Programmabegroting 2023-2026.pdf
Tekst van het document
Welk grondbeleid de gemeente wil voeren, is mede Gemeente De Wolden
65
05 Solide basis voor De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
afhankelijk van de voorgenomen bouwproductie van woningen en bedrijventerreinen in de structuurvisie en het woonplan. Kernvragen hierbij zijn: • Komt de ontwikkeling ook tot stand zonder ingrijpen van de gemeente? • Voldoet het woningaanbod (nieuwbouw) van corporaties en particulieren (ontwikkelaars) aan het volkshuisvestingsbeleid? • Is de gemeente bereid de risico’s van een eventuele actieve opstelling te dragen?
Trends en ontwikkelingen Afval Het doel van 100 kg restafval per inwoner per jaar De evaluatie van het eerste jaar Diftar (2021) toont aan dat de nieuwe inzamel-/afrekensystematiek en bijbehorende maatregelen effect hebben, maar laat tevens zien dat aanvullend beleid nodig is om het doel van 100 kilogram te realiseren. Het college houdt de vinger aan de pols en zal de raad over de ontwikkelingen informeren. Gescheiden inzameling van verpakkingen (PMD) Vanaf 1 april 2020 is gemeente De Wolden alleen nog verantwoordelijk voor inzameling en kwaliteit van ingezameld PMD en niet meer voor het sorteren en vermarkten ervan. Daarmee is de gemeente terug bij haar (wettelijke) basistaak, het inzamelen van huishoudelijk afval. Aanvankelijk leek deze stroom daardoor financieel beter te begroten. Door (landelijk) toenemende vervuiling wordt het ingezamelde PMD sinds medio 2021 echter stringenter gekeurd bij de voorsortering, hetgeen enerzijds heeft geleid tot een grotere hoeveelheid afkeur en hogere afkeurkosten en anderzijds tot een lagere opbrengst van het geaccepteerde PMD. In overleg met RKN (Regie Kunststoffen Nederland) is een optimalisatietraject in voorbereiding dat in 2023 moet leiden tot minder afkeur en betere financiële resultaten.
Vervanging containerpark In 2010 zijn bij de zes supermarkten in de gemeente mini-milieustraatjes aangelegd met elk drie ondergrondse verzamelcontainers (tweemaal glas en eenmaal textiel). De containers worden elk jaar gecontroleerd op veiligheid. Tevens vindt er dan preventief onderhoud plaats. Tijdens inspectie is slijtage geconstateerd bij enkele glascontainers. Deze containers worden dan ook in een tijdsbestek van drie jaren (2022-2024) vervangen. De textielcontainers zijn nog in goede conditie. Dit komt doordat deze containers veel minder zwaar belast worden dan de glascontainers. In 2010 zijn ook de minicontainers voor GFT uitgezet. Deze minicontainer uit de basisset (GFT, PMD, OPK, RST) wordt het zwaarst belast. Dit komt door de, tot vorig jaar hoge, ledigingsfrequentie (26 x per jaar) en door het soortelijk gewicht van deze afvalstroom (zware containers). De laatste jaren zien we een sterke stijging van het aantal meldingen van defecte GFT-containers. In 2023 worden de GFT-containers in één keer vervangen. De gemeente schrijft de investering af in tien jaar. Vergoeding zwerfafval Eind 2022 loopt de Raamovereenkomst Verpakkingen af. Daarmee komt de zwerfafvalvergoeding, die de gemeente via Nedvang ontvangt voor activiteiten om zwerfafval tegen te gaan, in de huidige vorm te vervallen.
Vanaf 2023 is de producentenverantwoordelijkheid voor Single Use Plastic producten geregeld in de SUP-richtlijn. Vanuit deze richtlijn worden de kosten van gebiedsbeheerders voor zwerfafval vergoed aan onder andere de gemeenten. De SUP-zwerfafvalkostenbijdrage wordt uiterlijk in juni 2024 vastgesteld door de minister van I&W. Betaling vindt derhalve achteraf plaats zodat gebiedsbeheerders moeten voorfinancieren. Financiële zelfredzaamheid Energietoeslag Om onze inwoners tegemoet te komen in de stijgende energielasten verstrekken we de energietoeslag. We worden door het Rijk gecompenseerd in de kosten hiervan en we willen deze gelden ten volle benutten voor de doelgroep waar deze voor bedoeld is. We gaan onderzoeken hoe we onze inwoners hulp kunnen bieden bij de stijgende energielasten en proberen zoveel mogelijk problemen te voorkomen.
66
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
05 Solide basis voor De Wolden
Schuldhulpverlening Inrichten laagdrempelige en gecentreerde toegang Als inwoners last hebben van financiële problematiek of schulden dan dienen zij snel geholpen te worden. We streven daarom naar een laagdrempelige en gecentreerde toegang waar inwoners gemakkelijk terecht kunnen. Bij die toegang wordt, voor zover van toepassing, ook meteen een inschatting gemaakt van andere problematiek die mogelijkerwijs speelt bij de inwoner. We richten centrale toegang in bij het Informatiepunt Geldzaken om financiële problematiek te tackelen en om het voor de inwoner zo gemakkelijk mogelijk te maken om op de juiste plek terecht te komen met de hulpvraag. Inrichten vroegsignalering We hebben vroegsignalering ingericht als een vast onderdeel van onze dienstverlening. Door afspraken te maken met maatschappelijke organisaties, zoals woningbouwcorporaties, zorgverzekeraars, water- en energieleveranciers signaleren we financiële problemen sneller, zodat we tijdig hulp kunnen bieden. We zetten in op uitbreiding van het aantal signaalpartners met partijen die niet wettelijk verplicht zijn om betalingsachterstanden door te geven. Door middel van vroegsignalering voorkomen we het ontstaan van problematische schulden. Hierin bieden we actief aan om bestaande problemen vroegtijdig op te lossen en ernstige schuldsituaties met bijbehorende maatschappelijke kosten te voorkomen.
Gerichte preventie Preventie van schulden maakt een belangrijk onderdeel uit van zowel de landelijke als ook de lokale aanpak van schuldhulpverlening. Bij preventie werkt de gemeente samen binnen het netwerk van armoedebestrijding in de gemeente om problematische schulden te voorkomen. Hierbij wordt actief gebruik gemaakt van o.a. Geldfit en de VoorzieningenWijzer. Deze instrumenten helpen inwoners meer grip te krijgen op hun financiën. Versterken van de samenwerking Inwoners kunnen bij ketenpartners terecht voor ondersteuning en informatie. Door de integrale aanpak en de intensieve samenwerking met en tussen de ketenpartners werken we aan duurzame en structurele oplossingen, waarbij het uitgangspunt geldt: “Eén gezin, één plan”. De gemeente koestert deze samenwerking en wil deze de aankomende jaren verbeteren. Om de samenwerking meer structuur de bieden organiseert de gemeente een periodiek coördinatorenoverleg. Onderzoeken mogelijkheden bewindvoering (beschermingsbewind) Het aantal inwoners dat beschermingsbewind nodig heeft neemt in het hele land toe. In beginsel betalen de inwoners de kosten van beschermingsbewind zelf, maar inwoners met onvoldoende middelen kunnen een beroep doen op de bijzondere bijstand. De kosten van beschermingsbewind vormen een aanzienlijk deel van het budget voor de bijzondere bijstand.
We onderzoeken hoe de instroom in en de uitstroom uit beschermingsbewind (en daarmee de kosten van beschermingsbewind voor de bijzondere bijstand) meer beheersbaar kunnen krijgen. Nazorg We willen terugkeer (recidive) binnen de schuldhulpverlening voorkomen. Na het afronden van een schulddienstverleningstraject laten we de inwoner niet zomaar los. Van geval tot geval wordt gekeken wat er nodig is om op eigen kracht verder te kunnen. We werken met nazorg die al gedurende het schuldhulpverleningstraject zelf vorm krijgt. Als het nodig is wordt extra ondersteuning geboden om te voorkomen dat iemand terugvalt. Denk hierbij aan vrijwillig budgetbeheer of begeleiding door een gespecialiseerde vrijwilliger. Grondbeleid Trends en ontwikkelingen op het gebied van grondbeleid hangen direct samen met de ontwikkelingen op de woningmarkt. Deze ontwikkelingen worden uitvoerig behandeld bij het programma Wonen en Duurzaam.
Gemeente De Wolden
67
05 Solide basis voor De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
Beleidsdoelen Afval • De mogelijkheden van afval als grondstof zo goed mogelijk benutten. • Bijdragen aan de totstandkoming van een circulaire economie. • Maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar inzamelen. • Tenminste 80% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. • Toepassen van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt dan wel een nuttige toepassing krijgt. Financiële zelfredzaamheid • Onderzoeken of er ruimte is voor aanvullende maatregelen om inwoners met lage inkomens tegemoet te komen voor de stijgende energieprijzen en aanhoudende inflatie. • Inwoners met een laag inkomen helpen met energiebesparende maatregelen. Grondbeleid • Vaststelling Nota Grondbeleid 2023-2026 ter ondersteuning aan het nog vast te stellen Woonplan.
Informatie verbonden partijen N.v.t.
Beleidsindicatoren 'Solide basis' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Niet-gescheiden ingezameld afval in kg per inwoner
2020
144
172
Speerpunten 7.3 - Afval Activiteit
Afbouwregeling oud papier en karton.
Gevolgen voor de inwoners
Toekomstbestendig inzameling van oud papier en karton.
Middelen
2023 € 89.074 -
2024 € 66.806 -
2025 € 44.537 -
2026 I/S € 22.269 Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op 30 juni 2022 heeft de raad besloten om met ingang van 1 januari 2023 de inzameling van oud papier en karton (OPK) uit te laten voeren door de reguliere inzameldienst en niet meer met behulp van vrijwilligersorganisaties. De opbrengst van het OPK wordt daarmee niet meer (gedeeltelijk) uitgekeerd aan de vrijwilligersorganisaties. Voor de vrijwilligersorganisaties betekent dit een inkomstenverlies. Om hieraan tegemoet te komen is een afbouwregeling vastgesteld waarbij over een periode van 4 jaren (2023-2026) de genoemde bedragen worden uitgekeerd aan de vrijwilligersorganisatie. De kosten vallen buiten de afvalstoffenheffing en worden bekostigd uit de algemene middelen.
68
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
05 Solide basis voor De Wolden
Beleidsdocumenten Afval
•
Grondstoffenplan gemeente De Wolden 2020-2025.
Financiële zelfredzaamheid
• • • • • • • • • • •
Kadernota Sociaal Domein. Afstemmingsverordening. Individuele inkomens en studietoeslag De Wolden. Wijzigingsverordening Individuele Inkomens- en Studietoeslag 2022. Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive De Wolden. Beleidsregels terug- en invordering De Wolden 2018. Beleidsregels bijzondere bijstand en minimabeleid 2022. Beleidsregels Sociale Participatie 2022. Beleidsregels algemene bijstand De Wolden 2019. Beleidsregels Kindpakket 2019. Beleidsregels woonsituatie 2019.
Grondzaken
•
Nota Grondbeleid gemeente De Wolden 2019-2022.
Taakstelling en lopende projecten
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Lasten 030 Beheer ov. gebouwen en gronden
152
169
150
150
150
150
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
88
24
23
23
23
23
5.788
4.866
4.749
4.749
4.749
4.749
69
84
62
62
62
62
1.921
1.745
1.947
1.982
2.091
2.050
717
747
282
283
283
283
8.735
7.635
7.213
7.249
7.358
7.316
030 Beheer ov. gebouwen en gronden
99
225
73
73
73
73
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
112
0
0
0
0
0
4.318
3.389
3.336
3.336
3.336
3.336
0
0
0
0
0
0
2.684
2.178
2.479
2.513
2.645
2.603
630 Inkomensregelingen 671 Maatwerkdienstverlening 18+ 730 Afval 820 Grondexpl. (niet bedrijventerr.) Totaal lasten
Baten
630 Inkomensregelingen 671 Maatwerkdienstverlening 18+ 730 Afval 820 Grondexpl. (niet bedrijventerr.)
1.127
714
250
250
250
250
Totaal baten
8.340
6.506
6.139
6.173
6.304
6.263
Gemeente De Wolden
69
05 Solide basis voor De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
Saldi 030 Beheer ov. gebouwen en gronden
53
-56
76
77
77
77
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-24
24
23
23
23
23
1.470
1.477
1.413
1.412
1.412
1.412
69
84
62
62
62
62
730 Afval
-763
-433
-532
-531
-553
-553
820 Grondexpl. (niet bedrijventerr.)
-409
33
32
32
32
32
Totaal saldi
395
1.128
1.074
1.076
1.053
1.053
630 Inkomensregelingen 671 Maatwerkdienstverlening 18+
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 3.2 - Grondexploitatie (bedrijventerreinen) In dit taakveld zijn de grondexploitaties met betrekking tot de bedrijventerreinen opgenomen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. 6.3 - Inkomensregelingen In 2021 waren de lasten incidenteel hoger in verband met uitbetalingen aan inwoners en zzp-ers als compensatie voor geleden Covid-19 schade. In 2022 worden nog extra lasten verwacht in verband met de energiecompensatie. Dat is nog niet in de begroting verwerkt. Deze bedragen komen in de andere jaren niet terug. 7.3 - Afval De lasten zijn in 2023 ten opzichte van 2022 met ca. € 201.000 toegenomen. Deze toename heeft de volgende oorzaken: 1. Hogere lasten voor het ledigen van mini-containers van € 222.000 en lagere lasten voor het inzamelen van papier € 157.000. Deze wijzigingen worden voornamelijk veroorzaakt doordat de inzameling van oud papier en karton per 1 januari 2023 uitgevoerd zal gaan worden door de reguliere inzamelaar. Doordat de vergoeding voor vrijwilligersorganisaties per 1 januari 2023 komt te vervallen (de afbouwregeling wordt gefinancierd vanuit de algemene middelen) is de gemeente minder geld kwijt aan de inzameling van oud papier en karton. 2. Hogere lasten door meer afkeur van ingezameld PMD van € 59.000. 3.
Door het gebruik van begeleidingsbrieven is het duidelijk geworden dat er meer groenafval naar de eigen composteerlocatie wordt gebracht. Door hogere tonnages worden de lasten € 38.600 hoger. 4. Hogere lasten door een hogere afvalstoffenbelasting van € 11.000. 5. Hogere lasten voor het aankopen van nieuwe mini-containers van € 10.000 als gevolg van een toename van het aantal aansluitingen. 6. Diverse posten zorgen nog voor hogere kosten van afgerond € 17.000. 8.2 - Grondexploitatie (niet bedrijventerrein) In 2021 zijn er hogere kosten geweest op de grondexploitaties Kerkenveld-Noord. Vooral de boekwaarde is sterk gedaald van de grondexploitaties Kerkenveld-Noord en Fort. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Toelichting baten (voor zover van toepassing): 3.2 - Grondexploitatie (bedrijventerreinen) In dit taakveld zijn de grondexploitaties met betrekking tot de bedrijventerreinen opgenomen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. 6.3 - Inkomensregelingen De baten van de BUIG worden verlaagd met € 52.640 zodat de begroting van het BUIG-budget budgetneutraal in de begroting staat.
70
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
05 Solide basis voor De Wolden
7.3 - Afval De baten zijn in 2023 ten opzichte van 2022 met ca. € 301.000 toegenomen. Deze toename komt door: 1. Stijgen van de reinigingsheffingen met afgerond € 173.000. 2. Per saldo hogere verkoopopbrengst van diverse grondstoffen (o.a. oud papier en karton en oud ijzer) van € 90.000. 3. Het corrigeren van een foutieve inrichting op stortingsrechten grofvuil van € 68.000 voordelig. De stortingsrechten waren negatief begroot in plaats van positief. 4. Lagere vergoeding voor ingezameld PMD van € 30.000. 8.2 - Grondexploitatie (niet bedrijventerrein) De hogere baten in 2021 zijn vooral het gevolg van verkopen van grond op diverse terreinen. Daarnaast is er sprake van afname boekwaarde die op de baten is geboekt. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid.
Investeringen In het programma Solide basis voor De Wolden zijn geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
Gemeente De Wolden
71
06 Sportief met elkaar
Programmabegroting 2023-2026
06 Sportief met elkaar De Wolden is een sportieve gemeente. Op het gebied van sport- en bewegen gebeurt er veel. De vele en onmisbare vrijwilligers maken dit mede mogelijk. Voor elk dorp is het belangrijk dat er een ontmoetingsplek is. De dorpshuizen vervullen daarin een zeer belangrijke rol. De aanwezigheid van een dorpshuis stimuleert niet alleen het verenigingsleven, maar ook de sociale vitaliteit in een dorp. En natuurlijk doet iedereen mee. Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Sport Woldens Sportakkoord met lokale ambities! In onze dorpen gebeurt veel op het gebied van bewegen en sport en er zijn veel sportaanbieders actief. Dat willen we graag zo houden. Waar behoefte is aan nieuw sportaanbod willen we dit zoveel als mogelijk faciliteren. Bewegen is leuk, maar levert nog veel meer op. Denk aan gezelligheid, ontspanning, saamhorigheid, gezondheid, een gezonde ontwikkeling van onze kinderen, ergens bij horen en het tegengaan van eenzaamheid. Tegelijkertijd hebben verschillende sportaanbieders in onze gemeente het moeilijk. Het vinden van voldoende vrijwilligers in het technisch en bestuurlijk kader is voor velen een zware klus. Ook op financieel vlak liggen er grote uitdagingen.
72
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
06 Sportief met elkaar
Daarom hebben we in De Wolden de uitdaging opgepakt. In gesprek met organisaties en verenigingen, ondernemers, gemeente, vrijwilligers, professionals en inwoners, hebben we de lokale ambities uit Ruinen, de Wijk, Koekange, Ruinerwold en Zuidwolde opgehaald en beschreven in het Woldens Sportakkoord. Omdat we geloven in de kracht van samen werken aan sport en bewegen in onze dorpen. In het Woldens Sportakkoord staan de lokale ambities beschreven. Met de inzet van het Sportakkoord hebben we de afgelopen jaren stappen gezet om onder andere met sport en bewegen onze dorpen, inwoners en verenigingen nog beter, bruisender en sportiever te maken. We gaan de komende jaren verder op deze ingeslagen weg. Dit is ook mogelijk omdat het Rijk de financiële middelen van het Sportakkoord heeft verlengd tot en met 2026. Ook zijn er meer ondersteuningsmogelijkheden vanuit het Sportakkoord 2.0 aangekondigd waar we de komende jaren gebruik van kunnen maken. Doordat wij veel waarde hechten aan sport en bewegen als basis voor een gezonde en actieve leefstijl blijven we ons inzetten voor het vergroten van de sport- en beweegdeelname van onze inwoners. Onze visie daarbij is dat voor iedere Woldenaar, ongeacht achtergrond, leeftijd, beperking en financiën, sport en bewegen zoveel mogelijk in de nabijheid aanwezig moeten zijn.
Sterke, vitale en financieel gezonde verenigingen zijn belangrijk voor het realiseren van de beleidsdoelen op het gebied van sport. Het uitgangspunt blijft dat de verenigingen zelf hun verantwoordelijkheid nemen. Sport wordt ook steeds meer een middel om maatschappelijke doelen te bereiken. Zoals meer bewegen voor ouderen, het stimuleren van een gezonde leefstijl en het bevorderen van sociale samenhang. Bovendien krijgen mensen door sport de mogelijkheid mee te doen aan de samenleving. Daarbij is de inzet van onze sportfunctionarissen onmisbaar. We gaan de inzet van onze sportfunctionarissen evalueren om inzicht te krijgen op welke plek en in welke aantallen zij het beste tot hun recht komen. Hier betrekken we ook de nieuwe afspraken van het Rijk bij. Voor de periode 2023-2026 maakt het Rijk nieuwe bestuurlijke afspraken met gemeenten over de inzet van de sportfunctionarissen en cultuurcoaches. We kijken of het mogelijk is het aantal functionarissen de komende jaren uit te breiden. In 2021 is het lokaal preventieakkoord ‘Samen gezond en vitaal in De Wolden' door 28 partijen ondertekend. Het zijn bouwstenen voor een gezonde gemeente met gezonde inwoners. Bewegen in de openbare ruimte wordt steeds belangrijker. We hebben prachtige en veilige wandel- en fietspaden die het bewegen stimuleren.
Ook zetten we actief in op speeltuinen en het faciliteren van goede sportaccommodaties en hebben we drie prachtige openluchtzwembaden in onze gemeente. Onze openbare ruimte zien we als één grote groene speeltuin, die we op steeds meer plaatsen in onze gemeente een sportieve invulling willen geven. Het college zoekt hierbij naar een publiekprivate samenwerking waarbij er bijvoorbeeld onderhoudsvriendelijke sporttoestellen in de openbare ruimte kunnen worden geplaatst zodat wandelaars, hardlopers en fietsers onderweg nog extra oefeningen kunnen doen. Huus veur Sport & Cultuur De Wolden Op 24 september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de realisatie van het Huus veur Sport & Cultuur in Zuidwolde. Aansluitend is er een installatieadviseur aangesteld en is uitwerking gegeven aan het Voorlopig Ontwerp en Definitief ontwerp i.s.m. de architect en de toekomstige gebruikers bestaande uit vertegenwoordigers van De Boerhoorn, Welzijn De Wolden, Bibliotheek, Prima Life en Tennis Club Suthwalda. Na afronding van het Technisch ontwerp, medio september 2021, heeft er een Europese aanbesteding plaatsgevonden betreffende de gunning van een aannemer en installateur. Inmiddels zijn de sloopwerkzaamheden van de oude sporthal en de voorbereidingen voor de bouw van het Huus veur Sport & Cultuur De Wolden gestart. We verwachten dat het Huus eind 2023 gereed zal zijn.
Onzekerheid prijsontwikkelingen met betrekking tot HSC Op 17 februari 2022 heeft de gemeenteraad besloten aanvullend krediet beschikbaar te stellen voor het HSC. Dit naar aanleiding van de uitslag van de aanbesteding voor perceel 1/bouwkundig en perceel 2/installaties. Vervolgens zijn deze percelen in april 2022 definitief gegund aan de aannemers en vastgesteld met een collegebesluit. De financiering van deze hoofdonderdelen voor het HSC zijn daardoor voor een groot deel bepaald. Vervolgens is de oorlog in Oekraïne uitgebroken en is er een enorme druk ontstaan op het leveren van bouwstoffen en materialen. Hierdoor zijn kosten enorm gestegen en moeilijk voorspelbaar. Aannemers worden ook met deze kostenverhogende
Gemeente De Wolden
73
06 Sportief met elkaar
Programmabegroting 2023-2026
omstandigheden geconfronteerd die buiten hun beïnvloeding ligt. Voor met name de onderdelen die voor het HSC nog aanbesteed en gegund moeten worden bestaat het risico op sterke kostenstijging en een ontoereikend budget. Dit kan onder andere aan de orde komen bij diverse inrichtingen en inventaris en de inrichting van het buitengebied. Dorpshuizen Dorpshuizen voelen nog altijd de gevolgen van de coronacrisis en hebben het daarnaast zwaar vanwege de stijgende energiekosten. Een actief dorpshuis is het hart van het dorp: een plek van ontmoeting. De dorpshuizen zijn zelf verantwoordelijk voor de exploitatie. Het college blijft de dorpshuizen ondersteunen door middel van de jaarlijkse subsidie. Wanneer er draagvlak is vanuit het dorp blijft het dorpshuis open! Lokale inclusie We willen stimuleren dat alle inwoners van De Wolden op een volwaardige en gelijkwaardige manier aan de samenleving kunnen meedoen. Zo vinden we het belangrijk dat de voorzieningen in De Wolden bereikbaar en toegankelijk zijn voor elke doelgroep, ongeacht het geslacht, de afkomst, de seksuele voorkeur, een beperking of (psychische) aandoening. Voor alle inwoners, maar specifiek voor inwoners die verminderd mobiel zijn, zijn toegankelijke wegen, paden en stoepen belangrijk. Dit beleidsthema moet gemeentebreed worden ingebed door standaard bij nieuw beleid rekening te houden met inclusie.
Het opstellen van de lokale inclusieagenda (LIA) en de uitvoering hiervan doen wij samen met ervaringsdeskundigen. De LIA zal invloed hebben op de andere programma's.
Trends en ontwikkelingen Sport Ongeorganiseerde sport We zien in toenemende mate de opkomst van anders- en ongeorganiseerde sporten. Flexibel, ongebonden en in de openbare ruimte. Denk hierbij bijvoorbeeld aan zwemmen, wandelen en wielrennen. Sportakkoord 2.0 2023-2026 Het Sportakkoord krijgt een vervolg voor de periode 2023 t/m 2026. Het vervolg zal een update zijn van het huidige Sportakkoord. Er komen inhoudelijk geen grote koerswijzigingen. De focus zal liggen op het verbeteren van de uitvoering van de bestaande sportakkoorden. Wel komen er nieuwe inhoudelijke accenten aan de hand van vier nieuwe beleidsambities: 1. Vitale sportsector behouden en ontwikkelen. 2. Bevorderen van kansengelijkheid in sporten en bewegen. 3. Maatschappelijke waarde van topsport zichtbaar maken en vergroten. 4. Bevorderen van bewegen in het dagelijks leven. In het najaar van 2022 wordt door de vier partners (VWS-directie Sport, NOC*NSF, Platform Ondernemers in de Sport POS en Verenging Sport en Gemeenten) gewerkt aan de uitwerking op basis van de opgedane ervaringen en de ambities van het kabinet. Hierna worden gemeenten geïnformeerd over de uitvoering van de regeling. We verwachten dat De Wolden jaarlijks weer minimaal € 20.000 aan uitvoeringsbudget zal ontvangen. Voortzetting Brede Regeling Combinatiefuncties 2023 e.v.
De Brede Regeling Combinatiefuncties wordt op dit moment herzien door de ministeries van VWS en OCW in nauw overleg met VNG/VSG. Het is duidelijk dat de regeling in een nieuwe bestuurlijke periode voor 2023-2026 wordt gecontinueerd. In het najaar ontvangen gemeenten nadere informatie over de inhoud van de Brede Regeling Combinatiefuncties vanaf 2023. Nieuwe sportnota De huidige sportnota heeft een looptijd tot en met 2023. We verwachten eind 2023 te starten met het opstellen van de nieuwe sportnota. Voor deze nieuwe nota willen we onder andere de input gebruiken van de evaluatie naar de inzet van de sportfunctionarissen.
74
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
06 Sportief met elkaar
Plan Buitengoed In Ruinerwold heeft een werkgroep het plan Buitengoed gepresenteerd. De initiatiefnemers streven er naar om de locatie van de ijsbaan/het evenemententerrein in Ruinerwold te vernieuwen. Het doel is het terrein opnieuw in te richten zodat er meer mogelijkheden ontstaan voor sport- en spelactiviteiten. Het terrein moet een duurzame, leefbare en groene verblijfsomgeving worden. In 2023 willen we in overleg met de initiatiefnemers de plannen verder uitwerken. Bij de kadernota 2024 willen we duidelijkheid hebben wat er nodig is. Dorpshuizen Samen met Zorg Zuidwest-Drenthe (ZZWD) onderzoeken we de mogelijkheden voor de toekomst van het dorpshuis 't Neie Punt in Ruinen. In de gesprekken met de dorpshuizen zullen we de rol en functie per dorpshuis bespreken en bepalen welke vergoeding hierbij hoort. Tevens bestaat de mogelijkheid voor buurthuizen om een energiescan te laten doen. Deze is beschikbaar gesteld door de provincie Drenthe vanuit het programma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed.
Beleidsdoelen Sport • Van jongs af aan vaardig in sport en bewegen. • Vitale sportverenigingen. • Positieve sportcultuur. • Inclusief Sporten en Bewegen. • Beschikken over voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige sportvoorzieningen. • Duurzame sportinfrastructuur. Dorpshuizen • De dorpshuizen die een actieve bijdrage leveren aan ontmoeting, het verenigingsleven en de sociale vitaliteit en waarvoor dus draagvlak is vanuit het dorp, blijven open. Lokale Inclusie • De gemeente is digitaal toegankelijk, ook voor mensen met een auditieve of visuele beperking. Teksten zijn in begrijpelijke taal. • De medewerkers van de gemeente werken oplossingsgericht en kunnen hun communicatie op een respectvolle wijze aanpassen aan de inwoner. • Bij nieuwe (bouw)projecten of beleid is er aandacht voor toegankelijkheid en inclusie. • Ondernemers en inwoners van De Wolden hebben kennis over toegankelijkheid en inclusie. • Voorzieningen zijn bereikbaar en toegankelijk. Zowel fysiek toegankelijk door middel van goed toegankelijke wegen, paden en stoepen en sociaal toegankelijk: iedereen is welkom.
Informatie verbonden partijen Verbonden partijen als de Gemeentelijke Gezondheids Dienst Drenthe zijn indirect betrokken bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen. Zie paragraaf 10.6.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen.
Gemeente De Wolden
75
06 Sportief met elkaar
Programmabegroting 2023-2026
'De Wolden Sportief met elkaar' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
% niet-wekelijkse sporters
2020
54,4%
49,3%
Speerpunten 5.1 – Sportbeleid en activering Activiteit
Play-offs Eredivisie Suthwalda.
Gevolgen voor de inwoners
Eenmalige toekenning van € 15.000 voor het organiseren van de play-offs voor tennis in 2023. De club is twee keer kampioen geworden, waardoor het verplicht is de play-offs te organiseren.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 15.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 2 Sinds 2019 speelt T.C. Suthwalda in de eredivisie van de nationale tenniscompetitie. De vereniging is in 2022 voor de tweede keer op rij kampioen geworden in de eredivisie. Door het kampioenschap heeft TC Suthwalda de verplichting om in 2023 de play-offs te organiseren. De play-offs is een groot nationaal evenement, met een groot aantal bezoekers en nationale televisie. Dit betekent dat er tijdelijke tribunes gebouwd moeten worden en allerlei andere faciliteiten in en rondom het tennispark. De kosten hiervan kan T.C. Suthwalda niet alleen dragen waardoor het verzoek onder andere bij de gemeente is neergelegd om financieel bij te dragen. Als gemeente ondersteunen we de organisatie van deze play-offs met een bijdrage van € 15.000. De vereniging dient eenzelfde subsidieverzoek in bij de provincie Drenthe en daarnaast financiert de vereniging het overgrote deel van de kosten zelf. 5.1 – Sportbeleid en activering Activiteit
Evaluatieonderzoek sportfunctionarissen.
Gevolgen voor de inwoners
Inwoners en andere maatschappelijke partners nemen deel aan kennissessies over de ervaringen en ontwikkelpunten ten aanzien van de inzet van sportfunctionarissen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 30.000 -
2024
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 2 Zoals aangegeven gaan we de inzet van de sportfunctionarissen evalueren om te bepalen hoe en waar we ze de komende jaren het beste kunnen inzetten. Dit willen we niet alleen bepalen maar dit doen we in samenspraak met onze stakeholders vanuit het onderwijs, verenigingen en andere maatschappelijke partners waarmee de sportfunctionarissen veel samenwerken. Door een extern bureau willen we een kwalitatief onderzoek laten uitvoeren. Door het afnemen van interviews met stakeholders en het organiseren van kennissessies willen we de ervaringen en ontwikkelpunten ophalen en inzichtelijk maken. Voor het laten uitvoeren van dit onderzoek begroten we eenmalig € 30.000.
76
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
06 Sportief met elkaar
5.2 - Sportaccommodaties Activiteit
Veilige sportmaterialen in de sportaccommodaties.
Gevolgen voor de inwoners
Bevordering veiligheid gymnastieklessen.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 375
2024
2025
€ 63.250
€ 63.063
2026
I/S Incidenteel € 62.875 Structureel
Toelichting: Categorie 3 Voor de gymnastieklessen maken scholen gebruik van de verschillende sportaccommodaties in onze gemeente. Er gelden steeds strengere veiligheidseisen voor de materialen waar tijdens de gymlessen gebruik van wordt gemaakt. Tevens is een aantal materialen (deels) aan vervanging toe. In vier jaar zullen de materialen die niet langer aan de veiligheidseisen voldoen of versleten zijn worden vervangen door nieuwe. Daarnaast zullen we op diverse plekken in de gemeente beweegtoestellen in de openbare ruimte plaatsen. Dit betekent een investering van € 250.000. De afschrijvingstermijn bedraagt 4 jaar.
Beleidsdocumenten Algemeen
• • •
De Wolden geeft energie! Collegeprogramma De Wolden 2022-2026, mei 2022. Toekomstvisie Samen aan zet. Algemene subsidieverordening.
Sport
• • •
Sportnota 'Sport en Bewegen in De Wolden: 'Versterken, Verbinden en Verzilveren' 2019-2023. Beleidsregels Subsidie Sportstimulering De Wolden 2020. Lokaal Woldens Sportakkoord.
Dorpshuizen
• •
Subsidieregeling De Wolden 2016 Paragraaf 2 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. Subsidieregeling energiescan https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR399661/3.
Inclusie
•
Projectopdracht: opstellen en uitvoeren van een lokale inclusieagenda.
Taakstelling en lopende projecten N.v.t.
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Lasten 510 Sportbeleid en activering 520 Sportaccommodaties 610 Samenkracht en burgerparticip. Totaal lasten
Gemeente De Wolden
382
321
317
318
318
318
1.623
1.887
2.382
2.220
2.218
2.217
240
203
175
175
175
174
2.244
2.411
2.874
2.713
2.711
2.708
77
06 Sportief met elkaar
Product
Programmabegroting 2023-2026
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Baten 510 Sportbeleid en activering
85
0
0
0
0
0
520 Sportaccommodaties
366
253
253
201
201
201
610 Samenkracht en burgerparticip.
51
0
0
0
0
0
502
253
253
201
201
201
297
321
317
318
318
318
1.256
1.634
2.129
2.019
2.017
2.015
189
203
175
175
175
174
1.742
2.159
2.621
2.512
2.509
2.507
Totaal baten
Saldi 510 Sportbeleid en activering 520 Sportaccommodaties 610 Samenkracht en burgerparticip. Totaal saldi
Toelichting lasten: 520 - Sportaccommodaties Een daling van de kapitaallasten ten opzichte van de begroting 2022 van € 116.000. Dit komt doordat de sporthal in Zuidwolde al wordt gesloopt en het Huus veur Sport en Cultuur nog niet gereed is. De verwachting is dat de kapitaallasten weer toe zullen nemen vanaf 2024, als de bouw vordert. Hiermee nemen de lasten in 2023 af. 610 - Samenkracht en burgerparticipatie Een lagere last van € 31.000 ten opzichte van de begroting van 2022, dit komt door lagere kapitaallasten. Hiermee nemen de lasten in 2023 af.
Investeringen Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2023-2026 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Veilige sportmaterialen in de sportaccommodaties
2023
€ 250.000
Voor een nadere toelichting op de verschillende investeringen, verwijzen we naar de betreffende speerpunten hiervoor.
78
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
07 Sociaal
07 Sociaal Het programma Sociaal gaat over de beleidsterreinen werk, zorg (o.a. Wmo), jeugdzorg, onderwijs en volksgezondheid. Programmahouder: Mark Turksma Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Werk De economie lijkt dit jaar weinig hinder te hebben ondervonden van de coronapandemie. De laatste verwachtingen van het Centraal Plan Bureau (19 augustus 2022) laten economische groeicijfers zien van 4,4% in 2022 en 1,1% in 2023. De vraag naar arbeid is hoog waarbij er sprake is van krapte op de arbeidsmarkt. Toch heerst er ook onzekerheid in de markt waarbij er sprake is van inflatie (11,4% over 2022) en een stijging van de energieprijzen. In het bijzonder die van olie en gas. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid leiden tot een toename van het aantal inwoners dat kampt met financiële problemen. In De Wolden heeft 2% van de huishoudens een bijstandsuitkering. Landelijk ligt dit cijfer op 5%. De huidige bijstandspopulatie heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit betekent dat er bij deze cliënten vaak sprake is van problematiek op meerdere leefgebieden die intensieve begeleiding vragen om de stap richting werk te zetten. Een verlaging van het aantal bijstandscliënten in De Wolden is daarom alleen te bereiken door gerichte inzet te plegen op een aantal doelgroepen. Belangrijk zijn hierin de doelgroepen die extra inzet vragen omdat de problematiek daar doorgaans ernstiger is. Dit zijn de doelgroepen jongeren en statushouders.
Waar mogelijk zoeken we bij onze aanpak de samenwerking met de Arbeidsmarktregio Drenthe en de Human Capital Agenda (HCA) van de Regio Zwolle. Gemeente De Wolden
79
07 Sociaal
Programmabegroting 2023-2026
Inburgering Vanaf 2022 is de nieuwe Wet inburgering ingevoerd en dat geeft extra taken voor de gemeente. Daar waar inburgeraars zelf verantwoordelijk waren voor de eigen inburgering is de gemeente dat vanaf 2022. Dat betekent concreet dat de gemeente de inburgeraar een inburgeringstraject aanbiedt, dit traject blijft volgen en bijstuurt wanneer nodig. Gemeenten krijgen hierdoor de regie op de inburgering. Aangezien veel inburgeraars ook recht hebben op een bijstandsuitkering wordt het voor gemeenten gemakkelijker om een duaal traject aan te bieden: de feitelijke inburgeringslessen om het taalniveau te verhogen in combinatie met een traject gericht op re-integratie/werk of (maatschappelijke) participatie. Het doel daarbij is dat inburgeraars op een hoger taalniveau komen zodat de stap naar betaald werk en maatschappelijke participatie sneller en beter gezet kan worden. In De Wolden wordt in de tweede helft van 2022 een uitvoeringsplan vastgesteld. In 2023 en verder zal de uitvoering op basis van dit plan worden gemonitord. Jeugdhulp In 2022 is de koers bepaald op het gebied van jeugd(hulp) voor de komende jaren. Deze koers is nader uiteengezet in de nota 'Perspectief op jeugd; kansrijk opgroeien in De Wolden'. Daarin staat onder andere beschreven dat we graag dichtbij gezinnen vindbaar willen zijn.
We willen zo vroeg mogelijk (potentiële) problemen signaleren om zware problematiek (en dus zware zorg) waar mogelijk te voorkomen. Daarnaast staat de transformatie van de jeugdhulp in het teken van normaliseren, demedicaliseren, meer integraliteit in het sociaal domein en het vergroten van de eigen kracht en verantwoordelijk van kinderen en opvoeders. We doen dit door te kijken naar wat een kind nodig heeft, niet naar waar een gezin ‘recht op heeft’. We willen een beter evenwicht tussen de inkomsten en uitgaven op het terrein van de jeugdhulp. Beide aspecten van dat doel zijn even belangrijk en zeer zeker niet tegenstrijdig aan elkaar. Daarnaast werken we samen met het sociale netwerk van gezinnen en, waar nodig, met vrijwilligersinitiatieven. We willen het huidige aanbod inventariseren en herijken op basis van een heldere visie. We richten ons niet uitsluitend op het kind, maar juist op het kind in de omgeving van thuis, (voor)school en in de buurt. Dit doen we samen met onze partners, maar ook door een goede samenwerking en samenhang te hebben tussen uitvoering, beleid en bestuur. Tot slot zetten we in op het versterken van de veiligheidsketen om huiselijk geweld zo snel mogelijk te signaleren en nog belangrijker: te doen stoppen. Daarbij willen we ons uitdrukkelijk richten op álle kwetsbare inwoners van De Wolden, van -9 maanden tot 100 jaar oud.
Geweld hoort niet thuis in gemeente De Wolden. Eind 2022 komt het Rijk en het VNG met een hervormingsagenda jeugd. De hervormingsagenda moet zorgen voor een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. De extra bezuiniging op het budget voor de jeugd in het nieuwe regeerakkoord zet echter de bedoeling en de uitvoering van de Hervormingsagenda onder druk. Gemeenten schorten daarom de hervormingsagenda op totdat er een principeafspraak is gemaakt met het kabinet. In deze principeafspraak moet het kabinet onderschrijven dat de extra bezuiniging in het coalitieakkoord niet ten laste komt van kwetsbare kinderen en dat dit niet wordt afgewenteld op gemeenten. Gemeenten verwachten daarom een adequate compensatie voor de feitelijke uitgaven op het gebied van jeugdhulp. Als deze compensatie achterwege blijft zal dit voor de gemeente leiden tot hogere uitgaven.
Zorg We signaleren een toenemende vergrijzing in De Wolden, wat leidt tot meer gebruik van Wmo voorzieningen. De coronapandemie heeft z'n weerslag gehad op de gezondheid van de kwetsbare groep inwoners die gebruik maakt van de Wmo. In 2022 is het nieuwe normenkader huishoudelijke hulp ingevoerd als gevolgd van de herijking sociaal domein. Bij het uitvoeren van de herindicaties Wmo huishoudelijke hulp hebben wij geconstateerd dat bij 17% van de cliënten behoefte was aan meer zorginzet. Deze indicaties zijn opgehoogd en er is daarmee meer zorg geleverd. Als gevolg hiervan zijn onze uitgaven verhoogd. Bij ruim 50% van de gesproken Wmo cliënten kon de indicatie niet omlaag maar diende deze gelijk te blijven als gevolg van de toegenomen zorgbehoefte. We willen in 2023 een preventieve vorm van interventie ontwikkelen en inzetten genaamd herstelgerichte hulp. Ouderen kunnen als gevolg van deze interventie langer en fitter thuis blijven wonen waardoor minder of minder snel inzet van Wmo voorzieningen nodig zal zijn. 80
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
07 Sociaal
Onafhankelijke cliëntondersteuning We hechten veel waarde aan onafhankelijke cliëntondersteuning. De zichtbaarheid van en de kennis over onafhankelijke cliëntondersteuning vinden we echter nog niet voldoende. Daarom zijn we met de stichting Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO) in gesprek om de zichtbaarheid van de stichting Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO) verder te vergroten. Volksgezondheid De Wolden wil de gezondheid van volwassenen en jongeren bevorderen. Voor inwoners van wie gezondheid en zelfredzaamheid achteruitgaan, streven we ernaar hen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving te laten wonen en hen daartoe de noodzakelijke hulp c.q. voorzieningen te bieden. De uitvoering van de nota volksgezondheid De Wolden positief gezond, samen met en voor onze inwoners is gestart: Positieve Gezondheid wordt ingezet door professionals die ‘het andere gesprek’ voeren met inwoners. Voor gezondheidsbevordering wordt samenwerking met onder andere het ruimtelijk en sociaal domein gezocht. Het programma Gezond opgroeien is de normaalste zaak van de wereld richt zich op de eerste 1.000 dagen van een mensenleven en bewegen en gezonde voeding voor kinderen en jongeren. Vanuit vitaal ouder worden ondersteunen we volwassenen en ouderen die zich in een kwetsbare positie bevinden en verleiden hen tot een gezonde leefstijl. We organiseren o.a.
dialoogsessies met de inwoners, het voortzetten en ontwikkelen van nieuwe JOGG-initiatieven, een rookvrije generatie stimuleren, het alcoholgebruik verminderen, ondersteuningsmogelijkheden in kaart brengen, het organiseren van fitheidstesten, het aanbieden van valpreventiecursussen en het plaatsen van watertappunten. Preventieakkoord Daarnaast zetten we ons in voor het De Woldens preventieakkoord. Uit cijfers blijkt dat het terugdringen van roken, overmatig alcoholgebruik en inzetten op gezond gewicht een bijdrage kan leveren aan gezondere inwoners in de gemeente. Organisaties en inwoners kunnen hiervoor een aanvraag indienen. Hier wordt enthousiast gebruik van gemaakt. Onderwijs We bouwen onze bijdrage aan de ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren steeds verder uit. We stimuleren een sterkere integrale verbinding tussen kinderopvang, peuterspelen, voor- en vroegschoolse educatie en basisonderwijs. Een belangrijk instrument daarvoor zijn de integrale kindcentra waar die verbindingen samen komen. RMC: van school naar werk De gemeente De Wolden maakt, samen met de gemeenten Hoogeveen, Meppel en Westerveld, deel uit van het Regionale Meld en Coördinatiepunt (RMC) Zuidwest-Drenthe. De gemeente Hoogeveen is centrumgemeente. Het RMC werkt aan het sluitend maken van het netwerk van onderwijs, zorg en arbeid.
Het doel is dat zoveel mogelijk leerlingen het onderwijs verlaten met een startkwalificatie en zo een goede basis hebben voor duurzaam werk. Het RMC biedt hulp aan jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar bij verzuim en schooluitval. De activiteiten zijn erop gericht om jongvolwassenen naar een passende plek in de samenleving te leiden. Waar het kan via een beroepsopleiding naar duurzaam werk en als dit niet mogelijk is, wordt er naar andere mogelijkheden gekeken. De coronacrisis heeft een duidelijk effect op jongvolwassenen. De problematiek bij jongvolwassenen is toegenomen en meer jongvolwassenen hebben de aansluiting met het onderwijs verloren vanwege het online lesprogramma en vallen uit. Het RMC zet begeleiding in en financiert dit vanuit extra middelen van het Rijk en eigen regionaal budget.
Gemeente De Wolden
81
07 Sociaal
Programmabegroting 2023-2026
Trends en ontwikkelingen Werk • Op de arbeidsmarkt is er sprake van krapte waarbij er niet genoeg personeel is om de huidige vacatures te voldoen. De mis-match tussen vraag en aanbod vraagt om aandacht. • Veel economen wijzen op de mogelijke komst van een recessie. Dit hangt samen met de krapte op de arbeidsmarkt waardoor bedrijven onvoldoende personeel kunnen werven. De economie groeit dit jaar nog wel maar dit komt veelal door eenmalige economische activiteiten. • De huidige inflatie en stijgende energiekosten leiden bij veel huishoudens tot problemen. Financiële problematiek kan een grote drempel vormen voor inwoners om de stap richting werk te maken. • De vraag naar Beschut Werkplekken blijft groeien. Bij veel gemeenten is al sprake van een wachtlijst voor Beschut Werk. De Wolden heeft op dit moment nog geen wachtlijst. • Vanaf 1 januari 2023 wijzigt de kostendelersnorm. Bij het ingaan van de wijziging tellen personen jonger dan 27 jaar niet meer mee als kostendeler bij de bijstand van een ander. • In het regeerakkoord is opgenomen dat de bijverdiengrenzen in de Participatiewet verruimd worden en dat samen met gemeenten ervoor wordt gezorgd dat mensen die langdurig in de bijstand zitten actief worden benaderd en worden ondersteund en gestimuleerd naar werk. Wanneer deze aanpassing van de Participatiewet wordt doorgevoerd is momenteel onbekend.
Als gemeente zoeken we naar de ruimte die de Participatiewet biedt om een minder streng regime toe te passen en de bijverdienste te verruimen. Jeugdhulp • Er is telkens nieuwe jurisprudentie als het gaat om het benutten van eigen kracht en/of wat wij, als overheid, van ouders mogen verwachten in de opvoeding. De uitspraken spreken elkaar soms tegen. We volgen deze jurisprudentie; het is een kwestie van flexibel zijn en ons door het jaar heen verhouden tot de nieuwste informatie. • Eind 2023 komt het Rijk en het VNG met een hervormingsagenda jeugd. De hervormingsagenda moet zorgen voor een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. • De wachtlijsten bij de (specialistische) jeugd-GGZ zijn nog steeds fors, onder andere door uitval van personeel en krapte op de arbeidsmarkt; • Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is daarnaast bezig met de voorbereiding van een stelselwijziging jeugd. In elk geval betreft dit de Jeugdbescherming, maar ook breder wordt gekeken naar het verbeteren van de Jeugdhulp. Het is op dit moment nog niet duidelijk wanneer e.e.a. wordt ingevoerd, maar duidelijk is wel dat dit onze uitvoering gaat raken. • Ondertussen werken we door aan de afgesproken maatregelen. We beperken de instroom bij lichte problematiek. We werken met categorieën problematiek waarbij we per groep een specifieke aanpak organiseren.
We monitoren de effecten gedurende de inzet van jeugdhulp op de afgesproken doelen. Daarmee willen we tijdige uitstroom bevorderen. Daarnaast wordt er actiever samengewerkt met de huisartsen en gecertificeerde instellingen, bijvoorbeeld door het samenwerkingsprotocol met de gecertificeerde instellingen en de inzet van de zorgmakelaar. Voor huisartsen en medisch specialisten geldt dat de gemeentelijke toegang voor elke verwijzing van een huisarts of medisch specialist een beschikking maakt. Zodoende kan de gemeente de effecten van ingezette zorg beter monitoren, alsook de uitstroom beter sturen, door herindicaties via de gemeentelijke toegang te laten lopen. We willen hiermee zorgen dat jeugdhulp alleen aan de meest kwetsbare jongeren en gezinnen wordt geboden. Wel is er op dit moment met een (klein) aantal zorgaanbieders discussie over deze werkwijze. Zorg • In het Coalitieakkoord is opgenomen dat dit kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. Deze aanpassing maakt het voor gemeenten mogelijk een (hogere) eigen bijdrage te vragen. De beoogde datum van inwerkingtreding is op 1 januari 2025 gesteld. De aanpassing dient vanaf 2025 te leiden tot een taakstellende besparing van € 95 miljoen. De algemene uitkering wordt daarom vanaf 2025 met dit bedrag verlaagd. De Wolden ontvangt in 2025 en 2026 € 158.000 per jaar minder.
Wij gaan dit compenseren door de te ontvangen eigen bijdrage op te nemen in de begroting en zullen na aanpassing van de wetgeving hierop beleid ontwikkelen voor zover dit mogelijk is. We verwachten namelijk dat het Rijk met een uniform kader zal komen dat elke gemeente moet hanteren bij het innen van de eigen bijdrage. • Er is sprake van een toenemende samenhang tussen het medische en sociale domein. Ook in 2023 werken wij vanuit de Wmo nauw samen met de huisartsenpraktijken in het kader van de
82
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
•
•
07 Sociaal
informele zorg en zullen wij verkennen of landelijke ontwikkelingen als 'Welzijn op recept' ook in De Wolden kunnen worden opgepakt. Door de toename van de vergrijzing zien we ook een toename van inwoners met dementie. Om deze inwoners snel, maar ook de juiste zorg te kunnen bieden gaan wij in 2023 binnen de zorgketen nauw samenwerken met de casemanagers dementie. Deze casemanagers zijn in dienst bij de aanbieder/verzekeraar. Een casemanager is een persoonlijk begeleider met een speciale opleiding. Hij of zij is er voor de persoon met dementie en de mantelzorgers. De casemanager is hierdoor al vertrouwd met de inwoner en heeft goed zicht op de zorgbehoefte. Door de samenwerking hoeft er niet apart een gesprek plaats te vinden met de Wmo consulent. De casemanager kan namelijk aan de gemeente doorgeven welke Wmo indicatie hij/zij nodig acht. Na een korte toets kan de zorg dan versneld worden ingezet. We constateren dat er in toenemende mate sprake is van krapte onder personeel bij zorgaanbieders. Dit heeft als gevolg dat het soms ook lastig is om direct een zorgaanbieder te vinden die de juiste zorg kan verlenen aan onze inwoners. Vanuit onze contractmanagers is er wekelijks afstemming met zorgaanbieders zodat inzichtelijk is waar ruimte is en zodat ook spoedsituaties adequaat kunnen worden opgelost.
Volksgezondheid • De herijking van het Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) beleid is in volle gang. • In Drenthe is door alle gemeenten, provincie, GGD en zorgverzekeraar een meerjarenbeleidsprogramma 'Drenthe Samen Gezond In Beweging 2021-2024' opgesteld. Het programma beschrijft de integrale ontwikkelingen op de terreinen van preventie en sport. Onderwijs Binnen het Nationaal Programma Onderwijs wordt ingezet om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie. Gemeenten hebben in dit nationaal plan een belangrijke rol toebedeeld gekregen voor voorschoolse educatie en het funderend onderwijs. De gemeente heeft een verbindende rol, signaleert witte vlekken en zorgt voor een lokale, integrale en meerjarige aanpak. Maatregelen worden genomen in overleg en samenwerking met scholen, kinderdagopvang, buitenschoolse opvang, (jeugdgezondheids)zorg, bibliotheken, sport, cultuur en andere lokale partijen. De maatregelen moeten aansluiten op de behoeften van kinderen uit de gemeente en bij de interventies die scholen al nemen. De aanpak van de gemeente en de samenwerking met scholen en andere betrokkenen wordt meegenomen in een tweetal overleggen: • Het overleg dat de gemeente voert met scholen, kinderopvang en welzijn over onder meer het bestrijden van onderwijsachterstanden (Via de Lokale Educatieve Agenda en Gelijke Kansen Alliantie).
• Het overleg met samenwerkingsverbanden over de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp (OOGO). In totaal wordt € 8,5 miljard geïnvesteerd. Voor gemeenten is een totaalbedrag van € 346 miljoen opgenomen. Voor De Wolden (op basis van 1.761 leerlingen in het primair onderwijs) bedraagt dit van 01-08-2021 tot 01-08-2023 € 214.452.
Beleidsdoelen Werk • Iedereen doet mee in een betaalde of onbetaalde baan en draagt daardoor bij aan onze samenleving. • Re-integratie is gericht op de kortste weg naar een passende functie op de reguliere arbeidsmarkt. • Werkzoekenden met een arbeidsbeperking worden indien nodig en mogelijk voorzien van een passend maatwerkaanbod. • De doelgroepen jongeren en statushouders kunnen rekenen op extra inzet om de werkloosheid onder deze groepen tegen te gaan.
Gemeente De Wolden
83
07 Sociaal
Programmabegroting 2023-2026
Jeugd • Betere zorg tegen lagere kosten. • We zijn samen verantwoordelijk voor de veiligheid van onze meest kwetsbare inwoners (van 9 maanden tot 100 jaar). Geweld hoort niet thuis in gemeente De Wolden. • We versterken de samenwerking en samenhang onderwijs-jeugdhulp door middel van een gezamenlijke ontwikkelagenda met interne en externe partners. • We versterken de samenwerking en samenhang met en tussen het gehele sociaal domein en betrokken ketenpartners door het aanbrengen van structuur, heldere regiefunctie en het formuleren van gezamenlijke ambities. • Voor de doelgroep kwetsbare twee- tot zesjarigen herijken we het aanbod en waar mogelijk zetten we in op normaliseren en een soepele doorgang van kinderopvang naar het basisonderwijs. • De keten acute problematiek vlottrekken en de reguliere zorg weer versterken (opdracht van het Rijk). • We investeren in onze 12-plussers en richten ons op een blijvende verbinding voor deze doelgroep met onze gemeente. Zorg • Het vergroten van de zichtbaarheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning en het beter en eerder beschikbaar hebben van de cliëntondersteuning voor inwoners. • Bevorderen van een samenleving waarin iedereen kan meedoen (inclusie). • Inwoners kunnen volwaardig en gelijkwaardig deelnemen aan de (lokale) samenleving en zijn daar primair zelf verantwoordelijk voor.
• Inwoners kunnen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving blijven. • Voorzieningen zijn bereikbaar voor elke doelgroep, ook als iemand minder mobiel is. • Stimuleren van het realiseren van een positieve en veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners. • Ondersteuning van kwetsbare inwoners wordt zo dicht mogelijk bij hun leefomgeving georganiseerd. • Bevorderen van samenwerking tussen organisaties voor een optimale dienstverlening aan kwetsbare inwoners. • Zorg en ondersteuning organiseren die snel, adequaat en efficiënt is. • De zorgvraag van de inwoner is uitgangspunt bij het verlenen van zorg en ondersteuning. Volksgezondheid • Met De Wolden Positief Gezond brengen we de beweging verder in gang. • De basis voor een goede gezondheid wordt al op jonge leeftijd gelegd, daarom zetten we in op 'Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst'. • Zowel voor volwassenen als ouderen is het belangrijk om vitaal ouder te worden. • Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving verleiden de inwoners tot bewegen, spelen, gezonde keuzes maken, ontspannen en/of elkaar ontmoeten. Onderwijs • Het werken aan doorgaande leerlijnen via een integraal aanbod wordt steeds meer gemeengoed. Onderwijs en kinderopvang groeien naar elkaar toe. De rol van ouders wordt steeds belangrijker. Daarnaast wordt door het Rijk steeds meer gestuurd op verdergaande professionalisering van de medewerkers.
• Samen met maatschappelijke partners én natuurlijk ouders of verzorgers optimale ontwikkelingskansen voor kinderen creëren op het gebied van onderwijs, zorg, sport en cultuur. • Het verder versterken van de signaleringsfunctie van ontwikkelingsachterstanden bij peuters en een passend aanbod door middel van VVE-arrangementen. Ieder kind verdient maximale ontwikkelingskansen. • Bevorderen doorgaande leerlijnen tussen peuteropvang en basisschool en tussen basisschool en voortgezet onderwijs. • Gemeenten, maatschappelijke partners en ouders dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid als het gaat om de ontwikkeling van kinderen. We willen de positie van ouders en jongeren hierin versterken, zodat we goed aansluiten bij de vraag en de behoefte en samen met ouders en jongeren blijven ontwikkelen. • We vormen een sluitend netwerk met gemeente, RMC, scholen en welzijn om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie te laten behalen.
84
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
07 Sociaal
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe te Assen. - Gemeenschappelijke regeling Stark. - Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden.
Beleidsindicatoren 'Sociaal' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Netto participatiegraad in % van mensen met een baan tussen 15-67 jaar
2021
71%
68,4%
Werkloze jongeren/jeugdwerkloosheid in %
2020
1%
2%
Personen met een bijstandsuitkering per 1.000 inwoners
2021
17,6
43,1
Personen met een lopend re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners 15-65 jr.
2020
207,9
202
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners
2021
590
700 (2020)
Demografische druk in % (= de verhouding tussen de productieve leeftijdsgroep (20-64 jaar) en de niet-productieve leeftijdsgroepen (19 jaar en 65+)
2021
83,5%
70,1%
Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Absoluut verzuim leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jaar
2018
0,0
1,9
Relatief verzuim leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jaar
2021
18
19
Voortijdige schoolverlaters in % per 10.000 inwoners
2021
1,5%
1,9%
Jongeren met een delict voor de rechter in % per 10.000 inwoners
2020
1%
1%
Kinderen in een uitkeringsgezin in %
2021
3%
6%
Melding kindermishandeling in aantal per 100.000 inwoners
2021
61,7
172,9
Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdhulp in %
2020
8,4%
10,4%
Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdbescherming in %
2021
1%
1,1%
Jongeren (t/m 23 jaar) met jeugdreclassering in %
2020
0,3%
0,5%
'Sociaal'
Absoluut verzuim: het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerplichtige kinderen. Relatief verzuim: het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerplichtige kinderen.
Gemeente De Wolden
85
07 Sociaal
Programmabegroting 2023-2026
Speerpunten 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (Maatschappelijk werk en welzijn) Activiteit
Looncompensatie Algemeen Maatschappelijk werk, Schoolmaatschappelijk werk en welzijnswerk conform cao.
Gevolgen voor de inwoners
Kwalitatief aanbod Welzijnswerk.
Middelen
2023
2024
2025
PM € 47.578
PM € 47.578
PM € 47.578
2026
I/S PM Incidenteel € 47.578 Structureel
Toelichting: Categorie 1 In het kader van de subsidieverstrekking aan Stichting Welzijn De Wolden voor het uitvoeren van Algemeen Maatschappelijk werk, Schoolmaatschappelijk werk en welzijnswerk wordt jaarlijks rekening gehouden met een compensatie voor loon- en prijsstijgingen die voortvloeien uit caoverplichtingen. Voor 2023 zijn we uitgegaan van een prijsstijging van 3,72% op basis van de OVA (Overheidsbijdrage arbeidskosten). 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (Maatschappelijk werk en welzijn) Activiteit
Robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger.
Gevolgen voor de inwoners
Het is belangrijk dat mensen dichtbij ondersteuning hebben om de weg te vinden en hun recht te kunnen halen, bijvoorbeeld wanneer ze verdwalen tussen uitvoeringsinstanties.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers Veilig thuis, nog overhevelen naar Sociaal)
2023
2024
2025
€ 27.000
€ 27.000
€ 27.000
2026
I/S - Incidenteel € 27.000 Structureel
Toelichting: Categorie 3 Er is bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid een programma rechtsbijstand waarin met partners wordt gewerkt aan een stelselvernieuwing. Mede in opvolging van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) wordt gewerkt aan een robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger. Gemeenten zijn daarin belangrijke partners. Om gemeenten in staat te stellen om meer robuuste rechtsbescherming voor hun inwoners te organiseren, heeft het kabinet hiervoor structurele middelen beschikbaar gesteld (t/m 2027) bij de decembercirculaire 2021 betreffende het Gemeentefonds. Het gaat daarbij een bedrag van afgerond € 27.000 per jaar. Aangezien dekking plaatsvindt vanuit de algemene uitkering, is er per saldo geen uitzetting van de gemeentelijke begroting. Na vaststelling van de kaderbrief is geconcludeerd dat het onderwerp sociaal juridische dienstverlening aan kwetsbare inwoners thuishoort bij het programma 'Sociaal'. Dit speerpunt is vanuit programma 'De Wolden een Veilig thuis' overgezet naar 'Sociaal' en het budget wordt ook overgeheveld. 6.71 – Maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo natura immaterieel) Activiteit
Extra salarislasten zorgdomein, onderdeel Wmo.
Gevolgen voor de inwoners
Verbeteren effectiviteit hulp Wmo om kosten op langere termijn duurzaam terug te dringen dan wel het op orde brengen en houden van de beschikbare budgetten.
Middelen
86
2023
2024
2025
€ 56.582
€ 55.833
€ 55.664
2026
I/S - Incidenteel € 56.076 Structureel
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
07 Sociaal
Toelichting: Categorie 1 De Tweede Kamer heeft op 16 september 2021 de motie Hijink/Bikker aangenomen over het vrijmaken van extra financiële middelen voor zorgsalarissen. Het kabinet stelt vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar aan gemeenten, opdat zij de financiële middelen hebben om de stijging van de zorgsalarissen in het sociaal domein mogelijk te kunnen maken. € 80 miljoen wordt toegevoegd aan de algemene uitkering en verdeeld via het subcluster Jeugdhulp, subcluster Wmo 2015 en subcluster Wmo - huishoudelijke hulp. De verdeling tussen deze drie subclusters vindt naar rato van de omvang van de clusters plaats. Hierbij zijn de budgetten uit de decentralisatie-uitkeringen Vrouwenopvang en Maatschappelijke opvang meegewogen bij het subcluster Wmo 2015. Het overige structurele bedrag van € 14 miljoen zullen gemeenten in het voorjaar bij de verwerking van de reguliere loon- en prijsbijstelling voor Beschermd Wonen ontvangen. Het kabinet heeft hiervoor structureel extra middelen beschikbaar gesteld. Aangezien dekking plaatsvindt vanuit de algemene uitkering, is er per saldo geen uitzetting van de gemeentelijke begroting. 6.71 – Maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo natura immaterieel) Activiteit