserve vitale vakantieparken

140

011 Onttrekking reserve vitale vakantieparken voor exploitatiekosten (zie programma 3)

-90

-50

792

-90

-50

792

Mutaties vanuit kadernota 2026-2029

Aanvullende mutaties

Totaal baten

-90

-50

792

011 Toekomstgerichte informatievoorziening Totaal lasten Baten

Saldo

Gemeente De Wolden

14 Reserves

Programmabegroting 2026-2029

Toelichting op de cijfers Lasten Aanvullende mutaties 011 Reserve vitale vakantieparken Voor de komende jaren verwachten we voor de SWO een extra budget benodigd te zijn voor inhuur van capaciteit van medewerkers voor Vitale vakantieparken. Voor De Wolden storten we een extra bijdrage van € 140.000 in de bestemmingsreserve. De dekking van dit bedrag halen we uit de algemene reserve. Voor de uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken is incidenteel geld nodig in de periode tot en met 2027. Op 30 mei 2024 en op 26 juni 2025 heeft de raad voor het programma belangrijke besluiten genomen door in te stemmen met kader kostenverhaal en verevening. De gemeenteraad heeft in november 2023 bepaald dat de incidentele bijdragen voor 2024 t/m 2027 integraal worden afgewogen in de begroting, na kennisneming van de uitvoeringsagenda van het daaropvolgend jaar. De kosten in 2026 en 2027 worden gedekt uit een bijdrage uit de reserve vitale vakantieparken. 011 Toekomstgerichte informatievoorziening In de begroting 2029 was rekening gehouden met een onttrekking uit de reserve toekomstgerichte informatievoorziening. De reserve is echter eind 2028 volledig ingezet en daarom vindt in 2029 geen onttrekking meer plaats. Dit bedrag is daarom gecorrigeerd in 2029.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

Paragrafen

Paragrafen Inleiding Op grond van het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) moeten gemeenten en provincies een aantal verplichte paragrafen opnemen in hun begroting en bij het jaarverslag. In deze paragrafen zijn een aantal onderwerpen gebundeld. Het doel van de paragrafen is het bestuur meer inzicht te verschaffen in de beleidsmatige aspecten van deelgebieden. We moeten deze paragrafen opnemen, tenzij het niet aan de orde is (artikel 9 BBV): • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheer • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Wet open Overheid

Gemeente De Wolden

Lokale heffingen

Programmabegroting 2026-2029

Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De onroerende-zaakbelastingen (OZB), toeristen- en forensenbelasting zijn lokale heffingen die we als algemeen dekkingsmiddel aanmerken. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen, maar wel in deze paragraaf betrokken zijn. Hierbij valt te denken aan de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, maar ook de gemeentelijke leges waar tegenover een direct aanwijsbare tegenprestatie staat. Privaatrechtelijke bedragen zoals prijzen van zwembaden en sportaccommodaties e.d. komen niet in deze paragraaf aan de orde. In het begrotingsjaar 2026 bestaat afgerond 17,9% van de inkomsten van de gemeente De Wolden uit lokale heffingen (belastingen en rechten). In 2025 was dit 17,3%. Deze lokale heffingen brengen burgers, bedrijven en recreanten op. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Ook lichten we toe welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar voert ten aanzien van de lokale heffingen en welke landelijke ontwikkelingen (rijksbeleid) daarbij van invloed zijn.

Ten aanzien van de ontwikkeling van de heffingen en tarieven van de gemeentelijke rechten en belastingen hanteren we de volgende uitgangspunten: Wij beperken de belastingdruk op onze inwoners zoveel mogelijk: • Trendmatige verhogingen van de heffingspercentages onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn geen automatisme. Dat doen we bijvoorbeeld niet als we al een ruim sluitende begroting hebben. Eventuele verhogingen kunnen we ook zien in relatie tot de ambities van onze gemeente en de bijbehorende maatschappelijke investeringen. • De leges en de graf- en begraafrechten passen we jaarlijks aan met de inflatiecorrectie. Wij werken transparant: • Wij motiveren tarieven en verhogingen daarvan. • De gevolgen van tariefverhogingen voor de woonlasten van inwoners brengen wij jaarlijks in beeld. Wij werken kostendekkend. • Wij streven ernaar rechten zoveel mogelijk kostendekkend te houden. Ontwikkelingen Hertaxatie Wet waardering onroerende zaken In 2026 taxeert de Samenwerkingsorganisatie alle objecten in de gemeente naar het prijspeil op 1 januari 2026. De vastgestelde waarden zijn dan met ingang van 2027 van kracht voor de belastingheffing van de Belastingdienst, het waterschap en de gemeente. Macronorm OZB vervangen door benchmark De macronorm OZB is met ingang van 2020 vervangen door de 'Benchmark gemeentelijke belastingen'.

Deze benchmark geeft gemeenten meer informatie over de ontwikkeling van de lokale lasten in zowel eigen als andere gemeenten. Daarmee kunnen gemeenten nog bewuster keuzes maken over de lastenontwikkeling. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting. Aan de hand van de gegevens uit de benchmark kan jaarlijks, tijdens het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen, het gesprek gevoerd worden over de ontwikkeling van de lokale lasten. In deze paragraaf is informatie uit de landelijke benchmark (Coelo) en regionale informatie betrokken.

Gemeente De Wolden

Programmabegroting 2026-2029

Lokale heffingen

OZB als percentage van de waarde De onroerende-zaakbelastingen berekenen we naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Overzicht van de belastingen en lokale heffingen Onderstaande tabel geeft weer welke opbrengsten uit belastingen en lokale heffingen zijn geraamd als dekkingsmiddelen in de primitieve begroting. In de tabel hieronder zijn de geraamde opbrengsten van belastingen en lokale heffingen voor 2026 vergeleken met de geraamde opbrengsten voor 2025. Voor een toelichting op de hierna vermelde bedragen verwijzen wij u naar de toelichting per belasting- of heffingssoort.

Mutatie opbrengst 2026

Aandeel in % van totaal opbrengst 2026

5.163

10,6%

43,3%

2.920

2.574

13,4%

22,2%

19-12-2024

2.357

2.729

-13,6%

17,9%

Bouwleges

19-12-2024

732

632

15,8%

5,6%

Leges landschapsonderhoud

19-12-2024

0,0%

Leges milieubeheer

19-12-2024

0,0%

Toeristenbelasting

19-12-2024

542

405

33,8%

4,1%

Secretarieleges (excl. rijksleges)

19-12-2024

320

246

30,1%

2,4%

Graf- en begraafrechten

19-12-2024

300

299

0,3%

2,3%

Leges Dienstenrichtlijn/ Vergunningen

19-12-2024

0,0%

0,1%

Forensenbelasting

19-12-2024

207

173

19,7%

1,6%

Leges bestemmingsplannen

19-12-2024

0,0%

0,3%

Leges kabels en leidingen

19-12-2024

0,0%

0,3%

13.173

12.308

7,0%

100%

Geldende verordening *

2026

2025

Onroerende-zaakbelastingen

19-12-2024

5.708

Afvalstoffenheffing

19-12-2024

Rioolheffing

Belastingen en heffingen Bedragen x € 1.000

* De van toepassing zijnde verordeningen op het moment van opmaak van deze paragraaf zijn opgenomen. In december 2025 worden de nieuw vast te stellen verordeningen 2026 aangeboden. De percentages OZB zijn inclusief autonome stijging van de heffing, dus niet alleen de aanpassing van de tarieven. Het merendeel van de lokale inkomsten in 2026 bestaat uit de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De beleidsuitgangspunten (besluitvorming), op basis waarvan wordt voorgesteld de tarieven voor 2026 aan te passen, lichten we hierna per heffing afzonderlijk toe. Ontwikkeling van de lokale lasten ONROERENDE-ZAAKBELASTINGEN De onroerende-zaakbelasting (OZB) genereert de hoogste lokale belastingopbrengst. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting (woningen en niet-woningen) en een gebruikersbelasting (nietwoningen). De gebruikersbelasting heffen we niet van woningen en de woondelen van bedrijfsobjecten. De gemeente bepaalt het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen op basis van de waarde van de onroerende zaak. De uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) is een taak van de gemeente die de Samenwerkingsorganisatie uitvoert.

Gemeente De Wolden

Lokale heffingen

Programmabegroting 2026-2029

De nieuwe waardepeildatum is 1 januari 2025 en is van kracht gedurende 2026. De waarden gebruiken overheden als grondslag voor de volgende belastingen: Gemeente : Waterschap : Belastingdienst :

Onroerende-zaakbelastingen Omslag gebouwd Eigen woningforfait voor de inkomstenbelasting en de erf- en schenkbelasting

De huurprijzen zijn deels gebaseerd op de WOZ-waarde van de woning. In de gemeente De Wolden is ervoor gekozen om de gevolgen van de hertaxatie budgettair neutraal te laten verlopen. Heffingspercentage onroerende-zaakbelasting (OZB) De Wolden 2025

De Wolden 2026

Stijging t.o.v. 2025*

Gemiddelde in Drenthe 2025

0,0838% 0,1955%

0,0918% 0,2143%

9,6% 9,6%

0,11318% 0,26018%

Gebruikers - Niet woningen

0,1576%

0,1727%

9,6%

0,20008%

Totaal niet woningen

0,3531%

0,3584%

9,6%

0,46026%

Grondslag Zakelijk gerechtigden - Woningen - Niet woningen

*In verband met de nog in uitvoering zijnde hertaxatie op het moment van schrijven van deze paragraaf zijn de in de tabel opgenomen percentages 2026 niet definitief. Daarom zijn de percentages 2025 alleen verhoogd met een trendmatige aanpassing (1,5%) en de extra verhoging van 8% in het kader van de bezuinigingsmaatregelen. We berekenen de juiste percentages 2026 aan de hand van de vastgestelde waardeontwikkeling in de hertaxatie. Uitgangspunt is dat de waardeontwikkeling voor de OZB budgettair neutraal verloopt. Bij de vaststelling van de verordening OZB op 18 december 2025 leggen we de definitieve heffingspercentages ter vaststelling voor. Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De Financiële Verhoudingswet regelt onder meer de verdeling hiervan over de gemeenten. Het Rijk verdeelt de Algemene Uitkering met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten met veel hoog gewaardeerd onroerend goed ontvangen een lagere uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt 80% meegerekend en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop past men het zogenaamde rekentarief/percentage toe.

Dit is globaal afgeleid van het gemiddelde tarief/percentage in Nederland. Het resulterende bedrag kort men op de algemene uitkering van de betreffende gemeente. Het OZB-tarief/percentage dat de gemeente zelf hanteert, heeft geen enkel effect op deze aftrekpost. Bij hogere uitkomsten van de WOZ-waarden vindt een hogere korting op de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds plaats. Het Ministerie van BZK heeft de rekentarieven/percentages gebaseerd op het landelijk gemiddelde. De gemeente De Wolden behoort landelijk tot de gemeenten met hoge WOZ-waarden. Dit kan inhouden dat de gemeente De Wolden hierdoor een nadeelgemeente is. Bij vaststelling van de OZB-tarieven/percentages is het daarom van belang stil te staan bij een eventueel nadelig effect ten gevolge van een (neerwaartse) bijstelling Algemene Uitkering Gemeentefonds. AFVALSTOFFENHEFFING Uitgangspunt is dat de kosten voor de inzameling en verwerking van afvalstoffen voor 100% worden gedekt uit de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Op basis van de begrote lasten en baten 2026 is berekend dat de heffingen moeten stijgen om kostendekkend te zijn.

De belangrijkste oorzaken daarvoor zijn met name de hogere bijdrage aan de nieuwe uitvoeringsorganisatie voor de inzameling die onder andere het gevolg is van kostenstijgingen (zoals lonen, brandstof en inzamelmiddelen) en de financiële impact van de nieuwe afspraken tussen VNG, NVRD en Verpact over de PMD-inzameling. Daartegenover wordt echter door voornoemde afspraken ook een hogere opbrengst van ingezameld PMD-materiaal verwacht en is waarschijnlijk sprake van een enigszins hogere opbrengst van overige ingezamelde grondstoffen. Op basis van de begrote lasten en baten 2026 is berekend dat de heffingen met 13,44% verhoogd moeten worden om kostendekkend te zijn.

100

Gemeente De Wolden

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16009431/1