Programmabegroting 2023-2026.pdf
Tekst van het document
2021
3,3
6,1
Speerpunten 1.1 – Crisisbeheersing en brandweer Activiteit
Bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe in Assen.
Gevolgen voor de inwoners
Een veiliger woon- en leefomgeving.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023
2024
2025
€ 52.735
€ 52.735
€ 52.735
2026
I/S - Incidenteel € 52.735 Structureel
Toelichting: Categorie 1 Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Op basis van de conceptbegroting 2023 van de VRD wordt de bijdrage aan de VRD met € 52.735 verhoogd, waarmee de jaarlijkse bijdrage wordt gesteld op € 1.381.716. De verhoging betreft loon- en prijsstijging en extra uitzettingen. Voor de volgende onderwerpen is op korte termijn actie noodzakelijk: - Crisisbeheersing een kennis- en capaciteitsimpuls geven. - Brandweerzorg: investering in voldoende brandweervrijwilligers. - Informatievoorziening en veiligheid: data en informatie als cruciale componenten. - Verbeterplan informatieveiligheid & privacy. - Risicobeheersing als expertisepartner op fysieke veiligheid. 1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit
Opvang zwerfdieren.
Gevolgen voor de inwoners
Adequate opvang van zwerfdieren die worden aangetroffen in onze gemeente.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2023 € 6.000
2024 € 6.000
2025 € 6.000
2026
I/S - Incidenteel € 6.000 Structureel
Toelichting: Categorie 2 De overeenkomst voor het vervoer van zwerfdieren loopt met ingang van 1 juni 2022 af. We hebben de overeenkomst voor een periode van 2 jaar verlengd. De wijzigingen in de overeenkomst zijn vastgelegd in een addendum. Om zowel het vervoer als de opvang te kunnen blijven uitvoeren verhogen we het budget met ingang van 2023 met € 6.000.
Gemeente De Wolden
23
01 De Wolden een veilig thuis
Programmabegroting 2023-2026
1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra boa (buitengewone opsporingsambtenaar).
Gevolgen voor de inwoners
Verhoogde zichtbaarheid boa’s voor een veilige en gezonde leefomgeving.
Middelen
2023
2024
2025
€ 70.000
€ 70.000
€ 70.000
2026
I/S - Incidenteel € 70.000 Structureel
Toelichting: Categorie 3 In de basisbegroting is ruimte voor één boa opgenomen voor de gemeente. Deze capaciteit sluit niet aan bij de gevraagde opgave en het grote grondgebied van de gemeente. Zoals de inzet van boa's in wijkgericht werken, toezicht op evenementen en de alcoholwet. De politie schaalt haar taken verder af, waardoor het aantal taken voor de gemeente toeneemt. Verder werken boa's voornamelijk in koppels vanwege veiligheid dus één boa in dienst is onvoldoende. Vooruitlopend op de evaluatie die nog plaats moet vinden, gaan we de extra boa-inzet vanaf 2023 structureel maken. 1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra Wabo-toezichthouder.
Gevolgen voor de inwoners
Meer toezicht voor een veilige en gezonde leefomgeving.
Middelen
2023 € 90.000 -
2024 € 165.000 -
2025
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 De afgelopen jaren zien we een toename van het aantal meldingen en te handhaven regels. Een toename van meldingen door burenruzies als gevolg van het meer thuis zijn van inwoners en toename door nieuwe ontwikkelingen zoals de huisvesting van arbeidsmigranten. Nieuwe bestemmingsplannen en/of uitbreiding van te handhaven regels hierin omtrent het gebruik van percelen en panden leidt eveneens tot meer werk op gebied van Wabo-toezicht. Immers op het moment dat een inwoner een beroep doet op de gemeente, dan hebben wij een beginselplicht tot handhaving van onze eigen regels. Deze groeiende ontwikkeling zien we met name vanuit inwoners en bedrijven van gemeente De Wolden. Komende jaren staan veel ontwikkelingen op de planning, zoals de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. De exacte gevolgen voor de capaciteit zijn nu nog niet in te vullen. Om de huidige opgaven adequaat uit te kunnen voeren is capaciteit voor 1 fte Wabo-toezichthouder voor 2 jaren noodzakelijk. Voor 2023 willen we het restant bedrag van 2022 inzetten dat vanwege de situatie op de arbeidsmarkt niet is uitgegeven. We zullen het SWO-bestuur verzoeken deze overheveling van middelen te doen. 1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Optimaliseren proces evenementenvergunningen.
Gevolgen voor de inwoners
Verbeterde dienstverlening voor afhandeling (aan)vragen rondom evenementen
Middelen
24
2023 € 88.500 € 63.000
2024 € 21.000 € 63.000
2025 € 63.000
2026
I/S - Incidenteel € 63.000 Structureel
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
01 De Wolden een veilig thuis
Toelichting: Categorie 3 De afgelopen jaren zien we op het gebied van evenementen een toename van wet- en regelgeving (Wet Natuurbescherming, regels omtrent stikstof en veiligheid). Organisatoren van evenementen geven aan dat ze begeleiding vanuit de gemeente nodig hebben om aan alle nieuwe verplichtingen te kunnen voldoen. Met name organisatoren die werken met vrijwilligers zien door de bomen het bos niet meer. Daarnaast zien we dat het aantal evenementen toeneemt, steeds groter en daarmee ook risicovoller wordt. De toename van deze wet- en regelgeving levert veel extra werk op, en we willen de capaciteit in overeenstemming brengen met de opgave. De prioriteit kwam de afgelopen jaren te liggen op het verstrekken van de evenementenvergunningen en niet op het optimaliseren van de processen. De werkprocessen zijn verouderd. Het optimaliseren van de werkprocessen is nodig. De wijze waarop dit momenteel plaatsvindt is zowel voor de organisatoren als voor de ambtelijke organisatie inefficiënt wat onder andere frustraties oplevert bij de organisatoren van zowel kleine als grote evenementen. Een aanzienlijk deel van de evenementen wordt aangevraagd op locaties waarbij het onderdeel evenement niet is toegekend aan het desbetreffende bestemmingplan.
Voor het op deze locaties alsnog verkrijgen van toestemming is vanuit het team Omgevingsvergunningen een ontheffing van het bestemmingsplan nodig. Dit betreft een arbeidsintensief en kost extra capaciteit. Met de incidentele gelden gaan we werken aan verbetering van de werkprocessen. En met de structurele gelden gaan we de capaciteit vergroten. Om hiermee invulling te geven aan de gewenste dienstverlening. Het geld is voor de SWO en is verrekend volgens de 30-70% verdeelsleutel. 1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Deelname veiligheidsmonitor 2025.
Gevolgen voor de inwoners
Extern onderzoek of de door de gemeente genomen veiligheidsmaatregelen gelijke tred houden met de andere 11 Drentse gemeenten.
Middelen
2023
2024 -
-
2025 € 10.000 -
2026
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 2 In 2013, 2017 en 2021 hebben de meeste 12 Drentse gemeenten meegedaan aan het onderzoek in het kader van de veiligheidsmonitor. Voor de Veiligheidsregio Drenthe zijn daar specifiek nog vragen over brandveiligheid aan toegevoegd. Het doel was om te komen tot een zo integraal mogelijke monitor. In 2013 is gezamenlijk als Drentse gemeenten uitgesproken om iedere vier jaar deel te nemen.
Beleidsdocumenten Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de (beleids)nota’s: • Kadernota Veiligheid, Toezicht & Handhaving 2022-2026 (in de maak). • Regionaal Beleidsplan Noord-Nederland 2020-2023. • Beleidsregels Hard- en Softdrugs 2022. • Beleidsregels hinderlijke en gevaarlijke honden 2022. • Evenementenverordening 2021. • Beleidsregels evenementen 2020 • Beleidsnota keten en caravans 2017. • Beleidsregels BIBOB 2017. • Preventie- en handhavingsplan alcohol 2022 (in de maak). • Beleidsregel wet aanpak woonoverlast 2022. • Beleidsregel Handhaving helingbestrijding 2018.
Gemeente De Wolden
25
01 De Wolden een veilig thuis
Programmabegroting 2023-2026
Taakstelling en lopende projecten Niet van toepassing.
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Lasten 110 Crisisbeheersing en brandweer
1.453
1.471
1.526
1.526
1.526
1.526
120 Openbare orde en veiligheid
518
666
547
548
548
548
1.972
2.137
2.072
2.073
2.073
2.074
110 Crisisbeheersing en brandweer
63
1
1
1
1
1
120 Openbare orde en veiligheid
39
8
8
8
8
8
102
9
9
9
9
9
110 Crisisbeheersing en brandweer
1.390
1.470
1.524
1.524
1.524
1.525
120 Openbare orde en veiligheid
480
658
539
539
539
539
1.870
2.128
2.063
2.064
2.064
2.064
Totaal lasten
Baten
Totaal baten
Saldi
Totaal saldi
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 110 - Crisisbeheersing en brandweer De verhoging van de lasten in 2023 met circa € 55.000 ten opzichte van 2022 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de verhoging (€ 53.000) van de bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe. 120 - Openbare orde en veiligheid Over 2022 waren de lasten € 119.000 hoger geraamd dan in 2023. De belangrijkste reden die hieraan ten grondslag ligt is, dat de bijdrage aan de SWO vanaf 2023 ca. € 147.000 lager is begroot. Daartegenover is via de Kaderbrief 2023 een bedrag van € 27.000 opgenomen voor een robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger. Het speerpunt voor deze sociaal juridische dienstverlening aan kwetsbare inwoners is vanuit programma 'Veilig thuis' overgezet naar 'Sociaal', ook het budget wordt overgeheveld naar 'Sociaal’. Toelichting baten (voor zover van toepassing): N.v.t.
Investeringen Voorgenomen investeringen programmabegroting 2023-2026 In het programma De Wolden een Veilig Thuis zijn geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
26
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
02 Krachtig De Wolden
02 Krachtig De Wolden Met dit programma stimuleren we de kracht van De Woldense samenleving en faciliteren we de realisatie van initiatieven in de dorpen en buurten. Dat doen we door met veel energie te werken aan de ontwikkeling van een vitale, lokale democratie, transparantie van ons bestuur en de samenwerking in onze netwerken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. Daarbij nodigen we iedereen uit om mee te doen, ook jongeren en nieuwe inwoners. Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Voor de komende periode ligt voor dit programma de nadruk op drie thema's:
Gemeente De Wolden
27
02 Krachtig De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
Vitale democratie Iedere stem telt is niet vanzelfsprekend. Democratie moeten we koesteren. Het is het fundament onder onze samenleving. In De Wolden zet het gemeentebestuur actief in op participatie van en dialoog met de samenleving vanuit het principe loslaten in vertrouwen. De dialoogcultuur zie je terug in de dialoogbijeenkomsten die de raad organiseert ter voorbereiding op de raadsdebatten en –besluiten en in de bezoeken van het dagelijks bestuur aan inwoners, (maatschappelijke) organisaties en ondernemers. Ook Initiatiefrijk De Wolden is een zeer succesvol instrument gebleken om initiatieven uit de samenleving te stimuleren en te faciliteren. Deze subsidieregeling is een begrip geworden in De Wolden en wordt omarmd door inwoners en bestuur. Een goede reden om deze regeling te continueren. Om de participatie voort te zetten en uit te breiden zijn we altijd op zoek naar nieuwe vormen van democratie en participatie. We zetten ons in om de stem van jongeren te horen en van mensen die (nog) niet of weinig betrokken zijn bij onze lokale democratie. Bijvoorbeeld met een kinderraad, een plan voor jongerenparticipatie en ontmoetingen met nieuwe inwoners. Ook willen we lokaal talent en kennis van onze oudere inwoners meer gaan benutten bij lokale ontwikkelingen en vraagstukken. We willen de vergrijzing verzilveren. Hiervoor maken we in 2023 een plan van aanpak.
Transparant bestuur Een krachtig De Wolden is gebaat bij een transparant en integer bestuur. We zorgen ervoor dat dit geborgd is in beleid, regelgeving, procedures, houding en gedrag en communicatie. Daarbij zijn we scherp op de veiligheid en privacy van informatie en gegevens van inwoners en ondernemers, maar ook van bestuur en ambtelijke organisatie. We sluiten aan bij de Europese en landelijke kaders hiervoor. Samenwerking over de gemeentegrenzen De Wolden investeert in haar netwerken met andere organisaties en overheden in de regio en daarbuiten. Want ‘alleen gaat het sneller, samen kom je verder’. Als plattelandsgemeente hebben we veel te bieden, denk alleen maar aan het woonplezier, sterke gemeenschappen, recreatie en toerisme. De stedelijke gebieden om ons heen bieden werkgelegenheid, winkels en uitgaansmogelijkheden. Qua ontwikkeling van onze economie, leefomgeving en woonopgave zijn we gebaat bij een sterke regio Zwolle, versterking van de infrastructuur tussen Zwolle en Bremen en samenwerking met andere (plattelands)gemeenten, zoals in P10.
Trends en ontwikkelingen Behoefte aan invloed op leefomgeving In De Wolden zijn veel mensen betrokken bij de eigen leefomgeving. Inwoners blijken vooral behoefte te hebben aan invloed op de infrastructuur, duurzaamheid en milieu, groen en projecten in de eigen omgeving. De Wolden blijft hierop inspelen en meebewegen. Met Initiatiefrijk De Wolden willen we de samenkracht in De Woldense samenleving stimuleren. Dit blijkt een succes. Voorheen werd dit Initiatiefrijk De Wolden gefinancierd met middelen uit de algemene reserve. Met onderliggende begroting nemen we een besluit over de toekomstige financiering. 25 jaar De Wolden Op 1 januari 2023 bestaat gemeente De Wolden 25 jaar. Samen met De Woldense samenleving willen we dit vieren op een manier die past bij onze gemeente. De planvorming hiervoor is momenteel in voorbereiding en zal op een later moment gedeeld worden. Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur Deze wet zou voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 in werking treden, maar heeft vertraging opgelopen. Het wetsvoorstel ligt medio 2022 nog bij de Eerste Kamer. De verwachting is dat de wet in 2023 in werking treedt. Deze wet leidt tot wijziging van de Gemeentewet. We hebben de wijzigingen die dit betreft in beeld. Een half jaar na inwerkingtreding evalueren we of de wet volledig is geïmplementeerd.
Wet open overheid Sinds 1 mei 2022, de invoering van de Wet open overheid (Woo), is het verplicht om een openbaarheidsparagraaf in de begroting van een overheidsorgaan mee op te nemen. In deze paragraaf
28
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
02 Krachtig De Wolden
dienen tenminste de begrotingsplannen op de gebieden passieve openbaarmaking, actieve openbaarmaking en gezonde informatiehuishouding voor de gemeente De Wolden weergegeven te worden. Het doel van de wet is het vergroten van de transparantie van overheidsorganen door informatie uit eigen beweging beschikbaar te stellen (oftewel actieve openbaarmaking), al blijft het systeem waarin een burger specifiek een overheidsorgaan om informatie kan vragen bestaan (passieve openbaarmaking). Actieve openbaarmaking is toegevoegd zodat de burger overheidsinformatie uit een elftal informatie categorieën zonder barrières of bureaucratische processen kan raadplegen. Het is dan ook het doel van het Rijk dat per 1 januari 2023 het Platform Open Overheids Informatie (PLOOI) lanceert zodat de burger op dit platform de actief openbaar gemaakte informatie van alle overheidsorganen kan bezichtigen. Om alle informatie centraal beschikbaar te maken voor burgers vereist dit een bijzondere inspanning van overheidsorganen omdat deze hun informatiestromingen dusdanig moeten gaan inrichten zodat actieve publicatie mogelijk is. Dit vereist een gezonde informatiehuishouding, waardoor dit als kernpijler meegenomen is in de implementatie van de wet.
Identiteitsvaststelling Bij het verstrekken van paspoorten is recent door het ministerie van Justitie en Veiligheid geconstateerd dat systemen structurele fouten bevatten die ruimte hebben geboden voor het plegen van strafbare feiten. Gelet hierop kondigt het ministerie van Binnenlandse Zaken aan dat ze samen met gemeenten verschillende acties in gang zet om fouten en fraude tegen te gaan en de integriteit van Nederlandse paspoorten en identiteitskaarten te waarborgen. Want de gemeente heeft een belangrijke rol en verantwoordelijkheid in het vaststellen van de juiste identiteit en de controle daarop. Door inschrijving in de Basisregistratie personen (BRP) ontvangt men een Burgerservicenummer, kan men een identiteitsdocument aanvragen en recht krijgen op allerlei voorzieningen en diensten. Identiteitsfraude door gebruik van valse of gestolen identiteitsgegevens komt steeds vaker voor. Zeker bij een eerste inschrijving of hervestiging is het van belang een goede controle te doen van de persoon aan de balie en zijn identificatiedocumenten. Door gebruik te maken van elektronische hulpmiddelen om biometrie niet alleen vast te leggen, maar ook te controleren willen we zorgdragen voor een betrouwbare identiteitsvaststelling. Regio en plattelandsgemeenten Op provinciale schaal zoeken we onze Drentse collega’s op.
Door samen te werken en daarbij uit te gaan van de eigen kracht en identiteit, kan iedere gemeente zich beter ontwikkelen. Ook de Regio Zwolle is sterk in ontwikkeling en van groot belang voor ons. Op landelijk niveau behartigen we gezamenlijk als P-10 onze typische belangen (eigenheid) bij andere overheden en wisselen we kennis en ervaring uit over thema’s betreffende het platteland.
Beleidsdoelen Vitale democratie • Ruimte geven aan initiatieven vanuit de samenleving, zowel wanneer het gaat om betrokkenheid bij nieuwe initiatieven als betrokkenheid bij onderhoud en beheer van de openbare ruimte. • Jongeren, nieuwe inwoners en mensen die normaal weinig of niet betrokken zijn meer betrekken bij onze lokale democratie. • Inwoners, organisaties en ondernemers actief de ruimte geven bij het gemeentelijke beleiden besluitvormingsproces. Transparant bestuur • Integriteit bestuur. • Voldoen aan actuele wetgeving. • Toegankelijke klachten-en bezwaarprocedures. Samenwerking over de gemeentegrenzen • Behartigen van de belangen van de inwoners van De Wolden, daarbij gaan we altijd uit van een win-win situatie in de samenwerking met onze partners.
Gemeente De Wolden
29
02 Krachtig De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen te Hoogeveen - taakveld 00.40.
Beleidsindicatoren N.v.t.
Speerpunten 0.1 - Bestuur Activiteit
Toename kosten bestuur a.g.v. loon- en prijsstijging 2023.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen
2023
2024
2025
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
2026
I/S - Incidenteel € 25.000 Structureel
Toelichting: Categorie 1 Een verdere aanpassing van de beschikbare budgetten in de actuele begroting is noodzakelijk als gevolg van loon- en prijsstijging. Het betreft de verwachte stijging van de beloningen van de burgemeester, de wethouders en de raadsleden. De uitzetting is op een dit moment een inschatting op basis van de verwachtingen. Het salaris van de burgemeester en wethouders volgt de ontwikkeling van de bezoldiging van het personeel in de cao Rijk. De laatste cao liep van 1 januari 2021 tot en met 31 maart 2022 en had 2% loonsverhoging per 1 juli 2021. De verhoging was dus effectief over een periode van 9 maanden. Nu moet er onderhandeld worden over een nieuwe cao. De vakbonden hebben ingezet op behoud van koopkracht. Om dit te bereiken wil FNV de loonsverhoging koppelen aan de Consumenten Prijs Index (CPI-afgeleid). De minister heeft aangegeven pas in mei te willen starten met onderhandelen, nadat het kabinet de aanpassingen in de rijksbegroting (voorjaarsnota) heeft besproken. Het is gelet op de afgelopen stijging, de huidige inflatie en de inzet van de vakbonden reëel om uit te gaan van een stijging van 4%. Voor wat betreft de vergoeding van de raadsleden. De raadsvergoeding wordt jaarlijks herzien op basis van het door het CBS vastgestelde indexcijfer cao-lonen overheid inclusief bijzondere beloningen.
Dit cijfer is voor 2021 nog niet vastgesteld maar laat voorlopig een stijging zien van 2,3%. Voor 2022 kan verwacht worden dat dit hoger ligt gelet op bovenstaande. 0.1 - Bestuur Activiteit
Naheffing fiscale 'Werkkostenregeling' (WKR) bestuurders.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen
2023
2024
2025
€ 22.500
€ 22.500
€ 22.500
2026
I/S - Incidenteel € 22.500 Structureel
Toelichting: Categorie 1 De WKR geeft werkgevers 'vrije ruimte' om een bepaald percentage van de fiscale loonsom te besteden aan vergoedingen en verstrekkingen aan personeel. Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van het budget in de actuele begroting noodzakelijk. Dat het begrote bedrag te laag is, komt doordat de bijdrage arbeidsongeschiktheid raadsleden meetelt voor de WKR.
30
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
02 Krachtig De Wolden
0.1 - Bestuur Activiteit
Actualisatie kosten pensioenvoorziening APPA (Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers).
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen
2023
2024
2025
€ 60.000 V
€ 60.000 V
€ 60.000 V
2026
I/S - Incidenteel € 60.000 V Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van de beschikbare budgetten in de actuele begroting noodzakelijk. De verrekening met de voorziening APPA (Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers) wordt bijgesteld naar aanleiding van actuariële berekeningen. 0.1 - Bestuur Activiteit
Actualisatie kosten bestuurlijke samenwerking.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen
2023
2024
2025
€ 34.000
€ 34.000
€ 34.000
2026
I/S - Incidenteel € 34.000 Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van de beschikbare budgetten in de actuele begroting noodzakelijk. Het betreft hier o.a. de indexatie en actualisatie van de kosten van het A&O-fonds, het fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU), Veteranendag gezamenlijk € 14.000, de regio Zwolle € 5.500, P10 en de VDG € 12.000 en aanvullende indexatie van kleinere bijdragen en subsidies € 2.500. Voor de Veteranendag gaan we onderzoeken hoe we speciale aandacht schenken aan onze lokale veteranen. 0.1 – Bestuur Activiteit
Technische ondersteuning gemeenteraad.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen
2023
2024
2025
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
2026
I/S - Incidenteel € 10.000 Structureel
Toelichting: Categorie 1 De afgelopen twee jaar zijn positieve ervaringen met digitale en hybride vergaderingen van de raad opgedaan. De organisatie en technische ondersteuning van de online en hybride vergaderingen zijn volledig ondergebracht bij de griffie. De complexiteit van de technische ondersteuning tijdens raadaangelegenheden is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen en blijkt onmisbaar te zijn. Op verzoek van de griffier heeft de werkgeverscommissie in 2021 besloten om voor de periode 1 april 2021 tot 1 april 2022 hiervoor tijdelijk extra uren (vier uur per week) aan de griffie toe te kennen. De werkgeverscommissie heeft vervolgens besloten om de tijdelijke urenuitbreiding tot 31 december 2022 te verlengen. Zowel bij de griffier als bij de werkgeverscommissie bestaat de behoefte om de technische ondersteuning structureel te honoreren.
Gemeente De Wolden
31
02 Krachtig De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
0.2 – Burgerzaken Activiteit
Verkiezingen 2023.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.
Middelen
2023
2024 PM -
2025 -
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van de beschikbare budgetten in de actuele begroting noodzakelijk. In de meerjarenbegroting is uitgegaan van de organisatie van één verkiezing. De kosten zullen hoger uitvallen dan geraamd in de meerjarenbegroting omdat er op 15 maart 2023 verkiezingen voor zowel Provinciale Staten als de Waterschappen plaats vinden. Naar verwachting worden we via de algemene uitkering uit het gemeentefonds gecompenseerd voor de kosten van de organisatie van deze verkiezingen. Er is hier vooralsnog een Pm-post opgenomen aangezien het mogelijk budgettair neutraal doorwerkt in de begroting 2023. 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (kernparticipatie) Activiteit
Voortzetting subsidieregeling 'Initiatiefrijk De Wolden'.
Gevolgen voor de inwoners
Een lokale overheid die inwonersinitiatieven ondersteunt en coördineert.
Middelen
2023 € 200.000 -
2024 € 200.000 -
2025 € 200.000 -
2026 I/S € 200.000 Incidenteel - Structureel
Toelichting: Categorie 3 Om de ambities van inwoners en college waar te kunnen maken, is de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden in 2015 in het leven geroepen. Deze regeling heeft als doel het ontwikkelen en uitvoeren van maatschappelijke initiatieven gericht op het verbeteren van de leefbaarheid, van de sociale vitaliteit en van de sociale infrastructuur van De Wolden. Deze drie termen, leefbaarheid, sociale vitaliteit en de sociale infrastructuur worden in omschrijving van de regeling als volgt gedefinieerd: • Leefbaarheid: beleving van de dagelijkse woonomgeving, wordt de omgeving als passend ervaren. • Sociale vitaliteit: inspanningen en initiatieven van bewoners gericht op hun (leef)omgeving. • Sociale infrastructuur: geheel van voorzieningen, verenigingen en activiteiten. De waardering voor deze subsidieregeling bij inwoners, de belangenverenigingen, het college en de raad is groot. Van 2015 tot en met 2022 zijn er 179 aanvragen ingediend. De gerealiseerde initiatieven hebben allen bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid, het vergroten van de sociale vitaliteit en de sociale infrastructuur. De wens is er dan ook om Initiatiefrijk De Wolden te continueren. De nieuwe subsidieregeling voor de periode 2023-2026 wordt eind 2022 ter vaststelling aangeboden aan de raad. 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (coördinatie i.c.m. wijkteams) Activiteit
Coördinatie subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden vanuit de gemeente.
Gevolgen voor de inwoners
Een lokale overheid die inwonersinitiatieven ondersteunt en coördineert.
Middelen
2023
2024
2025
€ 41.500 V
€ 41.500 V
€ 41.500 V
2026
I/S Incidenteel € 41.500 V Structureel
Toelichting: Categorie 3 In afwijking van eerdere besluitvorming van de kaderbrief 2023 voeren we dit speerpunt niet op in de begroting 2023. In de kaderbrief was opgevoerd een uitzetting van € 41.500 voor formatie-
32
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
02 Krachtig De Wolden
budget voor de coördinatie van dorp- en kernparticipatie. Nu deze vervalt, levert dit een voordeel op van € 41.500. Reeds in de programmabegroting 2022 is aangegeven dat e.e.a. een relatie heeft met het speerpunt 'Preventieve inzet Buurtteams' onder het programma 'Gezond meedoen', nu programma Sociaal. Daarbij is het standpunt ingenomen dat de coördinatie van buurtteams een taak is geworden van de bredere functie coördinatie dorp- en kernparticipatie. De werkzaamheden betreffende de coördinatie van Initiatiefrijk De Wolden en de preventieve inzet buurtteams kunnen binnen de bestaande formatie in de SWO opgevangen worden. Ten tijde van het opstellen van de kadernota was dit nog onduidelijk aangezien dit samenhangt met het proces van Initiatiefrijk De Wolden. 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (kernparticipatie) Activiteit
Viering 25-jarig bestaan gemeente De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Deel kunnen nemen aan feestelijkheden in het kader van 25 jaar De Wolden.
Middelen
2023 € 40.000
2024
2025
2026
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Op 1 januari 2023 bestaat gemeente De Wolden 25 jaar. We willen dit vieren met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We hopen hiermee de samenhang tussen dorpen, kernen en inwoners in onze gemeente nog meer te versterken. Dit najaar maken we hiervoor een plan van aanpak. Daarbij betrekken we nadrukkelijk dorpen, kernen en inwoners. Ook zorgen we voor afstemming met andere ontwikkelingen in 2023 zoals de opening van het Huus veur Sport & Cultuur en De Wolden Culturele Gemeente van Drenthe. Voor de organisatie van de feestelijkheden ramen we een bedrag van € 40.000. Dit bedrag is grotendeels bestemd voor capaciteit. Daarnaast aan kosten voor pr en faciliteiten. Zodra het plan van aanpak gereed is, zal de gemeenteraad hierover geïnformeerd worden.
Beleidsdocumenten • • •
Toekomstvisie College uitvoeringsprogramma Profielschets burgemeester
Taakstelling en lopende projecten N.v.t.
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Lasten 010 Bestuur
1.780
1.812
1.974
1.974
1.974
1.974
020 Burgerzaken
906
849
810
799
786
786
610 Samenkracht en burgerparticip.
259
26
67
67
67
67
2.945
2.687
2.851
2.841
2.828
2.828
Totaal lasten
Gemeente De Wolden
33
02 Krachtig De Wolden
Product
Programmabegroting 2023-2026
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x 1000)
2021
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Baten 010 Bestuur
8
0
0
0
0
0
318
300
305
305
305
305
0
0
0
0
0
0
325
300
305
305
305
305
1.773
1.812
1.974
1.974
1.974
1.974
020 Burgerzaken
589
549
505
494
481
481
610 Samenkracht en burgerparticip.
259
26
67
67
67
67
2.620
2.387
2.546
2.536
2.523
2.523
020 Burgerzaken 610 Samenkracht en burgerparticip. Totaal baten
Saldi 010 Bestuur
Totaal saldi
Toelichting op lasten en baten: Binnen dit programma zijn geen grote afwijkingen te zien.
Investeringen In het programma Krachtig De Wolden zijn geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
34
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
03 Wonen en Duurzaam Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen en duurzaamheid. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? De Wolden is een aantrekkelijke gemeente om te wonen, te werken en te recreëren. Dit komt onder meer door de kwaliteit van de omgeving, het landschap en de sociale netwerken in de dorpen. Er zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed zijn op deze kwaliteiten. Bijvoorbeeld de energietransitie, de woningbouwopgave en de noodzaak om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Bij de keuzes die gemaakt worden laten we ons leiden door de drie hoofdambities uit de Toekomstvisie Samen aan zet (2022-2040): vitale samenleving, duurzame leefomgeving en landschap als drager. Onze ambitie is te streven naar een aantrekkelijke en duurzame woon- en leefomgeving in De Wolden. We zetten in op bewustwording en geven ontwikkelingsgericht ruimte aan initiatieven uit de samenleving, van inwoners en ondernemers. We stimuleren hun ondernemerschap om oplossingen te realiseren en wij faciliteren dit waar dat nodig is. Met oog voor ‘naoberschap’, lokaal eigenaarschap en behoud van ruimtelijke kwaliteit. We doen dit op basis van een veranderende rol van de overheid. Wij denken mee, faciliteren en bieden, waar nodig, maatwerk. Waar nodig nemen we zelf het initiatief, zoals bij de woningbouwopgave in de kerndorpen en het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte. Gemeente De Wolden
35
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
Wij streven het volgende op de langere termijn na: • Veilige, aantrekkelijke, klimaatbestendige en gezonde woon- en leefomgeving. • Duurzame energie- en grondstoffenvoorziening en minder CO2-uitstoot. • Ruimtelijke en landschappelijke ontwikkeling met kwaliteit.
Trends en ontwikkelingen Wonen Woningbouwproductie Evenals in de rest van Nederland, is ook in De Wolden de druk op de woningmarkt erg hoog. De huizenprijzen zijn de afgelopen jaren explosief gestegen. Hierdoor is het met name voor jongeren en starters moeilijk om (betaalbare) woonruimte te vinden. Er moeten zo snel mogelijk voldoende betaalbare woningen komen. Daarbij is het belangrijk dat nieuwe ontwikkelingen passen bij het karakter van de omgeving. Ook het verduurzamen en levensloopbestendig maken van deze woningen zien wij hier als belangrijke opgaven. Tegelijkertijd blijven de bouwkosten onophoudelijk toenemen, zowel de loonkosten als materiaalkosten stijgen. Hierdoor komt de financiële haalbaarheid en de versnelling van de woningbouw onder druk te staan. De urgentie van deze opgaven vraagt om directe maatregelen. De gemeente heeft hierin een actieve rol, maar er moet ook ruimte blijven voor eigen initiatieven. We bieden letterlijk en figuurlijk ruimte om een versnelling aan te brengen in zowel bestaande als nieuwe woningbouwplannen. We richten ons voor woningbouw niet alleen op de grotere kernen. We willen met álle Dorpsbelangen in gesprek om over woningbouw in de betreffende dorpen afspraken te maken. De ene keer zullen we als gemeente een actieve en regisserende rol aannemen, de andere keer zal deze meer faciliterend zijn bij plannen van ontwikkelaars en/of inwoners.
Dit is afhankelijk per dorp of per project. Daarnaast werken wij aan de uitvoering van het strategisch woningbouwprogramma, de realisatie van flexwoningen, de ondersteuning van CPO-projecten, de mogelijkheden voor woningsplitsingen en erfdelen. We blijven onze ogen en oren openhouden voor overige ideeën die bijdragen aan woningbouw in De Wolden. In het nieuwe woonbeleid gaan wij hier nader op in. Deze inzet vraagt om extra capaciteit en middelen. In deze begroting willen wij hiervoor de benodigde middelen opnemen. Vitaliseren en transformeren vakantieparken In het Collegeprogramma wordt de continuering van het programma Vitale Vakantieparken benadrukt. Doel van het programma is de realisatie van een gezonde toeristisch recreatieve sector. Deze sector is economisch een factor van betekenis voor onze gemeente, met vakantieparken, diverse hotels, campings, bed & breakfasts, groepsaccommodaties en recreatieve voorzieningen. Sinds de vaststelling van de Kadernotitie Vitale Recreatieparken De Wolden in 2017 is, in samenwerking met de Taskforce Vitale Vakantieparken Drenthe, gewerkt aan het transformeren van nietvitale parken en het excelleren van parken met een goed toeristisch-recreatief perspectief. Bij vijf parken ontbreekt het toeristisch-recreatief perspectief en is een transformatieproces ingezet.
Transformatie blijkt complexer en intensiever te zijn dan gedacht en kost veel tijd en inzet. Eind ’21 zijn de vastgelopen trajecten weer opgepakt door inzet van een nieuwgevormd programmateam. De beoogde maatschappelijk effecten van het programma zijn bloeiende recreatieve vakantieparken met lokale spin-off. Effecten van de transformatie van parken zijn legalisatie van bestaande (illegale of gedoogde) permanente bewoning op parken, toevoegen van woningen aan de woningvoorraad en afhandelen van lopende handhavingsverzoeken.
36
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
Milieu en duurzaamheid Regionale Energie Strategie (RES) Drenthe De RES-regio Drenthe blijft samenwerken aan de Regionale Energiestrategie (RES), de RES 2.0 en verder. Voor de uitvoering van de RES 1.0 naar de RES 2.0 heeft de RES-organisatie een doeluitkering van het Rijk ontvangen. Voor 1 juli 2023 moet de RES 2.0 regio Drenthe gereed zijn. De RES 2.0 is pragmatisch en praktisch van opzet en is gericht op de uitvoering. Hierbij vormen de ambities, afspraken en uitgangspunten die in de RES 1.0 zijn vastgesteld de basis. De RES 2.0 wordt ontwikkeld als een oplegger op de RES 1.0, waarin de voortgang wordt gerapporteerd, de energiestrategie wordt geactualiseerd en de uitvoering richting RES 3.0 wordt bepaald. Aanpak Dorps Energie Strategieën (DES) In het verlengde van de Toekomstvisie, de RES en in relatie tot de wijkuitvoeringsplannen (WUP) onder de Transitievisie Warmte, wordt in 2023 gewerkt aan een aanpak met de dorpen om met energiebesparing aan de slag te gaan en lokaal de energie op te wekken die ook lokaal gebruikt wordt. Vanuit de RES geldt dat 1 januari 2025 de projecten voor grootschalige opwekking van duurzame energie vergund moeten zijn.
Warmtetransitie en groen gas De focus binnen de uitvoering van de Transitievisie Warmte (TVW) De Wolden ligt de aankomende periode sterk op energiebesparing en het naar beneden brengen van de warmtevraag en op individuele oplossingen (all-electric of hybride in combinatie met groen gas). Voor de Wijk wordt gekeken of het gezamenlijke onderzoek met meerdere gemeenten over de toepassing van Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) vanuit de Hoogeveense Vaart een vervolg moet krijgen. Als vervanger voor aardgas ziet De Wolden voor veel woningen groen gas eventueel in combinatie met een hybride warmtepomp als een goede optie. Om te komen tot voldoende productie van groen gas en draagvlak wordt samengewerkt met netbeheerder RENDO en N-TRA. Gezamenlijk doel is het onderzoeken, ontwikkelen en uitvoeren van een strategie om in 2030 evenveel duurzaam groen gas 'in te voeden' als er wordt gebruikt (100% groen gas). In 2022 zijn belangrijke stappen gezet richting een concreet project voor de productie van groen gas op basis van monomestvergisting in Echten en Koekange. Dit project wordt vervolgd.
Proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen In 2022 is de uitvoering van de proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen gestart en is een eerste subsidie vanuit de rijksbijdrage van € 2.398.400 ter beschikking gesteld aan energiecoöperatie energieKansen voor het deelproject ‘gebouwgebonden maatregelen’. Het gehele project heeft een doorlooptijd van 8 jaar. De ervaringen die we in Ansen opdoen, kunnen gebruikt worden voor andere dorpen in De Wolden en andere plattelandsgemeenten in Nederland. Opgave verduurzaming bestaande woningvoorraad De Wolden participeert in de Drentse Energie Deal met als doel dat we in 2040 in Drenthe energieneutraal wonen en zelfvoorzienend zijn op energiegebied. Er ligt een grote opgave in de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad in De Wolden. Het Drents Energieloket informeert inwoners over acties en financiële middelen (o.a. ‘Energiebespaarlening Drenthe’) om de particuliere woningvoorraad te verbeteren en duurzame energie op te wekken. De verduurzaming van de voorraad bestaande huurwoningen valt onder de verantwoordelijkheid van woningcorporatie Actium. Energiearmoede is een belangrijk punt van aandacht. De energietransitie moet voor iedereen bereikbaar en betaalbaar zijn.
Samen met andere gemeenten kijken we naar mogelijkheden om de van het Rijk ontvangen specifieke uitkering voor energiebesparende maatregelen voor inwoners die in energiearmoede leven zo goed mogelijk te besteden. Deze middelen zijn ook voor huurders. Onderzoek grondgebonden zonnepanelen particulieren In 2023 wordt onderzocht of het particulieren makkelijker gemaakt kan worden om grondgebonden zonnepanelen te plaatsen voor eigen gebruik door middel van dereguleren. Afhankelijk van de uitkomst zal een ruimtelijke procedure ontwikkeld moeten worden, bijvoorbeeld met een melding.
Gemeente De Wolden
37
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
Onderzoek kleinschalige windmolens In 2022 is een ruimtelijke verkenning gedaan naar de toepassing van kleinschalige windmolens, hoger dan de huidige toegestane windmolens met een ashoogte van 15 meter. Er wordt gekeken of en hoe hier een vervolg aan gegeven kan worden, bijvoorbeeld door middel van een pilot. Energiebespaaractie verenigingen Er wordt een plan gemaakt voor een bespaaractie voor verenigingen, zodat grotere groepen inwoners via de verenigingen bereikt kunnen worden over duurzaamheid en energiebesparing. Als blijkt dat hier extra middelen voor nodig zijn dan nemen we die op in de kadernota 2024-2027. Duurzaamheidssubsidie voor starters Vanuit het Actieplan Klimaat & Energie 2021 – 2024 is er jaarlijks € 20.000 (incl. uitvoeringskosten) beschikbaar voor het blijven verlenen van de duurzaamheidssubsidie voor starters. De vernieuwde subsidieregeling moet nog worden vastgesteld. We blijven de verzilverlening en de stimuleringslening aanbieden, die ook gebruikt kunnen worden voor verduurzamingsmaatregelen. Verduurzaming gemeentelijke gebouwen De verduurzaming van de vijf gemeentelijke gebouwen waarover de raad in april 2021 een besluit heeft genomen is gekoppeld aan het provinciale Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed. In 2022 is de uitvoering deels van start gegaan. Hier wordt een vervolg aan gegeven.
De brandweerkazernes en integrale kindcentra (IKC’s) zijn ook in dit programma meegenomen. De verduurzaming van deze gebouwen volgt na de vijf gebouwen waarvan de uitvoering al loopt. De overige schoolgebouwen zijn in het kader van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) ook meegenomen in het Ontzorgingsprogramma, om te onderzoeken hoe deze gebouwen verduurzaamd kunnen worden. Zie hiervoor ook de relatie met programma 9 Cultuur (onderdeel IHP). Heel De Wolden Aardgasvrij In 2021 is het conceptplan ‘Heel De Wolden Aardgasvrij’ gepresenteerd door Reestdal Energie. Door onder andere over te stappen op hybride warmtepompen in combinatie met zonnepanelen en hierbij inwoners geheel te ontzorgen wordt getracht een versnelling in de transitie te realiseren. Het plan wordt samen met N-TRA, Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe, SEN en een adviesbureau verder uitgewerkt. Ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet De Omgevingswet gaat over de inrichting van de ruimte: over woningen, bedrijfsgebouwen, water(voorziening), milieu, infrastructuur en cultureel erfgoed bijvoorbeeld. Van grote projecten als de aanleg van een woonwijk, bedrijventerrein of natuurgebied tot kleine zaken als het kappen van een boom of het plaatsen van een dakkapel. De wet gaat over de samenhang tussen al deze onderdelen van onze leefruimte en over de veranderingen daarin.
Het biedt daarnaast meer ruimte voor lokaal maatwerk en leidt tot een betere en snellere besluitvorming. Omgevingsplan Het omgevingsplan is een van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Iedere gemeente heeft straks één omgevingsplan voor het gehele grondgebied. Om tot een omgevingsplan te komen stellen we een handboek op met voorwaarden en bouwstenen. Het opstellen van het Omgevingsplan De Wolden pakken we op als apart project. Totdat het nieuwe omgevingsplan klaar is gelden de huidige bestemmingsplannen en beheersverordeningen. Toekomstvisie In een interactief proces met inwoners, ondernemers, organisaties en medewerkers is een concept Toekomstvisie De Wolden ontwikkeld. De nieuwe Toekomstvisie wordt in 2022 ter vaststelling aangeboden aan de raad. In het verlengde van deze Toekomstvisie wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. Deze uitvoeringsagenda bevat op hoofdlijnen welke stappen er worden gezet om deze visie te vertalen naar beleid en uitvoering. Denk hierbij aan de vertaling van de visie naar programma’s, het inrichten van de beleidscyclus, monitoring en evaluatie en het maken van het omgevingsplan.
38
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
Wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen Het plan is dat de wet op 1 januari 2023, tegelijkertijd met de Omgevingswet, ingaat. (noot: de toegezegde 6 maanden vooraf duidelijkheid komt pas in oktober en hangt af van het oordeel van het adviescollege ICT-toetsing). De kern van de wet is dat de verantwoordelijkheid voor de bouwkwaliteit bij de bouwer ligt. In De Wolden anticiperen we met de balievergunning al op deze wetsontwikkeling. Verder doen we ervaring op met proefprojecten. De wet zorgt voor verschuiving van werk en verantwoordelijkheid van de gemeente naar de markt. Dit betekent ook dat we voor dat deel van het werk geen leges in rekening mogen brengen. Stikstof In veel Natura 2000 gebieden is de stikstofdepositie te hoog. De rechter heeft bepaald (PASuitspraak) dat er geen extra stikstofdepositie mag plaatsvinden waardoor de vergunningverlening voor woningbouwprojecten, infrastructuur en allerlei bedrijven is stilgevallen. De wet Stikstofreductie en Natuurverbetering is op 1 juli 2021 ingegaan, waarmee € 3 miljard beschikbaar is gekomen voor natuurherstel en € 2 miljard voor stikstofreductie bij de bron. Ook regelt de wet een gedeeltelijke vrijstelling voor bouwactiviteiten.
In het regeerakkoord (december 2021) zijn de doelen voor stikstofreductie nog verder aangescherpt: in 2030 moet minimaal 74% van het areaal van de stikstofgevoelige natuur in beschermde Natura 2000-gebieden een gezond stikstofniveau hebben. Dit heeft gevolgen voor de landbouw, maar ook voor de industrie, transport en bouwsector. Er komt een Nationaal Programma Landelijk Gebied waarin niet alleen de stikstofopgave maar ook de (Europese) normen en opgaven van de waterkwaliteit, bodem, klimaat en biodiversiteit worden meegenomen. De provincies zijn verantwoordelijk om dit uit te werken in een gebiedsgerichte aanpak. Voor De Wolden zijn het Dwingelderveld en het Holtingerveld de meest nabijgelegen stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
Beleidsdoelen Wonen • Uitvoering geven aan de beleidsdoelen van het Woonplan 2017-2022: - betaalbare woonruimte realiseren of laten realiseren in zowel huur als koop; - kansen voor nieuwbouw benutten met behulp van een strategisch woningbouwprogramma; - langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen mogelijk maken; - samen met de corporatie een monitor ontwikkelen die de belangstelling naar sociale huurwoningen monitort om de benodigde kernvoorraad te bepalen en afspraken te maken over verkoop, nieuwbouw en transformatie van sociale huurwoningen. • Actualiseren van het Woonplan 2017-2022. • Uitvoering geven aan de strategische woningbouwplanning. • Eigenaren/VVE's van niet-vitale vakantieparken zonder recreatieve potentie ondersteunen bij een nieuw perspectief voor hun park buiten de recreatiesector te vinden. • Ondernemers van (vitale) vakantieparken met recreatieve potentie de ruimte geven om toekomstbestendigheid te worden/blijven en te excelleren. Milieu en duurzaamheid • Streven om de gebouwde omgeving in 2040 energieneutraal te hebben. • In 2030 willen we evenveel duurzaam gas invoeden als we gebruiken (100% groen gas). • Inventariseren van het huidige energieverbruik in de regio en wat het potentieel (ruimtelijk) is voor hernieuwbare energie (opwekking, opslag en infrastructuur).
• Het opstellen van een aanbod voor de duurzame warmtebronnen en aanbod voor de hernieuwbare opwek. • Het geven van het goede voorbeeld als gemeente. • Meewerken aan het tot stand brengen van energiezuinige woningen met lage energielasten. • De CO2-uitstoot verder verlagen voor een gezonde leefomgeving. • Inwoners en bedrijven stimuleren om gezamenlijk aan de slag te gaan met duurzame energie en lokale energie-initiatieven. • In 2030 0,1 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit: 0,06 TWh grootschalig zon op dak (minimaal 50 zonnepanelen), 0,04 TWh techniekneutraal In 2040 0,14* TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit.
Gemeente De Wolden
39
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
Ruimtelijke ontwikkeling • Werken met de nieuwe Omgevingswet conform de kaders van het Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden. • Faciliteren dat de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit behouden blijft. • Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. • Ruimte scheppen voor dynamiek en innovatie, met behoud van de omgevingskwaliteit.
Informatie verbonden partijen Binnen dit programma zijn geen verbonden partijen.
Beleidsindicatoren 'Wonen en Duurzaam' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Hernieuwbare elektriciteit in %
2020
19,3
26,8
Hernieuwbare energie in %
2019
6,1
8,6
Nieuwgebouwde woningen aantal per 1.000 woningen
2021
6,3
8,9
Hernieuwbare elektriciteit Zonnestroom in terajoule
2021
85
Woningen met zonnepanelen in %
2020
34,0
40.792 15,7
Hernieuwbare elektriciteit: Aandeel elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa van het totale elektriciteitsverbruik. Hernieuwbare energie: Aandeel energie uit natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld (zoals zon, wind buitenluchtwarmte en biomassa) van het totale energieverbruik. Hernieuwbare elektriciteit zonnestroom: Hoeveelheid opgewekte hernieuwbare elektriciteit die is opgewekt uit zon. (Tera)joule is de internationale eenheid van energie.
Speerpunten 7.4 – Milieu en duurzaamheid Activiteit
Aanpak Dorps Energie Strategieën (DES).
Gevolgen voor de inwoners
Inwoners behouden regie over de energietransitie.
Middelen
2023 € 40.000
2024
2025
2026
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We willen met de dorpen in gesprek over het thema duurzaamheid, over het opwekken van energie en energiebesparing. Dit ligt in het verlengde van zowel de Regionale Energiestrategie (RES) Drenthe als de Transitievisie Warmte. Het doel is om met dorpen het gesprek aan te gaan en om te komen tot een passende Energiestrategie per dorp, waarin energiebesparing (energie die niet gebruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden) en het zelf opwekken van energie een belangrijke plaats innemen. Voor het uitwerken van een aanpak en het uitrollen van de aanpak met de dorpen reserveren we in 2023 € 40.000.
40
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
7.4 – Milieu en duurzaamheid Activiteit
Onderzoek kleinschalige windmolens.
Gevolgen voor de inwoners
Bedrijven in het buitengebied faciliteren bij verduurzaming.
Middelen
2023 € 30.000
2024
2025
2026
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Uit het onderzoek naar de toekomst van de landbouw, en vanuit belangenorganisatie LTO, is de wens geuit om in het buitengebied hogere windmolens toe te passen dan de huidige toegestane windmolens met een ashoogte van 15 meter. Een hogere molen heeft een hoger rendement en is daarom geschikter om het eigen energieverbruik te verduurzamen. Samen met provincie Drenthe en meerdere Drentse gemeenten is al een ruimtelijke verkenning uitgevoerd. We kijken of en hoe we daar een vervolg aan kunnen geven, bijvoorbeeld een of meerdere pilotprojecten. Voor een vervolg op de ruimtelijke verkenning reserveren we eenmalig € 30.000. 7.4 - Milieu en duurzaamheid Activiteit
Energieregisseur.
Gevolgen voor de inwoners
Inwoners, bedrijven en lokale initiatieven faciliteren bij verduurzaming.
Middelen
2023 € 140.000
2024 € 140.000
2025 € 85.000
2026 I/S € 85.000 Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We willen inwoners, bedrijven en lokale (duurzaamheids)initiatieven stimuleren met duurzaamheid aan de slag te gaan en hen hierbij ondersteunen. Vanwege deze focus is er vanuit het vorige Actieplan Klimaat & Energie gekozen voor de inzet van een energieregisseur, die een belangrijke schakel vormt tussen lokale initiatieven, de gemeente en andere stakeholders. Met het ontwikkelen van een aanpak met dorpen en het in de eigen organisatie aanbrengen van focus op duurzaamheid, is er extra formatie nodig voor de functie energieregisseur. Om de focus aan te brengen, wordt gekeken naar het opzetten van een multidisciplinair team dat zich vanuit verschillende thema’s met duurzaamheid bezighoudt. Vanuit deze ontwikkelingen zullen er nieuwe initiatieven ontstaan en zullen bestaande initiatieven meer ondersteuning nodig hebben. Voor 2023 en 2024 wordt jaarlijks € 140.000 gereserveerd en voor 2025 en 2026 wordt jaarlijks € 85.000 gereserveerd voor de functie energieregisseur en het opzetten van een multidisciplinair team. 7.4 - Milieu en duurzaamheid Activiteit
Communicatie duurzaamheid.
Gevolgen voor de inwoners
Inwoners, bedrijven en lokale initiatieven faciliteren bij verduurzaming.
Middelen
2023 € 50.000 € 25.000
2024
2025
€ 25.000
€ 25.000
2026
I/S Incidenteel € 25.000 Structureel
Toelichting: Categorie 3 Onder de vlag van 'De Wolden geeft energie!' moet de communicatie over duurzaamheid, de energie- en de warmtetransitie beter worden vormgegeven, structureler worden gecommuniceerd en informatie worden gebundeld (onder andere op een website). Op die manier is het voor inwoners, ondernemers en lokale (duurzaamheids)initiatieven makkelijker om informatie over bijvoorbeeld regelingen te vinden en weet iedereen waar we naartoe willen in De Wolden en hoe we gezamenlijk onze doelen kunnen bereiken. Voor het bouwen van de website en het inzetten van Gemeente De Wolden
41
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
overige communicatiemiddelen is eenmalig € 50.000 nodig in 2023. Om de communicatie goed vorm te (blijven) geven, is extra inzet van een communicatieadviseur nodig. Voor 2023 tot en met 2026 is hier € 25.000 voor gereserveerd. 8.1 – Ruimtelijke ordening Activiteit
Voorbereiding realisatie Gebiedsvisie ‘De Baete’ te Ruinen.
Gevolgen voor de inwoners
Optimalisatie van het gezamenlijk gebruik en inrichting van het gebied.
Middelen
2023
2024 --
2025
PM € 9.360
2026
I/S PM Incidenteel € 9.288 Structureel
PM € 9.324
Toelichting: Categorie 3 Er zijn veel ontwikkelingen in en rondom het sportpark ‘De Baete’ in Ruinen. Om deze ontwikkelingen en kansen op elkaar af stemmen heeft een brede werkgroep van gebruikers en vertegenwoordigers uit het dorp gewerkt aan een integrale gebiedsvisie. Daaruit blijkt dat er mooie kansen liggen om het gezamenlijk gebruik van het gebied te optimaliseren zowel fysiek als sociaal. Bij de uitwerking van de gebiedsvisie wordt ook gekeken naar de woningbouwbehoefte van Ruinen, en wordt afstemming gezocht met Wolderwijs en gebruikers van de sporthal. De voorlopige gebiedsvisie ‘De Baete volop in beweging’ is in april 2022 door de werkgroep gepresenteerd aan de inwoners en in het algemeen positief ontvangen. De gebiedsvisie wordt in september van 2022 aan de raad voorgelegd. Voor de aankoop van een perceel is een krediet nodig van € 138.000 en voor het opstellen van een uitvoeringsplan is een voorbereidingskrediet benodigd van € 50.000. Deze kosten mogen maximaal vijf jaar geactiveerd blijven. Als er na vijf jaar geen actieve grondexploitatie is vastgesteld worden de gemaakte kosten afgeboekt in de exploitatie. Voor het investeren in sportvoorzieningen en infrastructuur is in 2023 een investeringskrediet van € 90.000 nodig. De benodigde kredieten worden in 10 jaar afgeschreven. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit
Project Implementatie Omgevingswet.
Gevolgen voor de inwoners
Versnelling en verbetering besluitvorming m.b.t. ruimtelijke ontwikkelingen, meer ontwikkelkansen en meer maatwerk.
Middelen: volledige dekking uit rijksbijdrage (septembercirculaire 2022)
2023 € 229.500 -€ 229.500 -
2024
2025 -
2026 -
-
I/S Incidenteel Structureel Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. De stelselherziening heeft een grote impact op onze organisatie. De afgelopen jaren is er al veel gebeurd. Vanaf de start op 1 januari moet er een minimaal fundament klaar zijn. Voor het realiseren van dat fundament (minimale acties van de VNG) hebben we nog veel werk te verzetten, ook in 2023 en volgende jaren. Hieronder gaan we concreter in op een aantal zaken die nog op stapel staan. Beleid & Regelgeving, Organisatieverandering en Digitaal Stelsel Zodra het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) gereed is, dan is binnen de SWO ook alle software beschikbaar. De software moet ingericht worden op basis van aangepaste processen, rollen, verantwoordelijkheden en er moeten bijvoorbeeld goed toegankelijke brieven en formulieren toegevoegd worden. Ook is het van belang dat alles te testen met onze ketenpartners (RUD, provincie, waterschappen, etc.). We gaan de komende tijd bezig met het verder actualiseren van het beleid en regelgeving. We maken bijvoorbeeld ook beslisbomen. Voor de klant moet het dan snel duidelijk zijn óf en zo ja, welke weg hij moet bewandelen om bijvoorbeeld een omgevingsvergunning te krijgen. Of is een melding voldoende? En wat komt er verder kijken bij een dergelijke vergunning? Wat zijn de indieningsvereisten, hoe te registreren? De komende periode neemt de
42
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2023-2026
03 Wonen en Duurzaam
communicatie aan onze inwoners, ondernemers, bestuur en interne organisatie steeds verder toe. De capaciteit die voor deze opgaven geraamd is betreft 4 fte. Kwaliteitsmedewerker Met de komst van de omgevingswet ontstaan nieuwe opgaven. Zo zijn nieuwe processen nodig, veranderen bestaande processen en ontstaan verwachtingen bij onze klanten. Hierbij valt te denken aan de vindbaarheid van informatie, de begeleiding door digitalisering, maar ook van de medewerkers. De initiatieffase krijgt een belangrijke rol, versus een vergunningproces in een korter tijdsbestek. Om deze doelen goed te borgen wordt de kwaliteit belangrijker, van de processen, van de tijdigheid en van de dienstverlening. Dit is niet mogelijk binnen de bestaande formatie en vraagt 1 fte. De komende periode wordt benut om alle wijzigingen in de manier van werken bij elkaar te laten komen, zodat inzicht ontstaat in de structurele effecten van de komst van de Omgevingswet. Streven is om dit inzichtelijk te hebben bij de kadernota 2025. Model voor evaluatie en monitoring Met de komst van de omgevingswet verandert de opgave voor monitoring en evaluatie. Enerzijds kent de wet directe verplichtingen, zoals geluid.
En anderzijds ontstaan indirecte monitoringsverplichtingen, zoals gemeentelijke omgevingswaarden, omgevingsplan, programma’s, Besluit milieueffectrapportage (MER) en op de samenwerking in de uitvoeringsorganisatie. Deze monitoring moet vorm krijgen, waarvoor 0,5 fte benodigd is. Projectkosten Naast de interne kosten is de verwachting dat ook externe expertise benodigd is. Hierbij kan gedacht worden aan expertise om brieven toegankelijk te maken, te adviseren over participatie vormen voor Omgevingsvisie-omgevingsplan-omgevingsvergunningen, maar ook ten behoeve van het college en de raad. Deze kosten worden geraamd op € 50.000 en zijn onderdeel van de speerpunten in het programma Wonen en Duurzaam. Dekking uit Gemeentefonds Bovenstaande kosten maakt de SWO en gemeente De Wolden betaalt hiervan 30% wat neerkomt op € 229.500. Vanuit het gemeentefonds draagt het Rijk voor 2022 in totaal € 150 miljoen bij aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. De verdeling van deze decentralisatie-uitkering vindt plaats via de verdeelsleutel 60% inwonertal, 25% landoppervlak en 15% vast bedrag. Voor De Wolden komt dat indicatief neer op € 441.096. Het definitieve bedrag staat in de septembercirculaire. Het voorstel is om deze middelen te reserveren voor de genoemde kosten implementatie Omgevingswet in 2023.
8.1 – Ruimtelijke ordening Activiteit
Opstellen Omgevingsplan De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Een compleet en actueel Omgevingsplan voor de hele gemeente.
Middelen: € 210.500 dekking uit rijksbijdrage (septembercirculaire 2022)
2023 € 400.000 -€ 210.500
2024 €245.000 -
2025
2026 -
I/S - Incidenteel - Structureel - Rijksbijdrage
Toelichting: Categorie 1 Het Omgevingsplan is een van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Iedere gemeente heeft straks één Omgevingsplan voor het hele grondgebied. In dat Omgevingsplan wordt bepaald welke activiteiten in een gebied wel of niet zijn toegestaan, bijvoorbeeld wonen of bedrijvigheid. Het omgevingsplan bevat straks alle regels die gelden voor de fysieke leefomgeving. Het Omgevingsplan zal op z'n vroegst in 2025 worden opgeleverd. Niet alleen worden alle bestemmingsplannen (veelal geactualiseerd) daarin opgenomen, maar ook alle regels uit de verordeningen die gaan over de fysieke leefomgeving. Ook de zogenaamde ‘bruidsschat’ wordt daarin opgenomen. Dat zijn rijksregels waar de gemeente beleidsvrijheid krijgt.
Gemeente De Wolden
43
03 Wonen en Duurzaam
Programmabegroting 2023-2026
Voordat we een Omgevingsplan maken, maken we eerst een handboek. In dit handboek komen de voorwaarden te staan waar een nieuw Omgevingsplan aan moet voldoen en hoe deze eruit moet komen te zien. Hiervoor contracteren we een adviesbureau met ervaring op dit gebied. Dat adviesbureau heeft in 2023 een budget van € 120.000 nodig. Naast de inzet van een bureau vraagt het de nodige capaciteit van onze organisatie, zoals voor projectleiding, beleidsmedewerkers, planologen, een tekenaar, stedenbouwkundige, vergunningverleners en toezichthouders. In 2023 is in totaal, inclusief extern bureau, € 400.000 nodig. Een gedeelte hiervan wordt betaald uit de rijksbijdrage 2022 voor invoering van de Omgevingswet, namelijk € 210.500. Er komt ook nog een rijksbijdrage 2023 en daarna, maar de hoogte daarvan is momenteel onbekend. Daarom wordt de resterende € 189.500 in deze begroting opgevoerd. In 2024 verwachten we voor het opstellen van het Omgevingsplan € 245.000 nodig te hebben voor extra capaciteit en het externe bureau. Het is nog niet duidelijk of en hoeveel rijksbijdrage we in 2024 kunnen verwachten daarom voeren we dit bedrag op in de begroting. We houden in dit speerpunt nog geen rekening met rijksbijdragen in de jaren 2023 en verder. Dus de bedragen die we in 2023 en verder krijgen, kunnen we gebruiken ter dekking van de kosten. Dit zal bij de jaarrekening tot uiting komen.