Printversie transcript

Er kan een hoger doel aanwezig zijn om dat noodzakelijk te maken en dat doel is in dit geval wel degelijk aanwezig, omdat … Je kunt ook wachten, ik zeg het iets anders, je kunt ook wachten tot er een ramp gebeurt voordat er maatregelen worden genomen. Een ramp is in dat opzicht het meest concrete, alleen het risico is aanwezig dat een klimaatramp onomkeerbaar is en dat dan maatregelen niet meer nodig zijn en niet meer helpen, dus in dat verband vind ik dat je als politiek een andere verantwoordelijkheid hebt, een verantwoordelijkheid die verder reikt dan het draagvlak in de samenleving. Dan komt de echte verantwoordelijkheid van de politiek om de hoek kijken om verder te kijken. En gelukkig gebeurt dat in principe met de RES ook, dat onderkend wordt dat daarvoor een aantal maatregelen nodig zijn die we, waar we zelf ook nog vorm aan kunnen geven ook nog. Het is niet zo dat we nu in de uitvoering allemaal al vastleggen wat er moet gaan gebeuren, maar de doelstelling en de termijn die worden vastgelegd en daar stemt D66 volledig mee in, om de redenen die ik net aangaf. De transitie die we moeten maken met z’n allen, van fossiele brandstoffen naar groene energie, de noodzaak daarvan die onderkent D66 en de urgentie daarvoor ziet D66 ook absoluut een en dat is de achtergrond waarom D66 instemt met de RES 1.0. De voorzitter: Dank u wel, meneer Haar. Ik ga naar meneer Wiechers.

De heer De Wit: Voorzitter. De voorzitter: Vindt u het goed om de reacties te bewaren tot de tweede termijn, want ik ben bang dat we anders heel laat klaar zijn vanavond. U krijgt nog een tweede termijn. Ik ga naar meneer Wiechers. De heer Wiechers: Dank u, voorzitter. Met een grote energiekenner in onze gemeenteraad en alle andere bijdrages die al gehouden zijn is het voor mij eventjes lastig, van wat ik nu wel en wat ik nu niets moet zeggen, want ik wil ook het niet te lang maken en ik wil alleen maar eventjes nog aanhalen wat er volgens mij nog niet gezegd is. Allereerst was ik bang op een gegeven ogenblik dat ik bij de fractie van Gemeentebelangen hoorde, maar dat is uiteindelijk door de heer Groot wel even recht gezet, dus dank daarvoor. De RES blijft trouwens een ambitieus plan en gek is, dus wij als Drenthe nemen tien procent voor onze rekening, die 3,45 tetrawattuur, ik hoop dat ik het goed zeg, maar wij als gemeente nemen dus 0,1 en dat betekent dus drie procent van de Drentse aanpak.

Wel weinig, maar we zien dat in Drenthe het zich enorm concentreert in Oost- en Zuidoost-Drenthe en daarnaast zien we de enorme problemen die ontstaan voor het netwerk die opgewekte energie niet kan verwerken en daarom heb ik eigenlijk een beetje problemen mee dat het zo eigenlijk toegespitst is op het opwekken van elektriciteit, want zoals jullie allemaal weten gaan wij in onze gemeente voor, het is al genoemd, biogas, groen gas, waterstof en dat geeft heel veel mogelijkheden die landelijk eigenlijk nauwelijks gezien worden, vind ik. Ik wees er dan ook bijvoorbeeld op en daar kom ik bij de juridische afdwingbaarheid, het gasloos bouwen. Daar wordt ook in onze gemeente, als je nieuw bouwt moet je gasloos bouwen, terwijl dat gewoon in wezen complete onzin is omdat wij straks groen gas, biogas en waterstof hebben. Waarom niet die leidingen gebruiken? Nou, dat is even een zijstapje,

maar ik heb daar heel veel moeite mee en het kan nog jaren duren voordat probleem van het transport van de energie opgelost is, vandaar ook de motie ingediend door de VVD die wij mede ondersteunen. Ik moet zeggen persoonlijk heb ik een verschrikkelijke hekel aan die hele grote zonneparken, gerealiseerd meestal door externe partijen, waardoor ook nog de winst uit Drenthe verdwijnt. Het is ons een doorn in het oog en daarom dienen we ook, namens de hele raad, een motie in om met plannen te streven naar zeventig tot honderd procent lokaal eigenaarschap. Gezien de tijd lees ik alleen even voor wat de motie inhoudt en wat hij uitspreekt. Het spreekt uit dat er minimaal zeventig tot honderd procent eigenaarschap past bij De Wolden en verzoekt het college om samen met de inwoners en grondeigenaren van een kansrijk gebied voor grootschalige opwek te onderzoeken of het mogelijk is om het gebied van onderaf zelf te ontwikkelen, zodat een lokaal eigenaarschap van minimaal zeventig tot honderd procent ontstaat. Tevens gezamenlijk een passende profijtregeling uit te werken. De opgedane ervaring en de uitspraken uit deze motie te gebruiken bij het nog te ontwikkelen financieel en ruimtelijk beleidskader. Hij ligt hier klaar.

Om nog eventjes op het energie opwekken terug te komen, wij hadden als ChristenUnie veel liever een landelijk plan gehad, waarbij zoveel mogelijk energie wordt opgewekt op de plaatsen waar het wordt gebruikt. Dan heb je veel minder transport nodig, ook dat is weer bezuinigen en ik wijs ook op de woorden van Mark Turksma, daar ben ik het ook volledig mee eens, wij moeten ook zorgen dat we minder energie gebruiken en dat houdt al in dat we onze apparaten langer moeten gaan gebruiken. Dat is al een begin van besparen en dan hebben we minder energie nodig. Voorzitter, voor de juridische afdwingbaarheid heeft de VVD ook mede namens ons nog een amendement ingediend, daar zijn we dus voor. Verder kan de ChristenUnie akkoord gaan met dit raadsvoorstel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Wiechers. Dan is het woord aan wethouder Hempen. Mevrouw Hempen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil in eerste instantie even mijn ambtenaren bedanken die hier toch wel ontzettend hard aan hebben gewerkt, het is ja wel een Drentse energiestrategie, maar die ook hier zeker zijn inbreng in hebben gedaan en die jullie al een paar keer mee hebben genomen in het hele RES-verhaal en het mooie hiervan is, is dat de SWO zeg maar, dat elkaar juist heeft versterkt. Juist omdat we in een SWO zitten.

De ambtenaar die het in Hoogeveen doet en een ambtenaar die het hier in De Wolden doet hebben hier veelvuldig contact over gehad en daar vindt een hele mooie kennisuitwisseling plaats, dus ik wil ook het voordeel van de SWO hier nog even een keer extra benoemen. Volgens mij is het belangrijk dat ik eventjes op de moties inga en op het amendement en ik begin eventjes met de motie van zeventig tot honderd procent lokaal eigenaarschap voor De Wolden. Eigenlijk staat die los van de RES, want dit is niet iets wat in de Regionale Energiestrategie past, maar wat echt beleid voor De Wolden is. Eigenlijk is het een voorloper op de toekomstvisie, want we zijn natuurlijk nog in afwachting van de toekomstvisie en toch zeggen we al van we vinden dat dit moet gebeuren. Maar ik ben hier heel blij mee, want wij hebben gewoon ontdekt van dat er al ontwikkelaars aan de deur staan te kloppen en ik denk dat dit juist het moment is om het signaal af te geven van ja wij gaan het hier in De Wolden wel anders doen, we willen dit gewoon van onderop en het moet zeventig tot honderd procent lokaal eigenaarschap, dus ik ben blij met deze motie. Ik denk dat het heel goed is dat die is ingediend.

Dan, er is me heel vaak, de dwang kwam eventjes naar voren in verband met een warmtenet en ik weet, die dwang is niet voor niets in de RES terechtgekomen, dat heeft vooral ook te maken met als je zo’n net gaat neerleggen, als je zo’n net moet gaan neerleggen, om ervoor te zorgen dat je je woningen kunt verwarmen, dan wil je ook graag dat het haalbaar en betaalbaar is en daarom kan het zijn dat je een stukje dwang nodig hebt, maar dit komt straks wel terug in de Warmtewet, dus dat hoeft inderdaad niet in de RES te staan en ik denk dat ik die gewoon mee kan nemen naar de Drentse energietafel toe, met de RES weer. De kans dat hier een warmtenet komt is overigens zeer gering, want het is alleen in de wijk wat eventueel gebruik gaat maken van de TEO, thermische energieopwek van oppervlaktewater. Ja, wat ik al zei van we moeten wel de juiste stap zetten op het juiste moment. Eerst ook onze inwoners aan het woord laten en volgens mij hebben we dat gedaan bij het actieplanklimaat en energie, waren een hoop acties uit zijn voortgekomen. We hebben dat gedaan met Swipocratie voor de toekomstvisie. Ik kijk vooral meneer

De Wit eventjes aan, want hij is wel druk aan het tikken, maar weet dat we onze inwoners daar duidelijk in mee hebben genomen en keuzes hebben gesteld en inderdaad, het woord RES zegt men niets, maar als je het over energieopwek hebt dan weet men echt wel van waar we het over hebben en dat het vaak over windmolens gaat en over grote zonnepanelen en zonnevelden. En die vragen zijn gesteld met de toekomstvisie en ik kom straks terug in de toekomstvisie van hoe dat er dan verder uit gaat zien, maar wel stap voor stap. We moeten niet alle stappen in één keer gaan zetten, juist de inwoners ook stap voor stap meenemen en geen actie. Ik denk van ja. nou ja, we hebben het actieplan klimaat en energie, we hebben het Drentse energieloket, de vouchers met haal de warmte in je huis. Proeftuin aardgasvrije wijken 2,4 miljoen, wat gaat opstarten. ‘…’ groene reststromen, lokale initiatieven die heel druk bezig zijn met het vergisten richting groen gas. Nou, en zo zijn er nog wel meer initiatieven. Dus dat er nou niks gebeurd, nee, dat idee heb ik niet. Kunnen we alles tegelijkertijd? Nee, ook niet. We kunnen niet, we lopen wat voorop wat groen gas betreft. Dat andere stukje lopen we misschien een beetje achter. Onlangs hebben we wel een inleiding gehad van professor David Smulders, was dat, van Technische Universiteit Eindhoven. Die daar aanwezig was met een versnellingskamer.

Hij gaf, hij had ook gesignaleerd dat inderdaad, De Wolden, dat daar nog niet zo veel was gebeurd wat wind en zon betrof. En hij gaf vooral aan: jullie lopen niet achter, maar jullie lopen voor. Want het is juist heel erg wijs dat je niet hardloopt, maar dat je eventjes kijkt van wat is nu het juiste plekje om wat te gaan doen? Nou, misschien is dat goed, om dat eventjes mee te nemen. Ja, ik heb iets gehoord van dat er drie initiatieven lopen en die niet lopen. En ik ga graag nog een keer in gesprek met de heer De Wit, hierover. Eens even kijken. Alleen zon op dak. Ja, daar gaan we het niet mee redden, dat is duidelijk. Maar dat heeft ook alles weer te maken met die inspanningsverplichting, dat de VVD de motie aanhaalde. Ja, we hebben natuurlijk wel onze eigen ambitie hè, en inderdaad, we gaan het niet redden met zon op dak, dus er zal wel iets moeten gebeuren. Met je eigen ambitie zal je toch aan de slag moeten. Ja, is dat dan een inspanningsverplichting? Nou, ik vind hem niet geheel vrijblijvend, want die eigen ambitie moet gewoon uitgevoerd worden. En juist die zon op dak was inderdaad verhoogd vanuit de Toekomstvisie, vanuit dat wat iedereen al had aangegeven, er werd heel vaak gezegd van zon op dak, maar we hebben ook gezien dat die, dat er voldoende daken zijn om dat te gaan doen.

Maar dat houdt inderdaad wel in dat onze inwoners ook wel echt aan de slag moeten en ook daarop zullen wij zeg maar als gemeente zijnde ook wel moeten gaan stimuleren, om dat voor elkaar te brengen. Maar ook dat wordt vanuit de RES wel gedaan. Energievraag het dorp, ja, volgens mij is dat ook meegenomen naar de RES 2.0. Er wordt nagekeken van hoe we dat kunnen gaan realiseren, als er dan per dorp of per gemeente, de inbreng van De Wolden zal in elk geval zijn: we willen dit graag per dorp, dat gewoon duidelijk is van hoeveel energie hebben we opgewekt? Maar het liefst zou ik ook nog inzichtelijk willen van, we hebben van hoeveel energie hebben we al bespaard? Want dat wil men ook graag weten. Van ja, als je dan inzet hebt gepleegd, van wat levert dat ook op? Dus ook dat zal ik proberen om dat daar onder de aandacht te brengen. Volgens mij hebben we nog, heb ik nou nog een motie ook staan. Amendement. Nee, volgens mij heb ik die gehad. Circulariteit werd nog eventjes genoemd door de Partij van de Arbeid. Volgens mij wordt die ook meegenomen in de RES 2.0. Is dat ook een onderdeel. Want het kan inderdaad niet zo zijn dat we straks zonnepanelen hebben en niet meer weten van waar we ermee naartoe moeten als ze na vijftien jaar weer verwijderd moeten worden bijvoorbeeld. En dat we dan niet weer een nieuw probleem erbij hebben. Nou, voorzitter, volgens mij heb ik heel veel genoemd.

En wat ik al eerder zei, van ja, wij gaan nog steeds voor onze eigen ambitie. En dat is de energie die we hier gebruiken, die gaan we zelf opwekken. En alle energie die we niet gebruiken, hoeven we ook niet zelf op te wekken. Dus daar wou ik graag naartoe. De voorzitter: Dank u wel. Als ik goed heb geluisterd, dan zegt u het amendement, dat kan ik ondersteunen. Het amendement om de juridische afdwingbaarheid eruit te halen. Ik heb u ook horen zeggen dat u dat eigenaarschap minimaal zeventig tot honderd procent, dat u dat omarmt. En ik heb u over de motie Inspanningsplichting horen zeggen dat u die liever niet aanvaard ziet. Ja, dat klopt? Oké, even voor de duidelijkheid, zodat iedereen weet hoe het college erin staat. Ik ga naar de tweede termijn. Mijnheer De Wit. Kort, graag.

De heer De Wit: Dank u, voorzitter. Ik moet eerst even reageren natuurlijk op de heer Haar, die noemde nadrukkelijk mijn naam, dus daar moet ik even op terugkomen. Ik noemde puur een juridisch argument met dat eigendomsrecht, dat staat in de Grondwet. Waar u op doelt, dat weet ik ook heel precies. Dat is namelijk de onderbouwing van de Urgenda-zaak. Het recht op veiligheid, veilig kunnen leven. Maar ik noemde dit puur dus als juridisch argument, zodat dit dan niet is vol te houden als het wordt aangevochten, als er iemand dat gaat doen. Ook wat er in de Warmtewet komt, daar geloof ik niets van dat het gaat gebeuren. Geen enkel netwerk wat is aangelegd is met die dwang gedaan. Ook het gasnet niet. Dus mensen die het niet wilden, die hebben gewoon jarenlang geen gas gehad en moesten uiteindelijk wel dan fors betalen om het wel te krijgen. Dus daarover. Het is ook na die uitspraak in de Urgenda-zaak staat daar ook helemaal niet haaks op, want die uitspraak van de Urgenda-zaak zegt dat er dus op de overheid aan het klimaat moet doen, maar niet dat er warmtenetten in oudbouw verplicht moeten worden. Zelfs durf ik te stellen dat het energietechnisch nog steeds niet een uitgemaakte zaak is, of dat dan zo’n goed idee is. Gewoon, als je de plussen en de minnen uiteindelijk bekijkt. Dus er is nog heel veel discussie over. Dat was even daarover.

Dan had ik verder nog even vragen aan de wethouder. Ik had nogal wat vragen gesteld. Sorry, voorzitter. Maar ik vroeg me even af: we hebben tot nog toe heel veel voorlichting gehad op informatieve manier. Gaat het college ook wat indringender nu inzetten? Dan kun je dus denken aan, nou ja, ik noem de pervasieve voorlichting. We hebben ooit in Ruinen een warmtepompavond gehad. Nou, dat was een groot succes, maar we hebben geen andere initiatieven gezien. Dus dat soort dingen, om de inwoners te betrekken. En dan had ik nog een vraag over, even kijken hoor, die staat hier, o ja, het LOK. Komt daar nog een aanpassing voor? Of gaan we dat per geval, laat u dat per geval ons beslissen? Dat kan natuurlijk ook een optie zijn. Om te zeggen, oké, er komt een molen van vijftig meter en raad, wil je dat wel of niet? Of gaan we een aanpassing doen aan de LOK? En de derde was even, de gemeente en het initiatief van Reestdal Energie, wat kortgeleden in de media is geweest, er worden heel veel partijen genoemd, maar de gemeente wordt er niet bij genoemd. En ik herinner nog even, ja, u zei, we moeten niet te veel stapjes nemen, maar oké, we hebben in 15 december 2016, ik wil het nogmaals even zeggen, die versnellingsagenda aangenomen. En daar stonden toch heel klip en klaar dingen in. En dan hebben we nu hele kleine stapjes genomen. En die moeten toch op een gegeven moment groter worden. Dus.

En dat wil je de inwoners besparen, dat het te grote stappen gaan worden. Dat was het. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Wit. Mijnheer Turksma. De heer Turksma: Ja, voorzitter, kort. De wethouder had het er even over: recycling van zonnepanelen. Dat is natuurlijk een terechte opmerking. We weten overigens ook dat recycling van die grote windmolens een enorm probleem is. Daar heeft niemand nog een oplossing voor. Mijn opmerking ging ook eigenlijk gewoon over alles wat in deze maatschappij gebruiken en wat blijkbaar heel snel weer wordt weggegooid. Ik bedoel, wat dat betreft grijpt dit ook weer in bij de Afvalagenda en tot honderd kilogram of minder afval. Alles heeft met alles te maken. Het is goed om daar inderdaad de focus op te leggen. Ik wilde nog even terugkomen op de drie, op de amendementen en de moties. Nou, de eerste, over die deelnemerschaps’…’ hebben wij mede-ingediend, zijn we voor. Het amendement over de juridische afdwingbaarheid, zijn we voor. En ook de inspanningsverplichting kan onze instemming krijgen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik… Mijnheer Smit nog? Ja? De heer Smit: Ja, de heer Groot vroeg nog om wat verduidelijking van de motie. Nou, volgens mij is in de motie gevat een aantal zaken die de afgelopen twee, drie jaar hier al ten tonele zijn geweest. Het is een grote uitdaging, dat begrijpen we allemaal.

Het draagvlak, we willen zo veel mogelijk mensen bereiken. We zijn het erover eens dat de usual suspects, zoals we al eerder hier over tafel hebben gehad, die op alle bijeenkomsten zijn, ja, die zijn wel enthousiast. Die willen wel. De mensen in Ansen die gaan ervoor. De

mensen die de informatieavonden hier bezoeken, die zijn enthousiast, denken mee en die doen met de ‘…’ vullen ze dat heel positief in. Maar wil je de doelstelling halen, dan moet je de, dan moet je echt de massa bereiken. En dat wordt hier in De Wolden, maar ook regionaal, nog wel eens gemist. En dan, tot slot, ja, de zouden het als VVD jammer vinden als we onze, nou ja, ons toeristische karakter en onze landbouwgronden zeg maar ten koste gaan, ook het opofferen van de Regionale Energie Strategie. Dus vandaar willen we bij de motie onderstrepen dat we er een inspanningsverplichting is. Dat we ons best gaan doen, maar niet ten koste van alles. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar de andere kant van de tafel, mijnheer Groot. De heer Groot: Ja, meneer Smit geeft het aan, bij de motie van de inspanningsverplichting. Ja, dan zitten we er toch wat anders in. Ik hoor ook de wethouder zeggen van nou, een ambitie is eigenlijk ook een inspanningsverplichting. Dus, ja, ik deel wel de zorgen omtrent de omgeving. De zonnevelden op landbouwgrond en de horizonvervuiling. Ook hebben we het laatst nog weer van Milieudefensie, volgens mij was dat hè, ten aanzien van de vogels met de windmolens. Dus ja, die zorgen delen wij. Maar we denken wel dat we zelf aan zet zijn met deze RES. Dus het is een ambitie en niet meer dan dat.

En of dat dan inspanningsverplichting of ambitie, dus ik denk dat wij nou ja, deze motie niet steunen. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Haar. De heer Haar: Ja, voorzitter. Even ter toelichting. De motie Inspanningsverplichting, die zal D66 niet steunen. En ook de motie over de afdwingbaarheid van warmtesystemen steunt D66 gezien mijn betoog, neem ik aan begrijpelijk, ook niet. En de andere motie hebben we mede-ingediend, dus die wordt gesteund. De voorzitter: Dan mijnheer Wiechers nog, tweede termijn. De heer Wiechers: Ik heb geen opmerkingen, voorzitter, want ik ben mede-indiener van alle moties en amendementen. De voorzitter: En u blijft standvastig. Ja. Ik ga naar de wethouder, opnieuw. Mevrouw Hempen-Prent: Ja, dank u wel. Er waren nog een paar vragen over een warmtepompavond en LOK-aanpassingen. De warmtepompavond was vanuit een lokaal initiatief en heeft de gemeente ondersteund, volgens mij. Ik zou zeer zeker nogmaals ondersteunen en daar hebben we juist ook ons actieplan Klimaat en Energie voor. Daar zit volgens mij een potje geld in om dat soort initiatieven te ondersteunen. Ja, gaan we het LOK aanpassen? We zullen wel iets moeten gaan aanpassen, als er nog grotere zonnevelden dan twee hectare aangelegd zullen moeten worden. Of eventueel grotere windmolens. Dan zal er ergens wel een aanpassing moeten komen. Maar dat is ook een stap die komt na de Toekomstvisie.

Reestdal Energie, het project werd eventjes genoemd. Volgens mij wordt daar op dit moment de business case voor gemaakt en daarvoor hebben ze een subsidie gekregen van de provincie. En ik ben al met ze in gesprek geweest. Ik ga zeker nog weer met ze in gesprek. Maar dat project is nog helemaal niet gereed. Dus dat is, ook zij lopen vrij vlot, maar het is niet zo van dat wij niet weten wat daar speelt. Dat contact is er en het contact is er ook met de gebiedscoöperatie. En ik denk dat die wel heel erg belangrijk is hierin. Of dat in zijn totaliteit ergens een plekje kan krijgen. Maar dat is, daar moet nog wel eventjes het een en ander van uitgezocht worden. Circulariteit hoorde ik nog eventjes de PvdA zeggen. Nou, die staat gewoon in die RES 2.0. Of in de RES 2.0. Daar gaan we nu mee aan de slag om te kijken van, wat moeten we daarmee doen? Moeten we ervoor zorgen dat inderdaad het materiaal anders is, zodat we daar na afloop minder last van hebben? Zal niet een, twee, drie allemaal gereed zijn, maar dat is zeker iets wat we hierin mee moeten nemen. En ik wou ook nog even terugkomen op het NET, want het NET werd nog eventjes genoemd door de ChristenUnie nu net, maar hiervoor al. En het NET is inderdaad nog niet zo

ver en dat gaat ook nog heel lang duren, maar het is wel heel erg belangrijk om juist nu plannen te maken en dan kan het NET zich daar op aanpassen. Of we zeggen van nee, eerst het NET en dan gaan we plannen maken. Maar we doen het wel, eerst plannen en daar kan het NET op aangepast worden. En ik denk dat we dat op de juiste manier dan doen. Dus het is… We kunnen wel even rustig aan doen, maar niet te rustig aan, want die plannen moeten echt wel gemaakt worden. De heer Wiechers: Mag ik daar even op reageren, voorzitter? De voorzitter: Nou, heel kort. De heer Wiechers: Heel kort, het is ook maar één zinnetje. Kijk, mijn bedoeling was ook en dat heb ik ook nog meer gezegd, de bedoeling is dat wij minder NET nodig hebben. Des te meer energie we ook gaan produceren op de plek waar we het nodig hebben, dan hebben we een minder zwaar NET nodig. De voorzitter: Ik zie de wethouder knikken, die is het met u eens, mijnheer Wiechers. Was u klaar, mevrouw Hempen? Met uw tweede termijn. Mevrouw Hempen-Prent: Ja, volgens mij wel. De voorzitter: Dan gaan we naar de stemming. Er is één amendement. Dat is een amendement, ingediend door VVD, Gemeentebelangen, CDA en ChristenUnie. Om de aanbeveling juridische afdwingbaarheid warmtesystemen te verwijderen. Is er nog behoefte aan een stemverklaring? Niet het geval. Dan breng ik die in stemming.

Willen de voorstanders dat bij hand opsteken laten weten? Voor stemmen de fractie van Gemeentebelangen, ChristenUnie, CDA, Partij van de Arbeid en VVD. Daar tegen stemt de fractie van D66. Dan is dat amendement aangenomen. Dan gaan we naar de stemming over het voorgestelde besluit. En het besluit luidt de RES 1.0 regio Drenthe vast te stellen. Is er behoefte aan een stemming? Niet het geval. Dan hebt u daar unaniem mee ingestemd. Uiteraard met inachtneming van het aangenomen amendement. En dan heb ik nog twee moties. Een motie van VVD, CDA, PvdA, D66, Gemeentebelangen, ChristenUnie. Dat is de hele raad, althans, voor zover hier vanavond aanwezig. Over het eigenaarschap bij grootschalige energieopwek. Ik neem aan dat niemand behoefte heeft aan stemming? Dat we die unaniem aannemen? En dan heb ik nog de motie RES 1.0 inspanningsverplichting. Die is ingediend door de VVD, CDA en de ChristenUnie. Wenst iemand daar een stemverklaring over af te leggen? Wenst u, ja, stemming wel, want ik heb mensen horen zeggen dat ze hem niet steunen. Willen de voorstemmers hun hand opsteken? Voor stemt de fractie van de VVD, de Partij van de Arbeid, CDA en de ChristenUnie. En daartegen stemmen de fracties van Gemeentebelangen en D66. De stemmen staken. Dan betekent het dat we deze de volgende keer weer in stemming brengen. En als de stemmen dan weer staken, dan is de motie verworpen.

Maar misschien hebben we de volgende keer weer negentien raadsleden en dan zullen we zien hoe de stemming uitpakt. Dus deze komt terug. En zo zie je dat je niemand kan missen op zo’n avond. 9.

Vaststelling bestemmingsplan Dokter Larijweg 87, Ruinerwold De voorzitter: Dan ga ik met u naar agendapunt 9. Dat is een besluitvormend hamerstuk. Bestemmingsplan Dokter Larijweg 87, ter vaststelling. Wenst iemand daar nog stemming over? Nee? Dan hebt u allemaal ingestemd met de vaststelling van dit bestemmingsplan.

10. Lijst ingekomen stukken juni 2021 De voorzitter: En dan hebben wij de lijst van ingekomen stukken. Met de daarbij behorende preadviezen. Kunt u daar ook mee instemmen? Dat is het geval. Dan staat er op mijn lijstje pauze, maar die hebben we al gehad.

11. Herijking Sociaal Domein a.

Invulling financiële taakstelling 2021 sociaal domein

b.

Berekening structurele taakstelling sociaal domein

c.

Voorzetting projecten t.w.: Moeder van De Wolden, het Begeleid Zelfstandig Wonen-huis van Welzijn De Wolden, aanbod voor de doelgroep 12+ in De Wolden, de POH-jeugd en de Woldense thuiscoaches

d.

Invulling taakstelling sociaal domein 2022 en volgende jaren

e.

Concept kadernota sociaal domein 2022-2025

De voorzitter: Dan gaan we naar de invulling financiële taakstelling Sociaal Domein. Nou, we gaan naar het Sociaal Domein, want we hebben afgesproken dat we alle vijf voorstellen in één keer bespreken. De stemmingen doen we uiteraard wel afzonderlijk. We lopen nu achter, drie kwartier. Want er zijn geen raadsvragen en ook geen insprekers. Dus die tijd, die hebben we gewonnen. Ik zie mevrouw Brouwer het knopje bijna indrukken. Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja, voorzitter, is er nog ruimte voor een kleine pauze nu? De voorzitter: Vijf minuten? Hebt u genoeg aan? Mevrouw Brouwer-Dekker: Ja. De voorzitter: Oké, dan pauzeren we vijf minuten en dan gaan we ons daarna buigen over het Sociaal Domein. Ik schors vijf minuten de vergadering. Schorsing De voorzitter: Goed, dan heropen ik de vergadering weer. De airco staat nu aan, want ik weet niet hoe het u vergaat, maar het is hier vrij warm geworden. In alle verhitte discussies. Dus hopelijk koelt het een beetje. Wij gaan over naar de behandeling van de stukken in het kader van het Sociaal Domein. Wie van de leden van de raad wenst daar het woord over? Mevrouw Haanstra, mijnheer Wiechers, mevrouw Brouwer, mijnheer Turksma, mevrouw Scheper en mijnheer Haar. Mevrouw Haanstra wil nog even water drinken. Ja, zal ik bij u beginnen? Prima. U heeft het woord. Mevrouw Haanstra: Dank u wel, voorzitter.

Als Gemeentebelangen nemen we het uitgangspunt: wat goed is, komt langzaam. Tenslotte heeft het even geduurd, maar na het debat in maart 2021 is vandaag de besluitvorming over de herijking Sociaal Domein. Onzekerheden, dan wel onduidelijkheid over financiën, aantallen en effecten hebben ervoor gezorgd dat er nu een enorme bundel aan stukken en besluitvormingen voorligt. En een hele kluif om alles goed door te nemen. Er zou misschien altijd nog wel wat te vinden zijn, maar met de aangeleverde informatie moet het toch lukken om vandaag een besluit te nemen. Al blijft het altijd lastig, zodra het over het Sociaal Domein gaat. Want het gaat ten slotte om kwetsbare inwoners. Voorzitter, waar de ene fractie zal aangeven niets aan het huidige beleid te willen veranderen en alle financiële tekorten de komende jaren met incidenteel geld te dekken, staan wij hier als Gemeentebelangen toch iets genuanceerder in. We vinden het belangrijk om een juiste balans te vinden tussen goede dienstverlening en een financieel gezond Sociaal Domein. Vandaag zal niet sociaal bezuinigen op de meest kwetsbare inwoners, net als afgelopen perioden vast nog wel eens langskomen. Echter, bij mijn fractie blijft de vraag voorop staan: hebben wij met de maatregelen zoals voorgesteld nog steeds een goed sociaal beleid? Ons antwoord daarop is volmondig ja.

Want immers, met deze herijking, wordt er ook nog geïnvesteerd in het Sociaal Domein. De fractie van Gemeentebelangen vindt het realistisch dat, waar

er veel meer geld uit gaat dan erin komt, er gezocht moet worden naar een nieuw evenwicht. Daar zijn ombuigingsmaatregelen voor nodig. En wat Gemeentebelangen betreft moet het uitgangspunt hierbij zijn dat met deze maatregelen de inwoners niet direct geraakt worden. Kortom: zet in op het behalen van efficiëntie. Hoe de kosten in het Sociaal Domein zo uit balans zijn geraakt, is inmiddels bij iedereen wel bekend. Met name de Jeugdzorg, overgeheveld vanuit het Rijk in 2015, met daarbij als beloning ook nog eens een forse taakstelling. Als gemeente sta je dan gelijk met 1-0 en eigenlijk al met 2-0 achter. De vraag die gesteld kan worden, is: waarom niet eerst de kans om de Jeugdzorg goed in te richten en daarna pas bekijken wat efficiënter kan? Gelukkig is de arbitragezaak van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten tegen het Rijk gewonnen. Geen enkele gemeente redt het met de huidige budgetten. Na het reeds toegezegde bedrag van 2021 komt er nu nog eens een flink bedrag voor 2022 bij. Dat is een mooie opsteker, zou je kunnen zeggen. Waarom is er dan nog een herijking nodig, met al dat extra geld? Als addertje onder het gras heeft het Rijk hierbij wel de voorwaarde gesteld dat de gemeenten het extra geld alleen krijgen als ze tegelijkertijd fors minder gaan uitgeven. Verder gaat het nog steeds om incidenteel geld, want een structurele oplossing vanaf 2022 is er nog niet.

Dus als je het huidige kostenniveau behoudt, dan heb je in de nabije toekomst opnieuw grote tekorten bij Jeugdzorg. Mijn fractie vindt daarom dat je scherp moet blijven op de kosten. In de Meicirculaire staat het een en ander uitgewerkt. Voorzitter, een gedrocht van een regeling en dat is het. De landelijke regeling Huishoudelijke hulp, waarbij de inkomenstoets is losgelaten en waar alle gemeenten financieel last van hebben. Een regeling, bedacht achter een bureau in Den Haag, die een bestaande, goed lopende regeling de nek om heeft gedraaid. De mensen die het financieel niet breed hebben, konden aanspraak maken op een vergoeding voor de huishoudelijke hulp. Al heb je nu een miljoen, dan nog kan je aanspraak maken op huishoudelijke hulp tegen een abonnementstarief van negentien euro per maand eigen bijdrage. Niet alleen als gemeente, maar ook de doelgroep waar deze regeling voor bedoeld is, wordt hiermee benadeeld. Zeker als je bedenkt dat in De Wolden de grootste groep inwoners uit meest welvarende ouderen bestaat. Gemeentebelangen is van mening dat huishoudelijke hulp binnen de Wmo bedoeld is voor de mensen die het echt nodig hebben, ook financieel gezien. Signalen zijn er vanuit Den Haag dat het nieuwe kabinet dit gedrocht gaat afschaffen. We gaan ervan uit dat het kabinet haar verantwoordelijkheid neemt.

Gemeentebelangen komt op voor de belangen van alle inwoners van De Wolden. We houden steeds het algemeen belang voor ogen. We willen dat de dorpen vitaal en leefbaar zijn en dat de inwoners volop meedoen in de lokale samenleving. De Wolden is een sociale gemeente. En Gemeentebelangen heeft daar altijd zijn steentje aan bijgedragen. Ook na vanavond. Wij zijn van mening dat je gebruik kunt maken van de voorzieningen binnen de Wmo en Jeugdzorg, als je dat nodig hebt. En niet omdat je er recht op hebt. Naar het minimabeleid en de bijzondere bijstand, kijken we anders. Anders, omdat ze inkomensafhankelijk zijn. Onze voorkeur gaat er naar uit om deze, zo lang als het kan, op niveau te houden. En eigenlijk willen we hier het liefst helemaal niet aan tornen. Zo vinden we bijvoorbeeld dat het kindpakket overeind moet blijven bij deze herijking. Hoe mooi is het immers dat een kind hierdoor kan sporten en spelen, en kan meekomen op school? Ten opzichte van andere gemeenten is De Wolden ruimhartig in de voorzieningen. We hebben in De Wolden een goed sociaal beleid, wat ik zojuist ook heb gezegd. Er zijn signalen dat mensen speciaal naar De Wolden verhuizen, vanwege onze voorzieningen. Bijvoorbeeld voor het aantal uren huishoudelijke hulp. Of de hoogte van de contante bijdrage van het mantelzorgcompliment.

Door hier iets vanaf te doen, wordt het ietsje minder, maar blijven de voorzieningen nog steeds bestaan. Voorzitter, laat het duidelijk zijn: Gemeentebelangen heeft altijd gestaan voor een solide financieel beleid. We geven niet meer uit dan dat we van het Rijk ontvangen, alhoewel het altijd een openeinderegeling betreft. Het doel is niet de taakstellingen op zich, maar het behoud van een solide sociaal beleid. Uitgangspunt van mijn fractie is dat we ombuigen in maatregelen, waar onze inwoners het minste last van hebben. Vandaag willen we het college een richting meegeven over hoe in onze ogen te komen tot de inrichting van een duurzaam Sociaal Domein. Maar als Gemeentebelangen De Wolden vinden wij dat bij structureel extra geld voor het Sociaal Domein vanuit het Rijk een heroverweging op zijn plaats is. Voorzitter, dan ga ik nu over naar de verschillende raadsvoorstellen. En ik noem het maar even bij nummers. 11a gaat over de taakstelling voor 2021, 600.000 euro. En die, daar worden in voorgesteld een

aantal structurele maatregelen. Het voordeel op beschermd wonen en een voorschot dat we dus kunnen verwachten vanuit het Rijk voor de Jeugdwet. Nou, dit voorstel, als het om die maatregelen gaat, is gericht op efficiency en kostenbeheersing. Maar we zeggen: dat is natuurlijk prima, maar dat zou eigenlijk altijd de insteek moeten zijn. En mijn fractie kan instemmen met dit voorstel. 11b, berekening structurele taakstelling Sociaal Domein. Deze berekening geeft maar weer eens aan dat behalve taakstellingen er ook nog steeds geïnvesteerd wordt in het Sociaal Domein. En daar kan mijn fractie zich in vinden. 11c, een vijftal preventieve projecten structureel maken. De vraag ligt voor om de betreffende projecten structureel te maken. Gemeentebelangen vindt dat je iets structureel maakt als er sprake is van rendement en besparing van kosten. Dat is bij deze projecten nog niet duidelijk. Daarom stellen we voor om in 2023 of 2024 de effecten hiervan te evalueren en daar waar nodig bij te stellen of om er zelfs mee te stoppen. Verder gaan wij akkoord met het voorstel. 11d, invulling taakstelling Sociaal Domein 2022 en volgende jaren. In het algemeen kunnen we ons vinden in de maatregelen die genomen worden voor invulling van deze taakstellingen.

Ten aanzien van de meerkostenregeling zijn we geen voorstander om de inkomensgrens te verlagen, omdat we vinden dat zo veel mogelijk mensen gebruik moeten kunnen maken van deze regeling. Het uitstellen van het verlagen van de tegemoetkoming zou ook wat Gemeentebelangen betreft prima met de extra bijdrage van het Rijk gecompenseerd kunnen worden, zoals voorgesteld wordt in het amendement van de VVD, dat op dit moment nog niet is ingediend, maar wat we wel hebben gezien. Ja. Maar we wachten nog wel even eerst de reactie af van de wethouder. En nogmaals gezegd, mocht er structureel geld vanuit het Rijk voor het Sociaal Domein beschikbaar komen, dan zijn we de eerste fractie die heroverweging van de herijking bespreekbaar wil maken. En dan 11e, de conceptKadernota Sociaal Domein. We kunnen ons vinden in deze conceptnota en de kaders die daar worden neergezet, want wat Gemeentebelangen betreft is dat een goede opmaak naar een duurzaam Sociaal Domein. We hebben aan het begin van deze vergadering besloten om dit opiniërend te behandelen. Mijn fractie vindt het jammer, heb ik daarstraks ook al gezegd, we hadden het graag willen besluiten vanavond. En nu het eerst weer opiniërend behandeld wordt, dan duurt het ook weer langer. Dan wordt het tijdpad weer langer.

Dus we willen wel graag meegeven dat we dan na vanavond wel graag zo spoedig mogelijk tot besluitvorming willen komen als het hierom gaat. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga verder de tafel langs. Ik kom bij mijnheer Wiechers. Ik wou eerst even de verhalen afmaken, als u dat goed vindt. Misschien kunt u de vraag meenemen straks? Ik probeer een beetje tempo te maken. Mijnheer Wiechers, u hebt het woord. De heer Wiechers: Dank u, voorzitter. Bij mijn staat er niet boven herijking Sociaal Domein, want dat is het namelijk niet. Het is een bezuiniging Sociaal Domein. Daar blijf ik gewoon op hameren. Er is ons gevraagd om dit integraal te benaderen. Ik probeer het zo veel mogelijk, voor 2022-25 wil dat ook wel lukken. Maar ik maak een uitzondering voor het lopende jaar 2021. En op voorhand zegt de ChristenUnie tegen alle maatregelen te zijn die de minima in de portemonnee raken. Als daar geld voor nodig is, moet dat maar op een bepaalde manier geregeld worden. Zo ook 2021. Er staat bij de invulling van de taakstelling dat men eenvoudige hulpmiddelen niet meer wil vergoeden. Maar voor minima is elke euro er één. En deze taakstelling wordt ook in de volgende jaren opgevoerd. Namens het CDA, D66, Partij van de Arbeid en ChristenUnie dien ik daarom ook een amendement in. Een amendement.

Bij punt 1 staat: eenvoudige voorzieningen niet meer vergoeden, om dat te laten vervallen en deze voorzieningen voor de minima wel te blijven vergoeden. Toelichting: de minima mogen op geen enkele manier de dupe worden van de bezuinigingen in het Sociale Domein. Er is een aantal maatregelen ingeboekt, voornamelijk gebaseerd op efficiency. Daar kunnen wij mee leven. Dat vinden we prima. Maar waarbij ik niet de bezuinigingen kan verklaren en als ze onderbouwd zijn, dan ga ik ermee akkoord, maar soms kan ik ze gewoon niet verklaren. Dan worden er bedragen ingeboekt die ik gewoon niet kan verklaren. Ik ga niet op bedragen afzonderlijk in. Maar uitgezonderde hulpmiddelen zijn we voor 11a, 22, akkoord. Dan de rest van dit programma. Ik zal proberen om het integraal te benaderen, hoewel dat niet eenvoudig is. De ChristenUnie kan er niet omheen om kritische opmerkingen te maken over de structurele taakstelling benoemd in 11b. Ik ga direct

naar de huidige situatie, genoemd op pagina 2 van het, de, hoe heet dat, van deze stukken taakstelling. Bij het overzicht neemt men de jaren 2021 tot en met 2024 en berekent daar gemiddelden uit. Dit klopt niet. 2021 is het lopende jaar en moet buiten deze berekening worden gehouden. Moeten we nemen 2022 tot en met 2025. Ik vul voor de eenvoud in 2025 hetzelfde bedrag in als in 2024. En dan komen we op een gemiddelde van ruim 1,1 miljoen en niet 1,3 miljoen. Maar nu komt het. De gemeente Emmen heeft voor 2022 zes miljoen euro extra ingeboekt voor de jeugd. Ook andere gemeentes nemen alvast extra, boeken alvast extra geld in voor 2022, gezien de landelijke situatie. De portefeuillehouder geeft al aan in het memo dat het bij ons om ongeveer een miljoen gaat. Vul die dan alsjeblieft ook alsjeblieft nu in. En maak een nieuwe tabel. Dan zijn we er nog niet. De herverdeling van het Gemeentefonds staat nog steeds op vierhonderdduizend euro negatief in de boeken na vanmiddag. In de Kadernota geeft het college zelf aan dat we een voordeelgemeente worden. Vijftien euro per inwoner. En dit betekent dat we vanaf 2023 er nog 360.000 euro bij krijgen. Opgeteld bij de ruim vier ton, 760.000 euro. Positief.

Waar blijft het voortschrijdend inzicht om de taakstelling van 1,2 miljoen op het Sociale Domein bij te stellen? En we kunnen dan wel zeggen: als het verandert, gaan we het weer opnieuw berekenen. En daar ben ik het totaal niet mee eens. We kunnen dat nu al. En dan ben ik er nog niet. Ga er maar vanuit dat het nieuwe kabinet het abonnementstarief afschaft voor huishoudelijke hulp. Ik heb er een voorzichtige schatting bij gemaakt en dat levert onze gemeente tussen de twee en drie ton op. We zijn altijd vooruitstrevend. Maar waarom durven we de gemeente Leusden en de gemeente Krimpen aan den IJssel niet te volgen om nu alvast dat abonnementstarief af te schaffen? Wij zijn tegen dat agendapunt 11b. En dan komt 11c, met de vijf projecten die daar genoemd worden, met als extra het opzetten van Moeders voor De Wolden. Hier zijn we helemaal voor. En dan 11d, de structurele taakstelling. Ik kan er kort over zijn. Alleen maar efficiencymaatregelen. Het verlagen van een mantelzorgcompliment kan men overwegen. Wij zijn daarmee het hoogst in heel Nederland. Maar meerkosten verlagen, zomaar het minima bijzondere bijstand 150.000 euro bezuinigen, inboeken, zonder onderbouwing, daar gaan we dwars voor liggen. En wat meerkosten betreft heb ik gezien dat er twee amendementen zijn ingediend.

Gisterenmiddag was ik namelijk ook bezig om een amendement over de meerkosten te maken, maar toen kwamen die andere al binnen. Dus ik zag en dacht, nou, dat hoef ik niet meer te doen. Zomaar korten op de uren van de huishoudelijke zorg is ook niet sociaal. Indiceer, we weten wel dat we vrij hoog zitten, dat geef ik onmiddellijk toe, maar we moeten indiceren op de noodzakelijke uren. Iemand die iets nodig heeft, die moet die uren ook krijgen. En niet op voorhand zeggen, we gaan niet meer als zo veel uren geven. Zoals eerder gezegd zijn al deze tabellen niet onderbouwd en achterhaald. Wij kunnen dus niet leven met dit agendapunt. Dan het laatste punt, de concept-Kadernota Sociaal Domein. Op 4 maart hebben we aan de hand van de stellingen hier uitgebreid over gepraat. Inhoudelijk ga ik er verder niet te diep op in. Er is al veel over gesproken. Met de kaders en de uitgangspunten zijn we het grotendeels eens. Uitgezonderd de financiële kaders. Wij, als gemeente, moeten de hulp geven die nodig is en proberen dit te doen via een balans. Maar het uitgangspunt is hulp. Dus het blijft in de ogen van de ChristenUnie altijd open einde. We kunnen niet op voorhand bepalen, dat we zeggen, met het geld dat we binnen krijgen moeten we het mee doen. Uitgaven moeten streven naar uitgaven die in evenwicht zijn met de inkomsten, maar dat is een streven. En dat kunnen we nooit van tevoren zeggen.

Het moet alleen maar geprobeerd worden, maar het is geen wet van Meden en Perzen. In het sociale domein kan men niet uitgaan van een budgetneutrale uitvoering, dat is onmogelijk. We zijn ook akkoord met de uitvoeringsnota Jeugdhulp De Wolden. En als laatste opmerking wil de ChristenUnie voor de begrotingsvergadering een gedegen advies hebben wat voortkomt uit het overleg tussen het college en de adviesraad Sociaal Domein. Wij missen dat nog steeds. Zodat we in november goed besluiten kunnen nemen, die financieel verantwoord en onderbouwd zijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, meneer Wiechers. Ik ga naar mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer-Dekker: Voorzitter, dank u wel. Wij betreuren het proces zoals het gelopen is. Ruim een jaar geleden kregen we de eerste voorstellen en we zijn nu een jaar verder. Het is voor ons, maar ook voor de adviesraad Sociaal Domein een waardevol, maar ook wel een moeilijk traject geweest. En we betreuren

het dat de adviesraad de laatste maanden niet goed is meegenomen, vanwege het niet tijdig leveren van de stukken was een regulier adviestraject niet meer mogelijk. Desondanks heeft de adviesraad ongevraagd advies gegeven. Waarom heeft het college dit advies naast zich neergelegd? Een goede relatie met de adviesraad is belangrijk. Respectvol en luisterend naar elkaar. We spreken ook een duidelijk proces af en houd je aan die afspraken. En betrek de adviesraad zeker straks bij de uitwerking van de voorstellen, zoals de herijking van de minimaregelingen. Sinds de vaststelling van de Begroting 2021 stond de invulling van de taakstelling van zes ton nog open. En dan wordt het inderdaad tijd om die nu in te vullen, want anders is straks het jaar voorbij. Het betreft grotendeels maatregelen die de burger niet direct raken en daarom kan het CDA ermee instemmen. Met uitzondering van één maatregel, namelijk die van het niet meer vergoeden van de eenvoudige woonvoorzieningen. En de heer Wiechers heeft daar zojuist een amendement op ingediend. En dit jaar ontvangt de gemeente ruim vier ton extra van het Rijk. Daarvan wordt een deel ingezet om het resterend tekort van 2021 te dekken. Maar wat gebeurt er met het overblijvende deel van de vier ton? Gaat deze naar de reserve Sociaal Domein? Voorzitter, er is veel te doen geweest over het vaststellen van de taakstelling.

Lang was onduidelijk op basis waarvan de taakstelling werd berekend. Kijkend naar het verleden, leverde het toch vaak overschotten op. En waarom dan bezuinigen? We weten nu waardoor die verschillen ontstaan, maar dat zorgde voor veel verwarring en verkeerde onderbouwing. In het voorliggende voorstel zijn de toekomstige tekorten inzichtelijk gemaakt, op basis van de Jaarrekening 2019 en vervolgens op basis van die van 2020. En de taakstelling is van 1,2 miljoen naar 1,3 miljoen gegaan. In 2020 is vanwege de coronacrisis niet geleverde zorg doorbetaald en er is ook minder Wmo uitgekeerd. Dus wij vragen ons af: hoe betrouwbaar zijn die cijfers van 2020, om daar dan die meerjarentaakstelling op te baseren? We vinden het teleurstellend dat bij het berekenen van die taakstelling alleen rekening is gehouden met de uitgavenkant. De extra inkomsten die vanuit het Rijk zijn toegezegd, die worden niet meegerekend. En juist dit kan een wereld van verschil maken. Wanneer we hiermee rekening houden, is er waarschijnlijk geen tekort meer of zal het tekort veel lager liggen dan dat voorliggende bedrag van 1,3 miljoen. Wij vinden het onzinnig om nu allerlei maatregelen te nemen die onze inwoners raken. Over een half jaar bij de begroting zullen de cijfers er echt wel anders uit zien. We zijn vooral tegen de maatregelen die de minima raken.

We stemmen straks dus tegen voorstel b, tegen de opgelegde taakstelling. Voorzitter, vorige week las ik een spreuk op de kalender: wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen. En zo is het ook met het raadsvoorstel waarin vijf nieuwe projecten worden voorgesteld. Wanneer je open staat voor nieuwe ontwikkelingen, dan volgen daar nieuwe wegen, nieuw beleid uit. Bij de herijking is het belangrijk om eerst na te gaan wat je wilt. Wat is er nodig aan hulp en ondersteuning? En daar zoek je dan vervolgens de middelen bij. En voorstel c getuigt daarvan. Er liggen vijf nieuwe beleidsvoorstellen voor, waarvan wij nut en noodzaak zeker inzien. Zet zorg en ondersteuning aan de voorkant in en voorkom daarmee problemen aan de achterkant, die vaak veel groter zijn. We zijn benieuwd naar het effect en het rendement van de maatregelen. We vragen daarom het college om over twee jaar met de evaluatie te komen van de vijf genoemde projecten. Wat heeft het gekost, wat leverde het op, financieel gezien, maar ook qua welzijn voor onze inwoners? Dan kom ik bij voorstel d, de maatregelen. Ofschoon we het niet eens zijn met de structurele taakstelling van 1,3 miljoen, gaan we ervan uit dat toch bepaalde maatregelen genomen worden om aan de herijking invulling te geven. Grofweg gezien zijn we voor de maatregelen die onze inwoners niet direct raken, dus de efficiencymaatregelen.

En we zijn tegen de maatregelen op de minimaregelingen. De bezuinigingen die onze burgers geen pijn doen, die moeten we eigenlijk direct invoeren. Want hoe eerder hoe beter, en eigenlijk hebben we al een jaar verloren. Voorzitter, ik loop de maatregelen even langs. De maatregelen voor de jeugd. Hiermee kunnen we instemmen met alle genoemde maatregelen en een aantal is zelfs al in gang gezet. Dat is prima. Dan de Wmo. De maatregelen overeenkomstig de taakstelling 2021. Ook hiermee kunnen we instemmen. Deze maatregelen raken onze inwoners niet direct, dus akkoord met uitzondering dus van die ene maatregel voor de woonvoorzieningen. Dan de maatregelen uit de Kaderbrief van vorig jaar. Het verlagen van het mantelzorgcompliment. De Wolden behoort tot de gemeenten met de hoogste mantelzorgwaarderingen. Wij hebben er geen moeite mee om dat bedrag te verlagen. Het mantelzorgcompliment is een blijk van waardering voor de mantelzorgers, maar dat kan ook met een iets

lager bedrag. Wel verwachten we dat de ondersteuning voor de mantelzorgers op peil blijft, met de inzet van de mantelzorgconsulenten. En ook de respijtzorg, die mantelzorgers ontlast, moet blijven. Er zou juist meer voorlichting over deze vorm van ondersteuning moeten komen. Dan kom ik bij het stimuleren van de algemene voorzieningen. We stemmen in met deze maatregelen en de Stichting OCO, die wordt genoemd als algemene voorziening. En kan het college inzicht geven, welke besparing de inzicht van de OCO geeft. Hoe ervaren inwoners de OCO? Kortom, we zouden graag een evaluatie zien van deze stichting. De regeling meerkosten is een regeling voor de minima. Deze inwoners hebben te maken met een chronische ziekte of handicap. Het voorstel is om de tegemoetkoming te verlagen. Het argument om dat te doen is dat de verlaging van de eigen bijdragen Wmo door de invoering van het abonnementstarief. Nou, deze mensen hebben al een laag inkomen en betaalden ook al voor de invoering van het abonnementstarief het minimumbedrag. Dus dat, het argument dat deze inwoners een lagere bijdrage gaan betalen, dat gaat dus helemaal niet op. We stemmen tegen deze maatregel, omdat deze ook de minima raakt. Mensen hebben het al niet zo breed en dan hebben ze wel de extra kosten als gevolg van chronische ziekte of handicap.

We willen ook dat deze maatregel wordt meegenomen bij de herijking van het minimabeleid en we dienen hiervoor een amendement in. En het amendement luidt als volgt: de meerkostenregeling mee te nemen in de herijking van de minimaregelingen, op dit moment de maatregel niet door te voeren. Dan kom ik bij het verlagen van de normtijden thuishulp. Voor de toekenner of indiceerder van thuishulp hanteert de gemeente momenteel nog de normen van voor 2015. De richtlijn stamt zelfs nog uit 2006. Veel gemeenten zijn overgegaan tot het aanpassen van de normering en De Wolden heeft dat nog niet gedaan. Het CDA heeft er altijd voor gepleit dat inwoners die hulp nodig hebben, die ook daadwerkelijk moeten kunnen krijgen. En daarom zal maatwerk altijd nodig zijn. Niemand tussen wal en schip. We krijgen echter signalen uit het veld dat de normtijden best wel aan de hoge kant zijn. We staan daarom achter een herijking van de normen. Eerst kijken naar de mogelijkheden van de cliënt en van zijn of haar netwerk en dan komt de gemeente pas in beeld. En vaak is er ook veel meer mogelijk dan aanvankelijk gedacht. Voorzitter, dan kom ik nu bij de participatie minimabeleid en de bijzondere bijstand. De besparing van vijftienduizend op de diverse kosten, die te hoog wordt ingeschat, daar kunnen we natuurlijk mee instemmen.

Maar de gemeente stelt ook voor om 150.000 euro te besparen op de minimaregelingen. En hoe dat precies moet worden ingevuld, dat is allemaal niet duidelijk. Dat moet nader onderzocht worden. Wij vragen het college om de adviesraad en de cliëntenraad goed mee te nemen in het traject. We hebben nog wel de vraag op welke wijze dan de raad wordt meegenomen. En zoals eerder aangegeven willen we ook de meerkostenregeling bij die minima betrekken. Maar we vinden het ook te kort door de bocht om te stellen dat die herijking 150.000 euro gaat opleveren. Want vooral hier geldt: kijk eerst wat nodig is. Wat hebben mensen, kinderen en gezinnen nodig om enigszins rond te komen, om mee te doen in de maatschappij en om schulden te voorkomen? Dat zal eerst helder moeten zijn, voordat er over een besparing gesproken kan worden. We stemmen tegen deze maatregel en daarbij vragen we wel aandacht nog voor de armoedeval. Cliënten die kans maken op een bepaalde baan, krijgen ondersteuning bij hun re-integratie. We zien dat mensen, wanneer zij aan het werk gaan, op een gegeven moment uit alle regelingen vallen. De begeleiding van de werkcoach en de financieel consulent vallen weg. En daarnaast ook nog eens de toeslagen op de tegemoetkomingsregelingen. En juist zo’n persoon is dan, heeft dan nog baat bij begeleiding, zeker wanneer er sprake is van een armoedeval.

We pleiten ervoor dat de werkcoach en, of de financieel consulent deze mensen nog enige tijd begeleiden, tot ze het echt zelf weer kunnen. En mensen die vanuit de bijstand gaan werken, gaan er in de meeste gevallen financieel op vooruit. Sommige huishoudens, met meerdere personen, gaan er echter juist op achteruit. Waardoor de prikkel om te gaan werken, afneemt. Een meedoenpremie bij re-integratie kan een goed instrument zijn om die prikkel toch te bewerkstelligen voor deze groep. En de premie is een financiële stimulans om te gaan werken en zorgt voor een tijdelijke overbrugging na het wegvallen van sommige gemeentelijke regelingen. Het CDA zou graag zien dat de armoedeval wordt meegenomen bij die herijking van het minimabeleid. We zijn ook benieuwd hoe het college dit ziet. Voorzitter, dan nog even kort. De Kadernota. Het laatste wat ik zojuist heb genoemd, re-integratie, daar zouden we ook graag iets meer van terugzien in de Kadernota. Dat de werkcoach en de financieel consulent enige tijd mee kunnen lopen, zeker wanneer er sprake is van de

armoedeval. Ten tweede staat ook onder het kopje re-integratie in de Kadernota een bijzondere zin, van dat het alleen zou gelden voor mensen met een, voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Daar heb ik ook al technische vragen over gesteld. En mijn verzoek zou zijn aan het college om daar nog eens even kritisch naar te kijken, naar die zin, want ik denk dat die zin daar helemaal niet thuishoort, want hij komt later terug op een andere pagina, onder een andere noemer. Als derde zou ik aandacht willen vragen voor de inclusieve samenleving. Een inclusieve samenleving is een samenleving waarin iedereen meedoet, ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen. Het beleid van de gemeente moet erop gericht zijn dat iedereen volwaardig kan deelnemen aan het maatschappelijk leven. De Kadernota betrekt de inclusieve samenleving alleen op mensen met een handicap. Het CDA vindt dat het inclusiebeleid breder is dan alleen deze mensen. De Wolden is een regenbooggemeente en dat vind je niet terug in de Kadernota en dat zouden we wel graag terug willen zien. Voorzitter, als laatste zijn we eigenlijk nog benieuwd naar het vervolg op de Kadernota. Is er een tijdpad bekend en wanneer komt de nota voor besluitvorming naar de raad? De voorzitter: Ja, dat is een goede vraag. Ik ga de heer Turksma… De heer Turksma: Daar heb ik nou even geen antwoord op, voorzitter.

Maar wel wat anders. Voorzitter, bezuinigen vindt niemand leuk en vooral niet als het het Sociaal Domein betreft. En de Partij van de Arbeid-fractie heeft daar een doeltreffende oplossing voor: doe het dan niet. Stop met beleid te verwarren met geld. Een tijd geleden hebben we een toelichting gehad… Ja, zo simpel kan het leven soms zijn. Een tijd geleden hebben we een toelichting gehad van de wethouder op Sociaal Domein en de wethouder noemde wel tien keer het woord bezuinigen, en niet één keer het woord beleid. Of misschien één keer. Dan ben ik die vergeten te noteren. Kijk naar verbeteringen in plaats van verschralingen. Zet in op eerlijkheid en effectiviteit. Voer geen sociaal beleid met die rekenmachine. Ik heb het al eens eerder gezegd. Doe het met je hart. En dat betekent niet dat er niets kan veranderen. Dat het niet effectiever zou kunnen, of efficiënter en beter. En die verbeteringen zitten ook wel verstopt in deze bezuinigingsvoorstellen. Maar verstopt achter dramatische maatregelen die onacceptabel zijn en onterecht. Want bij gebrek aan een visie op het Sociaal Domein, wordt er maar gekort en voordeeltjes ingeboekt, alsof het een aard heeft. Ik kom daar straks nog wel even op terug. Zonder ook maar te letten op de bestedingen en de eventuele gevolgen daarvan. En dat terwijl we straks als gemeente, zeer waarschijnlijk ook in 2021, weer ruim in de middelen zitten.

Schande, voorzitter. Vorig jaar riep de Partij van de Arbeid-fractie op om aan Den Haag duidelijk te maken dat het zo niet verder kon. Het kabinet moet de gemeenten meer geld geven om haar sociale taken te kunnen uitvoeren. En wat zie je nu: daar komt meer geld. Gebruik dan die middelen om een echte herijking door te voeren. De heer Wiechers zei het ook al: geen bezuiniging, maar een herijking. Ik kom er bij de verschillende onderdelen, 11a tot en met e, nog wel even op terug. Want, voorzitter, je kunt geen 1,2 miljoen bezuinigen op het Sociaal Domein zonder dat het pijn doet, zonder dat je verschraalt. 1,2 miljoen minder uitgeven aan ondersteuning van mensen die het echt nodig hebben, laat zijn sporen na. Diepe onuitwisbare sporen en dat hebben onze inwoners dan aan dit college van Gemeentebelangen en VVD te danken. Het is een politieke keuze om een huis voor Sport en Cultuur te bouwen voor veertien miljoen. En misschien wordt het wel vijftien. Het is een politieke keuze om dit gemeentehuis voor een miljoen aan te passen en ik vind het nog steeds best wel warm, eerlijk gezegd. Het is een politieke keuze om aandelen ‘…’ te kopen voor een half miljoen euro. En het is een politieke keuze om voor twintig miljoen garant te gaan staan voor een lening aan ‘…’. Wanneer gaat dit college garant staan voor een eerlijk en gedegen sociaal vangnet? Dat is geen luxe.

Dat is bittere noodzaak. Dit college houdt 1,6 miljoen over in 2020 en de afgelopen jaren werd de reserve met ruim twee miljoen hoger door besparingen op het Sociaal Domein. En toch wil men bezuinigen op het Sociaal Domein. De Partij van de Arbeid-fractie noemde dit eerder spookrijden. College, haal die kronkel uit uw denken. Wat hebben we de afgelopen jaren dan te veel gedaan? Waren we te ruimhartig in het Sociaal Domein? Was het niet effectief of efficiënt? Voorzitter, het geldargument is een slecht argument als het om sociaal beleid gaat. Maar als je het hanteert, vervalt het meteen door de ruimere middelen van het Rijk

die we inmiddels hebben kunnen inboeken. Er is geen tekort. Geen tekort en dan toch bezuinigen op het Sociaal Domein. Waarom? Dit college biedt geen garantie voor een stabiel en fatsoenlijk sociaal beleid. De Partij van de Arbeid hoopt dat bijsturing van deze raad er nog iets van kan worden gemaakt. Ik ga even door de verschillende voorstellen heen en dan begin ik met 11a. En dat zijn maatregelen in bijvoorbeeld besparing van kosten. Volgens mij heeft mevrouw Haanstra het ook al gezegd: ja, spreekt vanzelf dat je, als je vijftienduizend euro kunt besparen, waarom hebben we dat al die jaren geleden dan niet gedaan, vraag ik me af? Dat mag je dan als college nu even aantrekken. Maar goed. Maar vervolgens, en de heer Wiechers zei het ook al, gaan we dus vervolgens ‘…’ et cetera, niet meer vergoeden. En dat levert dan welgeteld ook wel eens een keer tweeduizend euro op. Nou, gefeliciteerd hoor. Tweeduizend euro ingeboekt. U moet zich de ogen uit de kop schamen, vind ik, en wij steunen dan ook en wij dienen mede in het amendement om dat gewoon niet te doen. Natuurlijk, als je met scootmobielen innemen vijf- tot vijftienduizend euro kunt besparen, of een liftenpoel creëert, dan is daar op zich niets op tegen. Het checken op facturen, die boetes eindelijk eens gaan indienen. Ik heb het daar met wethouder Mulder wel eens eerder over gehad.

Als zorgverleners te laat declareren, van de gekke dat we dat nog niet doen! Maar wat moet ik nou met maandloon naar uurloon aanpassen? Ik moet u eerlijk zeggen, ik kan dat niet goed bekijken. Maar het levert weer eens drieduizend euro op. Maar men stelt er wel bij dat degene die dat dan moet aanpassen, nou, die heeft wel een hele administratieve lastendruk te verwerken. Wat schiet je ermee op? En als ik dan verder ga, wat onder 11a staat, dan komen we bij maatregelen Jeugd. En dan zegt men heel simpel: we gaan de instroom terugdringen en dat levert 25.000 euro op. Ja, en ik ga zorgen dat het in september ook 25 graden is en in december ook. En dan kunnen we met zijn allen van het gas af, want dan hebben we geen verwarming meer nodig. Dat is wel iets te simpel, voorzitter. Hoezo, terugdringen instroom? Hoe gaat u dat dan doen, welk effect kan dat hebben? Wordt daar niet bezwaar tegen gemaakt? In hoeverre hebben mensen die daar bezwaar tegen maken kans dat dat uiteindelijk toch, dat de gemeente op de vingers wordt getikt? Ik bedoel, dat wordt allemaal niet onderbouwd. Het wordt gewoon ingeboekt. Ja, dat snap ik ook wel, want u bent aan het bezuinigen, u bent niet aan het nadenken over het beleid. Wat we wel goed vinden zijn al eerder genomen maatregelen voor buurtgezinnen, aanscherpen beleidsregels, zorgmakelaar POH-Jeugd, et cetera.