Document · PDF

Kadernota 2025-2028 De Wolden

Gemeenteraad 27 juni 2024, gemeente De WoldenBij agendapunt: Vaststellen kadernota De Wolden 2025-2028, tweede termijn, inclusief notitie investeringen en voorzieningen 2024-202827.548 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoudsopgave

Kadernota 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................2 De inwoner op één ...............................................................................................................7 Programma 01 De Wolden een veilig thuis ...............................................................................9 Programma 02 Krachtig De Wolden ...................................................................................... 12 Programma 03 Wonen en Duurzaam ..................................................................................... 15 Programma 04 Samen vooruit ............................................................................................. 22 Programma 05 Solide basis voor De Wolden .......................................................................... 27 Programma 06 Sportief met elkaar ....................................................................................... 29 Programma 07 Sociaal ........................................................................................................ 34 Programma 08 Samen Verder .............................................................................................. 42 Programma 09 Cultuur ........................................................................................................

48 Overige financiële programma’s ........................................................................................... 55 Bijlage .............................................................................................................................. 61 Notitie Investeringen .......................................................................................................... 61

Kadernota 2025

Aanbiedingsbrief

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij presenteren wij u de Kadernota 2025-2028. In deze kadernota leest u de plannen voor de komende jaren. Jaren die voor ons als gemeente best wel spannend kunnen gaan worden. De afgelopen jaren komen er allerlei signalen op ons af dat we in financieel zwaar terecht komen, maar echte helderheid is er nog steeds niet. We leven in een complexe tijd. De mondiale onrust (oorlogen en klimaatproblemen) en ook de verdere polarisering in Nederland raakt ook ons in De Wolden. Gelukkig is de kracht van De Wolden dat we hier samen veel voor elkaar krijgen. We zien om naar elkaar, waardoor de zelfredzaamheid groot is. Als lokale overheid kunnen we steunen op onze inwoners. We realiseren ons echter dat dit niet grenzeloos is. De samenleving verwacht de komende tijd ook politieke besluitvorming over een aantal grote onderwerpen. Dit vraagt een zorgvuldige afweging tussen het aansluiten bij de behoeften van onze inwoners en tegelijkertijd dat onze gemeente financieel in control blijft. Ondanks deze onzekerheid en de mogelijk financieel zware jaren is het gelukt om de kadernota financieel sluitend te maken voor het jaar 2025. In deze kadernota borduren we voort op het Raadsbreedprogramma en ons collegeprogramma. Deze hebben we verrijkt met de actualiteit van nu.

Hoogtepunten kadernota 2025-2028 Beleidsmatig zitten er noemenswaardige onderwerpen in waar we hier in de inleiding graag de aandacht op vestigen. Ondermijning Allereerst het onderwerp ondermijning. In 2024 stellen we als college een plan van aanpak ondermijning vast. We weten nu al dat dit onderwerp structureel extra aandacht behoeft. Helaas, zouden we haast zeggen. We kunnen echter onze ogen niet sluiten voor wat er in de wereld om ons heen gebeurt voor wat betreft ondermijnende en criminele activiteiten. Daarom stellen we via deze kadernota voor om structureel middelen voor de aanpak ondermijning vrij te maken. Duurzaamheid Natuurlijk is ‘duurzaamheid’ een onderwerp dat ook binnen deze kadernota veel aandacht krijgt. Dit is logisch gezien de uitgesproken ambities van de raad en college op dit onderwerp. Niet alleen binnen programma 03 Wonen en Duurzaam gaan we hierop in. We zien het ook terug in de programma’s 05 Solide basis en 06 Sportief met elkaar. We hebben bijvoorbeeld speerpunten opgenomen over: • De gebiedsontwikkeling de Wijk 20. Hier zijn we bezig met de voorbereidingen om een energiehub mogelijk te maken; • Realisatie groen gas projecten. Passend bij onze groen gas ambitie, waarmee we vooroplopen, willen we samen met de initiatiefnemers ervoor zorgen dat projecten binnen onze gemeente een stap verder worden gebracht; • Verduurzaming van onze sporthallen.

Hier zijn we reeds enkele jaren geleden mee begonnen, maar hernieuwde inzichten zorgen ervoor dat we een extra stap kunnen maken in onze verduurzamingsdoelstelling. Dit past binnen ons uitgangspunt om als gemeente het goede voorbeeld te geven; • Verduurzaming kleedaccommodaties. Naar aanleiding van de energiecrisis heeft u onder andere als raad in 2023 een budget van € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld om kleedaccommodaties te verduurzamen. Vooruitlopend op een plan van aanpak verduurzaming. Dit plan van aanpak maken we in 2024 gereed en vraagt een investering boven op de reeds beschikbaar gestelde middelen; • In 2024 starten we met het maken van een visie voor de dorpshuizen. Hierin nemen we onder andere op welke rol een dorpshuis heeft in de dorpen en hoe de gemeente dit ondersteunt. Belangrijk onderdeel hiervan wordt ook de verduurzaming van de dorpshuizen. Dit pakken we samen met de besturen van de dorpshuizen op.

Gemeente De Wolden

Aanbiedingsbrief

Kadernota 2025

Verkeersveiligheid De verkeersveiligheid in De Wolden blijft een belangrijk thema. Dit zien we terug in investeringen in zowel fietspaden als (auto)wegen. Bovendien zijn we ook bezig met de ontsluiting van Blijdenstein. In 2023 heeft u ons richting meegegeven. In 2024 onderzoeken we het een en ander. Waarna we u een voorstel voorleggen en uw raad het benodigde krediet kan verstrekken. Naar verwachting starten we in 2025 met de aanleg van de ontsluitingsweg. In deze kadernota staat dit speerpunt vooralsnog op pm. Integraal Huisvestingsplan (IHP) In 2023 heeft u het Integraal Huisvestingsplan De Wolden ‘Onderwijs in verbinding’ inhoudelijk vastgesteld. Met het vaststellen van de begroting 2024 zijn vervolgens ook de benodigde middelen ter dekking van de kapitaallasten beschikbaar gesteld. We zijn verheugd te melden dat we in 2025 gaan starten met de uitvoering van ons IHP. Dat gaan we doen op onze scholen in Echten (Het Echtenest), Ruinerwold (De Wezeboom) en Drogteropslagen (De Klimtoren).

De inwoner op één In De Wolden zetten wij onze inwoners op één. Dat beperkt zich niet tot mooie woorden: daar geven wij graag concreet uitvoering aan. Daarom hebben we ook in deze kadernota opnieuw speerpunten opgenomen die invulling geven aan het op één plaatsen van onze inwoners. Dit beperkt zich niet alleen tot de paragraaf De inwoner op één, maar zit verweven in alle programma’s binnen deze kadernota. We lichten er een paar uit: • We willen een gastvrije gemeente zijn waarin nieuwe inwoners zich welkom voelen. En daarbij willen we het contact tussen nieuwe inwoners en de lokale gemeenschap bevorderen. Daarom willen we geld beschikbaar stellen voor activiteiten en interactie; • We willen aanvragers voor (bouw)activiteiten belonen wanneer de aanvraag juist en volledig wordt ingediend. In die situaties passen wij een korting toe op de te betalen leges; • We hebben oog voor onze inwoners die, om welke reden dan ook, lastiger mee kunnen komen in onze Woldense samenleving. Daarom hebben we in de kadernota onder andere budget opgenomen voor de uitvoering van onze Lokale Inclusie Agenda en de extra ondersteuning aan de Stichting Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO).

Financieel meerjarenperspectief 2025-2028 We schreven al eerder dat er geen echte helderheid is over de algehele financiële positie van de gemeenten voor de komende jaren. Landelijk was en is er veel overleg tussen het huidige demissionaire kabinet en de VNG over de financiën. Af en toe levert dit wat meer helderheid op. Zo ook recent in april 2024 toen de Voorjaarsnota van het Rijk verscheen. Er werd bekend dat het Rijk heeft besloten om de opschalingskorting, die vanaf 2026 ingevoerd zou worden, van de baan is. Dit betekent landelijk een voordeel van € 750 miljoen structureel vanaf 2026 oplopend naar € 1 miljard in 2029. Dat dempt enigszins de ravijnjaren. Onderdeel van deze deal tussen het Rijk en VNG is echter ook dat het gemeentefonds eenmalig in 2025 wordt gekort met € 675 miljoen. Voor De Wolden betekent dit een nadeel van zo’n € 350.000 in 2025. Echte financiële helderheid over de ravijnjaren verwachten we pas als er een nieuw kabinet zit.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Aanbiedingsbrief

MEERJARENPERSPECTIEF 2025 - 2028 2025

2026

2027

689.614

-2.708.895

-3.444.891

Aanvullingen / correcties

2.095.079

3.072.743

3.764.110

3.432.768

Beschikbare begrotingsruimte

2.784.693

363.847

319.219

-12.123

1. De Wolden een veilig thuis

100.000

101.000

2. Krachtig De Wolden

77.261

111.675

199.034

130.272

3. Wonen en Duurzaam

7.000

50.000

101.326

55.326

6. Sportief met elkaar

15.359

10.359

7. Sociaal

67.285

1.158.585

1.216.585

1.274.585

8. Samen verder

98.271

89.271

9. Cultuur

174.187

160.187

10. Overige fin aanpassingen

1.947.194

2.370.332

2.265.680

2.176.121

Totaal mutaties begrotingssaldo

2.587.883

4.106.735

4.097.442

3.997.121

Tussenstand exploitatieresultaten (+ = overschot / - = tekort)

196.810

-3.742.887

-3.778.223

-4.009.244

Begrotingsruimte volgens begroting 2024

2028

Speerpunten/aanpassingen:

4. Samen vooruit 5. Solide basis voor De Wolden

Financieel beeld 2025 Bij het opstellen van de kadernota zijn we terughoudend geweest in het toevoegen van nieuw structureel beleid en het voorstellen van nieuwe structurele uitzettingen. Dit is conform de kaders ombuigingen, zoals de raad die vastgesteld heeft in haar vergadering van 25 april 2024. Na verwerking van de speerpunten in deze kadernota en ook de verwerking van het nadeel in de Voorjaarsnota van het Rijk zoals hierboven beschreven is de kadernota 2025 sluitend. We verwachten een overschot van € 196.000. Dit overschot nemen we mee bij het opstellen van de meerjarenbegroting. We hebben daarmee een kleine buffer achter de hand voor het geval we opnieuw geconfronteerd worden met bijvoorbeeld een tegenvaller in het gemeentefonds. Daarnaast staan in deze kadernota nog enkele pmposten die nog leiden tot grote uitzettingen in de meerjarenbegroting. Het gaat in ieder geval om: - ICT voorzieningen SWO; - Herinrichting sportpark De Baete; - Ontsluitingsweg Ruinerwold-Blijdenstein; - Ontwikkeling visie en uitwerking dorpshuizen.

Gemeente De Wolden

Aanbiedingsbrief

Kadernota 2025

Ravijnjaren vanaf 2026 De financiële werkelijkheid in De Wolden ziet er vanaf 2026 een stuk somberder uit. Vanaf het 'ravijnjaar' 2026 zien we een structureel oplopend tekort naar uiteindelijk zo’n € 4 miljoen in 2028. We hebben, in lijn met de afgelopen jaren conform het advies van de VNG, de tekorten in beeld gebracht. Zonder daar nu direct met oplossingen voor te komen. Dit is ook in overeenstemming met het besluit van de raad op 25 april 2024: de raad heeft het college de opdracht gegeven om eind 2024 een maatregelenpakket op te stellen. Hierin staan ombuigingsvoorstellen om vanaf 2026 een sluitende begroting te kunnen presenteren.

Tot slot Met deze kadernota geven we invulling aan de ambities van de raad en het college. Ondanks de financiële onzekerheid die blijft bestaan. Wij zijn echter overtuigd van de weerbaarheid en wendbaarheid van onze samenleving. Dat biedt ons het vertrouwen dat we samen uitvoering kunnen geven aan de uitdagingen en opgaven waar we in de toekomst voor staan!

Het college van burgemeester en wethouders De Wolden.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

De inwoner op één

De inwoner op één Portefeuillehouder: Albert Haar Inleiding We werken aan passende dienstverlening vanuit de kernwaarden verbinden, vertrouwen en eigenaarschap. We optimaliseren onze dienstverlening aan de hand van vier sporen: • Optimaal digitaal: we verleiden inwoners het digitale kanaal te gebruiken voor het aanvragen en afhandelen van standaardproducten. • Verbinden en ontmoeten: we zorgen dat iedereen gemakkelijk gebruik kan maken van onze diensten en dat persoonlijke interactie tussen klant en gemeente vanzelfsprekend en soepel verloopt. • Dienstverlening in ons DNA: we investeren in de ontwikkeling van klantgerichte vaardigheden en houding. • Een betrouwbaar fundament: we zorgen voor een correcte, tijdige en transparante uitvoering van onze diensten. Het zorgen voor passende dienstverlening geldt voor alle onderdelen; van het sociaal domein tot de fysieke leefomgeving tot publiekszaken. Want dienstverlening is van ons allemaal.

Trends en ontwikkelingen Verwachtingen van de samenleving Diverse technologische en maatschappelijke ontwikkelingen veranderen de dienstverlening en de omgang van inwoners en ondernemers met de gemeente. Inwoners verwachten van de gemeente hetzelfde serviceniveau als van commerciële bedrijven. Mensen willen meedenken over en invloed hebben op oplossingen voor hun eigen vraagstukken. Hierin verwachten ze een betrouwbare partner die samen met hen optrekt, hen begeleidt en zekerheid geeft. Daarnaast willen en kunnen ze meer vanuit eigen (online) regie zakendoen met de gemeente. Dit vraagt wat van de digitale oplossingen. Gevolg is dat er minder bezoek aan de balie komt en medewerkers hoeven minder op bezoek bij klanten. Tot slot kan de gemeente steeds beter data benutten bij het oplossen van vraagstukken van inwoners en ondernemers. Sociaal domein Het sociaal domein is volop in beweging. Met de hervormingsagenda jeugd proberen we gezinnen eerder te helpen. Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zetten we in op zorg goed, toegankelijk en betaalbaar houden en een gezonde levensstijl te bevorderen. Ook in de inzet op bestaanszekerheid zien we een verschuiving naar vereenvoudiging, minder bureaucratie en inzet op het voorkomen van armoede. Over deze thema's leest u meer in programma 5 Solide basis en programma 7 Sociaal.

De dienstverlening in het sociaal domein vraagt om een uitstekende samenwerking met netwerkpartners. Fysieke omgeving Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden en dat heeft invloed op onze dienstverlening. Werkende weg proberen we de organisatie daarvoor optimaal in te richten, zodat we volgens de nieuwe wet- en regelgeving opereren. Daar bestaat geen blauwdruk voor en dat kan betekenen dat de dienstverlening af en toe iets minder zal zijn maar het streven is de nieuwe werkwijzen zo snel mogelijk onder de knie te hebben en daar duidelijk over te communiceren. Effect arbeidskrapte op de dienstverlening Op dit moment is er in ons land krapte op de arbeidsmarkt. Er is minder capaciteit beschikbaar voor het werk dat er is. Iedere werkgever lijkt hier mee te kampen. Dat geldt ook voor de SWO en het heeft gevolgen in de uitvoering van diensten. Want het niet kunnen beschikken over voldoende en/of gekwalificeerde medewerkers heeft effect op het niveau van onze dienstverlening. Bijvoorbeeld Gemeente De Wolden

De inwoner op één

Kadernota 2025

op de snelheid van reageren en afhandelen van vragen, op de kwaliteit van diensten en op de bereikbaarheid van medewerkers.

Wat gaan we doen in 2025? Dienstverlening De SWO werkt vooral vanuit de pijlers Informatie en Processen en Persoonlijk Leiderschap aan passende dienstverlening. Dit doen we aan de hand van een uitvoeringsagenda. Concernbreed agenderen we hierop de volgende thema's: In het spoor optimaal digitaal: •

Doorontwikkeling van de digitale dienstverlening:  Investeren in informatisering en processen. Vanuit deze optimalisatie hebben we aandacht voor de verbetering van de dienstverlening voor de inwoner en ondernemer.  Inzetten op webcare. Met behulp van een monitoringtool verzamelen we berichten over de dienstverlening op social media en anticiperen hierop. Webcare loopt vooruit op een Newsroom-concept dat we in een later stadium willen opstarten en waarin ook berichten met betrekking tot bestuur en besluiten worden geanalyseerd.

In het spoor Verbinden en ontmoeten: • Inclusieve dienstverlening, zodat iedereen gemakkelijke toegang heeft tot en gebruik kan maken van onze diensten:  Oppakken van de aanbevelingen van ervaringsdeskundigen voor een betere fysieke toegang van de publieke ruimtes in onze gebouwen.  Diensten inrichten voor een samenleving waar iedereen kan meedoen, met of zonder beperking. In het spoor Dienstverlening in ons DNA: • Kernwaarden van de SWO laden vanuit het klantperspectief. • Vergroten en op peil houden van de klantgerichte communicatieve vaardigheden van medewerkers SWO. Door bijvoorbeeld de pilots die we eerder op het gebied van klantgericht schrijven gestart zijn verder uit te breiden. In het spoor Betrouwbaar fundament: • Optimalisatie van veelvoorkomende klantprocessen met als doel dat het proces duidelijk en transparant is voor de klant; • Doorontwikkeling klantonderzoek door het continu ophalen van klantervaringen over onze dienstverlening. Dit doen we vanuit transparantie en een positieve leer- en verbetergedachte. Klant(tevredenheids)onderzoeken en inwonerspeilingen In 2025 gaan we verder met het doorontwikkelen van (nieuwe vormen) van klantonderzoek. We willen beter inzicht in de verbeterpunten voor onze dienstverlening vanuit een positieve leercultuur.

In navolging van de meer algemene 'waar staat je gemeente'-bewonerspeiling, zullen we een plan van aanpak opstellen met betrekking tot een inwonerspeiling gericht op de inwoners in De Wolden. Website www.dewolden.nl Onze hoofdwebsite www.dewolden.nl heeft momenteel toegankelijkheid status B. Dat betekent dat de website gedeeltelijk voldoet aan de toegankelijkheid. Wij willen dat de website status A krijgt. Om dit te bereiken zullen we met name op de onderdelen PDF's en aanvraagformulieren verbeteringen moeten doorvoeren. Ook moeten we onze video's op de website toegankelijker maken.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 01 De Wolden een veilig thuis

Programma 01 De Wolden een veilig thuis Het programma 'De Wolden een veilig thuis' richt zich op een veilige leefomgeving. We willen dat onze inwoners en ondernemers zich zowel fysiek als sociaal veilig voelen in hun eigen huis, buurt en dorp.

Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld

Wat speelt er in De Wolden? Ondermijning Bij ondermijning gaat het over de schadelijke effecten van de georganiseerde criminaliteit op de samenleving. Er is hierbij verwevenheid tussen de (illegale) onder- en de (legale) bovenwereld. In onze gemeente hebben wij last van ondermijning. In de afgelopen jaren zijn verschillende drugslaboratoria opgerold en hebben wij te maken met milieuvervuiling door drugsafvaldumpingen in ons (natuur)gebied. Onze jongeren worden benaderd om ingezet te worden voor (drugs)klussen. Er zijn in onze gemeente signalen van zorgfraude, waarvan de meest kwetsbare personen uit onze samenleving de dupe zijn, omdat zij niet de zorg krijgen die ze nodig hebben en de fraudeurs het geld gebruiken voor financieel gewin. Ook ontstaat er door ondermijning oneerlijke concurrentie voor ondernemers, doordat geld wordt witgewassen of doordat arbeidskrachten te werk worden gesteld tegen een zeer lage betaling en zij hun werk moeten verrichten onder slechte omstandigheden. Alcohol- en drugspreventie In het Preventie- en Handhavingsplan alcohol en drugs De Wolden, activiteiten, ligt het zwaartepunt op Preventie. Daar valt de meeste winst te behalen m.b.t. bewustwording, gebruik en gevaren alcohol en drugs.

Een speerpunt in de komende periode hierbij is de inzet van het IJslandse preventiemodel; het werken aan een omgeving die bijdraagt aan een gezond, kansrijk en veilig opgroeiende jeugd en helpt te voorkomen dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. Het Preventie- en Handhavingsplan dient volgens de alcoholwet ook gelijktijdig te worden vastgesteld met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid. Gemeente De Wolden

Programma 01 De Wolden een veilig thuis

Kadernota 2025

Evenementen De Wolden is een bruisende gemeente met veel evenementen (kleine en grote evenementen rond de 200 gemiddeld per jaar). Bij de totstandkoming van de evenementenverordening en beleidsregels in 2021 hebben we een evenwicht gezocht tussen levendigheid en leefbaarheid. Tot op heden is dat evenwicht in balans. Binnen kaders van de evenementenverordening blijven we inzetten op veilige en gezonde evenementen die een bijdrage leveren aan de levendigheid in de gemeente. Inclusie en diversiteit Het opstellen en uitvoeren van een lokale inclusie agenda is een wettelijke taak. De inclusieagenda van De Wolden loopt in 2025 af. We zullen in 2025 de huidige agenda evalueren en in samenwerking met de werkgroep De Wolden Gewoon Toegankelijk een nieuwe agenda opstellen. We gaan ook de subsidieregeling De Wolden Toegankelijk evalueren. De nieuwe inclusieagenda zal een inclusie en diversiteitsagenda worden, met oog voor lhbtiq+-personen en etnische minderheden.

Speerpunten 1.2 - Openbare orde en veiligheid Activiteit

Plan van aanpak 'ondermijning'.

Gevolgen voor de inwoners

Wij werken aan een veilige gemeente.

Middelen

2025 € 14.000 € 86.000

2026

2027

€ 86.000

2028

I/S Incidenteel € 86.000 Structureel

Toelichting: Categorie: 3 Het college levert voor het zomerreces 2024 een plan van aanpak ondermijning op dat gebaseerd is op vijf pijlers (verhogen bewustwording, versterken informatiepositie, verscherpen beleid en regelgeving, ondersteunen integriteit en weerbaar bestuur en organisatie, bevorderen communicatie). Voor dit plan wordt in belangrijke mate gesteund op bestaande gemeentelijke taken en middelen. Voor een deel van het plan van aanpak zijn echter aparte middelen nodig. Vooruitlopend op het plan van aanpak ondermijning wordt daarom een voorlopig bedrag gereserveerd van € 100.000 (€ 86.000 structureel (salaris), € 14.000 incidenteel). Dit wordt voornamelijk gebruikt voor de uitvoering van extra Bibob-onderzoeken en voor de inzet van controles. Er wordt in de tussentijd onderzocht of deze kosten (gedeeltelijk) vergoed kunnen worden vanuit de Drentse Aanpak Ondermijning. 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit

Uitvoering Algemene Lokale Inclusieagenda inclusief subsidieregeling.

Gevolgen voor de inwoners

Iedereen in de gemeente De Wolden kan meedoen, ongeacht beperking, achtergrond, (geloofs)overtuiging, gender of seksuele voorkeur.

Middelen

2025

2026

2027

€ 15.000

2028

I/S Incidenteel € 15.000 Structureel

Toelichting: Categorie: 1 De Algemene Lokale Inclusieagenda De Wolden gewoon toegankelijk loopt af in 2025. Tot en met 2025 hebben we middelen voor de uitvoering. We evalueren het effect van de werkgroep De Wolden Gewoon Toegankelijk en de subsidieregeling De Wolden Toegankelijk. We gaan samen met de werkgroepleden een nieuwe Inclusie en diversiteitsagenda opstellen, met daarbij aandacht voor minderheidsgroepen zoals lhbtiq-personen of etnische minderheden. Afhankelijk van de resultaten continueren we de subsidieregeling De Wolden toegankelijk. Het verwachte uitvoeringsbudget, inclusief de subsidieregeling, is gebaseerd op de ervaring van afgelopen jaren.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 01 De Wolden een veilig thuis

Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product

2025

2026

2027

2028

Lasten

€

1.1 Brandweerkazerne - plaatsing warmtepomp

920

912

904

1.1 Brandweerkazerne - plaatsing warmtepomp dekking kapitaallasten

-920

-912

-904

86.000

15.000

100.000

101.000

Baten

Totaal baten

100.000

101.000

1.2 Plan van Aanpak 'ondermijning'

100.000

6.1 Uitv. alg. lokale Inclusieagenda Totaal lasten

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): Bij de brandweerkazerne in Ruinen wordt de bestaande CV-ketel vervangen. Dit wordt (duurzaam) uitgevoerd met een warmtepomp. Hiervoor wordt in 2025 een bedrag van € 12.000 begroot. Deze vervanging zit niet in het reguliere onderhoudsplan voor de brandweerkazernes. Op basis van een vervangingsduur van 15 jaar en 1% rente zijn de kapitaallasten in de bovenstaande tabel verwerkt. Deze kapitaallasten worden gedekt uit het jaarlijks beschikbare budget voor nieuwe investeringen van € 4 miljoen. Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd):

Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2025-2028 Omschrijving

Jaar

Investeringsbedrag

Brandweerkazerne - warmtepomp

2025

€ 12.000

Gemeente De Wolden

Gebruiksduur 15 jaar en 1%.

Programma 02 Krachtig De Wolden

Kadernota 2025

Programma 02 Krachtig De Wolden Met dit programma stimuleren we de kracht van De Woldense samenleving en faciliteren we de realisatie van initiatieven in de dorpen en buurten. Dat doen we door met veel energie te werken aan de ontwikkeling van een vitale, lokale democratie, transparantie van ons bestuur en de samenwerking in onze netwerken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. Daarbij nodigen we iedereen uit om mee te doen, ook jongeren en nieuwe inwoners.

Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld

Wat speelt er in De Wolden? Initiatiefrijk De Wolden Met de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden 2023-2026 kunnen inwonersinitiatieven financieel ondersteund worden. Tot en met 2026 is er jaarlijks € 200.000 beschikbaar gesteld om deze participatieve initiatieven te ondersteunen.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 02 Krachtig De Wolden

Het is wenselijk om in 2025 te bekijken hoe deze regeling vanaf 2027 wordt voortgezet. In 2025 wordt het 10-jarig bestaan van Initiatiefrijk De Wolden gevierd. Inwoners betrekken bij onze democratie Het blijft belangrijk om inwoners, jong en oud, te betrekken in onze gemeente. Nieuwe inwoners worden hiervoor actief benaderd. Samen met nieuwe inwoners zijn we plannen aan het ontwikkelen en uitvoeren gericht op meer verbinding, kennis over en betrokkenheid bij de lokale democratie en meedoen.

Speerpunten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit

Nieuwe inwoners.

Gevolgen voor de inwoners

Meer dialoog tussen nieuwe inwoners en de lokale gemeenschap.

Middelen

2025 € 5.000

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 De Wolden is een aantrekkelijke en veilige gemeente om te wonen. Mensen uit andere regio's komen hier naartoe. Hierdoor verandert de samenstelling van onze bevolking. Daarbij vinden we het belangrijk om een gastvrije gemeente te zijn en onze nieuwe inwoners een warm welkom te heten. Tevens willen we de dialoog stimuleren tussen nieuwe inwoners en de lokale gemeenschap. De ontwikkeling hiervan zal een budget vragen van € 5.000 voor 2025. Dit bedrag is bedoeld voor het organiseren van bijeenkomsten met nieuwe inwoners (representatiekosten) en activiteiten om de interactie met dorpsbewoners te versterken.

Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product

2025

2026

2027

2028

Lasten

€

0.1 Raadsinformatiesysteem

34.048

0.1 Audit fee

61.460

0.2 Lagere afdracht rijksleges rijbewijzen

-9.437

-513

-6.624

0.2 Kosten verkiezingen lager in 2025 + hoger in 2027

-68.762

6.1 Nieuwe inwoners Totaal lasten

68.762

5.000 22.309

94.995

157.646

88.884

0.2 Lagere rijksleges rijbewijzen

9.437

513

6.624

0.2 Verlaging opbrengst leges rijbewijzen

35.361

6.013

26.110

0.2 Inkomensoverdrachten van het Rijk (RDW)

-7.500

-9.000

0.2 Verlaging leges huwelijksvoltrekkingen

17.654

Totaal baten

54.952

16.680

41.388

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

77.261

111.675

199.034

130.272

Baten

Gemeente De Wolden

Programma 02 Krachtig De Wolden

Kadernota 2025

Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): Raadsinformatiesysteem In het verleden werden de facturen voor het raadsinformatiesysteem deels betaald door de SWO. Dit bleek niet rechtmatig te zijn en is rechtgetrokken in de jaarrekening 2023. Nu moet dit ook juist worden opgenomen in programmabegroting voor de komende jaren. Audit fee De afgelopen jaren is de audit fee t.b.v. de accountantscontrole hoger uitgevallen dan geraamd. De optie voor controlejaar 2023 is inmiddels afgeroepen. Op basis van de werkelijke uitgaven is de audit fee bijgesteld, en is tevens een bijstelling van het budget in de actuele begroting noodzakelijk. Met de accountant zijn afspraken gemaakt over vooroverleg en de onderbouwing van eventueel meerwerk. Lagere afdracht rijksleges rijbewijzen (= lagere rijksleges rijbewijzen) De begrote af te dragen leges is te hoog geraamd. De opbrengst is afhankelijk van het aantal (verwachte) aanvragen op basis van informatie van de RDW. Kosten verkiezingen In verband met de vroegtijdige verkiezingen in 2023 van de leden van de Tweede Kamer vervallen de geplande verkiezingen in 2025. De volgende verkiezingen voor de leden van de Tweede Kamer vinden 4 jaar later weer plaats (2027).

Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): Lagere rijksleges rijbewijzen (= lagere afdracht rijksleges rijbewijzen) De begrote leges is te hoog geraamd. De opbrengst is afhankelijk van het aantal (verwachte) aanvragen op basis van informatie van de RDW. Leges rijbewijzen De begrote opbrengst leges is te hoog geraamd. De opbrengst is afhankelijk van het aantal (verwachte) aanvragen op basis van informatie van de RDW. Inkomensoverdrachten van het Rijk (leges rijbewijzen) De bijdragen van de RDW voor digitale aanvragen zijn niet begroot maar worden wel jaarlijks ontvangen. Leges huwelijksvoltrekkingen De begrote opbrengsten zijn al jaren te hoog begroot, daarom wordt de opbrengst nu jaarlijks met € 17.654 verlaagd. In 2018 en 2019 werden de opbrengsten al afgeraamd. Structurele bijstelling van de opbrengst is gelet op de het aantal huwelijken/registraties gewenst. In 2020-2021 waren er minder huwelijken/registraties als gevolg van coronamaatregelen; er waren omgangsbeperkingen (aantallen) en accommodaties waren periodes gesloten. Hierdoor is er in 2022 sprake geweest van meer huwelijken/registraties. In 2023 ligt dit aantal weer op het niveau voor corona. In 2024 wordt onderzoek gedaan naar de kostendekkendheid op basis van het juridisch en financieel kader voor leges.

We willen goed inzicht krijgen in de huidige kostendekkendheid van alle gemeentelijke leges en rechten, dus ook de leges huwelijksvoltrekkingen. De raad kan op basis daarvan keuzes maken ten aanzien van de gewenste kostendekkendheid en dit vastleggen in de jaarlijks vast te stellen tarieven. Verwachting is dat bij de opmaak van de begroting 2026 inzage in de kostendekkendheid en een afwegingskader beschikbaar zal zijn.

Investeringen In deze kadernota hebben we voor dit programma geen nieuwe investeringen opgenomen.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 03 Wonen en Duurzaam

Programma 03 Wonen en Duurzaam Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen en duurzaamheid.

Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld

Wat speelt er in De Wolden? Wonen In 2023 hebben wij een nieuwe woon(zorg)visie vastgesteld. Hierin staat welke ambities wij hebben op het gebied van wonen in De Wolden. In 2025 gaan we verder met het uitvoeren van deze visie. Onze belangrijkste aandachtspunten hierbij zijn nieuwbouw, betaalbaarheid, verduurzaming en de huisvesting van de verschillende aandachtsgroepen. Nieuwbouw en woningbouwimpuls In de woon(zorg)visie staat de ambitie om 750-1.000 woningen toe te voegen tot 2030. Dit is het dubbele van de jaren daarvoor. Om dat doel te halen stelden wij in 2023 het Programmaplan Woningbouwimpuls op. We hebben een woningbouwmonitor opgezet en we hebben de plancapaciteit uitgebreid van 800 woningen naar ruim 1.400 woningen. Hiermee hebben we voldoende locaties in beeld om het doel uit de woon(zorg)visie te halen. In 2025 ligt de focus op de snelle realisatie van deze plannen. We zetten daarbij in op: • Verhelpen en voorkomen van knelpunten. Dat doen wij door afspraken te maken met ontwikkelaars, projecten te prioriteren, subsidies optimaal te benutten en (waar nodig) externe expertise in te huren.

Gemeente De Wolden

Programma 03 Wonen en Duurzaam

•

Kadernota 2025

Optimalisatie en versnelling van het woningbouwproces. Dat doen wij door de optimalisatie proces ruimtelijke initiatieven, het inzetten op tijdelijke woonruimten (flexwonen) en transformaties van bestaande gebouwen en het optimaliseren en wegnemen belemmerende regelgeving.

Huisvesting van aandachtsgroepen Voor de huisvesting van aandachtsgroepen – onder andere statushouders, mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, arbeidsmigranten en spoedzoekers – is in de komende jaren bijzondere aandacht nodig. Er is een tekort aan woningen en dat uit zich onder andere in het feit dat we in 2023 niet konden voldoen aan de taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Sinds het eerste halfjaar van 2024 hebben we extra aandacht voor het realiseren van voldoende huisvesting voor statushouders. We zoeken naar creatieve oplossingen naast de woningen die Actium beschikbaar stelt. Bij deze oplossingen richten we ons niet uitsluitend op de groep statushouders, maar houden we rekening met alle aandachtsgroepen en de overige doelgroepen die een sociale huurwoning zoeken. Milieu en duurzaamheid Klimaatgelden Vanuit het Rijk worden de komende jaren gelden beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het klimaatbeleid, via de regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE). Dit geld wordt ingezet om extra personeel aan te trekken, kennis te vergroten en expertise in huis te halen om invulling en uitvoering te geven aan de duurzaamheidsambities van onze gemeente.

Nationaal Isolatie Programma Vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) krijgt de gemeente de komende jaren middelen waarmee we onze inwoners financieel kunnen ondersteunen met het verduurzamen van hun woning. Met deze middelen gaan we onder andere een doe-het-zelf isolatievoucherregeling voor onze inwoners beschikbaar stellen. Invulling opgave Regionale Energie Strategieën (RES) Binnen de RES hebben we als gemeente afgesproken om uiterlijk in 2030 0,1 TWh aan hernieuwbare elektriciteit op te wekken. Om hier verdere invulling aan te geven, komen we met een beleidskader, waarbij we voorwaarden stellen aan hernieuwbare-energieprojecten. Een belangrijk speerpunt daarin is het lokaal eigendom van wind- of zonneparken: minimaal 70%, maar idealiter 100%. Onderdeel van het beleidskader wordt de vraag hoe we onze ambities omtrent lokaal eigendom samen met onze inwoners gaan realiseren. Dit vraagt mogelijk een andere rol dan we op dit moment gewend zijn van ons als gemeente. Van het meer ondersteunen van energiecoöperaties naar het mogelijk risicodragend investeren in hernieuwbare-energieprojecten om samen met energiecoöperaties een project te realiseren. Afhankelijk van de keuzes die hierin worden gemaakt, zal dit in de toekomst mogelijk investeringen/opbrengsten met zich meebrengen. Warmtetransitie We streven naar 100% groen gas in het gasnetwerk in 2030.

We zien op lokaal niveau veel initiatieven voor het produceren van groen gas. Dit vormt ook een belangrijk onderdeel van onze huidige Transitievisie Warmte. Vanuit het Rijk is aangegeven dat de huidige Transitievisie Warmte uiterlijk in 2026 moet zijn herijkt. Drents Energieloket Het aantal vragen dat door inwoners aan het Drents Energieloket wordt gesteld, is mede door de hoge energieprijzen de afgelopen jaren flink toegenomen. Om onze inwoners op de juiste manier te kunnen blijven ondersteunen op het gebied van energiebesparing, wordt er gezamenlijk gewerkt aan een doorontwikkeling van het Drents Energieloket. Het streven is om voor de zomer van 2024 met de implementatie van de doorontwikkeling te starten. Ruimtelijke ontwikkeling Implementatie Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De doelen zijn een inzichtelijk omgevingsrecht waarbij de leefomgeving centraal staat, met snellere en betere procedures waarbij er ruimte voor maatwerk is.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 03 Wonen en Duurzaam

De implementatie van de afgelopen jaren loopt door in de komende jaren. Diverse werkzaamheden vergen nog tijdelijke inhuur in 2025. Hiervoor zijn middelen nodig. We krijgen ondertussen steeds beter in beeld wat we intern nog aan deskundigheid nodig hebben en maken dat steeds meer structureel via het aannemen van vaste medewerkers en het opleiden van medewerkers. Zo zal het voor de implementatie benodigde budget steeds lager worden. Omgevingsplan Het maken van het omgevingsplan is een langdurige en complexe aangelegenheid. De wetgever heeft uitgesproken dat het omgevingsplan in 2032 gereed moet zijn. Vanzelfsprekend zetten we alles op alles om het plan eerder afgerond te hebben. In 2024 wordt de pilot afgerond en is er een strategie ontworpen om te komen tot het omgevingsplan. Ook hiervoor zijn de komende jaren middelen nodig. De ambitie van het college is om het omgevingsplan in 2030 klaar te hebben. Wet Kwaliteitsborging Bouwen Tegelijkertijd met de invoering van de Omgevingswet is ook de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB) ingevoerd voor een deel van de bouwwerken. De WKB zorgt voor een verschuiving van werk en verantwoordelijkheid van de gemeente naar de markt. Dit heeft zowel intern als extern grote gevolgen. Diverse processen worden ten gevolge daarvan aangepast en geoptimaliseerd. De beschikbare rijksmiddelen worden daarvoor ingezet.

Programma Vitale Vakantieparken (VVP) De Wolden heeft zich vanaf 2018 gecommitteerd aan het programma Vitale Vakantieparken dat Drenthe-breed wordt ondersteund door een Taskforce Vitale Vakantieparken. De raad heeft op 30 maart 2023 het programmaplan Vitale Vakantieparken De Wolden aangenomen. Een onderdeel van dit plan was het vormen van een bestemmingsreserve Vitale Vakantieparken. Vóór de begrotingsbehandeling van november stelt het college de uitvoeringsagenda VVP 2025 vast en biedt deze ter kennisname aan de raad aan. In de begroting wordt dan de bijdrage voor 2025 definitief vastgesteld.

Speerpunten 7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit

Gebiedsontwikkeling de Wijk 20.

Gevolgen voor de inwoners

Naar aanleiding van de voorverkenning het ruimtelijk mogelijk maken van een energiehub en de uitbreiding van de zandwinning, samen met de omgeving.

Middelen

2025

2026

€ 50.000

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In 2023 is gestart met een gebiedsproces in de Wijk 20 en omgeving waarbij de zandwinning mogelijk gaat uitbreiden en er samen met de omgeving gekeken wordt naar de mogelijkheden voor een energiehub. De mogelijke realisatie van een energiehub kan een belangrijke bijdrage leveren aan onze groengasambitie en onze RES-opgave. Op dit moment bevindt het gebiedsproces zich in een voorverkenning. Afhankelijk van de resultaten uit deze fase zal er extra budget nodig zijn voor het ruimtelijk mogelijk maken van de energiehub en de zandwinning. Voor onderzoeken verwachten we dat hiervoor in 2025 en in 2026 extra middelen nodig zijn. De kosten voor de mogelijke ontwikkeling van de nieuwe zandwinning zijn voor rekening van de initiatiefnemer. De kosten voor de energie hub ontwikkeling zijn afhankelijk van de rol die we daar als gemeente in gaan spelen.

Gemeente De Wolden

Programma 03 Wonen en Duurzaam

Kadernota 2025

7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit

Realisatie Groen gas projecten.

Gevolgen voor de inwoners

Bewustwording realisatie Transitievisie Warmte.

Middelen

2025 € 70.000

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In de Transitievisie Warmte van De Wolden wordt groen gas vooral in het landelijk gebied als oplossing benoemd om op termijn van het aardgas af te gaan. Hierbij loopt gemeente De Wolden voorop in de regio wat betreft de ontwikkeling van nieuwe projecten op kleine en grootschalige opweklocaties. Als gemeente hebben we een grote groengasambitie. Om deze ambitie te realiseren, is het belangrijk dat de gemeente de ontwikkeling en implementatie van innovatieve oplossingen voor groengasproductie en -distributie, zoals biogasnetwerken, vergistingstechnologieën en opwerkingstechnologieën, ondersteunt. Om lopende projecten in de volgende fase te krijgen, is het noodzakelijk dat de gemeente een regisserende rol gaat vervullen op welke wijze en welke vorm, samen met de betrokken stakeholders, de productie van groen gas gerealiseerd gaat worden. Op dit moment is financiering van de projecten en de aanleg van de vereiste infrastructuur het grote knelpunt. 7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid.

Gevolgen voor de inwoners Middelen

2025 € 484.000 - € 484.000

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Rijksbijdrage Structureel

Toelichting: Categorie 3 Vanuit het Rijk komt er in 2025 geld voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Dit geld kan bijvoorbeeld ingezet worden om extra personeel aan te trekken, kennis te vergroten en externe kennis in huis te halen. We zetten deels in op structurele extra capaciteit, waarvoor € 258.000 naar de SWO gaat. Het resterende bedrag van € 226.000 blijft beschikbaar voor onder andere de herziening van de Transitievisie Warmte, de actualisatie van het Actieplan Klimaat & Energie en het laten opstellen van een soortenmanagementplan. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit

Implementatie Omgevingswet en maken omgevingsplan.

Gevolgen voor de inwoners

In de transitiefase naar het nieuwe recht bedienen we onze inwoners en bedrijven via o.a. het vernieuwde werkproces.

Middelen

2025 € 236.500 - € 236.500

2026 PM PM

2027 PM PM

2028 PM PM

I/S Incidenteel Rijksbijdrage Structureel

Toelichting: Categorie 1 Het bedrag voor 2025 van € 236.500 bestaat uit twee delen: • een bedrag van € 186.500 voor de implementatie van de Omgevingswet en het omgevingsplan (externe inhuur) dat wordt overgeheveld naar de SWO, en

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

•

Programma 03 Wonen en Duurzaam

een bedrag van € 50.000 voor de inhuur van het externe bureau dat betrokken is bij het maken van het omgevingsplan; dit bedrag blijft beschikbaar binnen de begroting van de gemeente.

De rijksmiddelen voor 2025, die we ontvangen bij de septembercirculaire 2024, begroten we nu op € 236.500. Deze middelen dienen ter dekking van onze te verwachten kosten. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit

Programma Vitale Vakantieparken.

Gevolgen voor de inwoners

Vitale recreatieparken en voorzieningen plus transformatie naar wonen op nietvitale vakantieparken.

Middelen Dekking uit bestemmingsreserve Vitale Vakantieparken

2025 € 206.000

2026 € 140.000

2027 € 80.000

- € 206.000

- € 140.000

- € 80.000

2028

I/S Incidenteel Bestemmingsreserve Vitale Vakantieparken Structureel

Toelichting: Categorie 3 Voor uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken is incidenteel geld nodig in de periode tot en met 2027. De gemeenteraad heeft in november 2023 bepaald dat de incidentele bijdragen voor 2024 t/m 2027 integraal worden afgewogen in de begroting, na kennisneming van de uitvoeringsagenda van het daaropvolgend jaar. 8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit

Kosten herinrichting van sportpark "de Baete".

Gevolgen voor de inwoners

Een toekomstbestendig sportpark dat voldoet aan de behoeften van de inwoners en gebruikers.

Middelen

2025 PM

2026 PM

2027 PM

2028 PM

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In 2024 wordt gestart met het opstellen van een stedenbouwkundig plan met kostenraming voor de herinrichting van sportpark De Baete in Ruinen. In de eerste fase wordt een stedenbouwkundig plan opgesteld waarin de gebiedsvisie op basis van onderzoek en ruimtelijke analyse wordt uitgewerkt. Daarnaast wordt een kostenraming opgesteld waarin de realisatiekosten inzichtelijk worden gemaakt. Verwacht wordt dat deze fase doorloopt tot in 2025. Gedurende het proces waarin het stedenbouwkundig plan en de kostenraming worden opgesteld, wordt de gemeenteraad hierbij betrokken; bij de besluitvorming over de conceptvarianten voor het stedenbouwkundig plan met kostenraming en bij de vaststelling van het definitieve stedenbouwkundig plan met kostenraming. In de vervolgfase wordt een omgevingsplan en een ontwerp voor de herinrichting opgesteld. Dit proces start naar verwachting in 2025. Hiervoor zal budget beschikbaar gesteld moeten worden. De hoogte van het benodigde budget is nog niet bekend. Gedurende het proces waarin het stedenbouwkundig plan en de kostenraming worden opgesteld, zullen de te verwachten kosten voor realisatie en vervolgproces verfijnd worden. Bij de besluitvorming over de vaststelling van het stedenbouwkundige plan en de kostenraming zal de gemeenteraad geadviseerd worden over het beschikbaar stellen van het benodigde budget voor het vervolg.

Gemeente De Wolden

Programma 03 Wonen en Duurzaam

Kadernota 2025

8.3 - Wonen en Bouwen Activiteit

Korting op de leges bij ontvankelijke aanvraag.

Gevolgen voor de inwoners

In één keer goed aangevraagde vergunning tegen voorspelbare lage leges.

Middelen

2025

2026 0

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 We zijn relatief veel tijd kwijt met de behandeling van onvolledige en verkeerd ingediende bouwaanvragen. Met het proces complexe initiatieven en het conceptverzoek fase bieden we dienstverlening op maat aan. In het traject tot een ontvankelijke en vergunbare aanvraag trekken we samen op met de initiatiefnemer. Hiervoor worden leges in rekening gebracht. Leidt dit traject vervolgens tot een ontvankelijke aanvraag, dan willen we dit belonen met korting op de leges van de vergunningaanvraag. We trekken hiervoor eerst twee jaar uit om te bezien of dit leidt tot positieve resultaten. Eind 2026 zullen we, op basis van een evaluatie, bepalen of we deze korting structureel willen gaan inzetten. Hierbij sluiten we aan op het onderzoek kostendekkendheid leges, waarbij de gevolgen van de Omgevingswet in relatie tot de leges in beeld worden gebracht. We verwachten dat de kosten voor de gemeente nihil zijn. Enerzijds ontvangen we meer leges door de conceptverzoeken. En anderzijds hebben we minder zaken met een negatief besluit, zoals een besluit niet ontvankelijk, welke minder opbrengen dan een positief besluit. De exacte uitwerking hiervan volgt in de legesverordening 2025. 8.3 - Wonen en Bouwen Activiteit

Toepassen 'Ja, tenzij' principe op gebied van de leefomgeving.

Gevolgen voor de inwoners

Maatwerk in de dienstverlening met betrekking tot de leefomgeving.

Middelen

2025 - € 95.000

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 We zien steeds meer de behoefte aan maatwerk dienstverlening op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dit komt tot uiting in het 'ja, tenzij' principe dat we hanteren conform het collegeprogramma en de visie Dienstverlening. Met de implementatie van de Omgevingswet is hieraan invulling gegeven. We voeren in 2025 een impactanalyse uit die ons meer inzicht kan geven in de totaal benodigde personeelscapaciteit vanwege de invoering van de Omgevingswet en de Wkb. De resultaten daarvan nemen we mee in de Kadernota 2026-2029. In de meerjarenbegroting stond nog een budget voor 2025. De benodigde personele capaciteit wordt vanuit de begroting van de Samenwerkingsorganisatie ingevuld. Met de invoering van de Omgevingswet verwachten we dat aanvullend budget voor De Wolden niet nodig is.

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 03 Wonen en Duurzaam

Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product

Categorie

Lasten

2025

2026

2027

2028

€

7.4 Gebiedsontwikkeling de Wijk 20

50.000

7.4 Realisatie groen gas projecten

70.000

p.m.

7.4 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

484.000

8.1 Implementatie omgevingswet

236.500

8.1 Programma vitale vakantieparken

206.000

140.000

80.000

8.3 Korting op de leges bij de ontvankelijke aanvraag

1.046.500

190.000

80.000

Totaal lasten Baten 7.4 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

-484.000

8.1 Indicatieve rijksbijdrage implementatie Omgevingswet

-236.500

8.1 Programma vitale vakantieparken

-206.000

-140.000

-80.000

8.3 Indicatieve decentralisatie uitkeringUitkering WKB

-18.000

8.3 Toepassen "ja, tenzij" principe

-95.000

-1.039.500

-140.000

- 80.000

7.000

50.000

Totaal baten

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd):

Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): De definitief vast te stellen middelen in de septembercirculaire 2024 worden gereserveerd als dekking voor de benodigde middelen in 2025; het gaat daarbij nu om een verwachte rijksbijdrage implementatie Omgevingswet 2025 van € 236.657 en een indicatieve decentralisatie-uitkering Wet Kwaliteitsborging Bouwen van naar verwachting € 18.364 voor 2025.

Investeringen In deze kadernota hebben we voor dit programma geen nieuwe investeringen opgenomen.

Gemeente De Wolden

Programma 04 Samen vooruit

Kadernota 2025

Programma 04 Samen vooruit Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen.

Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld

Wat speelt er in De Wolden? Economische zaken Uitbreiding bedrijventerrein Zuidwolde en Koekange In 2024 is gestart met een bedrijventerreinenvisie en daarnaast onderzoeken we de haalbaarheid van het ontwikkelen van een uitbreiding bij het bedrijventerrein in Zuidwolde en het realiseren van een bedrijventerrein in Koekange. Indien blijkt dat het ontwikkelen van bedrijventerrein haalbaar is zal voor Zuidwolde en/ of Koekange een locatiestudie worden opgestart. Nieuwe bedrijventerreinen zullen worden ontwikkeld volgens de visie en ambities uiteengezet in de nog op te stellen bedrijventerreinenvisie. 22

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 04 Samen vooruit

Vervolg toekomstbestendige bedrijventerreinen Het proces van toekomstbestendige bedrijventerreinen is een langjarig proces. In het Economisch Actieplan 2023-2027 staat dit ook als doorlopend proces als actiepunt benoemd over de gehele termijn van het plan. In 2023-2024 wordt de pilot toekomstbestendige bedrijventerrein Hoge Akkers uitgevoerd. Het opgeleverde resultaat wordt een uitvoeringsplan waar de ondernemers samen met ons als gemeente de komende jaren willen gaan uitvoeren. Belangrijke thema’s zijn de organisatiegraad, energievraagstuk en veiligheid. Om deze doelen te bereiken, vereist het ook een inzet van de gemeente. We hebben bewust gewacht met het zetten van vervolgstappen voor andere bedrijventerreinen om de opgedane kennis van de pilot volledig te benutten. Nu deze kennis aanwezig is starten we ook op de andere bedrijventerreinen in 2025. Ondersteunen Ondernemersplatform Het ondernemersplatform is in 2022 officieel geformaliseerd. Het platform brengt alle ondernemersverenigingen uit De Wolden samen, waarbij ze gezamenlijk de belangen van ondernemers behartigen. In samenwerking met de gemeente is een ondernemersakkoord gesloten. In 2024 hebben we gezamenlijk de gemeentelijke bijdrage geëvalueerd.

Het platform heeft haar ambitie vergroot en streeft ernaar het komende jaar het platform verder te versterken door het organiseren van extra bijeenkomsten voor alle ondernemers in De Wolden. In de Kadernota leggen we daarom de structurele bijdrage aan het Ondernemersplatform vast. Regiodeal Regio Zwolle Het Rijk trekt € 30 miljoen uit voor een nieuwe Regio Deal met Regio Zwolle. De regionale partners investeren minimaal hetzelfde bedrag. Hiermee kunnen de opgaven in de regio versneld en met meer impact worden opgepakt om de 800.000 inwoners en 80.000 ondernemers een sterker toekomstperspectief te bieden. De Regiodeal richt zich op de thema’s ‘toekomstbepalende bedrijven’ als drijvende kracht, ‘de vitaliteit van kernen en gezonde buurten verspreid over de regio’ en ‘een omslag naar een natuurinclusieve en klimaatadaptieve regio’. Investeren op deze thema’s draagt bij aan de brede welvaart van inwoners en ondernemers. In 2024 worden de afspraken tussen Rijk en regio concreet gemaakt en leveren we onze input aan vanuit De Wolden. Landbouw Er komt veel af op het platteland en op de agrarische sector. De opgaven voor natuur (inclusief stikstof), water en klimaat leiden ertoe dat het aantal veehouderijbedrijven zal afnemen. We zetten ons ervoor in dat er een toekomst is voor zoveel mogelijk bedrijven. We faciliteren doorontwikkeling, verduurzaming en verbreding.

En ook, indien mogelijk, de toekomstplannen van eventuele stoppers. Dat doen we met de contactpersoon landbouw en het Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. En door de samenwerking te zoeken met P10, Regio Zwolle, andere overheden en organisaties. Het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw heeft voor 2024 en 2025 nog voldoende budget. Voor de kadernota 2026 komt er een evaluatie en voorstel voor het eventueel structureel maken van het transitiefonds. Toerisme en recreatie Herijking recreatiebeleid In 2024 vindt er een herijking van het bestaande recreatiebeleid met betrekking tot verblijfsaccommodaties plaats. Er zal onderzoek plaatsvinden naar het huidige aanbod en naar mogelijkheden om nieuwe onderscheidende initiatieven te kunnen ontwikkelen. Eind 2024 begin 2025 zal dit beleid uitgerold worden. Openbare ruimte Integraal beleid openbare ruimte In 2024 gaan we integraal beleid opstellen voor de openbare ruimte. Op het moment van schrijven zijn de (financiële) gevolgen daarvan nog niet concreet genoeg. Dit wordt daarom meegenomen in het vaststellingsproces van het Integraal Beleid Openbare Ruimte.

Gemeente De Wolden

Programma 04 Samen vooruit

Kadernota 2025

Speerpunten 3.1 - Economische ontwikkeling Activiteit

Versterken ondernemersplatform.

Gevolgen voor de inwoners

Sterk en krachtig netwerk voor en tussen ondernemers.

Middelen

2025

2026

2027

2028

€ 11.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Begin 2024 heeft de evaluatie met het platform plaatsgevonden over de financiële bijdrage. In het verleden heeft de gemeente alle kosten betaald voor het platform. In de afgelopen jaren tijdens de opstartfase heeft het platform een jaarlijkse bijdrage van € 6.000 ontvangen om de ambities die we gezamenlijk in het ondernemersakkoord hebben te realiseren. Daarnaast hebben we jaarlijks € 5.000 bijgedragen in de kosten van de ondernemersapp. Deze app wordt gebruikt om de ondernemers te voorzien van alle relevante informatie die speelt in de gemeente. Daarnaast is het een plek waar ondernemers elkaar in de app kunnen vinden en ondernemersactiviteiten kunnen worden gedeeld. De ondernemersapp is naar aanleiding van de evaluatie ondergebracht bij het platform. Uit de evaluatie bleek dat gemeentelijk toegezegde bijdrage van de afgelopen jaren realistisch is. De bijdrage aan het ondernemersplatform willen we nu naar aanleiding van de evaluatie structureel maken. 3.1 - Economische ontwikkeling Activiteit

Toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Gevolgen voor de inwoners

Aantrekkelijke vestigingsplaats voor ondernemers en behoud/uitbreiding van werkgelegenheid.

Middelen

2025 € 25.000 -

2026

2027 -

2028 -

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Het proces van het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen wordt voortgezet in 2025. Na het uitvoeren van de pilot op Hoge Akkers en het proces in Zuidwolde, is er ook behoefte aan middelen voor procesbegeleiding bij de ontwikkeling van het bedrijventerrein in Ruinen (€ 20.000). Daarnaast hebben ook de bedrijventerreinen Hoge Akkers en Zuiderkerkes vervolgondersteuning nodig (€ 5.000) bij de uitvoering van de opgestelde meerjarige uitvoeringsplannen, met als doel te streven naar toekomstbestendige bedrijventerreinen. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit

Subsidie Landschapsbeheer.

Gevolgen voor de inwoners

Het behouden en onderhouden van een vrijwilligersnetwerk voor het beheer van onder andere heideterreinen, bospercelen en overige landschapselementen.

Middelen

2025 € 6.000

2026

2027

2028

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Landschapsbeheer voert al vele jaren met bewoners- en vrijwilligersgroepen werkzaamheden uit aan diverse landschapselementen. In de gemeente De Wolden zijn ruim 50 groepen actief. Hieruit blijkt dat de inwoners van De Wolden het belangrijk vinden dat landschapselementen blijven behouden. Wij willen deze groepen samen met de bijdrage van de provincie blijven ondersteunen. 24

Gemeente De Wolden

Kadernota 2025

Programma 04 Samen vooruit

In 2021 zijn vier nieuwe bewonersgroepen opgericht. Het reguliere budget is onvoldoende toereikend om de werkzaamheden uit de jaarplannen in de komende jaren verder uit te kunnen voeren. Vooruitlopend op de evaluatie (in 2024) van de werkzaamheden en het beschikbare budget van Landschapsbeheer nemen we alvast in deze kadernota incidenteel een extra budget op van € 6.000. Naar aanleiding van de evaluatie nemen we in onze begroting 2025-2028 de definitieve structurele uitzetting op.

Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product

Categorie

Lasten

2025

2026

2027

2028

€

€ 11.000

3.1 Versterken ondernemersplatform

11.000

3.1 Toekomstbestendige bedrijventerreinen

25.000

p.m.

5.7 Indexering onderhoudsbudgetten groen etc.

41.016

5.7 Hogere bijdrage aan Recreatieschap Drenthe

3.310

5.7 Energieverbruik markten en evenementen

15.000

5.7 Subsidie Landschapsbeheer

6.000 101.326

55.326

Baten

Totaal baten

101.326

55.326

Totaal lasten

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 5.7 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie - Op peil houden onderhoudsbudgetten 'openbaar groen en speeltuinen' door prijsstijgingen en indexeringen. Om het onderhoud, volgens het afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de Consumenten Prijs Index (CPI). Er is rekening gehouden met een prijsindex van 3,2% x € 1.281.741 (budgetten beheersprogramma groen € 1.115.375, uitvoeringsprogramma slotenonderhoud € 143.692 en budget speelruimtebeheerplan € 22.674). 5.7 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie - Recreatieschap Drenthe. Op basis van de Kadernota 2025 van het Recreatieschap Drenthe houden we rekening met een voorlopige stijging van de bijdrage aan het Recreatieschap met € 3.310 (betreft de bijdrage in de exploitatie en het Fonds Recreatie en Toerisme). Deze stijging is voornamelijk het gevolg van verwachte loon- en prijsontwikkeling 2025 volgens indexen CPB. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie - Energieverbruik markten en evenementen.

Op basis van de ontvangen voorschotfacturen in 2024 voor energieverbruik van onze marktkasten en evenementenkasten verhogen we, in afwachting van vaststellen van nieuw beleid over doorberekenen van kosten afname energie, het budget voor 2025 met € 15.000. Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): N.v.t.

Gemeente De Wolden

Programma 04 Samen vooruit

Kadernota 2025

Jaar

Investeringsbedrag

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14276779/1