Jaarstukken 2025 De Wolden

Daarom hebben we in 2025 voor de Proeftuin Aardgasvrije Wijken in Ansen iemand aangesteld die samen met de veehouders en de energiecoöperatie werkt aan een gebiedsbod op het vlak van stikstof- en methaanreductie. Ook is er voor andere groengasprojecten in onze gemeente, en in samenwerking met de provincie, een projectleider aangesteld om de initiatiefnemers te ondersteunen. Daarnaast is in 2025 verder gewerkt aan de opvolger van de Transitievisie Warmte (het Warmteprogramma). Dit programma moet uiterlijk in juli 2027 zijn herijkt. Drents Energieloket Het aantal vragen dat door inwoners aan het Drents Energieloket wordt gesteld, is mede door de hoge energieprijzen de afgelopen jaren flink toegenomen. Om onze inwoners op de juiste manier te kunnen blijven ondersteunen op het gebied van energiebesparing, is er gezamenlijk gewerkt aan een doorontwikkeling van het Drents Energieloket. Ook de doorontwikkeling van het Fixteam Drenthe (gratis kleine energiebesparende maatregelen bij inwoners) en van het Flexteam Warmtetransitie (personele samenwerking met provincie en Drentse gemeenten) is hierin meegenomen. De krachten zijn in 2025 gebundeld in een nieuw samenwerkingsmodel - de Drentse Energie Aanpak - om de regionale samenwerking op het gebied van duurzaamheid te optimaliseren. Circulariteit In 2025 zijn we gestart met een verkenning aan de hand van een plan van aanpak.

Dit vormt de basis voor een Routekaart circulaire economie en samenleving. Naast de stappen richting het opstellen van een routekaart is gekeken naar aansluiting op/het starten van concrete circulaire projecten in het werkveld, bijvoorbeeld bij de herontwikkeling van sportpark De Baete in Ruinen.

Gemeente De Wolden

30

Jaarstukken 2025

Ruimtelijke ontwikkeling Implementatie Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De ‘klantprocessen’ ten behoeve van vergunningverlening zijn ingericht. Aan de kaderstellende instrumenten wordt nog gewerkt. Omgevingsplan Het Omgevingsplan is naast o.a. de eerder vastgestelde omgevingsvisie en nog te maken omgevingsprogramma’s, één van de beleidsinstrumenten van de Omgevingswet. Het maken van het omgevingsplan is een langdurige en complexe aangelegenheid. De wetgever heeft uitgesproken dat het omgevingsplan in 2032 gereed moet zijn. In 2025 heeft de inzet voor het Omgevingsplan zich gefocust op het inrichten van het nieuwe instrumentarium en het doen van een pilot. Voor het omzetten van de bestemmingsplannen in één omgevingsplan is opdracht gegeven voor een actualisatie van het plan van aanpak in verband met een grotere complexiteit en een steviger inzet dan eerder verwacht. Vanwege de omvangrijke transitie die gaande is zal de implementatie van alle processen de komende jaren de nodige tijd en middelen vragen. Programma Vitale Vakantieparken (VVP) In 2025 is verder gewerkt aan de transformatieplannen voor de drie geprioriteerde parken. Er zijn stappen gezet met de parken om de hoofdlijnen van de transformatie verder uit te werken.

De raad heeft een gewijzigd kader verevening vastgesteld en het college het omgevingsprogramma om een fonds te vormen voor investeringen in de recreatiesector. Het jaarplan is voor de begrotingsbehandeling vastgesteld en er zijn extra middelen in de bestemmingsreserve Vitale Vakantieparken gestort om de ambities van het programma te kunnen halen. Daarnaast hebben we de ruimtelijke uitgangspunten voor de transformatieparken vastgesteld. De transformatieplannen van de drie parken verwachten we in de eerste helft van 2026 vast te kunnen stellen.

Beleidsdoelen Wonen • Uitvoering van de zes ambities in de woon(zorg)visie 2023-2027 (in de visie zijn deze ambities verder uitgewerkt in verschillende concrete maatregelen): 1. Met nieuwbouw bijdragen aan de veranderende woonbehoefte. 2. Een duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad realiseren. 3. Voldoende betaalbare woningen realiseren voor de aandachtsgroepen die behoefte hebben aan een combinatie van wonen en zorg. 4. Voldoende betaalbare woningen toevoegen om te voorzien in de behoefte van met name starters op de woningmarkt. 5. De kwaliteit en leefbaarheid van de wijken en dorpen behouden en verbeteren. 6. Voldoende en passende woonruimte realiseren voor de huisvesting van aandachtsgroepen zoals arbeidsmigranten, statushouders en spoedzoekers. Milieu en duurzaamheid • Streven om de gebouwde omgeving in 2040 energieneutraal te hebben. • In 2030 willen we evenveel duurzaam gas invoeden als we gebruiken (100% groen gas). • Inventariseren van het huidige energieverbruik in de regio en wat het potentieel (ruimtelijk) is voor hernieuwbare energie (opwekking, opslag en infrastructuur). • Het opstellen van een aanbod voor de duurzame warmtebronnen en aanbod voor de hernieuwbare opwek. • Het geven van het goede voorbeeld als gemeente. • Meewerken aan het tot stand brengen van energiezuinige woningen met lage energielasten.

• De CO2-uitstoot verder verlagen voor een gezonde leefomgeving. • Inwoners en bedrijven stimuleren om gezamenlijk aan de slag te gaan met duurzame energie en lokale energie-initiatieven. • In 2030 0,1 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit: 0,06 TWh grootschalig zon op dak (minimaal 50 zonnepanelen), 0,04 TWh techniekneutraal. • In 2040 0,14 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit.

Gemeente De Wolden

31

Jaarstukken 2025

Ruimtelijke ontwikkeling • Uitvoeren Omgevingswet conform de kaders van het Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden. • Faciliteren dat de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit behouden blijft. • Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. • Ruimte scheppen voor dynamiek en innovatie, met behoud van de omgevingskwaliteit.

Wat hebben we daarvoor gedaan? 7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit

Energiehub de Wijk 20.

Verantwoording/realisatie 2025

Naast de gebiedsontwikkeling van de nieuwe zandwinlocatie zijn de eerste concrete stappen gezet voor de energiehub de Wijk 20. Er zijn verschillende werkgroepen opgestart, voornamelijk met direct omwonenden om richting te geven aan hoe en op welke wijze opwek, opslag en omzetten van energie op de voormalige NAM-locatie gerealiseerd kunnen worden. Met name opwek van zon op water wordt als kansrijk gezien en is verder uitgewerkt. We hebben percelen aangekocht van de NAM in november 2025. De gebiedsontwikkeling van de energiehub is om deze reden niet gestart in 2025 maar wordt, nu de gemeente eigenaar is, in 2026 opgestart.

Middelen

In de begroting was hiervoor € 50.000 opgenomen. Dit bedrag willen we bestemmen voor 2026. Zie bestemming Rekeningresultaat.

7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit

Realisatie Groengas projecten. Voor het groengasproject behorende bij de Proeftuin Aardgasvrije Wijken in Ansen is iemand aangesteld die samen met de veehouders en de energiecoöperatie werkt aan een gebiedsbod op het vlak van stikstof- en methaanreductie.

Verantwoording/realisatie 2025

Verder is in samenwerking met de provincie een externe projectleider aangesteld die ondersteuning biedt aan de initiatiefnemers van een aantal andere groengasprojecten in onze gemeente. Nog niet alle plannen zijn (volledig) gerealiseerd door langere doorlooptijden en de complexiteit en knelpunten van landelijke en provinciale beleidskaders.

Middelen

In de begroting was hiervoor € 70.000 opgenomen. Hiervan is € 30.000 uitgegeven. Het resterende bedrag van € 40.000 willen we bestemmen voor 2026. Zie bestemming rekeningresultaat.

7.4 - Milieu en Duurzaamheid Activiteit

Verantwoording/realisatie 2025

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid. Deze middelen zijn volgens voorwaarden van de regeling ingezet voor extra interne en externe capaciteit, voor onder meer procesbegeleiding bij PAW Ansen, het participatieproces rondom de verkenning windenergie Ruinerwold Noord en het veldonderzoek voor het soortenmanagementplan (SMP).

Middelen Het begrote budget à € 484.000 is overgemaakt naar de SWO.

Gemeente De Wolden

32

Jaarstukken 2025

8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit

Implementatie Omgevingswet en maken omgevingsplan.

Verantwoording/realisatie 2025

In 2025 is er verder gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet. En daarnaast hebben we een vervolg gegeven aan het maken van een Omgevingsplan die wettelijk gezien uiterlijk op 1 januari 2032 vastgesteld moet zijn.

Middelen Het begrote budget à € 286.500 is overgemaakt naar de SWO.

8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit

Programma Vitale Vakantieparken.

Verantwoording/realisatie 2025

Voor de geprioriteerde parken om te transformeren naar wonen zijn stappen gezet om het transformatieplan te kunnen gaan afronden in 2026. Het kader vervening is gewijzigd vastgesteld door de gemeenteraad om door middel van taxatie de verevening te kunnen bepalen. Met de vaststelling van het omgevingsprogramma wordt een fonds ingesteld om de inkomsten vanuit verevening te gaan investeren in het versterken van de recreatiesector.

Middelen Het begrote budget à € 206.000 is volledig besteed.

Gemeente De Wolden

33

Jaarstukken 2025

8.1 - Ruimtelijke ordening Activiteit

Kosten herinrichting van sportpark "de Baete".

Verantwoording/realisatie 2025

Op 29 januari 2024 heeft het college het plan van aanpak voor de herinrichting van sportpark De Baete vastgesteld. Gebruikers, ingenieursbureau CB5/Antea group en gemeente hebben samengewerkt om de volgende resultaten op te leveren: • Een gedragen voorkeursscenario voor de herinrichting van het sportpark. •

Een op het voorkeursscenario gebaseerde kostenraming.

De eerste fase van het project liep door in 2025. Gedurende de eerste fase van het project is de omgeving van het sportpark geanalyseerd, zijn programma’s van eisen vastgesteld door de gebruikers van het sportpark, zijn scenario’s opgesteld, zijn kostenramingen opgesteld en is een voorkeursscenario gekozen. Het verloop van het proces, de scenario’s, het voorkeursscenario en de daarbij behorende kostenramingen zijn op 19 juni 2025 gepresenteerd aan de gemeenteraad. Vervolgens heeft op 18 september 2025 een participatieavond plaatsgevonden. Tijdens deze avond is de gemeenteraad in gesprek gegaan met de gebruikers van het sportpark over het doorlopen proces, de scenario’s voor de herinrichting en de verwachtingen van de gebruikers. Op 7 oktober 2025 heeft een inloopavond plaatsgevonden. Inwoners van Ruinen en omstreken zijn in de gelegenheid gesteld om kennis te nemen van de scenario’s en bijbehorende stukken. Op 18 december 2026 heeft de gemeenteraad besloten om: 1. Het voorkeursscenario voor de herinrichting van sportpark De Baete als uitgangspunt te nemen; 2. Vooruitlopend op het Afwegingskader Investeringen € 3.000.000 beschikbaar te stellen voor de herinrichting van De Baete, om een start te kunnen maken met de realisatie van elementen die passend zijn bij de publieke taak van de gemeente; 3.

Een nieuwe bestemmingsreserve ‘Herinrichting De Baete’ te vormen en het budget van € 3.000.000 uit de Algemene reserve hieraan toe te voegen middels bijgaande begrotingswijziging; 4. Het college de opdracht te geven om samen met de gebruikers van De Baete een faserings- en financieringsplan op te stellen voor de gefaseerde herinrichting van sportpark de Baete overeenkomstig het nog vast te stellen afwegingskader investeringen. Middelen

Gemeente De Wolden

Bij de decemberbijstelling is het resterende budget ter hoogte van € 84.056 meegenomen naar 2026.

34

Jaarstukken 2025

8.3 - Wonen en Bouwen Stimuleren van een ontvankelijke aanvraag omgevingsvergunning

Activiteit

Verantwoording/realisatie 2025

We willen in één keer goed aangevraagde vergunningen stimuleren door specifieke regels in de legesverordening op te nemen. De monitor als onderdeel van het actieplan versnelling proces initiatieven en vergunningenverlening gaat hierin inzicht geven.

Middelen Er zijn geen middelen begroot en deze maatregel kost geen geld.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren weer. Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2024

1,4

8,4

Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit

%

2023

42,7

geen data

Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Omgevingsdienst Drenthe Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

De Omgevingsdienst Drenthe is onderdeel van een landelijk dekkend netwerk van omgevingsdiensten, opgezet om de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving te verbeteren en te uniformeren. Het werkgebied van de OD Drenthe is de provincie Drenthe. De provincie Drenthe en de twaalf Drentse gemeenten zijn samen eigenaar van OD Drenthe. OD Drenthe voert voor de eigenaren/opdrachtgevers het zogenoemde ‘Milieu brede takenpakket’ uit. Dit pakket betreft: alle milieuvergunningen, alle milieumeldingen, milieutoezicht, toezicht op asbestverwijdering en milieuhandhaving, alle bodemtaken (waaronder toezicht bodemsanering en beoordeling meldingen grondstromen en toezicht grondstromen) en alle milieuspecialismen. Voor ondernemers en inwoners verandert er weinig omdat de gemeente het loket blijft waar ze aanvragen, meldingen en vragen kunnen indienen. De gemeenten en de provincie blijven daarbij verantwoordelijk voor het milieubeleid en prioriteitstelling in de handhaving op lokaal niveau.

Beleidsdocumenten Wonen

• •

Veelzijdig wonen in De Wolden!, vastgesteld op 30 maart 2023 Actualisatie woningbouwprogramma, vastgesteld op 27 maart 2025

Milieu & Duurzaamheid

• • • • • • •

Actieplan Duurzaamheid 2025-2027 vastgesteld op 17 december 2024 Energiestrategie 2025-2040 vastgesteld op 30 oktober 2025 Beleidsnotitie Alternatieve Energiebronnen, vastgesteld 29 september 2016 Nota Bodembeheer, vastgesteld op 27 mei 2021 Geurgebiedsvisie, vastgesteld op 10 juni 2010 Oplegger RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld op 24 juni 2021 RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld op 24 juni 2021

Gemeente De Wolden

35

Jaarstukken 2025

Ruimtelijke Ontwikkeling

• • •

Welstandsnota 2013, vastgesteld op 13 december 2012. Bestemmingsplannen en beheersverordeningen Landschappelijk Ontwikkelings Kader, vastgesteld op 29 november 2012 (aangevuld met deel 4 Wind- en zonne-energie in oktober 2017)

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht.

(bedragen x € 1.000)

Primitieve Gewijzigde Rekening begroting begroting Restant 2025 2025 2025

Lasten

-4.336

-5.348

-5.296

-52

740 Milieubeheer

-1.153

-1.492

-1.530

38

810 Ruimtelijke ordening

-1.780

-2.088

-2.069

-19

830 Wonen en bouwen

-1.403

-1.768

-1.697

-71

Baten

1.558

1.973

1.920

52

740 Milieubeheer

574

785

823

-38

810 Ruimtelijke ordening

328

328

183

145

830 Wonen en bouwen

657

860

914

-54

-2.778

-3.375

-3.375

0

Resultaat

Lasten 740 Milieubeheer (€ 38.000 nadeel) Energiebeheer (€ 90.000 voordeel) Voor Groengas projecten en Energiehub de Wijk 20 zijn in de begroting middelen opgenomen voor een totaal van € 120.000. Hiervan is € 90.000 nog niet besteed. We willen dit bedrag bestemmen voor 2026 (zie ook onder 'Wat hebben we daarvoor gedaan'). Overig energiebeheer (€ 36.000 nadeel) Bij de decemberbijstelling is het budget op basis van verwachte realisatie naar beneden bijgesteld. Door onder andere kosten voor communicatie op het gebied van Duurzaamheid zijn de uitgaven uiteindelijk € 36.000 hoger uitgekomen ten opzichte van de bijgestelde begroting. Aanpak energiearmoede (€ 10.000 nadeel) Uit deze middelen zijn radiatorventilatoren aangeschaft die het Fixteam bij inwoners thuis aanbrengt. De uitgaven hiervoor zijn hoger uitgekomen dan begroot. Hier staan hogere rijksmiddelen tegenover. Nationaal isolatieprogramma (€ 51.000 voordeel) Voor het Nationaal isolatieprogramma hebben we rijksmiddelen ontvangen ten behoeve van de Doe Het Zelf regeling. Deze middelen mogen over meerdere jaren worden ingezet. Een externe partij voert deze regeling voor de gemeente uit en ontvangt hiervoor voorschotten van de gemeente. Het verstrekte voorschot in 2024 was nog toereikend voor 2025. Daarom zijn hiervoor geen uitgaven meer geweest. Dit leidt tot een voordeel van € 51.000 ten opzichte van de begroting.

Aan de batenkant leidt dit voor eenzelfde bedrag tot een nadeel, omdat de niet bestede rijksmiddelen worden doorgeschoven naar 2026.

Gemeente De Wolden

36

Jaarstukken 2025

Klimaat en energiebeleid CDOKE-regeling (€ 110.000 nadeel) De CDOKE-regeling waarvoor we rijksmiddelen hebben ontvangen, is bedoeld voor extra capaciteit ter ondersteuning van de taken op het gebied van klimaat-en energiebeleid. De middelen kunnen meerjarig worden besteed. We zetten de middelen in, passend bij de activiteiten en projecten en het tempo van uitvoering ervan. In verband hiermee zijn de kosten € 110.000 hoger uitgekomen dan begroot. Zie ook de toelichting bij de baten. Doorbelasting SWO (€ 23.000 nadeel) Er is sprake van een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen van afgerond € 23.000. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf overhead. 810 Ruimtelijke ordening (€ 19.000 voordeel) Vitale vakantieparken (€ 100.000 voordeel) Voor het programma Vitale Vakantieparken was in 2025 een bedrag van € 100.000 begroot voor De Wolden. Bij de bestuursrapportage werd een overschrijding verwacht. Deze heeft zich echter niet voorgedaan, doordat de benodigde capaciteit vanuit de lijnorganisatie is geleverd en geen externe inhuur noodzakelijk was. Dit levert een voordeel op van €100.000. Opstellen omgevingsplan (€ 116.000 voordeel) Voor het resterende bedrag van € 116.000 is een bestemmingsvoorstel opgesteld, waarbij wordt voorgesteld dit bedrag in 2026 aan te wenden.

Anterieure overeenkomsten (€ 126.000 nadeel) Voor de uitvoering van de anterieure overeenkomsten is in totaal ongeveer €169.000 uitgegeven, waar oorspronkelijk €47.000 voor was geraamd. Dit resulteert in een incidenteel financieel nadeel van €126.000 aan de lastenkant. Aan de batenkant wordt dit bedrag volledig gecompenseerd, aangezien de kosten nog kunnen worden verhaald op de ontwikkelaar. Zie ook de baten. Doorbelasting SWO (€ 76.000 nadeel) Er is sprake van een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen van afgerond € 76.000. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf overhead. Overig (€ 5.000 voordeel) Overige kleine afwijkingen leiden tot een voordeel van € 5.000. 830 Wonen en bouwen (€ 71.000 voordeel) Woningbouwversnelling Het project versnelling vergunningverleningsproces is onderdeel van het programma Woningbouwimpuls 2023-2026. Het projectplan hiervoor is in september 2025 vastgesteld. De uitvoering heeft een doorlooptijd van enkele jaren waardoor het noodzakelijk is om het bedrag van € 66.362 dat beschikbaar is gesteld in 2025 over te hevelen naar 2026 (zie toelichting "Jaarrekening in kort bestek"). Het overige nadeel van € 66.000 is veroorzaakt door extra lasten voor werkzaamheden rondom spuitzones. Het effect is daardoor per saldo nihil omdat er sprake is van een voor- en nadeel van € 66.000.

Doorbelasting SWO (€ 62.000 voordeel) Er is sprake van een lagere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen van afgerond € 62.000. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf overhead. Overig (€ 9.000 voordeel) Het voordeel van €9.000 is ontstaan doordat we minder onvermijdbare kosten hebben gemaakt. Met name gerealiseerd door minder kosten voor extern juridisch advies.

Gemeente De Wolden

37

Jaarstukken 2025

Baten 740 Milieubeheer (€ 38.000 voordeel) Aanpak energiearmoede (€ 10.000 voordeel) Zie hiervoor de toelichting bij de lasten. Nationaal isolatieprogramma (€ 51.000 nadeel) Zie hiervoor de toelichting bij de lasten. Klimaat en energiebeleid CDOKE-regeling (€ 79.000 voordeel) Naast extra capaciteit (zie lasten) wordt vaste en tijdelijke formatie-inzet vanuit de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen gedekt door de rijksmiddelen. Door de gemeente is hiervoor budget overgeheveld naar de Samenwerkingsorganisatie. De formatieve inzet was in 2025 € 31.000 lager dan verwacht (dit bedrag komt ten gunste van de reserve). De aan het Rijk te verantwoorden gemaakte kosten komen hiermee per saldo uit op € 79.000 hoger dan begroot. 810 Ruimtelijke ordening (€ 145.000 nadeel) Omgevingsplannen en ruimtelijk beleid (€ 30.000 nadeel) De legesopbrengsten vallen € 30.000 lager uit dan begroot. Dit komt doordat er minder aanvragen zijn ingediend voor omgevingsplannen en ruimtelijk beleid dan verwacht. Daardoor zijn er minder inkomsten ontvangen. Daarnaast zijn een deel van de ontvangen leges administratief op een andere post verantwoord dan oorspronkelijk begroot.

Dit hangt samen met de indeling volgens het stelsel van de Omgevingswet, waarbij de baten beter aansluiten bij het product ‘Omgevingsvergunningen’ Omgevingsplan en -wet en Ja, tenzij (€ 236.500 nadeel) In de begroting is de Rijksbijdrage van € 236.500 voor het project omgevingswet opgenomen. Deze rijksbijdrage is onderdeel van de algemene uitkering welke in de meicirculaire 2025 beschikbaar is gesteld door het Rijk. Deze bijdrage is in 2025 ontvangen en maakt onderdeel uit van de algemene uitkering welke op programma 10 (taakveld 070) is verantwoord. Anterieure overeenkomsten (€ 126.000 voordeel) Het voordeel aan de batenkant bedraagt €126.000. Dit volgt uit de hogere uitgaven voor de uitvoering van de anterieure overeenkomsten, die volledig op de ontwikkelaar kunnen worden verhaald. Zie toelichting op de lasten. Overig (€ 4.500 nadeel) Overige kleine afwijkingen leiden tot een nadeel van € 4.500. 830 Wonen en Bouwen (€ 54.000 voordeel) Woningbouwversnelling (€ 40.000 voordeel) De baten zijn € 40.000 hoger dan begroot. In de begroting voor 2025 waren geen baten opgenomen. De ontvangen subsidie voor het nieuwbouwproject CPO Buddingewold is in 2025 ontvangen en als zodanig geboekt, wat deze afwijking verklaart Omgevingsvergunningen (€ 34.000 voordeel) Voorafgaand was in de begroting rekening gehouden met € 632.000 aan opbrengsten van leges.

Uiteindelijk zijn deze opbrengsten € 34.000 hoger uitgevallen. Overig (€ 20.000 nadeel Overige kleine afwijkingen leiden tot een nadeel van € 20.000.

Gemeente De Wolden

38

Jaarstukken 2025

Waarin hebben we geïnvesteerd? Onderstaande tabel geeft de in dit jaar gedane investeringen weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging toegelicht. Bedragen x € 1.000

Primitieve begroting 2025

Gewijzigde Rekening begroting 2025 2025

Restant

Doorschuif naar 2026

Lasten

0

981

999

-18

17

Voorbereidingskrediet sportpark De Baete

0

25

8

17

17

Voorbereidingskosten Middelveen

0

0

33

-33

0

Buitenhuizerweg 4

0

895

896

-1

0

Voorber.krediet grondexpl.deBaete Ruinen

0

61

61

-1

0

Baten

0

10

134

124

-0

Voorbereidingskosten Middelveen

0

0

122

122

0

Voorbereidingskrediet sportpark De Baete

0

10

12

2

0

Resultaat

0

971

865

106

17

Belangrijkste verschillen tussen realisatie en de raming na wijziging zijn: De Baete In september 2022 heeft de raad voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor de nadere uitwerking van de gebiedsvisie De Baete volop in beweging tot een uitvoeringsplan en de aankoop van een perceel van het Waterschap. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd ten behoeve van de nadere uitwerking. Wij hebben een opdracht uitgezet voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan als vervolg op de visie. Wij hebben daarbij uitgevraagd aan de inschrijvende bedrijven om aan te geven of er ter aanvulling op de reeds gedane onderzoeken extra onderzoek nodig is om een stedenbouwkundig plan op te stellen dat ook als basis kan bieden voor een omgevingsplan. Dit met het oog op de vervolgfase waarin mogelijk een ruimtelijke procedure moet worden gevoerd om basis te zijn voor vergunningverlening. Het restant nemen we mee naar 2026. Voorbereidingskosten Middelveen V Op 18 december 2025 is de grondexploitatie Middelveen V vastgesteld. Hiervoor was eerder een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Na de vaststelling zijn de gemaakte lasten en baten in de grondexploitatie verwerkt en zijn alle kredieten hierin opgenomen, wat de geconstateerde afwijking bij de lasten en baten verklaart.

Gemeente De Wolden

39

Jaarstukken 2025

04 Samen vooruit Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld

Gemeente De Wolden

40

Jaarstukken 2025

Wat hebben we bereikt? Economische zaken Ontwikkeling bedrijventerrein Zuidwolde en Koekange In 2025 zijn we begonnen met een onderzoek naar de haalbaarheid en mogelijke locaties voor uitbreiding van bedrijventerreinen in Zuidwolde en Koekange. De raad heeft hiervoor in april 2025 een krediet van € 65.000 beschikbaar gesteld. Een adviesbureau heeft opdracht gekregen om een locatiestudie uit te voeren. De resultaten van dit onderzoek worden begin 2026 verwacht. Bij een positief advies over de locaties vragen we daarna voorbereidingskrediet aan om het vervolgtraject te kunnen starten. Bedrijventerreinenvisie In 2025 zijn we samen met inwoners, ondernemers en andere betrokkenen gestart met het opstellen van een visie voor de bedrijventerreinen in onze gemeente. In deze visie geven we richting aan de toekomst van de bestaande bedrijventerreinen en stellen we kaders voor mogelijke nieuwe terreinen. In oktober 2025 is de startnotitie vastgesteld door de gemeenteraad. Met deze basis zijn we aan de slag gegaan voor de uitwerking van de bedrijventerreinenvisie. We verwachten dat de gemeenteraad de bedrijventerreinenvisie in het tweede kwartaal van 2026 kan vaststellen. Toekomstbestendige bedrijventerreinen Het verbeteren van bedrijventerreinen is een meerjarig proces.

In het Economisch Actieplan 2023– 2027 is dit opgenomen als een actie die gedurende de hele looptijd van het plan wordt uitgevoerd. Op bedrijventerrein Hoge Akkers voeren we acties uit op basis van het uitvoeringsplan van de pilot. Deze maatregelen richten zich op organisatie, veiligheid, energie, klimaatadaptie en duurzaamheid. In Zuidwolde zijn we op de bedrijventerreinen Zuiderkerkes I en II gestart met een verkenning rond het thema energie. Dit gaat minder snel dan verwacht, doordat het moeilijk is inzicht te krijgen in het gezamenlijke energievraagstuk. Regiodeal Regio Zwolle VNO-NCW Via VNO-NCW nam Hoge Akkers met haar uitvoeringsplan deel aan de eerste ronde van de Regiodeal Regio Zwolle. Voor de uitvoering van de pilot Hoge Akkers is uiteindelijk voor de jaren 2025-2027 € 71.000 beschikbaar gesteld. Herziening standplaatsenregeling Het beleid voor standplaatsen voor marktkramen is herzien en uiteindelijk in januari 2026 vastgesteld door het college. In de nieuwe regels zijn ook de stroomkosten opgenomen. Deze kosten worden vanaf nu doorberekend aan de standplaatshouders. Ondernemersplatform Het platform heeft afgelopen jaar succesvol uitvoering gegeven aan het uitvoeren van de gemaakte prestatieafspraken vanuit het ondernemersakkoord.

Het platform heeft haar ambitie vergroot en streeft ernaar het komende jaar het platform en haar netwerk verder te versterken door het organiseren van extra bijeenkomsten voor alle ondernemers in De Wolden. Landbouw Er komt veel af op het platteland en op de agrarische sector. De opgaven voor natuur (inclusief stikstof), water en klimaat hebben grote gevolgen voor het landelijk gebied en de landbouwbedrijven. Het kabinet moet generieke keuzes maken en de provincie Drenthe werkt aan een Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe. We zetten ons ervoor in dat er een toekomst is voor zoveel mogelijk agrarische bedrijven. We faciliteren doorontwikkeling, verduurzaming en verbreding. En ook, waar mogelijk, de toekomstplannen van eventuele stoppers. Dat doen we met de contactpersoon landbouw en het Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. En door de samenwerking te zoeken binnen Drenthe, binnen Regio Zwolle, met de P10 gemeenten en met andere overheden en organisaties. Het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw heeft in drie jaar tijd 21 mooie projecten gesubsidieerd en daarmee haar doel behaald. Ook voor het jaar 2026 is er nog voldoende budget om de subsidieregeling uit te voeren.

Gemeente De Wolden

41

Jaarstukken 2025

Toerisme en recreatie In 2025 is de beleidsnotitie verblijfsrecreatie vastgesteld. Hierin zijn duidelijke kaders gesteld om de kwaliteit van het aanbod te borgen maar wordt ook de mogelijkheid geboden voor nieuwe onderscheidende initiatieven. Dit is in combinatie met de regelgeving rondom spuitzonering wel ingewikkeld. Openbare ruimte Integraal beleid openbare ruimte We zijn gestart met het opstellen van integraal beleid voor de openbare ruimte (IBOR). De verwachte vaststelling van dit beleid is in 2026. Actualisatie waardevolle bomenlijst In 2025 zijn de waardevolle bomen in onze gemeente geïnventariseerd. De geactualiseerde waardevolle bomenlijst wordt in 2026 vastgesteld. Daarnaast wordt de subsidieverordening "Instandhouding waardevolle bomen De Wolden" geactualiseerd en ter vaststelling aangeboden aan de raad.

Beleidsdoelen Economische zaken • Stimuleren van bedrijvigheid. • Bijdragen aan het aantrekkelijk houden van het winkelgebied. • Bijdragen aan het verbeteren van het ondernemers- en vestigingsklimaat. • Onderhouden van een goede relatie met het bedrijfsleven. • Streven naar een ondernemersgerichte dienstverlening. • Bevorderen van de overgang naar een toekomstgerichte landbouwsector. Toerisme en recreatie • Stimuleren van toerisme en recreatie in De Wolden. • Bijdragen aan het leefklimaat voor onze inwoners door de aanleg van recreatievoorzieningen te stimuleren/realiseren. Dit draagt indirect bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. • Belevingswaarde van cultuurhistorie vergroten onder ander door het 'beleefbaarder' en toegankelijker te maken van cultuurhistorie en erfgoed. Cultuurhistorie • Onze cultuurhistorische waarden behouden en benutten. • Cultuurhistorie als stimulans gebruiken voor het toeristisch-recreatief beleid. • Cultuurhistorie als onderlegger en drager voor ruimtelijke kwaliteit bij gebiedsontwikkeling en maken omgevingsplan. • Het verhogen van de publieke kennis en verhogen van laagdrempelige verspreiding van kennis van en over cultureel erfgoed richting inwoners, bezoekers/toeristen en (potentiële) bedrijven.

• Het verhogen van de betrokkenheid en verbinding door actieve promotie, evenementen, voorlichting, educatie van passieve en actieve betrokkenheid van inwoners en bedrijven in cultureel erfgoed. Groen • De openbare ruimte onderhouden op het vastgestelde kwaliteitsniveau. • Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. • Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. • Bermen ecologisch beheren daar waar het meest kansrijk is. Als gevolg hiervan op natuurlijke wijze beheersing van de eikenprocessierups. Spelen • De speeltuinverenigingen en scholen ondersteuning bieden bij het beheer en onderhoud van de speelvoorzieningen.

Gemeente De Wolden

42

Jaarstukken 2025

Wat hebben we daarvoor gedaan? 3.1 - Economische ontwikkeling Activiteit

Versterken ondernemersplatform.

Verantwoording/realisati e 2025

Het platform heeft succesvol uitvoering gegeven aan de door gemeente en ondernemersplatform opgestelde prestatieafspraken op basis van het ondernemersakkoord.

Middelen

De begrote middelen à € 11.000 zijn volledig besteed.

3.1 - Economische ontwikkeling Activiteit

Toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Verantwoording/realisati e 2025

Het proces van toekomstbestendige bedrijventerreinen voor het bedrijventerreinen Zuidwolde ging minder voorspoedig dan verwacht. Inzicht krijgen in het energieverbruik in Zuiderkerkes I en II bleek moeilijker dan gedacht. In 2026 gaan we kijken of we voldoende animo op het bedrijventerrein krijgen voor een werkgroep energie. Dan zouden we ook een externe partij kunnen inhuren voor inzage in slimme energiedeling. Mocht de animo op bedrijventerrein Voor De Blanken in Ruinen groter zijn, dan gaan we eerst hier aan de slag.

Middelen

De middelen zijn niet besteed in 2025. Bedrag van € 20.000 is via de decemberbijstelling overgeheveld naar 2026.

5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit

Subsidie Landschapsbeheer.

Verantwoording/realisatie 2025

Het aanvullend incidenteel budget is gebruikt voor de inzet van bewoners- en vrijwilligersgroepen voor activiteiten op het gebied van landschapsherstel, behoud van het agrarisch cultuurlandschap, groen in en om het dorp en biodiversiteit. Mooie bijvangst van dit zogenaamd streekbeheer, dat begeleid wordt door Landschapsbeheer, is de sociale betrokkenheid en naoberschap.

Middelen De begrote middelen à € 6.000 zijn volledig besteed.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren weer. Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland

Banen

per 1.000 inwoners van 15-64 jaar

2024

636,1

850,2

Functiemenging

%

2024

46,6

54,5

Netto arbeidsparticipatie

%

2025

73,1

73,2

Vestigingen (van bedrijven)

per 1.000 jongeren

2024

237,5

191,4

Gemeente De Wolden

43

Jaarstukken 2025

Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Recreatieschap Drenthe Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling

Recreatieschap Drenthe is een samenwerkingsverband van de 12 Drentse gemeenten en 1 Friese gemeente op het gebied van Recreatie en Toerisme in de provincie Drenthe.

Beleidsdocumenten Economische zaken

• • • •

Economisch Actieplan De Wolden 2023-2027, vastgesteld 26 januari 2023 Evenementenbeleid, vastgesteld d.d. 12 januari 2021 Standplaatsenbeleid, vastgesteld d.d. 24 september 2019 Inkoop- en aanbestedingsbeleid, vastgesteld d.d. 14 januari 2020

Cultuurhistorie

• • • •

Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente De Wolden, vastgesteld 13 maart 2014 Archeologisch erfgoed in de gemeente De Wolden, vastgesteld 26 januari 2012 Welstandsnota 2013 Karakteristieke panden in welstandsvrij gebied, vastgesteld juni 2021

Groen

• Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012 • Waardevolle bomenlijst 2018 • Beleidsnota ecologisch bermbeheer • Beleidsnota probleemsoorten (flora) 2024 Spelen • Evaluatie speelruimtebeleid 2020

Gemeente De Wolden

44

Jaarstukken 2025

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht.

(bedragen x € 1.000) Lasten

Primitieve Gewijzigde Rekening begroting begroting Restant 2025 2025 2025 -3.595

-4.179

-4.272

92

310 Economische ontwikkeling

-314

-452

-447

-5

330 Bedrijvenloket en bedrijfsregeling

-36

-167

-168

2

550 Cultureel erfgoed

-64

-160

-160

0

-3.112

-3.330

-3.468

138

830 Wonen en bouwen

-70

-70

-28

-42

Baten

13

13

23

-10

310 Economische ontwikkeling

0

0

3

-3

330 Bedrijvenloket en bedrijfsregeling

0

0

0

0

550 Cultureel erfgoed

8

8

8

0

570 Openbaar groen en (openlucht) recrea

5

5

13

-7

-3.582

-4.167

-4.249

82

570 Openbaar groen en (openlucht) recrea

Resultaat

Lasten 570 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (€ 138.000 nadeel) Op het budget onderhoud openbaar groen hebben we incidenteel een nadeel van € 84.000. Dit komt met name door extra inzet van medewerkers sociale werkvoorziening, extra gerealiseerde reconstructies van plantvakken en de bestrijding van invasieve exoten, zoals Japanse duizendknoop en Reuzenberenklauw. Als laatste is er binnen het taakveld sprake van een nadeel van afgerond € 54.000. Dit komt door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie de Wolden Hoogeveen. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar programma 12 Overhead. 830 Wonen en bouwen (€ 42.000 voordeel) Het budget plattelandsontwikkeling is beschikbaar voor cofinanciering van innovatieve projecten en initiatieven ter bevordering van de sociaaleconomische vitaliteit van gemeente De Wolden. In 2025 is er een incidenteel voordeel van € 42.000 op dit budget. Een verklaring hiervoor is dat voor de meeste agrarische projecten, waar eerder een beroep op het budget plattelandsontwikkeling werd gedaan, momenteel een subsidie aangevraagd kan worden bij de regeling Toekomstgerichte landbouw De Wolden.

Gemeente De Wolden

45

Jaarstukken 2025

Waarin hebben we geïnvesteerd? Onderstaande tabel geeft de in dit jaar gedane investeringen weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging toegelicht. Bedragen x € 1.000 Lasten

Primitieve begroting 2025

Gewijzigde Rekening begroting 2025 2025

Restant

Doorschuif naar 2026

-68

-432

-425

-7

-6

Gebiedsontwikkeling Benderse Ruinen

0

-300

-383

-83

-6

Speelvoorzieningen 2025

68

-132

-42

-90

0

Baten

0

0

77

77

0

Gebiedsontwikkeling Benderse Ruinen

0

0

77

77

0

-68

-432

-348

-84

-6

Resultaat

Belangrijkste verschillen tussen realisatie en de raming na wijziging zijn: Gebiedsontwikkeling Benderse Ruinen In 2025 hebben we de reconstructie van de weg Benderse afgerond. Daarnaast zijn we gestart met fase 1 van de conceptvorming voor de wandelverbinding Ruinen- Dwingelderveld. In 2025 is er per saldo € 6.000 meer uitgegeven dan begroot voor de gebiedsontwikkeling. Dit wordt in mindering gebracht op de beschikbare middelen van 2026. Speelvoorzieningen 2025 Er is een achterstand ontstaan in de vervangingsinvesteringen voor speelvoorzieningen. In het huidige speelruimtebeleid is vastgelegd dat speeltuinverenigingen bij vervangingen 40% van de kosten bijdragen. Door de forse prijsstijgingen van speeltoestellen in de afgelopen jaren én het afnemende aantal vrijwilligers wordt het voor verenigingen steeds moeilijker om deze bijdrage op te brengen. Daardoor blijven vervangingen vaker langer liggen. In 2026 starten wij daarom met een evaluatie en herijking van het speelruimtebeleid, inclusief de haalbaarheid en effecten van de huidige cofinancieringssystematiek. Het restant van het budget 2025 wordt niet meegenomen naar 2026, in afwachting van de beleidsmatige herijking en de keuzes die daaruit volgen. Op basis van periodieke inspecties borgen wij de veiligheid van de speelvoorzieningen.

Wanneer inspecties daartoe aanleiding geven, treffen wij tijdig passende maatregelen (zoals herstel, aanpassing of buitengebruikstelling) om risico’s te voorkomen.

Gemeente De Wolden

46

Jaarstukken 2025

05 Solide basis voor De Wolden Het programma Solide basis voor De Wolden bestaat uit de beleidsonderwerpen afval, financiële zelfredzaamheid en grondbeleid. Programmahouder: Rudi Hooch Antink Het programma in beeld

Gemeente De Wolden

47

Jaarstukken 2025

Wat hebben we bereikt? Afval Grondstoffenplan Normaliter zou het grondstoffenplan ‘Van Afval naar Grondstof’ in 2025 worden geëvalueerd en zou er mede op basis van de uitkomsten van deze evaluatie een start worden gemaakt met de ontwikkeling van nieuw afvalbeleid gericht op de landelijke doelstelling (50% circulair) in 2030. Omdat in de loop van 2025 mogelijke toetreding van onze gemeente tot Area Reiniging aan de orde kwam, hetgeen invloed zou kunnen hebben op nieuw beleid, is ervoor gekozen voornoemde evaluatie en de ontwikkeling van een nieuw beleidsplan uit te voeren in 2026. Inzameldienst Eind 2025 verliep de overeenkomst met PreZero voor wat betreft de huis-aan-huis inzameling van huishoudelijk afval. Daarom hebben we besloten toe te treden tot de overheidsgedomineerde uitvoeringsorganisatie Area Reiniging. Hierdoor is de gemeente vanaf 1 januari 2026 zowel opdrachtgever alsook (samen met de gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen) medeeigenaar van Area Reiniging waardoor de continuïteit van de huisvuilinzameling voor de lange termijn is geborgd. Verwerking restafval De ambtelijke Drentse werkgroep Markerein heeft verkend welke strategie gevolgd kan worden voor de aanbesteding van de verwerking van restafval vanaf 2028. Door onzekere marktomstandigheden in 2025 heeft deze verkenning nog niet geleid tot een daadwerkelijke gezamenlijke aanbesteding.

Vanaf 1 januari 2026 treedt Area Reiniging namens De Wolden op als uitvoeringsorganisatie in dergelijke trajecten. Gezien de omvang van deze aanbesteding wordt de gemeente echter nauw betrokken bij het bepalen van de strategie. Dit gebeurt binnen de gezamenlijke Drentse aanbesteding van deze afvalfractie, met als doel het sluiten van een doelmatig en duurzaam contract voor be- en/of verwerking. Vervanging GFT-containers Na een langdurig en intensief onderhandelingstraject is in het voorjaar van 2025 overeenstemming bereikt met de leverancier. Deze overeenstemming betreft de vervanging van de oorspronkelijk geleverde GFT-containers door een kwalitatief beter model. De aanvankelijk geleverde containers voldeden niet aan de verwachtingen. Dit leidde tot veel uitval tijdens de inzameling en bijbehorende problemen. Ook in dit dossier hebben de Drentse gemeenten die aan de aanbesteding deelnamen gezamenlijk opgetrokken. Hierdoor kon een sterkere onderhandelingspositie ten opzichte van de leverancier worden ingenomen. Bestaanszekerheid en Schuldhulpverlening Preventie en Vroegsignalering Het Informatiepunt Geldzaken (IPG) van Welzijn De Wolden heeft in 2025 inwoners geholpen die informatie, advies of praktische ondersteuning nodig bij vragen over geldzaken. Het IPG heeft vooral een preventieve rol: het voorkomen van betalingsachterstanden en schulden.

Daarvoor zijn het afgelopen jaar diverse instrumenten ingezet zoals thuisadministratie, de Voorzieningenwijzer en budgetcoaching. Daarnaast heeft het IPG hulp geboden bij belastingaangiftes, het aanvragen van huur- en zorgtoeslag en vragen rondom pensioen, AOW en verzekeringen. Door het team schuldhulpverlening van de gemeente zijn inwoners in 2025 zowel naar het IPG als naar het GKB (Gemeentelijke Kredietbank) verwezen. Het IPG vanuit hun preventieve rol (informatie, coaching en advies) en de GKB bij problematische schulden (curatief). Bij de GKB ging het in 2025 om ongeveer 15 nieuwe cliënten, waarvoor o.a. budgetbeheer en/of een schuldenregeling is ingezet. Doorontwikkeling voorliggend veld In 2025 is vastgesteld dat er meer behoefte is aan afstemming, overzicht en samenwerkingsafspraken in de keten met alle betrokken maatschappelijke organisaties die actief zijn rondom het thema bestaanszekerheid. Door onder andere personele wisselingen heeft dit in 2025 vertraging opgelopen. In 2026 wordt dit verder opgepakt en geconcretiseerd.

Gemeente De Wolden

48

Jaarstukken 2025

Beleidsnota In 2025 is er nog geen nieuwe beleidsnota Armoede en Schuldhulpverlening ontwikkeld. We maken eerst een bredere (integrale) doorkijk naar de maatschappelijke opgaven voor de komende jaren 2026-2030. Armoede en schulden staan vaak niet op zichzelf. We willen die in samenhang brengen met aanpalende maatschappelijke thema's als welzijn, gezondheid en veiligheid. Grondbeleid In het huidige grondbeleid is het uitgangspunt in dat we in de basis een faciliterende rol innemen bij initiatieven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Wel blijven we open staan voor actief grondbeleid indien dit noodzakelijk is om tot de gewenste ruimtelijke ontwikkeling te komen. Dit laatste principe hebben we bijvoorbeeld toegepast bij de aanschaf van de gronden aan de Oosterkerkes in Zuidwolde en aan de Middelveenseweg in Zuidwolde om in die omgeving woningbouw tot stand te brengen.

Beleidsdoelen Afval • De mogelijkheden van afval als grondstof zo goed mogelijk benutten. • Bijdragen aan de totstandkoming van een circulaire economie. • Maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar inzamelen. • Tenminste 80% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. • Toepassen van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt dan wel een nuttige toepassing krijgt. Grondbeleid • We nemen bij initiatieven in de basis een faciliterende rol in. Waar nodig wordt een actieve rol ingenomen om het gewenste ruimtelijke beleid tot uitvoering te kunnen brengen. • Per ontwikkeling wordt bepaald welke instrumenten we inzetten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voor dit programma zijn er geen speerpunten in de begroting 2025 opgevoerd.

Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren weer. Beleidsindicator

Eenheid

Jaar

De Wolden

Nederland

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

2024

103

148

Betrokkenheid verbonden partijen Er worden binnen dit programma geen verbonden partijen verantwoord.

Gemeente De Wolden

49

Jaarstukken 2025

Beleidsdocumenten Afval • Grondstoffenplan gemeente De Wolden 2020-2025 Financiële zelfredzaamheid

• • • • • • • • • • •

Kadernota Sociaal Domein Afstemmingsverordening Individuele inkomens en studietoeslag De Wolden Wijzigingsverordening Individuele Inkomens- en Studietoeslag 2022 Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive De Wolden Beleidsregels terug- en invordering De Wolden 2018 Beleidsregels bijzondere bijstand en minimabeleid 2022 Beleidsregels Sociale Participatie 2022 Beleidsregels algemene bijstand De Wolden 2019 Beleidsregels Kindpakket 2019 Beleidsregels woonsituatie 2019

Grondzaken

• •

Nota grondbeleid De Wolden Grondprijzennotitie 2025 De Wolden

Gemeente De Wolden

50

Jaarstukken 2025

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht.

(bedragen x € 1.000) Lasten

Primitieve Gewijzigde Rekening begroting begroting Restant 2025 2025 2025 -8.379

-10.759

-13.216

2.458

030 Beheer overige gebouwen en gronden

-152

-986

-132

-855

320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-738

-738

-1.002

265

630 Inkomensregelingen

-4.919

-6.156

-6.183

27

730 Afval

-2.386

-2.566

-3.088

522

-184

-313

-2.745

2.433

0

0

-66

66

7.074

8.730

11.797

-3.067

030 Beheer overige gebouwen en gronden

43

43

123

-79

320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

712

712

1.095

-383

630 Inkomensregelingen

3.366

4.594

4.624

-30

730 Afval

2.952

3.251

3.431

-180

0

129

2.523

-2.395

-1.305

-2.029

-1.420

-609

820 Grondexploitatie (niet bedrijventerr 681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang Baten

820 Grondexploitatie (niet bedrijventerr Resultaat

Lasten 030 Beheer overige gebouwen en gronden (€ 855.000 voordeel) Er is onterecht een incidentele afschrijving opgenomen op de aankoop van de grond aan de Buitenhuizerweg 4. Aangezien het hier strategische gronden betreft, is afschrijving niet van toepassing volgens onze financiële verordening. Deze afschrijving is daarom teruggedraaid. Dit verklaart het grootste deel van de voordelige afwijking van € 855.000. 320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur (€ 265.000 nadeel) De nadelige afwijking in de lasten van € 265.000 binnen fysieke bedrijfsinfrastructuur is incidenteel en hangt voornamelijk samen met een hoger dan verwachte toename van de boekwaarde in de grondexploitatie uitbreiding Hoge Akkers. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Zie ook het corresponderende voordeel aan de batenkant. 630 Inkomensregelingen (€ 27.000 nadeel) Loonkostensubsidie beschut werk (€ 93.000 voordeel) Als gevolg van de uitbreiding van beschut werk (LKS), stijgen de kosten. Echter is in 2025 te ruim begroot, waardoor de kosten ten opzichte van de begroting lager uit zijn gevallen. Kosten sociale uitkeringen (€ 134.000 nadeel) De begrote kosten voor sociale uitkeringen waren € 3.813.000. Vooraf vallen de werkelijke kosten echter niet exact te bepalen en achteraf is gebleken dat de werkelijke kosten € 3.953.000 waren en dus € 134.000 (3,7%) hoger uitvielen.

Gemeente De Wolden

51

Jaarstukken 2025

Diverse kosten (€ 54.000 voordeel) Daarnaast zijn diverse kosten in 2025 in totaal € 54.000 lager uitgevallen dan begroot. Binnen het taakveld is ten slotte sprake van een nadeel van € 40.000 door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie de Wolden Hoogeveen. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar programma 12 Overhead. 730 Afval (€ 522.000 nadeel) Milieustraat (€ 61.000 nadeel) De lasten op de milieustraat Zuidwolde vallen € 61.000 hoger uit dan begroot. Deze overschrijding wordt veroorzaakt door herstelwerkzaamheden aan de vloeistofdichte voorzieningen op de locatie van de gemeente De Wolden aan de Nijverheidsweg 36 te Zuidwolde. Composteerterrein (€ 81.000 nadeel) De lasten voor het composteerterrein zijn € 81.000 hoger uitgevallen doordat er meer materialen zijn afgevoerd. De lasten zijn gelijk aan de baten en zijn per saldo nul. Uitbesteden werkzaamheden (€ 92.000 nadeel) De werkelijke kosten vielen in 2025 € 92.000 hoger uit dan begroot. Dit komt onder andere door een afrekening van € 50.000 over 2024 voor de kosten voor software en leasing van hardware.

Storting voorziening (€ 169.000 nadeel) Om het mogelijk maken in de komende jaren tot een gefaseerde stijging van de afvalstoffenheffing (naar 100% kostendekkendheid) te komen, moeten we afdoende middelen in de voorziening afvalbeleid hebben om in de overbruggingsperiode het verschil tussen kosten en opbrengsten te dekken. Het tarief is nu niet kostendekkend door de stijging van toegerekende (loon)kosten en een overgang naar een nieuw en duurder contract. Om die fasering mogelijk te maken is in 2025 € 335.000 gestort in de voorziening afvalbeleid die daardoor per 31 december 2025 € 375.000 bevat. Diverse kosten (€ 119.000 nadeel) Bij de decemberbijstelling is een bedrag naar beneden bijgesteld dat bedoeld was voor de voorziening. Dit is destijds ten onrechte opgevat als een financieel voordeel, waardoor een correctie in de begroting is gedaan. Achteraf bleek deze aanpassing niet nodig. Hierdoor ontstaat een nadeel van circa € 120.000 op de lasten. Dit betreft een administratief effect en heeft geen inhoudelijke oorzaak binnen de uitvoering van de afvaltaak.

820 Grondexploitatie (woningbouw) (€ 2.433.000 nadeel) De nadelige afwijking van € 2.364.000 op de lasten binnen grondexploitatie woningbouw is incidenteel en hangt voornamelijk samen met hogere kosten voor het bouw- en woonrijp maken in de grondexploitatie Dunningen, de inbrengwaarde van de strategische gronden Middelveen V en voorbereidingskosten Middelveen V. In dit nadeel is € 69.000 opgenomen voor een verliesvoorziening met betrekking tot de grondexploitatie Middelveen V aangezien de geraamde kosten hoger zijn dan de verwachte opbrengsten. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Zie ook het corresponderende voordeel aan de batenzijde. 681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (€ 66.000 nadeel) De uitvoering van de vrouwenopvang voor onze gemeente is belegd bij centrumgemeente Emmen en daarvoor ontvangt zij ook de decentralisatie uitkering. De indexering van de decentralisatie uitkering wordt ontvangen door de deelnemende gemeenten via het gemeentefonds. Voor 2024 en 2025 hebben we de indexering van € 27.000 en € 39.000 overgemaakt aan gemeente Emmen.

Gemeente De Wolden

52

Jaarstukken 2025

Baten 030 Beheer overige gebouwen en gronden (€ 79.000 voordeel) Als gevolg van hogere verkopen van groenstroken is een incidenteel voordeel van € 79.000 ontstaan. 320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur (€ 383.000 voordeel) Door hogere verkopen van kavels in 2025 dan verwacht en de gerealiseerde winstneming is een incidenteel voordeel van € 383.000 ontstaan. Aan de lastenzijde zijn daartegenover hogere kosten zichtbaar. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. 630 Inkomensregelingen (€ 30.000 voordeel) Voorziening dubieuze debiteuren (€ 73.000 voordeel) Uit analyse van de debiteurenstand bleek dat de voorziening dubieuze debiteuren verlaagd kon worden met € 73.000. Lagere baten uit aflossingen (€ 52.000 nadeel) De opbrengsten uit aflossingen op de bedrijfskredieten ZZP en uitkeringen met betrekking tot de leenbijstand bedroegen in werkelijkheid € 140.000 en vielen daarmee € 52.000 lager uit dan begroot. Diverse baten (€ 9.000 voordeel) Daarnaast zijn diverse baten in 2025 in totaal € 9.000 hoger uitgevallen dan begroot. 730 Afval € 180.000 voordeel Opbrengsten kunststoffen (€ 81.000 voordeel) De opbrengsten vallen € 81.000 hoger uit dan begroot. Dit komt voornamelijk doordat minder materiaal is afgekeurd, waardoor meer materiaal kon worden goedgekeurd en vergoed.

Daarnaast zijn de opbrengsten hoger uitgevallen doordat vergoedingen voor overige verpakkingsmaterialen (glas en papier), die niet waren begroot, zijn ontvangen. Tevens zijn hierin de prullenbakkenvergoeding en de eindafrekening van de PMD-vergoeding tot en met 2019 verwerkt. Composteerterrein (€ 81.000 voordeel) De opbrengsten voor het composteerterrein zijn € 81.000 hoger uitgevallen doordat er meer materialen zijn afgevoerd. De opbrengsten zijn gelijk aan de kosten en zijn per saldo nul. Diverse baten (€ 18.000 voordeel) Daarnaast zijn diverse baten in 2025 in totaal € 18.000 hoger uitgevallen dan begroot. 820 Grondexploitatie (woningbouw) (€ 2.395.000 voordeel) Door de afname van de boekwaarde van de grondexploitatie Dunningen en de gerealiseerde winstneming is een incidenteel voordeel van €128.000 ontstaan. De grondexploitatie is per 31-122025 afgesloten. Daarnaast wordt voor nadere toelichting verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Ten slotte is 18 december 2025 de grondexploitatie Middelveen V vastgesteld. De mutatie op de boekwaarde was gebaseerd op de gerealiseerde cijfers in 2025 en niet op de gemaakte lasten in de voorbereidende fase. Dit geeft een voordeel van € 2.294.000.

Gemeente De Wolden

53

Jaarstukken 2025

Waarin hebben we geïnvesteerd? Onderstaande tabel geeft de in dit jaar gedane investeringen weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging toegelicht.

Bedragen x € 1.000

Primitieve Gewijzigde Rekening begroting begroting 2025 2025 2025

Restant

Lasten

0

-100

-658

558

Verv. Minicontainers voor GFT-afval 2025

0

-100

-132

32

Oosterkerkes

0

0

-527

527

Baten

0

0

51

-51

Verv. Minicontainers voor GFT-afval 2025

0

0

51

-51

Resultaat

0

-100

-607

507

Vervangen minicontainers voor GFT-afval 2025 In de bestuursrapportage 2025 is gemeld dat de grootschalige omwisselactie van GFT-containers naar verwachting zou leiden tot een financieel nadeel van circa €100.000 voor de gemeente, na compensatie door Kliko. Inmiddels zijn de werkzaamheden afgerond en zijn de werkelijke kosten inzichtelijk. De kosten zijn € 32.000 hoger uitgevallen dan geraamd, maar daartegenover staat dat in het kader van de omruilactie een korting van €51.000 is ontvangen. Per saldo resulteert dit in een voordeel van € 19.000. Daarnaast is binnen de exploitatie € 9.000 minder besteed aan de aankoop van minicontainers. Hiermee wijkt het uiteindelijke financiële resultaat positief af van de verwachting zoals opgenomen in de bestuursrapportage. De investering wordt per 31-12-2025 afgesloten. Oosterkerkes Het bedrag van € 527.000 heeft betrekking op de aankoop van een perceel grond naar aanleiding van de woningbouwontwikkeling "Oosterkerkes". De gemeenteraad is hierover in december 2025 middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd. De intentie is om de grond in september 2026 weer door te verkopen aan de ontwikkelaar.

Gemeente De Wolden

54

Jaarstukken 2025

06 Sportief met elkaar Het programma Sportief met elkaar bestaat uit de onderdelen sport en dorpshuizen. Programmahouder: Rudi Hooch Antink Het programma in beeld

Gemeente De Wolden

55

Jaarstukken 2025

Wat hebben we bereikt? Sport Ontwikkeling zwembaden In mei 2025 heeft de gemeenteraad het besluit genomen om de subsidie aan zwembaden incidenteel te verhogen in 2025 en 2026. Dit was op basis van een onderzoeksrapport. Daarnaast heeft de raad besloten om bezig te gaan met het maken van een integraal beleidskader subsidies. Over een structurele verhoging van de subsidie aan de zwembaden wordt in dat licht besloten. Actualisatie subsidieregeling jeugdleden en sport- en beweegstimulering Het college heeft in het eerste kwartaal 2025 besloten om de subsidieregeling voor jeugdleden en in het kader van sport- en beweegstimulering te vereenvoudigen. Dit heeft onder andere gezorgd voor een gemakkelijker aanvraagproces voor verenigingen. Dorpshuizen In 2025 is het onderzoek naar de verduurzaming van dorpshuizen afgerond. De uitkomsten hiervan worden gebruikt voor het maken van de visie dorpshuizen. We verwachten dat de visie in 2026 vastgesteld kan worden. Deze visie vormt het kader voor de rol van de gemeente ten aanzien van dorpshuizen, waaronder verduurzaming, ondersteuning en toekomstbestendigheid. Eventuele financiële ondersteuning naar aanleiding van de visie en de verduurzamingsopgave vraagt om een nadere bestuurlijke afweging. De financiële effecten hiervan zijn meerjarig.

Dorpshuizen krijgen daarnaast een rol binnen de lokale weerbaarheid, onder andere als mogelijke nood- en steunpunten. Dit sluit aan bij de landelijke Handreiking Weerbaarheid en vormt een richtinggevend uitgangspunt voor 2026.

Beleidsdoelen Sport • Van jongs af aan vaardig in sport en bewegen. • Vitale sportverenigingen. • Positieve sportcultuur. • Inclusief Sporten en Bewegen. • Beschikken over voldoende, kwalitatief goede en toekomstbestendige sportvoorzieningen. • Duurzame sportinfrastructuur. Dorpshuizen • De dorpshuizen die een actieve bijdrage leveren aan ontmoeting, het verenigingsleven en de sociale vitaliteit en waarvoor dus draagvlak is vanuit het dorp, blijven open.

Gemeente De Wolden

56

Jaarstukken 2025

Wat hebben we daarvoor gedaan? 5.1 Sportbeleid en activering Activiteit

Indexatie exploitatie- en schoolzwemmen subsidie zwembaden.

Verantwoording/realisatie 2025

De indexatie van de exploitatiesubsidie en subsidie schoolzwemmen aan de zwembaden is voldaan.

Middelen De begrote middelen à € 10.539 zijn ingezet.

5.1 Sportbeleid en activering Activiteit

Play-offs Eredivisie Suthwalda.

Verantwoording/realisati e 2025

TC Suthwalda heeft in juni 2025 de play-offs tennis gespeeld en gewonnen. Dat betekent dat ze in 2026 opnieuw de play-offs gaan organiseren.

Middelen De begrote middelen à € 15.000 zijn uitbetaald aan de vereniging.

5.2 Sportaccommodaties Activiteit

Verantwoording/realisati e 2025

Vervanging kunstgrasveld ZZVV / VV Zuidwolde. Volgens planning zouden we in 2025 het kunstgrasveld van FC Zuidwolde vervangen. Dit hebben we niet gehaald omdat we in de tussentijd onderzocht hebben of we de ondergrond van dit kunstgrasveld kunnen gebruiken voor warmtewinning en warmteopslag. We zijn tot de conclusie gekomen dat het meer tijd kost om dit idee verder uit te werken. Deze tijd is er voor de vervanging van dit kunstgrasveld echter niet. De vervanging van het kunstgrasveld wordt daarom in 2026 gedaan.

Middelen De middelen voor kapitaallasten worden doorgezet naar 2026.

5.2 Sportaccommodaties Activiteit

Pilot robotmaaier.

Verantwoording/realisati e 2025

Op het sportpark van Koekange (korfbal en voetbal) loopt deze pilot. We zijn in september 2025 gestart. Positief is dat de capaciteit van de maaier behoorlijk is, het goed te volgen is via de app en de robot maait netjes. Maar we zien ook dat we aanlopen tegen het feit dat het noodzakelijk blijft andere machines in te zetten voor het maaien en het schoonhouden van de robot een intensieve klus. We hebben nog geen volledig beeld omdat we geen vol seizoen hebben gedraaid met de pilot. We zetten de pilot voort in 2026 en aan het eind van het jaar gaan we evalueren.

Middelen De begrote middelen à € 5.000 zijn ingezet.

Gemeente De Wolden

57

Jaarstukken 2025

5.2 Sportaccommodaties Activiteit

Verantwoording/realisati e 2025

Verduurzaming kleedaccommodaties fase 1,2 en 3. We hebben onderzoek laten doen naar het verduurzamen van onze gemeentelijke kleedaccommodaties. Op basis hiervan heeft de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld om de komende jaren te gaan verduurzamen. We zien dat de uitvoering niet volgens planning verloopt. Dit heeft onder andere te maken met langere doorlooptijden voor offertes en meer tijd benodigd voor overleg tussen gemeente, vereniging en installateur.

Middelen De niet bestede middelen blijven beschikbaar voor uitvoering in 2026 en verder.

5.2 Sportaccommodaties Activiteit

Verduurzaming sporthallen.

Verantwoording/realisati e 2025