Document · PDF

Kadernota 2026-2029 De Wolden

Beeldvormende ronde: "Deur geven" 5 juni 2025, gemeente De WoldenBij agendapunt: Kadernota inclusief nota reserves en voorzieningen en ombuigingsvoorstellen (90min)20.004 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inhoudsopgave

Kadernota 2026

Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................................ 2 VOORWOORD .................................................................................................................................................. 4 1.

SAMENVATTING ....................................................................................................................................... 5

UITGANGSPUNTEN KADERNOTA .............................................................................................................. 7 2.1 2.2

EEN STRUCTUREEL SLUITENDE MEERJARENBEGROTING ......................................................................................... 8 OPBOUW KADERNOTA .................................................................................................................................. 8

UITGANGSPOSITIE .................................................................................................................................... 9 3.1

ONTWIKKELING ALGEMENE UITKERING.............................................................................................................. 9

NIEUW EN ONONTKOOMBAAR (PER PROGRAMMA) .............................................................................. 11 4.1 PROGRAMMA 01 DE WOLDEN EEN VEILIG THUIS .............................................................................................. 11 4.1.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 11 4.1.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting ................................................. 12 4.2 PROGRAMMA 02 KRACHTIG DE WOLDEN ....................................................................................................... 13 4.2.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 13 4.2.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting ................................................. 14 4.3 PROGRAMMA 03 WONEN EN DUURZAAM ...................................................................................................... 15 4.3.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 15 4.3.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting .................................................

15 4.4 PROGRAMMA 04 SAMEN VOORUIT................................................................................................................ 17 4.4.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 17 4.4.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting ................................................. 17 4.4.3 Investeringen ................................................................................................................................. 18 4.5 PROGRAMMA 05 SOLIDE BASIS VOOR DE WOLDEN .......................................................................................... 19 4.5.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 19 4.5.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting ................................................. 19 4.6 PROGRAMMA 06 SPORTIEF MET ELKAAR......................................................................................................... 20 4.6.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 20 4.6.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting .................................................

20 4.7 PROGRAMMA 07 SOCIAAL ........................................................................................................................... 21 4.7.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 21 4.7.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting ................................................. 23 4.8 PROGRAMMA 08 SAMEN VERDER ................................................................................................................. 27 4.8.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 27 4.8.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting ................................................. 27 4.8.3 Investeringen ................................................................................................................................. 28 4.9 PROGRAMMA 09 CULTUUR.......................................................................................................................... 29 4.9.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 29 4.9.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting .................................................

30 4.10 PROGRAMMA 10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN............................................................................................ 31 4.10.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 31 4.11 PROGRAMMA 11 ONVOORZIENE UITGAVEN .................................................................................................... 32 4.11.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 32 4.12 PROGRAMMA 12 OVERHEAD....................................................................................................................... 32 4.12.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 32

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

Inhoudsopgave

4.13 PROGRAMMA 13 VENNOOTSCHAPSBELASTING................................................................................................ 32 4.13.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 32 4.14 PROGRAMMA 14 RESERVES ......................................................................................................................... 32 4.14.1 Financiële mutaties exploitatie ..................................................................................................... 32 4.15 HET MEERJARENPERSPECTIEF NA VERWERKING VAN DE ONONTKOOMBARE UITGAVEN EN CIRCULAIRES ........................ 33 5.

HET DEKKINGSPLAN ................................................................................................................................ 34

HERIJKING FINANCIEEL BELEID ................................................................................................................ 35 6.1 UITGANGSPUNTEN OMBUIGINGEN ................................................................................................................. 35 6.2 FINANCIEEL TECHNISCHE UITGANGSPUNTEN ..................................................................................................... 36 6.3 FINANCIEEL TECHNISCHE MAATREGELEN .......................................................................................................... 36 6.3.1 Toelichting ..................................................................................................................................... 37

REALISTISCH RAMEN .............................................................................................................................. 38 7.1 7.2 7.3

ONDERUITPUTTING..................................................................................................................................... 38 VERBETERING CALCULATIES .......................................................................................................................... 39 FINANCIEEL EFFECT ..................................................................................................................................... 39

HERIJKING MEERJARENINVESTERINGSPLAN ........................................................................................... 40 8.1 8.2

UITGANGSPUNTEN ..................................................................................................................................... 40 FINANCIEEL EFFECT MJIP............................................................................................................................. 41

VERSOBERINGEN .................................................................................................................................... 42 9.1 9.2

10.

LAAGHANGEND FRUIT.................................................................................................................................. 42 FINANCIEEL EFFECT ..................................................................................................................................... 43 TAAKSTELLINGEN ................................................................................................................................ 44

10.1 KOSTENDEKKENDE LEGES ............................................................................................................................. 44 10.2 BEHEERPLANNEN........................................................................................................................................ 44 10.3 BENCHMARK INSTRUMENTARIUM SOCIAAL DOMEIN .......................................................................................... 45 10.4 OPSTELLING INTEGRAAL SUBSIDIEBELEID EN -AFWEGINGSKADER .......................................................................... 46 10.5 SAMENWERKINGSVERBANDEN ...................................................................................................................... 47 10.5.1 Gr-en.............................................................................................................................................. 47 10.5.2 SWO ............................................................................................................................................... 47 10.6 FINANCIEEL EFFECT TAAKSTELLINGEN .............................................................................................................. 47 11. 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 12. 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5

INKOMSTEN ........................................................................................................................................ 48 GEEN NIEUWE BELASTINGEN ......................................................................................................................... 48 OZB ........................................................................................................................................................ 48 TOERISTENBELASTING EN FORENSENBELASTING ................................................................................................ 49 AFVALSTOFFEN- EN RIOLERINGSHEFFING ......................................................................................................... 49 FINANCIEEL EFFECT INKOMSTEN .................................................................................................................... 49 OVERZICHT EN CONCLUSIE .................................................................................................................. 50 MEERJARENPERSPECTIEF NA OMBUIGING ........................................................................................................ 50 HARD EN REALISTISCH .................................................................................................................................

50 TAAKSTELLEND EN TE CONCRETISEREN ............................................................................................................ 51 INZET ALGEMENE RESERVE............................................................................................................................ 51 NAAR EEN NIEUW EVENWICHT ...................................................................................................................... 51

BIJLAGE: OVERZICHT MAATREGELENBOEK ..................................................................................................... 52

Gemeente De Wolden

Voorwoord

Kadernota 2026

Voorwoord Met gepaste trots bied ik u de kadernota 2026-2029 aan. Na een lange en intensieve voorbereiding zijn we erin geslaagd een kadernota op te stellen, waarmee we koersen op een sluitend meerjarenperspectief. Daarmee gaan we de begrotingsvoorbereiding met vertrouwen tegemoet. De opgave was fors. Na verwerking van de onontkoombare uitgaven moesten we voor ruim vier miljoen aan ombuigingen vinden om te komen tot een sluitend dekkingsplan. We zijn daarin geslaagd zonder te snijden in de voorzieningen en zonder de burgers, bedrijven en instellingen in De Wolden hard te raken. We doen een beperkt beroep op onze inwoners en toeristische bezoekers om bij te dragen, maar het gros van de ombuigingen zit in het scherper aan de wind zeilen, aan het realistischer ramen, in een beperkt aantal versoberingen en in een bijstelling van het investeringsplan. Zo aan het eind van deze collegeperiode stellen we orde op zaken, door de lucht uit de begroting te halen. In essentie is het een ‘grote schoonmaak’, die wat het college betreft eens per vier jaar wenselijk is, ook als er niet de noodzaak van ombuigingen voorligt. Het is een fors document geworden. Het is ook een document waarin veel maatregelen benoemd zijn en tot in detail beschreven. We houden het niet bij algemene uitgangspunten, maar hebben gepoogd het zo concreet mogelijk te maken.

Daarmee maken we de maatregelen hard en realistisch. In totaal gaat het om bijna 150 mutaties in de begroting, van groot tot klein. Natuurlijk zijn er nog onzekerheden, niet in het minst door de onvoorspelbaarheid vanuit het Rijk. Ook moeten we nog een aantal zaken uitwerken en doorrekenen voordat we u in het najaar een begroting kunnen voorleggen. Maar, wat belangrijk is, de omvang van de onzekerheden vallen, zo het zich laat aanzien, binnen de marges van wat we vanuit de Algemene Reserve mogen inzetten als ‘structureel’ dekkingsmiddel. Dat maakt dat de lijn die we ingezet hebben robuust is. Valt het dit najaar mee, dan onttrekken we minder uit de Algemene Reserve. Valt het tegen, dan is er ruimte om iets meer in te zetten. We hebben voldoende vet op onze botten om dat te kunnen doen. Kijken we vooruit naar de komende raadsperiode, dan zien we -naar huidig inzichtkleine overschotten ontstaan. Dat maakt dat nieuwe keuzes vanuit het principe ‘oud voor nieuw’ moeten worden gemaakt. We blijven een gemeente waar het goed wonen en werken is, waar de sociale samenhang een groot goed is, waar we zorgen voor elkaar en de mensen die het nodig hebben ondersteunen. En waar op zijn Drents gezegd ‘naoberschap’ invulling krijgt. Graag delen we met u het proces wat we ambtelijk en bestuurlijk met u doorlopen hebben en waar we u in deze kadernota stapsgewijs in meenemen.

We vertrouwen erop dat onze keuzes voor u herkenbaar zijn en zien vooruit naar een goede dialoog met uw raad. Rudi Hooch Antink, Wethouder Financiën

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

Samenvatting

In 2026 dalen de inkomsten uit de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds fors. Dit maakt 2026 tot het zogenaamde ravijnjaar. Die daling zet in de daaropvolgende jaren door. Om de hierdoor ontstane tekorten het hoofd te bieden is in 2024 een traject gestart om te komen tot ombuigingen en een herijking van het financieel beleid opdat we tot een structureel sluitende meerjarenbegroting voor de periode 2026 – 2029 kunnen komen. Dit maakt dat deze kadernota vooral in dat licht staat. We gaan minder in op trends, ontwikkelingen en nieuw beleid. We richten ons vooral op de wijzigingen die nodig zijn om het financieel perspectief van een gezonde fundering te voorzien. De voorbereiding van deze kadernota is gestart met een voorzien tekort voor 2026. Dit loopt nog iets op doordat een aantal onontkoombare uitgaven in de begroting voor 2026 wordt opgenomen. Inmiddels is de voorjaarsnota van het Rijk verschenen en als we die doorvertalen naar de verwachte effecten op het gemeentefonds, dan wordt die stijging deels gecompenseerd door de verwachte bijstellingen bij de -nog te verschijnen- meicirculaire. We hebben hier een voorschot opgenomen door vanuit de Voorjaarsnota van het Rijk een prognose op te stellen. We hopen voor de behandeling van de kadernota u te kunnen informeren hoe de meicirculaire in werkelijkheid uitpakt.

Uiteindelijk moet er -naar het zich laat aanzien- alsnog voor ruim € 4,5 miljoen aan dekking worden gevonden. Het merendeel hiervan vinden we in maatregelen onder de noemer ‘financiële hygiëne’. Dit zijn alle maatregelen die niet direct ingrijpen op ons beleid en de Woldense samenleving niet raken. Een diepgaande analyse van de uitgangspunten van ons financieel beleid, een gedetailleerde doorlichting van de onderuitputting van alle kostenplaatsen in de begroting en een temporisering van het investeringsplan leveren alle bouwstenen op voor een realistischer begroting. Daarnaast stellen we voor om de inkomsten op te trekken naar een redelijk niveau, waardoor we meer in de pas lopen met vergelijkbare gemeenten. Dit levert nog eens een half miljoen op. We schrappen een aantal posten, die naar ons inzicht niet of onvoldoende effectief bijdragen aan onze beleidsdoelstellingen, zoals de bijdrage voor aanvullende inzet op logopedie door de GGD. Tenslotte nemen we een aantal taakstellingen op, die met name in latere jaren rendement moeten geven. Waar beleid minder effectief is of anders kan worden ingericht, zijn besparingen mogelijk. Hiertoe hebben we geput uit de eerder in beeld gebrachte maatregelen. Het zal ons ondanks deze maatregelen niet volledig lukken om het jaar 2026 sluitend te krijgen.

Zoals eerder aangegeven kunnen we voor 2026 een deel van de Algemene Reserve inzetten als structureel dekkingsmiddel. Daarmee maken we de begroting sluitend. De precieze omvang van het tekort is nog met onzekerheden omgeven, maar zal naar het zich laat aanzien binnen de bandbreedte vallen, die we met inzet van de Algemene Reserve kunnen opvangen. Oftewel, de inzet van de Algemene Reserve kan bij de begrotingsvaststelling iets hoger of iets lager uitvallen. In latere jaren voorzien we een bescheiden positief saldo. De ruimte die daardoor in de latere jaren van de meerjarenbegroting ontstaat, kan in de volgende raadsperiode benut

Gemeente De Wolden

Samenvatting

Kadernota 2026

worden om nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden. In deze kadernota wordt een aantal onderwerpen benoemd die mogelijk nog om middelen vragen in de komende jaren. Al met al staat deze kadernota in het licht van orde op zaken stellen. We halen de ruimte uit de begroting, we gaan scherper aan de wind zeilen en we zetten een aantal verbetermaatregelen in gang die moeten leiden tot een grotere stuurbaarheid, beheersing en transparantie op zowel het fysieke domein, het sociale domein als ons beleid ten aanzien van subsidies en maatschappelijke voorzieningen.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

Uitgangspunten Kadernota

Deze kadernota kent een aantal uitgangspunten die we puntsgewijs uitwerken in een aantal hoofdstukken. Terughoudend We voeren in principe geen uitzettingen van beleid op. Alleen waar we voorzien dat een kostenstijging onontkoombaar is, nemen we deze op. Dat betekent dat we alleen posten opnemen waar er sprake is van: 1. eerder genomen besluiten; 2. autonome ontwikkelingen, zoals nieuwe of gewijzigde wetgeving, of 3. onontkoombare kostenstijgingen, als gevolg van nieuwe contracten of andere afspraken. In hoofdstuk 4 worden deze per programma benoemd. Realistisch ramen Een tweede belangrijk uitgangspunt is dat we scherper aan de wind gaan zeilen. Dit zien we in de herziening van het financieel beleid en in het realistischer ramen van uitgaven. Een belangrijk onderdeel is ook het verhogen van het realiteitsniveau van het investeringsplan en de verlenging van de afschrijvingstermijnen waar dat te verantwoorden is. Hiermee halen we de lucht uit de begroting. Zo nemen we afscheid van de meevallers bij de jaarrekening, van de situatie waarin we op begrotingsbasis middelen vasthouden, die bij de jaarrekening jaar op jaar blijken vrij te vallen. De herziening van het financieel beleid is in hoofdstuk 6 uitgewerkt en het overzicht van de aframingen van onderuitputting in het kader van realistisch ramen vindt u in hoofdstuk 7.

Het meerjareninvesteringsplan inclusief een aanscherping van uitgangspunten volgt in hoofdstuk 8. Ombuigingen Met deze uitgangspunten dichten we het tekort voor een belangrijk deel. Voor het resterende deel kijken we zowel naar mogelijkheden tot beleidsmatige versobering als naar ruimte voor inkomstenstijging door belastingverhoging. Voor versobering is het uitgangspunt dat we bijstellen waar dat kan zonder (fundamenteel) aan de onderliggende beleidsdoelen te raken. Waar we dit kunnen doen is beschreven in hoofdstuk 9. Ten aanzien van inkomsten benutten we de ruimte die er is om de tarieven naar meer gemiddelde niveaus op te trekken, afgezet tegen vergelijkbare gemeenten. Hoofdstuk 11 is aan dit onderwerp gewijd. Wat blijft buiten schot We houden vast aan onze toekomstvisie op De Wolden (Samen aan Zet!), het raadsbrede programma (We doen het samen!) en het collegeuitvoeringsprogramma (De Wolden geeft Energie!). We blijven inzetten op sterke kernen met een goede sociale cohesie. We houden onze voorzieningen buiten schot. We blijven investeren in onze gemeenschap.

Gemeente De Wolden

Uitgangspunten Kadernota

Kadernota 2026

Verbeteren sturing en beheersing Niet alleen in financiële zin werken we aan verbetering van de sturing en beheersing. Ook in beleid en uitvoering zetten we stappen om meer vanuit regie te werken. We hebben opdracht gegeven om de beheerplannen voor openbaar groen en wegenonderhoud te vernieuwen, we nemen het instrumentarium op het sociaal domein onder de loep en we zijn de voorbereidingen gestart voor een integraal subsidiebeleid en afwegingskader. Bij deze opdrachten hoort een taakstelling in het licht van versobering op deze beleidsterreinen. Deze taakstellingen zullen pas in latere jaren volledig tot uitdrukking komen. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.

2.1

Een structureel sluitende meerjarenbegroting

We zijn verplicht een structureel sluitende meerjarenbegroting te presenteren. De provinciaal toezichthouder ziet hierop toe. Hij hanteert daarbij een toetsingskader dat recent gewijzigd is. Overeind blijft dat er in principe drie wegen zijn om tot een oordeel structureel sluitend te komen. 1. De eenvoudigste route is het presenteren van een sluitende begroting over het jaar 2026. Gezien het voorziene tekort in dat jaar is dit geen sinecure. Met de enorme korting op het gemeentefonds is het gemeenten toegestaan om gedurende een beperkt aantal jaren een deel van de Algemene Reserve als structureel dekkingsmiddel in te zetten. Wij nemen die mogelijkheid zo nodig mee in ons dekkingsplan, mocht de meicirculaire minder soelaas bieden dan wij nu voorzien. 2. Een tweede route is het presenteren van een over de jaren evenwichtige en meerjarig sluitende meerjarenbegroting, waarin tekorten in het ene jaar gecompenseerd worden door overschotten in andere jaren. 3. De laatste route is het zichtbaar maken van dalende tekorten, met een uiterlijk in het laatste jaar (2029) structureel sluitende begroting. Onze inzet is om alle drie wegen tegelijkertijd te volgen, door: 1. Met inzet van een deel van de Algemene Reserve 2026 sluitend te maken. 2.

In latere jaren een overschot te creëren, waardoor we niet teveel interen op onze reserves, we voldoende robuust zijn om tegenvallers op te vangen en er ruimte ontstaat om ook in de volgende raadsperiode in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. 3. Hiermee over de jaren een dalend perspectief te laten zien, met een positief saldo in 2029.

2.2

Opbouw Kadernota

De kadernota begint in hoofdstuk 3 met het beschrijven van de uitgangspositie. Hoofdstuk 4 bevat de ontwikkelingen per programma, waarna we een tussenstand opmaken. Hoofdstukken 5 tot en met 11 omvatten de verschillende onderdelen van het dekkingsplan. In hoofdstuk 12 vatten we alles samen en laten we het huidige perspectief voor de meerjarenbegroting 2026 – 2029 zien.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

Uitgangspositie

In dit hoofdstuk schetsen we de uitgangspositie bij het opstellen van de kadernota. In onze raadsbrief van 28 januari 2025 en onze presentatie aan uw raad op 6 februari 2025 gaven wij aan dat na verwerking van de decembercirculaire het voorzien tekort voor 2026 daalde van 4 naar 3,2 miljoen, verder dalend naar 2,2 miljoen in 2028. In onderstaand overzicht ziet u deze stand van zaken, waarmee we de voorbereiding van de kadernota zijn gestart. Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Primitieve begroting 2025

-4.070.840

-3.595.624

-3.019.705

Decembercirculaire 2024 (BW 200)

793.042

775.065

837.271

BW 1-2025 Fietspad Linderweg

-14.040

-14.013

-13.986

BW 22-2025 Rekenkamercommissie

-5.318

Stand bij start kadernota

-3.297.156

-2.839.890

-2.201.738

3.1

Ontwikkeling algemene uitkering

Ravijnjaren We zien in deze tabel een scherpe daling van 2025 naar 2026 en dan een voorzichtig herstel. Dit is nog met tal van onzekerheden omgeven, omdat de rijksoverheid op dit punt geen betrouwbare partner is gebleken én omdat de mondiale ontwikkelingen op dit moment tot extra onzekerheden leiden. Zo zal een economische vertraging ook doorwerken in de rijksinkomsten en van daaruit naar het gemeentefonds. Belangrijk is tevens om op te merken is dat we nu nog geen volledige doorrekening van het jaar 2029 hebben gemaakt en dat deze pas bij de begrotingsbehandeling voor zal liggen. Verwachte ontwikkeling gemeentefonds Met het voorbehoud van de genoemde onzekerheden, zijn er een aantal zaken die maken dat we onder ongewijzigde omstandigheden een licht positieve vooruitblik hebben op de verwachte ontwikkeling van het gemeentefonds. Want: • Gemeente gaan mogelijk compensatie krijgen voor de kosten van jeugdzorg in de jaren 2023/2024 (commissie van Ark). • De grondslag van de indexatie in de afgelopen jaren staat nog ter discussie (zou te laag zijn geweest). • Kortingen jeugd en vervallen opschalingskorting hebben niet geleid tot hogere grondslag accres, dit wordt mogelijk (deels) gecompenseerd. Deze discussiepunten hebben geleid tot een bijstelling door de rijksoverheid van de middelen voor het gemeentefonds in de pas gepubliceerde voorjaarsnota.

Voor de jaren 2026 en 2027 zien we enige compensatie. In latere jaren blijft die achterwege. De voorjaarsnota moet nog vertaald worden naar de meicirculaire. Vooralsnog hebben we zelf een doorrekening gemaakt op basis van de gebruikelijke kengetallen en voorzichtigheidshalve 80% van dat bedrag opgenomen als verwacht accres. In het volgend hoofdstuk hebben we dit opgenomen als onderdeel van de 'ontwikkelingen per programma', in het programma Algemene Dekkingsmiddelen.

Gemeente De Wolden

Uitgangspositie

Kadernota 2026

We hopen nog voor vaststelling van de kadernota dit cijfer concreet te kunnen maken. We zullen u zo snel mogelijk informeren over deze ontwikkelingen na ontvangst van de meicirculaire.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

In dit hoofdstuk geven we aan wat er nog bijkomt voor 2026. Ook al zijn we zeer terughoudend ten aanzien van nieuw beleid, er zijn altijd onontkoombare kostenstijgingen, bijvoorbeeld vanuit nieuw afgesloten contracten of gestegen kosten bij gemeenschappelijke regelingen. Ook zijn er autonome ontwikkelingen, zoals nieuwe of gewijzigde wetgeving of economische ontwikkelingen die leiden tot gewijzigde uitgaven. Tenslotte verwerken we een aantal eerder genomen besluiten. Dit hoofdstuk besluit dan ook met een recapitulatie van de stand na verwerking van deze posten, waarmee we de stand van zaken vóór het dekkingsplan beschrijven en daarmee de feitelijke opgave waar we voor staan.

4.1

Programma 01 De Wolden een veilig thuis

Je sociaal en fysiek veilig voelen, dat is een basisbehoefte van ieder mens. We willen dat onze inwoners, ondernemers en bezoekers zich in De Wolden veilig voelen in hun eigen huis, buurt en dorp. Het programma ‘De Wolden een veilig thuis’, richt zich op een veilige leefomgeving. Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen

4.1.1 Financiële mutaties exploitatie Product

Bedragen in €

2026

2027

2028

2029

Lasten 1.1 Bijdrage Veiligheidsregio Drenthe

22.786

1.2 Opvang zwerfdieren

16.632

Totaal lasten

39.418

Baten

Totaal baten

39.418

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Bijdrage Veiligheidsregio Drenthe Op basis van de ontwerpbegroting 2026-2029 van de Veiligheidsregio Drenthe wordt de bijdrage aan de VRD het komende jaar met € 22.786 verhoogd. De jaarlijkse bijdrage voor de Gemeente de Wolden komt hiermee op € 1.664.094. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van loon en prijsontwikkelingen en (bij)scholing van personeel. Opvang Zwerfdieren Op basis van de feitelijke kosten van de opvang Zwerfdieren stellen we voor dit budget in lijn te brengen met de realisatiecijfers, conform het door u genomen raadsbesluit.

Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Kadernota 2026

4.1.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Bevolkingszorg Het landelijk opgestelde Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg (UKB), dat ook is vastgesteld door het algemeen bestuur VRD, is leidend voor Drenthe. Er wordt aandacht en richting gegeven aan de professionalisering van Bevolkingszorg. Drenthe haakt aan op deze landelijk ontwikkelingen: UKB-implementatie, eenvormige gemeentelijke organisatie, een basiskwaliteitsniveau en oefencyclus. In 2026 wordt het regionaal projectplan UKB geïmplementeerd bij de 12 Drentse gemeenten. Crisisbeheersing Ontwikkelingen in de wereld op geopolitieke, maatschappelijke en technologische vlak zoals o.a. veranderende geopolitieke verhoudingen, klimaatadaptatie, natuurbrandbeheersing, energietransitie, cyber, digitalisering hebben gevolgen voor de crisisbeheersing. Veiligheid Het veranderende wereldbeeld en klimaat vragen om aandacht voor de weerbaarheid van onze samenleving/inwoners. Ook als gemeente moeten we voorbereid zijn op calamiteiten. We scherpen daartoe de organisatie aan. De VRD werkt dit uit en brengt de lokale gevolgen in beeld. Dit zal mogelijk ook financiële gevolgen hebben. De omvang is op dit moment nog niet in te schatten. Preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs De concretisering van het preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs wordt dit voorjaar afgerond.

De aanpak zal mogelijk om extra middelen vragen. Na besluitvorming zullen we dit indien nodig betrekken bij de voorbereiding van de begroting 2026.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

4.2

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Programma 02 Krachtig De Wolden

Met dit programma stimuleren we de kracht van De Woldense samenleving en faciliteren we de realisatie van initiatieven in de dorpen en buurten. Dat doen we door met veel energie te werken aan de ontwikkeling van een vitale, lokale democratie, transparantie van ons bestuur en de samenwerking in onze netwerken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. Daarbij nodigen we iedereen uit om mee te doen, ook jongeren en nieuwe inwoners. Programmahouder Inge Nieuwenhuizen 4.2.1 Financiële mutaties exploitatie Product

Bedragen in €

2026

2027

2028

2029

Lasten Griffie

40.000

Opkomstbevordering verkiezingen 2026

39.000

Verkiezingen

12.000

30.000

12.000

Aanvragen rijbewijzen

28.380

31.975

31.324

25.641

553

119.933

84.528

101.877

78.194

Aanvragen rijbewijzen

-68.089

-84.530

-82.391

-63.718

Huwelijken

-4.402

Totaal baten

-72.491

-88.932

-86.793

-68.120

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

47.442

-4.404

15.084

10.074

Huwelijken Totaal lasten Baten

Griffie De loonkosten van de griffie zijn al enkele jaren niet geïndexeerd en leiden dan tot een nadeel in de jaarrekening. Er is opnieuw berekend wat de hoogte van de loonkosten behoren te zijn en daarom moet de begroting worden aangepast en moet er een ophoging van € 40.000 plaatsvinden. Opkomstbevordering verkiezingen 2026 Het bevorderen van de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is een belangrijke gemeentelijke taak, die bijdraagt aan het functioneren van een vitale gemeenteraad. Een breed gedragen bestuursorgaan is essentieel voor het functioneren van de (lokale) democratie. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen zijn diverse communicatiemiddelen ingezet zoals een stemhulp. Het omvat ook middelen voor het afscheid en installatie van het nieuwe gemeentebestuur en het inwerkprogramma voor de raad. Verkiezingen De kwaliteit van het verkiezingsproces is de basis voor het vertrouwen dat veel Nederlanders hebben in de verkiezingsuitslag. In Nederland is er veel vertrouwen in vrije en eerlijke verkiezingen. Om dit vertrouwen hoog te houden is het van belang dat iedereen die mag stemmen en die dat wil ook zoveel mogelijk zelf kan stemmen. Ook is het belangrijk dat iedereen die dat wil kan controleren hoe de verkiezingsuitslag tot stand komt en of het verkiezingsproces wordt uitgevoerd zoals de wet het voorschrijft. Het

Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Kadernota 2026

ministerie van BZK, de Kiesraad, de VNG en de NVVB hebben een verkiezingsagenda opgesteld met voorstellen voor verbetering en vernieuwing van het verkiezingsproces. De verbetering vindt plaats langs drie hoofdthema’s: robuustheid, toegankelijkheid en uitvoerbaarheid. Bij de uitwerking van deze voorstellen zal steeds opnieuw bezien worden of (voldoende) financiering beschikbaar is, waarbij indien nodig over de financiering besloten moet worden door het kabinet. Op basis van ervaringen met gehouden verkiezingen in 2024 is er sprake van hogere kosten van drukwerk en portokosten. Gelet op eisen aan de kwaliteit van het verkiezingsproces en de betrouwbaarheid van de uitslag zijn er hoger kosten voor opleiding en examineren van stembureaupersoneel. Aanvragen rijbewijzen De Rijksdienst voor het wegverkeer (RDW) verwacht in de periode 2026-2029 een toename van het aantal uit te geven rijbewijzen als gevolg van toename 1e aanvragers, vergrijzing (meer verlengingen) en nieuwe regelgeving. Dit heeft een effect op de gemeentelijke legesinkomsten en de rijksleges welke we innen en afdragen. De directe opbrengsten daarvan zijn € 30.000 hoger dan de directe kosten. Huwelijken Als gevolg van het kostendekkend maken van de huwelijken, ramen we een toename van opbrengsten voor huwelijken en een iets lagere toename van kosten, waarmee deze post in de begroting budgettair neutraal wordt.

Dit boeken we structureel in.

4.2.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Initiatiefrijk De Wolden Met de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden 2023-2026 kunnen inwonersinitiatieven financieel ondersteund worden. Tot en met 2026 is er jaarlijks € 200.000 beschikbaar gesteld om deze participatieve initiatieven te ondersteunen. Voor de voortzetting van Initiatiefrijk zijn na 2026 geen middelen begroot. Hiervoor is nieuwe besluitvorming noodzakelijk, uiterlijk in de Kadernota 2027. Inwoners betrekken bij onze gemeente Het blijft belangrijk om inwoners, jong en oud, te betrekken in onze gemeente. De griffie geeft samen met de basisscholen vorm en inhoud aan het betrekken van en kennis overbrengen over de lokale democratie. Nieuwe inwoners worden actief benaderd. Samen met nieuwe inwoners zijn we plannen aan het ontwikkelen en uitvoeren gericht op meer verbinding, kennis over en betrokkenheid bij de lokale democratie en meedoen. Voor de voortzetting van de aanpak nieuwe inwoners zijn geen structurele middelen begroot. Er wordt gewerkt aan een plan voor een structurele aanpak. Het financieel effect is nog niet helder. Betrouwbare persoonsinformatie Identiteitsmanagement en betrouwbare persoonsinformatie zijn van groot belang voor de dienstverlening. Zeker in een tijd dat het functioneren van de overheid in toenemende mate wordt bepaald door digitalisering.

Een betrouwbare basisregistratie persoonsgegevens (BRP) is van groot belang. Door alert te zijn op adresfraude en ID-fraude kan, door samenwerking met andere teams en organisaties buiten de gemeente, deze fraude worden aangepakt of voorkomen door signalen vroegtijdig te delen. Hierin moeten gemeenten balanceren tussen efficiëntie en maatwerk, met oog voor privacy, wetgeving en toegankelijkheid.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

4.3

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Programma 03 Wonen en Duurzaam

Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen en duurzaamheid. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent 4.3.1 Financiële mutaties exploitatie Product Bedragen in €

2026

2027

2028

2029

Lasten Volkshuisvesting

15.000

Woningbouwimpuls

180.000

Totaal lasten

195.000

180.000

Baten

Totaal baten

195.000

180.000

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Volkshuisvesting Bij de aanstaande invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting wordt de verplichte woonvisie uit de Woningwet vervangen door een verplicht volkshuisvestingsprogramma op grond van de Omgevingswet. In dit programma is het in de omgevingsvisie opgenomen beleid gericht op de volkshuisvesting uitgewerkt. Deze combinatie van het woonbeleid en het volkshuisvestingsprogramma is de opvolger van de huidige woon(zorg)visie. Deze heeft een looptijd van 2023 tot en met 2026. Dat betekent dat we in 2026 nieuw beleid vanaf 2027 moeten vaststellen en moeten vertalen naar een uitvoeringsprogramma. Hiervoor was al € 35.000 begroot, maar we verwachten dat we hiervoor € 15.000 extra nodig hebben. Woningbouwimpuls In de programmabegroting is voor de jaren 2023 tot en met 2025 € 180.000 per jaar beschikbaar gesteld voor de woningbouwversnelling. In deze periode hebben we belangrijke stappen gezet in de versnelling van de woningbouw: we hebben inzicht in de plannen, er zijn voldoende locaties en de processen en het beleid zijn versoepeld. Tegelijkertijd hebben we ons gericht op de snelle uitvoering van projecten. Nu we voldoende plannen hebben, is het noodzakelijk om de focus nog meer te leggen op de snelle realisatie van deze projecten. Dit vraagt om een doorontwikkeling van het programma Woningbouwimpuls in 2026.

Daarom nemen we nu voor de komende jaren € 180.000 per jaar op in deze kadernota.

4.3.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Herinrichting Sportpark De Baete Na de start in 2024 is in 2025 de inventarisatiefase afgerond. Er wordt in 2025 doorgewerkt aan het opstellen van scenario's voor de herinrichting van het sportpark in Ruinen. In de loop van 2025 worden de scenario's gepresenteerd. De participatie in het dorp wordt opgestart en vervolgens zal gewerkt worden aan een definitief plan. Naar verwachting zal de besluitvorming in de loop van 2026 aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Kadernota 2026

Vitale Vakantieparken Op basis van een jaarplan wordt jaarlijks aan de raad gevraagd het budget vanuit de gevormde bestemmingsreserve voor het volgende jaar definitief vast te stellen. Binnen het programma en de bestemmingsreserve is een afbouw in de financiën voorzien. Achterliggende gedachte is minder inhuur en meer ondersteuning van bestaande ambtelijke capaciteit. Het is momenteel lastig in te schatten of dat voor 2026 ook daadwerkelijk gaat lukken. Bij de vaststelling van het jaarplan is de uitwerking bekend en kunnen eventuele consequenties alsnog worden betrokken bij de begroting 2026. Omgevingsplan Als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet moeten bestaande ruimtelijke plannen worden omgezet in één integraal, gemeentedekkend Omgevingsplan, zodat de intentie van de omgevingswet: ‘één loket /één ruimtelijk kader’, kan worden geëffectueerd. Voor de wettelijke datum van 1 januari 2032 moeten enkele honderden bestaande ruimtelijke plannen en besluiten met een ruimtelijke impact worden gebundeld, vertaald en waar mogelijk uniform worden gemaakt en ontsloten via het nieuwe digitale stelsel. Welke extra inspanning dit vraagt en wat de consequenties daarvan zijn, is nog niet meegenomen in deze kadernota.

Visie Hoofdstraat Zuidwolde 2040 Samen met de werkgroep bestaande uit onder andere vertegenwoordigers vanuit dorpsbelangen, ondernemersvereniging, hervormde kerk en oudheidskamer wordt er gewerkt aan een visie voor de Hoofdstraat in Zuidwolde. Met deze gebiedsvisie kunnen nieuwe of lopende ruimtelijke ontwikkelingen beter worden ingepast in de bestaande of te versterken kwaliteiten van de Hoofdstraat, omdat er daardoor een duidelijk referentiekader is. De verwachting is dat dit kan bijdragen aan de versterking en versnelling van lopende initiatieven. Op basis van actuele thema’s (klimaatadaptatie, ontspanning, ontwikkelen en ondernemen) wordt onderzocht wat belangrijk is in de periode tot 2040. Door in de visie een antwoord te geven op deze thema’s willen we zorgdragen voor een toekomstbestendige en waardevolle leefomgeving, die met aandacht is vormgegeven en waar we allemaal een bijdrage aan leveren. De gebiedsvisie zal eind 2025 ter vaststelling worden aangeboden aan de raad. Er is nog geen zicht op de financiële consequenties.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

4.4

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Programma 04 Samen vooruit

Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent 4.4.1 Financiële mutaties exploitatie Product

Bedragen in €

2026

2027

2028

2029

Lasten Bijdrage Recreatieschap Drenthe

-4.866

Totaal lasten

-4.866

Baten

Totaal baten

-4.866

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Bijdrage Recreatieschap Drenthe Op basis van de beleidsbrief en conceptbegroting van het Recreatieschap 2026 houden we rekening met een voorlopige daling van de bijdrage met € 4.866. De salariskosten en materiële kosten zijn geïndexeerd conform de CPB-index. Dat de bijdragen van de gemeenten desondanks dalen houdt verband met het krapper begroten naar aanleiding van de zienswijzen die gemeenten hebben ingediend bij de begroting 2025.

4.4.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Ontwikkeling bedrijventerrein Zuidwolde en Koekange We zijn in 2025 gestart met een haalbaarheids- en locatiestudie in Zuidwolde en Koekange voor de mogelijke uitbreiding van de bedrijventerreinen. In het eerste kwartaal van 2026 worden de resultaten opgeleverd. Als er een positief advies is over de locaties, zal dit financiële consequenties hebben. Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw In 2022 is de reserve Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw ingesteld. Uiteindelijk was er in totaal € 550.000 beschikbaar, bedoeld om initiatieven van agrariërs gericht op een toekomstgerichte landbouw te stimuleren en subsidiëren. In 2023 en 2024 zijn in totaal 12 aanvragen goedgekeurd voor een totaalbedrag van bijna € 247.000. Voor het laatste jaar 2025 is nog circa € 300.000 beschikbaar. In het collegeprogramma 2022-2026 staat dat het college het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw structureel wil maken. Aan het einde van de looptijd van de subsidieregeling is het fonds waarschijnlijk nog niet leeg. We verwachten dat er ook in 2026 nog voldoende geld in het fonds beschikbaar is. Maar in 2027 is een structurele jaarlijkse bijdrage wel nodig, om de ambitie van het college te realiseren.

Openbaar groen In navolging van het Integraal Beleid Openbare Ruimte dat in 2025 wordt vastgesteld, zijn we de voorbereiding gestart voor het groenbeheerplan en het bomenbeheerplan.

Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Kadernota 2026

4.4.3 Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2026-2029 Omschrijving

Jaar

Investeringsbedrag

Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)

2026

€ 67.500

Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)

2027

€ 67.500

Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)

2028

€ 67.500

Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)

2029

€ 67.500

Toelichting Op 29 oktober 2020 is door de raad, het plan van aanpak speelruimtebeleid De Wolden vastgesteld. Om hier uitvoering aan te geven hebben we in deze kadernota de jaarschijf 2029 toegevoegd. Met ‘dateert uit begroting 2021’ wordt bedoeld dat de besluitvorming over dit onderwerp heeft plaatsgevonden in de begroting 2021 (speerpunt 2021).

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

4.5

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Programma 05 Solide basis voor De Wolden

Het programma Solide basis voor De Wolden bestaat uit de beleidsonderwerpen afval, financiële zelfredzaamheid en grondbeleid. Programmahouder: Rudi Hooch Antink

4.5.1 Financiële mutaties exploitatie Product

2026

2027

2028

2029

Afval

325.000

Totaal lasten

325.000

Baten

Totaal baten

325.000

Bedragen in €

Lasten

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Afval In de afvalbegroting voor 2026-2029 is ten onrechte uitgegaan van lagere afvalstoffenlasten in 2026 ten opzichte van 2025. Dat had ermee te maken dat we verzuimd hebben om de kosten die gemoeid zijn met de verwerking van GFT-afval, zijnde € 325.000 structureel op te nemen in onze begroting.

4.5.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Inzameling huishoudelijk afval De huidige inzameldienst (PreZero) heeft gemeente De Wolden vorig jaar laten weten dat men per 1 januari 2026 stopt met de inzameling van huishoudelijk afval. Na een onderzoek in Markerein-verband heeft het college besloten de samenwerking met N.V. Area Reiniging (verder) te verkennen. Eenzelfde verkenning is gestart met ROVA N.V. De wijziging van inzamelaar van huishoudelijk afval en eventuele toetreding kan financiële consequenties hebben, maar de impact daarvan is momenteel nog niet in te schatten. Grondstoffenplan Het grondstoffenplan eindigt dit jaar en zou eigenlijk in 2025 geëvalueerd en vernieuwd moeten worden. Gezien bovenstaande ontwikkelingen is er echter voor gekozen deze werkzaamheden uit te stellen tot 2026. Armoede / schuldhulpverlening Het huidige beleid is gedateerd en met het oog op de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening toe aan actualisatie. We gaan de onderwerpen armoede en schuldhulpverlening combineren in één nota vanwege de overlap in deze beleidsterreinen. We zijn gestart met een evaluatie van het huidige beleid.

Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

4.6

Kadernota 2026

Programma 06 Sportief met elkaar

Het programma Sportief met elkaar bestaat uit de onderdelen sport en dorpshuizen. Programmahouder: Rudi Hooch Antink

4.6.1 Financiële mutaties exploitatie Product

Bedragen in €

2026

2027

2028

2029

Lasten Exploitatiesubsidie zwembaden

96.408

Totaal lasten

96.408

Baten

Totaal baten

96.408

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Exploitatiesubsidie zwembaden Als gevolg van het onderzoek naar de financiële situatie van de zwembaden is besloten om de exploitatiesubsidie van de zwembaden incidenteel te verhogen. Het bedrag van € 96.408 is exclusief een verhoogde bijdrage voor het schoolzwemmen. Deze is verwerkt in programma Sociaal.

4.6.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Ontwikkeling zwembaden Eind 2024 heeft een extern onderzoek plaatsgevonden naar de financiële situatie van de drie openluchtzwembaden in De Wolden. In het eerste kwartaal van 2025 is de onderzoeksrapportage opgeleverd. Een belangrijke uitkomst van dit onderzoek is dat de openluchtbaden structurele ondersteuning nodig hebben om hun voortbestaan te waarborgen. Om een zorgvuldig en toekomstbestendig subsidiebeleid te kunnen ontwikkelen, worden de openluchtbaden in 2025 en 2026 incidenteel extra ondersteund. Dit biedt tijd en ruimte om te werken aan een duurzame en structurele oplossing. Hierbij zijn we ook afhankelijk van de uitwerking van de ombuigingen met betrekking tot het opstellen van een integraal subsidiekader. Visie dorpshuizen In 2025 wordt het lopende onderzoek door Sweco naar de status en verduurzamingsmogelijkheden van dorpshuizen afgerond. Hierna gaan we aan de slag met het opstellen van een visie dorpshuizen. De uitwerking van deze visie kan mogelijk financiële consequenties hebben.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

4.7

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Programma 07 Sociaal

Het programma Sociaal gaat over de beleidsterreinen werk, zorg (o.a. Wmo), jeugdzorg, onderwijs en volksgezondheid. Programmahouder: Mark Turksma 4.7.1 Financiële mutaties exploitatie Product

2027

2028

2029

20.000

Verhoging en indexatie leerlingenvervoer

141.000

6xx Indexatie Stichting Welzijn De Wolden

79.000

Indexatie VTD Huiselijk geweld

-7.000

1.200.000

Indexering tarieven Wmo

461.000

Aanbesteding trapliften

5.000

Aanbesteding begeleiding en dagbesteding

137.000

Vergrijzing Wmo totaal

-350.000

-175.000

175.000

33.000

1.710.226

1.879.000

2.054.000

2.229.000

Maatwerkvoorzieningen eigen bijdrage

160.000

Totaal baten

160.000

1.550.226

1.879.000

2.054.000

2.229.000

Bedragen in €

2026

Lasten Subsidie schoolzwemmen Vervoer naar schoolzwemmen en gymnastiek

Jeugdzorg (ZIN)

Indexatie Gezondheidszorg GGD Totaal lasten

6.226

Baten

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Subsidie schoolzwemmen De subsidie voor schoolzwemmen wordt voor 2026 incidenteel verhoogd. Vervoer naar schoolzwemmen en gymnastiek Door hogere kosten van het vervoer (gestegen personeels- en brandstofkosten) en door een toename van het gebruik, wordt de begroting bijgesteld met € 20.000. Verhoging en indexatie leerlingenvervoer De afgelopen jaren is het aantal ritten leerlingenvervoer gestegen. Daarnaast zien we een stijging in complexe casuïstiek en afwijkende schooltijden, waardoor er meer klein vervoer of solovervoer ingezet moet worden in plaats van groepsvervoer. Dit zorgt ervoor dat de kosten van leerlingenvervoer behoorlijk zijn gestegen. Daarom wordt € 140.000 toegevoegd om in lijn te komen met de werkelijke uitgaven.

Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Kadernota 2026

Indexatie Stichting Welzijn De Wolden Op basis van de te verwachten kosten en loonstijgingen voor 2026 en verdere jaren houden we rekening met een stijgingspercentage van 3,3% voor dit budget. Dit komt neer op een verhoging van: • € 60.000 voor de jaren 2026-2029 op het taakveld 610 'Samenkracht en Burgerparticipatie. • € 15.000 voor de jaren 2026-2029 op het taakveld 620 'Toegang eerstelijnsvoorzieningen'. • € 2.000 voor de jaren 2026-2029 op het taakveld 630 'Inkomensregelingen'. • € 2.000 voor de jaren 2026-2029 op het taakveld 650 'Arbeidsparticipatie'. Indexatie VTD Huiselijk geweld (GGD) Voor 2026 e.v. is rekening gehouden met een indexatie van de tarieven van GGD Drenthe. Op basis van de ontwerpbegroting 2026 van GGD Drenthe is de meerjarenbegroting van de gemeente aangepast. Voor de jaren 2026-2029 worden deze op basis van de (ontwerp) meerjarenbegroting van GGD Drenthe ook geïndexeerd. Jeugdzorg: Zorg in Natura (ZIN) De kosten voor jeugdhulp in natura (hierna te noemen: ZIN) ontwikkelen zich autonoom. We hebben hier maar beperkt de mogelijkheid om de kosten direct te beïnvloeden. In de loop van 2024 zijn de ramingen voor dat jaar bijgesteld op basis van de toen beschikbare inzichten. Voor 2025 en 2026 zijn deze aanpassingen destijds nog niet doorgevoerd in de begroting.

Dat betekent dat bij de meerjarenbegroting 2025 voor het jaar 2026 slechts € 5.033.000 was geraamd, waarbij ook de besparing met betrekking tot de hervormingsagenda jeugd was ingeboekt. Dat blijkt te vroeg te zijn, nu het Rijk nog geen invulling aan die agenda heeft gegeven. De uiteindelijke gerealiseerde kosten over het afgelopen, zoals opgenomen in de jaarrekening 2024, bedroegen € 6.117.000. We zien ons genoodzaakt voor te stellen het budget voor 2026 tenminste op dat peil te brengen en dit daarbij te indexeren. Conform de contractuele afspraken met zorgaanbieders worden tarieven geïndexeerd op basis van het OVA-percentage (Overheidsbijdrage in de Arbeidsontwikkeling). Op basis van de daadwerkelijke gerealiseerde kosten 2024 komt de verwachte stijging van de budgetten voor 2026 uit op in totaal € 1.200.000. In de voorjaarsnota van het Rijk wordt de kostenstijging binnen de jeugdzorg specifiek benoemd als onderdeel van te compenseren kosten in het gemeentefonds. Helaas is dat dan alleen voor de jaren 2026 en 2027. Voor de latere jaren blijft de gedachte dat de hervormingsagenda afdoende besparing gaat opleveren. Wij hebben die besparing dan ook weer verwerkt in die jaren. Indexering tarieven WMO Conform onze technische uitgangspunten indexeren we deze kosten.

De indexatie van de tarieven voor Wmo huishoudelijke hulp is afhankelijk van 2 componenten, enerzijds de CAO-VVT, anderzijds de CPI-indexatie. Voor het jaar 2025 is er nog steeds geen duidelijkheid over de ontwikkeling van de CAO-VVT en daarom is er met de gecontracteerde partijen besproken dat we in eerste instantie verder werken met het eindtarief van 2024. Zodra de CAO-VVT is vastgesteld zal met terugwerkende kracht de aanpassing in het tarief worden verwerkt. Deze onzekere situatie maakt het voor zowel 2025 als 2026 ingewikkeld om te komen tot een inschatting van de prijsstijging. We kiezen er daarom voor om zowel voor 2025 als 2026 het OVA-percentage (5,24%) te gebruiken voor de kadernota/begroting.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2026

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Inkoop Wmo trapliften In 2026 zal er een nieuw contract zijn voor de levering en het onderhoud van trapliften omdat het huidige contract niet meer verlengd kon worden. De afgelopen jaren is er sprake geweest van een indexering op basis van een vooraf afgesproken prijsindexcijfer. De verwachting is dat er door de nieuwe aanbesteding een behoorlijke stijging zal zijn van de kosten voor de levering en het onderhoud van de trapliften. In deze kadernota hebben we hiervoor een inschatting gedaan. Aanbesteding begeleiding en dagbesteding De tarieven voor Wmo begeleiding zijn afhankelijk van de OVA-indexatie (5,24%). We zullen in het jaar 2026 niet enkel indexeren, omdat we momenteel bezig zijn met een nieuwe inkoop. Voor deze nieuwe inkoop wordt er een onafhankelijk kostprijsonderzoek gedaan. De verwachting is dat er een behoorlijke stijging zal zijn van de kosten voor de producten die vallen onder Wmo begeleiding. Dat zal leiden tot een extra tariefstijging van vermoedelijk 8%. Dus in totaal meer dan 13%. Voor de kosten van Wmo dagbesteding geldt hetzelfde als voor Wmo begeleiding. Vergrijzing Wmo In de begroting houden we voor de kosten Wmo rekening met de toenemende vergrijzing. Dit baseren we op het Wmo-voorspelmodel van de VNG.

Ten opzichte van het Wmovoorspelmodel van vorig jaar (die is gebruikt als uitgangspunt voor de begroting 20252028) laat het Wmo-voorspelmodel deze jaren een lichtere stijging zien voor 2026 en 2027. Hierdoor valt een deel van dit budget vrij. We zien in het Wmo-voorspelmodel voor 2028 opnieuw een stijging in de vergrijzing. Op basis van het herhaaldelijk achterblijven bij de voorspellingen, hebben we het voorspelmodel aangepast aan de werkelijke ontwikkeling in De Wolden. We zullen per jaar bezien of dit verdere bijstelling behoeft. Indexatie Gezondheidszorg GGD Drenthe Voor 2026 e.v. is rekening gehouden met een indexatie van de tarieven van GGD Drenthe. Op basis van de ontwerpbegroting 2026 van GGD Drenthe is de meerjarenbegroting van de gemeente aangepast. Voor de jaren 2026-2029 worden deze op basis van de (ontwerp) meerjarenbegroting van GGD Drenthe ook geïndexeerd. Toelichting baten: Maatwerkvoorziening (Eigen bijdrage) De eigen bijdrage zal aangepast worden van een abonnementstarief naar een inkomensen vermogensafhankelijk tarief. Dit zou landelijk 1 januari 2026 worden ingevoerd. Dit is uitgesteld en de streefdatum is nu 1 januari 2027. Voor het jaar 2026 zal dit dus niet voor verandering zorgen in de inkomsten uit de eigen bijdrage. Daarom wordt de geplande verhoging van de eigen bijdrage in 2026 ter hoogte van € 160.000 teruggedraaid.

4.7.2 Overige ontwikkelingen met mogelijke effecten op de begroting Onderwijs- jeugd agenda De Wolden Samen met onze partners rondom kinderopvang, onderwijs, welzijn en jeugd werken we aan plannen voor een gezamenlijke visie en uitvoeringsagenda rondom opgroeien en opvoeden in De Wolden. We bundelen en versterken daarmee de inzet vanuit kinderopvang, onderwijs, welzijn, gemeente en onze andere maatschappelijke partners. Als gemeente geven we hiermee uitvoering aan ontwikkelingen in het sociaal domein waaronder de Hervormingsagenda Jeugd, Integraal Zorg Akkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord. Er is nog geen zicht op financiële consequenties maar mogelijk Gemeente De Wolden

Nieuw en onontkoombaar (per programma)

Kadernota 2026

vraagt dit om investeringen op korte termijn om te werken aan gezond en gelukkig opgroeien in De Wolden wat kosten zal besparen op lange termijn. Jeugd en jeugdhulp De Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming zijn ingrijpende hervormingen die aanpassingen vergen in de organisatie van jeugdhulp. Deze opgaven raken de manier waarop we zorg inkopen en organiseren en ook hoe we als gemeente zorgen voor laagdrempelige ondersteuning en sterke lokale netwerken. Omdat deze transities omvangrijk zijn en tijd vragen, zetten we in 2025 en 2026 in op twee prioriteiten: 1. Lokale inkoop jeugdhulp In 2026 zetten we een belangrijke stap in de lokale inkoop van jeugdhulp, waarbij we aansluiten op de plannen per school en wijk. Dit doen we in lijn met de onderwijs-jeugdnota waar momenteel aan wordt gewerkt. We onderzoeken hoe laagdrempelige, collectieve en vrij toegankelijke jeugdhulp aanvullend kan zijn op de bestaande structuren. Dit vraagt om een flexibele en vraaggerichte inkoopstrategie, waarbij we steeds afwegen wat we binnen de Gemeenschappelijke Regeling Drenthe moeten regelen (als de Wet beschikbaarheid jeugdhulp wordt aangenomen) en wat we lokaal willen inkopen en contracteren, om maatwerk te kunnen blijven bieden. 2.

Verbetering van de zorg voor onze meest kwetsbare gezinnen We geven als gemeente de zorg voor de meest kwetsbare gezinnen een hoge prioriteit. We werken hieraan door deze kwetsbare kinderen en gezinnen te horen én te betrekken bij verbeteringen. De vraag is groot is en de casuïstiek is zeer intensief. Groeipijn – advies deskundigencommissie over de hervormingsagenda Jeugd Op 30 januari 2025 heeft de deskundigencommissie (conform afspraak vanuit de hervormingsagenda) een eerste advies gegeven over de hervormingsagenda jeugd. De commissie adviseert om de kostenoverschrijding 2023 en 2024 in gelijke delen te verdelen over Rijk en gemeenten en dit als uitgangspunt te hanteren voor de bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2025 – 2028. De effecten verwerken we in de begroting op basis van de nog te verschijnen meicirculaire. Hervormingsagenda We blijven investeren in sterke lokale teams die lichte jeugdhulp dichtbij gezinnen bieden en zorgen voor soepele toegang tot specialistische zorg. De jeugdprofessionals op scholen en de praktijkondersteuners jeugd in De Wolden zijn voorbeelden van deze aanpak. We zetten in op integraal werken, waarbij ondersteuning wordt geboden binnen de bredere context van een kind en gezin. Dit doen we in samenwerking tussen onderwijs, huisartsen, jeugdteams en andere sociale partners.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15603638/1