Jaarstukken 2024 De Wolden - Gewaarmerkt
Tekst van het document
Wonen Woon(zorg)visie Landelijk, en ook in de gemeente De Wolden, is sprake van een tekort aan woonruimte. In de woon(zorg)visie, die we in 2023 hebben vastgesteld, beschrijven we hoe we hier in De Wolden aan willen werken. Het woningbouwprogramma is een centraal onderdeel van de woon(zorg)visie en geeft vorm en inhoud aan de nieuwbouwprojecten. Om het woningbouwprogramma up to date te houden, is het wenselijk om het geregeld te actualiseren. In voorbereiding op de actualisatie in het voorjaar van 2025 is in 2024 een woningmarktonderzoek uitgevoerd. Starterspakket Het starterspakket is een onderdeel van de woon(zorg)visie. Het pakket bestaat uit een set maatregelen om starters te ondersteunen bij het vinden van een eerste woning. We hebben sinds het vaststellen van de woon(zorg)visie gewerkt aan regelgeving, waardoor meer betaalbare woningen aan de woningvoorraad toegevoegd kunnen worden. Voorbeelden zijn woningsplitsing (vijf aanvragen in 2024), zowel binnen de bebouwde kom als in het buitengebied, en het realiseren van tijdelijke woningen op particuliere erven. Deze laatste regeling zal in het begin van 2025 beschikbaar zijn. Een ander onderdeel van het starterspakket is de starterslening. Starters in De Wolden kunnen via de Stichting Volkshuisvesting Nederland (SVn) een starterslening aanvragen die ze kunnen gebruiken voor de aankoop van hun eerste woning.
Ook kunnen ouders een verzilverlening afsluiten en dat bedrag schenken aan hun kinderen voor de aankoop van hun eerste woning. Het is mogelijk de beide leningen te combineren. Beide leningen zijn sinds het laatste kwartaal van 2024 aan te vragen. Sindsdien zijn er nog geen starters- of verzilverleningen uitgegeven.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
27
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Jaarverslag 2024
Meerjarige prestatieafspraken 2024-2028 Op 14 december 2023 hebben we met woningcorporatie Actium en huurdersvereniging MEVM de nieuwe meerjarige prestatieafspraken vastgelegd. Deze hebben een looptijd van 2024 tot 2028 en het jaar 2024 was het eerste jaar waarin gewerkt is aan het realiseren van de prestatieafspraken. In 2024 lag de nadruk op het uitvoeren van de procesafspraken, het opstarten van verkenningen en gesprekken over plannen voor de bouw van nieuwe sociale huurwoningen. Huisvesting statushouders Het realiseren van voldoende huisvesting voor statushouders is een complex vraagstuk. In De Wolden streven we naar een brede benadering, waarbij we zoeken naar oplossingen voor alle doelgroepen die (met spoed) een woning zoeken. In het voorjaar van 2024 hebben we op verzoek van de provincie een plan van aanpak opgesteld waar die brede benadering uit blijkt. De provincie Drenthe heeft in het najaar 2024 besloten tot een verschoning van de achterstand die gemeenten per 1 juli hebben opgelopen om gemeenten de mogelijkheid te geven de plannen van aanpak uit te voeren. De Wolden heeft het jaar 2024 met een achterstand afgesloten. Huisvesting arbeidsmigranten Er zijn steeds meer arbeidsmigranten die wonen en willen wonen in De Wolden. In de woon(zorg)visie van De Wolden staan algemene uitgangspunten met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten.
In 2024 zijn we begonnen deze uitgangspunten concreter te maken om aan de hand hiervan woonlocaties te kunnen realiseren. Ook willen we met duidelijke uitgangspunten onwenselijke situaties kunnen beëindigen en voorkomen. Hier gaan we in 2025 mee verder. Versnelling woningbouw In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet om de woningbouw te versnellen en onze doelen dichterbij te brengen. Zo hebben we een publieke versie van de woningbouwmonitor (www.woningbouwkaart.dewolden.nl) gelanceerd, waarmee iedereen inzicht krijgt in de voortgang en planning van lopende projecten. Aan het begin van 2024 beschikten we over voldoende plannen, maar veel daarvan waren nog onzeker. Gedurende het jaar hebben we deze plannen verder uitgewerkt en de haalbaarheid grondig onderzocht. Dit heeft geresulteerd in een solide basis van concrete en uitvoerbare plannen om onze woonzorgvisie te realiseren. Door dit proces beschikken we nu over strategische overcapaciteit, wat ons de ruimte geeft ons te richten op kansrijke projecten en minder kansrijke plannen te laten vervallen. Tegelijkertijd hebben we extra aandacht besteed aan het versnellen van lopende projecten. Dit hebben we gedaan door het benutten van subsidies, het inschakelen van externe expertise, het maken van heldere afspraken met ontwikkelaars en het prioriteren van projecten.
Ook hebben we nieuw beleid voor flexwonen en een vernieuwd grondbeleid geïntroduceerd. Daarnaast zijn we gestart met procesoptimalisaties, zoals een leantraject voor vergunningverlening, om de doorlooptijd van projecten verder te verkorten. Vitale vakantieparken In 2024 zijn stappen gezet om de transformatie van de parken Zuiderhof, Marterhaar en Koekangerveldweg vorm te geven. Op 30 mei 2024 heeft de gemeenteraad het toepassen van verevening bij transformatie vastgesteld en kennisgenomen van het werkdocument ruimtelijke uitgangspunten. Het college heeft de vereveningsmethodiek uitgewerkt en de financiële randvoorwaarden voor transformatie vastgesteld. Deze ingrediënten geven duidelijkheid aan de verdere uitwerking van het transformatieproces. Er hebben diverse bijeenkomsten op de parken plaatsgevonden om draagvlak te creëren voor de transformatie. Milieu en duurzaamheid RES In de RES-regio Drenthe werken we samen aan de Regionale Energiestrategie (RES). De Wolden heeft binnen de RES-regio afgesproken in 2030 0,1 TWh aan duurzame elektriciteit op te wekken. In 2024 bleek dat De Wolden nog zo'n 80% van de RES-doelstelling moet realiseren. Grootschalige opwek is hiervoor nodig. Hiervoor zijn twee sporen ingezet: de ontwikkeling van de oude NAMlocatie De Wijk 20 en een onderzoek naar mogelijkheden voor windenergie bij Ruinerwold Noord.
Bij beide sporen worden omwonenden betrokken. Voor Ruinerwold Noord zijn eind 2024 zes bewonersavonden georganiseerd. De input die daar is opgehaald nemen we mee in het vervolg. 28
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Dorps Energie Strategieën (DES) In 2024 bleek dat er nog veel moet gebeuren om onze RES-doelstelling te behalen en dat hiervoor grootschalige projecten nodig zijn. De planning van de Dorps Energie Strategieën is hierdoor verschoven, maar blijft een belangrijk onderdeel van de RES-opgave waar we aan werken. PAW Ansen In 2024 hebben we een subsidie van € 1.813.400 verleend aan energiecoöperatie energieKansen in Ansen ter uitvoering van de Proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen. Dit geld zal worden gebruikt voor vier deelprojecten: gebouwgebonden maatregelen (verduurzamen van de woningen en utiliteitsbouw), zonnepark, windmolen en groen gas. OER Samen met de verschillende gemeenten langs de A28 verkennen we met Rijkswaterstaat de mogelijkheden om zonopwek te realiseren op rijksgronden langs de rijkswegen. In 2024 onderzochten we de ruimtelijke en technische mogelijkheden. Daarnaast rekenen we door of projecten financieel haalbaar kunnen zijn. De verwachting is dat we de verkenningsfase van dit project in het voorjaar van 2025 kunnen afronden. Warmtetransitie en groen gas Als vervanger voor aardgas ziet De Wolden voor veel woningen een goede optie in groen gas, eventueel in combinatie met een hybride warmtepomp. Samen met netbeheerder RENDO en N-TRA kijken we of daar genoeg groen gas en draagvlak voor is.
Onder agrariërs is veel animo voor het produceren van groen gas door middel van monomestvergisting. In Koekange/Echten en Ansen lopen hier al projecten voor. In 2024 is er voor de proeftuin in Ansen een plan van aanpak voor het deelproject groen gas opgesteld. Proef erfmolens In 2023 is gestart met een proef waarin erfmolens met een ashoogte tot 25 meter bij maximaal 10 (agrarische) ondernemers worden toegestaan. De proef duurt twee jaar en de molens mogen 10 jaar blijven staan. In 2026 volgt de eindrapportage. Aan de hand van de eindrapportage besluiten we of we de hogere erfmolens structureel toestaan in onze gemeente. In eerste instantie was er veel interesse voor deze pilot. Omdat niet duidelijk is geworden of de molens uit de pilot na die tien jaar zouden mogen blijven staan, heeft zich in De Wolden uiteindelijk maar één deelnemer aangemeld. Voor deze deelnemer loopt op dit moment nog de vergunningsprocedure. In andere gemeenten zijn ook aanmeldingen gekomen. We wachten daar de resultaten van af. Gebiedsontwikkeling NAM-locatie De Wijk 20 en omgeving De vrijkomende NAM-locatie bij De Wijk 20 kan opnieuw worden ingezet voor de energietransitie. We onderzoeken daarom nu de mogelijkheden om op en nabij de NAM-locatie een duurzame energie hub te ontwikkelen om zo invulling te geven aan de RES-opgave.
Omdat de daarnaast gelegen zandwinning wil uitbreiden, hebben we voor een gebiedsontwikkeling gekozen waarbij beide vraagstukken aan de orde komen. We hebben vanaf de start de omgeving betrokken bij de totale gebiedsontwikkeling. De NAM en de V.O.F. Echten doen daaraan ook mee onder regie van de gemeente. We zoeken samen naar een evenwichtige balans tussen de kosten en baten voor de omgeving. In 2024 is hiervoor een plan van aanpak opgesteld. Er zijn twee werkgroepen gevormd met omwonenden en professionals: werkgroep haalbaarheidsonderzoek nieuwe zandwinlocatie en werkgroep haalbaarheidsonderzoek nieuwe energie. Ook zijn er voorbereidingen getroffen voor een onderzoek MER (Milieu Effect Rapportage). Verwaarden groene reststromen Negen gemeenten in Drenthe en Noord-Overijssel, provincie Drenthe en waterschappen hebben gezamenlijk de intentie uitgesproken om 30.000 ton bermgras te verwerken tot onder andere groengas. Vanuit het initiatief gaan we samen met deelnemende partijen een locatie zoeken voor realisatie, exploitatie en beheer van een monovergister met als grondstof bermgras. Dit project gaat de komende jaren de ontwikkelfase in.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
29
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Jaarverslag 2024
Klimaatgelden/Actieplan Duurzaamheid 2025-2027 In 2024 hebben we de Klimaatgelden onder meer ingezet om te kunnen starten met de herijking van de Transitievisie Warmte. Ook is er personele uitbreiding gekomen om in te kunnen zetten op onder meer participatie en circulariteit. Om alle activiteiten op het gebied van duurzaamheid in goede banen te leiden hebben we in het Actieplan Klimaat & Energie herijkt. In het Actieplan Duurzaamheid 2025-2027 staat beschreven hoe we de komende jaren aan onze duurzaamheidsambities blijven werken. Deelauto's In 2023 is er in Ruinen gestart met de voorbereiding voor een pilot voor de inzet van deelauto's. Vanuit de gemeente faciliteren wij dit. In 2024 heeft een werkgroep van Dorpsbelangen Rune geïnventariseerd of er voldoende draagvlak was voor deelauto's. Dat bleek er op dat moment niet te zijn. De pilot is daarom stopgezet.
Beleidsdoelen Wonen Uitvoering van de zes ambities in de woon(zorg)visie 2023-2027 (in de visie zijn de ambities uitgewerkt in verschillende concrete maatregelen): 1. Met nieuwbouw bijdragen aan de veranderende woonbehoefte. 2. Een duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad realiseren. 3. Voldoende betaalbare woningen realiseren voor de aandachtsgroepen die behoefte hebben aan een combinatie van wonen en zorg. 4. Voldoende betaalbare woningen toevoegen om te voorzien in de behoefte van met name starters op de woningmarkt. 5. De kwaliteit en leefbaarheid van de wijken en dorpen behouden en verbeteren. 6. Voldoende en passende woonruimte realiseren voor de huisvesting van aandachtsgroepen zoals arbeidsmigranten, statushouders en spoedzoekers. Milieu en duurzaamheid • Streven om de gebouwde omgeving in 2040 energieneutraal te hebben. • In 2030 willen we evenveel duurzaam gas invoeden als we gebruiken (100% groen gas). • Inventariseren van het huidige energieverbruik in de regio en wat het potentieel (ruimtelijk) is voor hernieuwbare energie (opwekking, opslag en infrastructuur). • Het opstellen van een aanbod voor de duurzame warmtebronnen en aanbod voor de hernieuwbare opwek. • Het geven van het goede voorbeeld als gemeente. • Meewerken aan het tot stand brengen van energiezuinige woningen met lage energielasten.
• De CO2-uitstoot verder verlagen voor een gezonde leefomgeving. • Inwoners en bedrijven stimuleren om gezamenlijk aan de slag te gaan met duurzame energie en lokale energie-initiatieven. • In 2030 0,1 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit: 0,06 TWh grootschalig zon op dak (minimaal 50 zonnepanelen), 0,04 TWh techniekneutraal. • In 2040 0,14 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit.
Ruimtelijke ontwikkeling • • • •
30
In 2024 werken met de nieuwe Omgevingswet conform de kaders van het Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden. Faciliteren dat de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit behouden blijft. Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. Ruimte scheppen voor dynamiek en innovatie, met behoud van de omgevingskwaliteit.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Wat hebben we daarvoor gedaan? 7.4 – Milieu en duurzaamheid Activiteit
Duurzaamheidssubsidie starters.
Verantwoording/ realisatie 2024
In 2024 is er één aanvraag geweest. Deze is toegekend voor een totaalbedrag van € 2.516.
Middelen
Er was € 20.000 beschikbaar. Het restantbedrag à afgerond € 17.500 is in de decemberbijstelling verwerkt.
7.4 – Milieu en duurzaamheid Activiteit
Drents flexteam (ondersteuning wijk- en dorpstrajecten).
Verantwoording/ realisatie 2024
Het Drents flexteam heeft ons in 2024 op diverse onderwerpen ondersteund, waaronder bij de proeftuin aardgasvrije wijk Ansen en het opstellen van een plan van aanpak voor het schrijven van het warmteprogramma.
Middelen
De kosten voor 2024 zijn door de provincie betaald vanuit rijksmiddelen (SPUK). De € 80.000 aan CDOKE-middelen die hiervoor waren begroot zijn overgeheveld naar 2025.
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Project Vitale Vakantieparken.
Verantwoording/ realisatie 2024
De middelen zijn ingezet om het programma te bekostigen. Met de drie geprioriteerde parken zijn verdere stappen binnen het transformatieproces gezet en is het kader verevening en kostenverhaal vastgesteld. Tevens zijn de ruimtelijke uitgangspunten voor transformatie opgesteld.
Middelen
In 2024 is een bedrag van € 29.000 meer uitgegeven dan begroot (€ 254.000). De extra uitgaven zijn met name het gevolg van meer dan begrote inzet van handhaving en juridische capaciteit ingezet op vitale vakantieparken en handhavingsverzoeken op de te transformeren parken. Daarbij zijn incidenteel extra kosten gemaakt voor het invullen van de vacatures van de programmamanager en een projectleider.
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Aanpassen legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en Omgevingswet.
Verantwoording/ realisatie 2024
In de begroting hebben we de geraamde legesopbrengst naar beneden bijgesteld als gevolg van de invoering van de Omgevingswet en de Wkb. Op basis van voorlopige cijfers blijkt dat we de verwachte, naar beneden bijgestelde, legesopbrengst hebben gehaald.
Middelen
De verwachte minderopbrengst van € 105.000 is gerealiseerd.
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Aanpassen legesinkomsten indexatie Omgevingswet.
Verantwoording/ realisatie 2024
Dit speerpunt houdt verband met het vorige speerpunt. De begrootte legesopbrengst hebben we vermeerderd met een index van 3,1%. Afgerond gaat dit om een bedrag van € 20.000. Zoals hierboven aangegeven verwachten we, op basis van de voorlopige cijfers, dat we deze opbrengst gehaald hebben.
Middelen
Als gevolg van een indexatie van 3,1% is de opbrengst afgerond € 20.000 hoger.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
31
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Jaarverslag 2024
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Beleidskader Landelijk Gebied.
Verantwoording/ realisatie 2024
Het was de bedoeling om de keuzes van Rijk en provincie (in respectievelijk NPLG en DPLG) te verwerken in een beleidskader landelijk gebied voor De Wolden. In 2024 kondigde het nieuwe kabinet een heel andere aanpak aan voor het landelijk gebied. We zijn nu in afwachting van de nieuwe kaders en keuzes van de landelijke en provinciale overheid.
Middelen
Er is € 25.000 begroot, er is niets besteed. Het volledige bedrag is overgeheveld naar 2025.
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Uitvoering deelprojecten Sportpark de Baete en omgeving Ruinen.
Verantwoording/ realisatie 2024
In 2024 is de opdracht voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan in de markt gezet middels een aanbestedingsprocedure. Deze aanbestedingsprocedure is in 2024 afgerond en er is een start gemaakt met het opstellen van plan voor de herinrichting.
Middelen
In de begroting is een PM post opgenomen omdat we niet inzichtelijk hadden wat de daadwerkelijke kosten zouden worden bij herinrichting van het sportpark. Dit verwachten we eind 2025.
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Project implementatie Omgevingswet.
Verantwoording/ realisatie 2024
Zie voor de inhoudelijke verantwoording paragraaf 3.1.
Middelen
We hebben rijksmiddelen ontvangen voor de uitvoering van de Omgevingswet. Met die middelen hebben we de SWO in staat gesteld om de uitvoering van de Omgevingswet te doen.
8.3 – Wonen en Bouwen Activiteit
Uitvoering woon(zorg)visie 2023-2027.
Verantwoording/ realisatie 2024
In 2024 hebben we het voor starters mogelijk gemaakt om een starterslening af te sluiten bij de Stichting Volkshuisvesting Nederland (SVn) om te gebruiken voor de aankoop van hun eerste woning. Ook kunnen ouders een verzilverlening afsluiten om hun kind te ondersteunen bij de aankoop van de eerste woning. Starters of hun ouders konden vanaf eind 2024 de leningen aanvragen. De eerste lening is in januari 2025 toegewezen.
Middelen
De resterende middelen zijn overgeheveld naar 2025 om zoveel mogelijk starters de kans te geven een woning te kopen.
8.3 – Wonen en Bouwen Activiteit
Toepassen 'Ja, tenzij' principe op gebied van de leefomgeving.
Verantwoording/ realisatie 2024
In 2024 hebben wij ingezet om de vele (complexe) initiatieven af te handelen.
Middelen
Het budget van € 95.000 is ingebracht bij de SWO en terugontvangen. De inzet heeft plaatsgevonden vanuit het project Omgevingswet, binnen dit project was een voordeel op andere taakvelden zodat we de inzet konden financieren.
32
We zien de behoefte aan maatwerk dienstverlening op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dit komt tot uiting in het 'ja, tenzij' principe dat we hanteren conform het collegeprogramma en de visie Dienstverlening. Met de implementatie van de Omgevingswet is hieraan invulling gegeven.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren voor programma weer. Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Nieuw gebouwde woningen
per 1.000 woningen
2023
3,1
9,1
Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit
%
2022
34,1
40,9
Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Omgevingsdienst Drenthe Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling
De Omgevingsdienst Drenthe is onderdeel van een landelijk dekkend netwerk van omgevingsdiensten, opgezet om de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving te verbeteren en te uniformeren. Het werkgebied van de OD Drenthe is de provincie Drenthe. De provincie Drenthe en de twaalf Drentse gemeenten zijn samen eigenaar van OD Drenthe. OD Drenthe voert voor de eigenaren/opdrachtgevers het zogenoemde ‘Milieubrede takenpakket’ uit. Dit pakket betreft: alle milieuvergunningen, alle milieumeldingen, milieutoezicht, toezicht op asbestverwijdering en milieuhandhaving, alle bodemtaken (waaronder toezicht bodemsanering en beoordeling meldingen grondstromen en toezicht grondstromen) en alle milieuspecialismen. Voor ondernemers en inwoners verandert er weinig omdat de gemeente het loket blijft waar ze aanvragen, meldingen en vragen kunnen indienen. De gemeenten en de provincie blijven daarbij verantwoordelijk voor het milieubeleid en prioriteitstelling in de handhaving op lokaal niveau.
Beleidsdocumenten Wonen
•
Veelzijdig wonen in De Wolden!, vastgesteld op 30 maart 2023
Milieu & Duurzaamheid
• • • • • •
Actieplan Klimaat & energie 2021-2024 vastgesteld op 29 oktober 2020 Beleidsnotitie Alternatieve Energiebronnen, vastgesteld 29 september 2016 Nota Bodembeheer, vastgesteld op 27 mei 2021 Geurgebiedsvisie, vastgesteld op 10 juni 2010 Oplegger RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld op 24 juni 2021 RES 1.0 regio Drenthe, vastgesteld op 24 juni 2021
Ruimtelijke Ontwikkeling
• • • • • •
Nota Grondbeleid gemeente De Wolden 2019-2022 Welstandsnota 2013, vastgesteld op 13 december 2012 (facet)Bestemmingsplannen en beheersverordeningen Landschappelijk Ontwikkelings Kader, vastgesteld op 29 november 2012 (aangevuld met deel 4 Wind- en zonne-energie in oktober 2017) Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden, vastgesteld op 25 januari 2018 Toekomstvisie De Wolden 2022-2040 'Samen aan zet', vastgesteld op 27 oktober 2022
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
33
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Jaarverslag 2024
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024
Gewijzigde begroting 2024
Rekening 2024
Restant
-3.617
-6.316
-5.941
-374
-551
-1.813
-1.646
-167
810 Ruimtelijke ordening
-1.524
-1.776
-1.620
-156
830 Wonen en bouwen
-1.542
-2.727
-2.675
-51
Baten
1.063
3.415
3.237
178
740 Milieubeheer
90
1.301
957
344
810 Ruimtelijke ordening
105
91
34
57
830 Wonen en bouwen
869
2.023
2.245
-223
-2.554
-2.901
-2.705
-196
Bedragen x € 1.000 Lasten 740 Milieubeheer
Resultaat
Toelichting Lasten 740 Milieubeheer Energiebeheer Er is € 66.000 minder uitgegeven aan communicatie rondom verduurzaming en aan kleinschalige windmolens dan oorspronkelijk begroot. Dit komt doordat de bouw van de duurzaamheidswebsite www.dewoldengeeftenergie.nl minder kostte dan vooraf begroot en door een aangepaste planning van projecten. Aanpak energiearmoede De afwijking van € 111.000 binnen de regeling aanpak energiearmoede is het gevolg van lagere uitgaven dan oorspronkelijk begroot. Dit komt doordat de witgoedregeling die onderdeel uitmaakt van het project, pas eind 2024 van start is gegaan en grotendeels pas in 2025 gefactureerd wordt. Hierdoor zijn de verwachte kosten voor 2024 niet volledig gerealiseerd. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De regeling CDOKE is onder andere bedoeld om extra collega's aan te nemen of externe deskundigen in te huren ter ondersteuning van de vele taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Doordat deze posities nog niet volledig zijn ingevuld, zijn de bijbehorende uitgaven € 141.000 lager uitgevallen. Ook is er sprake van een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen van afgerond € 150.000. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar het hoofdstuk overhead.
Duurzame witgoedregeling Sinds 22 november 2024 is de Subsidieregeling Duurzame Witgoedwissel De Wolden 2024-2025 van kracht. Om meer inwoners te ondersteunen bij het verlagen van hun energierekening, is het subsidieplafond eind 2024 verhoogd met € 180.000 naar € 270.000. Voor voortzetting van de regeling in 2025 willen we deze middelen bestemmen voor het volgende jaar (zie Bestemming rekeningresultaat). Binnen het budget voor milieubeheer is er sprake van een restant nadeel van € 13.000. Dit nadeel is ontstaan doordat enkele kostenposten hoger uitvielen dan oorspronkelijk geraamd.
34
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
810 Ruimtelijke ordening Geluidswerende maatregelen De Barg'n Berghuizen Voor het aanbrengen van geluidswerende maatregelen in het dorpshuis De Barg'n in Berghuizen is het begrote bedrag niet volledig besteed, aangezien de geplande werkzaamheden in 2024 niet volledig zijn afgerond. Het resterende budget zal in het volgende boekjaar worden aangewend voor de afronding van het project. Opstellen omgevingsplan In de begroting is een bedrag van € 130.000 opgenomen voor inhuur van een bureau voor het opstellen van een omgevingsplan. Daarbij heeft de raad de ambitie uitgesproken om in 2028 het omgevingsplan voor het gehele gebied van de gemeente klaar te hebben. Gebleken is dat het proces om te komen tot een definitief omgevingsplan voor het gehele gebied van de gemeente complex en langdurig is en we de ondersteuning van een bureau nodig hebben. Het restant budget ad € 108.000 van 2024 hebben we nog nodig in 2025. In deze jaarrekening is een bestemmingsvoorstel opgenomen bij de bestemming van het rekeningresultaat. Anterieure overeenkomsten Voor de uitvoering van de anterieure overeenkomsten hebben we in totaal ongeveer € 49.000 uitgegeven. Dit bedrag was oorspronkelijk geraamd op € 97.000, wat resulteert in een financieel voordeel van € 48.000. Ook is er sprake van een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen van afgerond € 82.000.
Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf overhead. 830 Wonen en bouwen Volkshuisvesting aangelegenheden Bij Volkshuisvesting zijn startersleningen op de verkeerde plek geboekt. Ze hadden onder verstrekte leningen moeten vallen. Door deze correctie nu toe te passen leidt dat tot € 68.000 extra lasten op dit taakveld. Woningbouwversnelling Vanwege uitgestelde werkzaamheden resteert er binnen de woningbouwversnelling een bedrag van € 62.000. Dit bedrag wordt middels een bestemmingsvoorstel overgeheveld naar 2025. Ook is er sprake van een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen van afgerond € 78.000. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf overhead. Baten 740 Milieubeheer Energiebeheer - Drents flexteam (ondersteuning wijk- en dorpstrajecten) De provincie Drenthe heeft een SPUK-bijdrage ontvangen voor de bijdrage voor het Drentse Flexteam, die wij aanvankelijk zelf hadden verwacht te ontvangen. Hierdoor vallen de baten € 80.000 lager uit dan begroot. Aanpak energiearmoede De afwijking van € 124.000 binnen de regeling aanpak energiearmoede is het gevolg van lagere uitgaven dan begroot, doordat de witgoedregeling pas eind 2024 van start is gegaan. Evenredig hiermee zijn de bijbehorende baten van € 123.000 ook over geboekt naar 2025.
De baten en lasten zorgen hierdoor per saldo voor een nulbedrag in 2024 op de regeling aanpak energiearmoede. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Doordat de lasten van de regeling CDOKE lager zijn uitgevallen dan begroot vallen de baten in 2024 ook € 141.000 lager uit. De baten en lasten heffen elkaar op, resulterend in een nulsaldo.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
35
Programma's 03 Wonen en Duurzaam
Jaarverslag 2024
810 Ruimtelijke ordening Anterieure overeenkomsten We hadden € 49.000 van de gemaakte kosten begroot als te ontvangen door middel van doorberekeningen aan uitvoerende partijen. Uiteindelijk kon echter € 15.000 worden verhaald, omdat de kosten voor de anterieure overeenkomsten van Oldenhave Bos, Wink om de Kamp en Rheelanden, die op 31-12-2024 zijn afgesloten, hoger uitvielen dan oorspronkelijk ingeschat. Daarnaast hebben we de ontvangen gelden uit de anterieure overeenkomst Dunningen 4 uit 2018 niet meegenomen. Om de opbrengsten alsnog in 2024 te verwerken, hebben we een bedrag van € 22.000 uit het resultaat gehaald. Dit resulteert in een tekort van € 55.000. 830 Wonen en bouwen Omgevingsvergunning De opbrengsten van omgevingsvergunningen vallen € 360.000 hoger uit dan vooraf begroot. Er zijn onterecht te ontvangen middelen van het gemeentefonds begroot op omgevingsvergunning ten hoogte van € 205.000. Daarnaast hebben we € 65.000 aan dwangsommen ontvangen. Dwangsommen worden niet begroot, omdat deze voortvloeien uit incidentele opbrengsten van langlopende handhavingsprocedures. Het innen van dwangsommen is immers geen doel op zich, maar een instrument binnen de handhaving. Hiertegenover staan de gemaakte advieskosten en de kosten voor uitbestede werkzaamheden die in dit kader worden gemaakt. Diverse overige verschillen per saldo € 3.000 voordelig.
Starters- en verzilverlening Starters of hun ouders konden vanaf eind 2024 een starterslening of verzilverlening aanvragen. In 2024 is hiervan geen gebruik gemaakt. De resterende middelen blijven beschikbaar voor 2025 en verder.
36
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 04 Samen vooruit
04 Samen vooruit Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen.
Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat hebben we bereikt? Economische zaken De Wolden is een plattelandsgemeente, gunstig gelegen in de economische groeiregio Zwolle. De gemeente bruist als het gaat om ondernemerschap, wat tot uiting komt in het hoge aantal inschrijvingen in de Kamer van Koophandel (3.775 op 24.580 inwoners*). De meeste bedrijven hiervan zitten in de sectoren landbouw en handel. Opvallend is het hoge aantal ZZP-ers in De Wolden.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
37
Programma's 04 Samen vooruit
Jaarverslag 2024
Als gekeken wordt naar aantal banen zijn de grootste sectoren**: • Zakelijke dienstverlening (25,0%) • Landbouw (12,9%) • Collectieve dienstverlening (25,8%) • Handel (19,8 %) • Industrie (13,4%) • Overige dienstverlening (3,1%) * eerste kwartaal 2025, Bron: Waarstaatjegemeente.nl ** Bron: Lisa 2022 Economisch Actieplan De Wolden 2023-2027 Met het vaststellen van het Economisch Actieplan (EAP) in januari 2023 zetten we de komende jaren in op vijf strategische pijlers: ondernemersgerichte dienstverlening, ruimte voor ondernemen, sterk & innovatief bedrijfsleven, duurzaam ondernemen en sterk netwerk. Belangrijke actiepunten uit het EAP zijn o.a. transitiefonds toekomstgerichte landbouw, pilot toekomstbestendige bedrijventerreinen, bedrijventerreinenvisie, gebiedsontwikkeling Ruinen, versterken ondernemersplatform en aanspreekpunt agrarische sector. Bedrijventerreinen We willen ondernemers de mogelijkheid bieden om in De Wolden te starten, te wonen en te werken op dezelfde plek. Er blijkt veel vraag naar nieuwe vestigingen op de bedrijventerreinen bij de kerndorpen. We investeren daarom in de revitalisering en het daarmee toekomstbestendig maken en houden van de bedrijventerreinen. Op Hoge Akkers zijn we gestart met Pilot Toekomstbestendige bedrijventerreinen, waarin we toewerken naar een toekomstbestendig Hoge Akkers.
Indien nodig, bij aantoonbare behoefte, verkennen we daarnaast de mogelijkheid om bestaande bedrijventerreinen uit te breiden: • In Ruinen is het bestemmingsplan voor de uitbreiding van het bedrijventerrein Voor de Blanken vastgesteld. • In Zuidwolde en Koekange hebben we een behoefteonderzoek uitgevoerd, waaruit blijkt dat in Zuidwolde een behoefte is van 3-4 ha netto bedrijventerrein en in Koekange een behoefte van 1-2 ha aan bedrijfsruimte. Hier gaan we verder met het onderzoeken van de haalbaarheid. We zijn eind 2024 gestart met de voorbereiding voor het opstellen van een bedrijventerreinenvisie waarin wij nader in gaan op de bedrijventerreinen in De Wolden.
Landbouw Om te kunnen voldoen aan de eisen op het gebied van natuur (stikstof), water en klimaat moet de landbouwsector zich aanpassen. Veel bedrijven maken daar al werk van. In 2024 besloot het nieuwe kabinet om het Nationaal Programma Landelijk Gebied te stoppen. Het nieuwe kabinet kiest een andere koers om de Europese doelen te behalen, met drie sporen: 1. haalbare bedrijfsspecifieke normen voor de agrarische sector (= doelsturing), 2. generieke landelijke maatregelen (innovatie en de opkoopregelingen) en 3. aanvullend instrumentarium van de aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur (RLN). Het nieuwe kabinet investeert extra in agrarisch natuurbeheer en innovatie. Voor o.a. de overgangsgebieden om Natura 2000 en voor beekdalen komt aanvullend beleid onder de naam Ruimte voor Landbouw en Natuur. Wat dit betekent voor agrarische bedrijven in De Wolden is nog onduidelijk. In afwachting van landelijke en provinciale kaders is de landbouwsector in Zuidwest-Drenthe zelf gestart met het opstellen van een toekomstvisie. Als gemeente ondersteunden we dit met een subsidie. Aanpak piekbelasters Om op korte termijn de stikstofuitstoot te verminderen is het kabinet in 2023 gestart met de aanpak piekbelasting.
Agrarische en industriële bedrijven met een hoge stikstofuitstoot op natuurgebieden kunnen deelnemen aan een beëindigingsregeling, of aan regelingen voor innovatie, omschakeling en verplaatsing. In De Wolden hebben 12 veehouderijen zich aangemeld voor een beëindigingsregeling. Boeren die hun veehouderijbedrijf stopzetten willen soms verder met een andere bedrijfsvoering, bijvoorbeeld akkerbouw, recreatie of een caravanstalling. Een deel wil op
38
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 04 Samen vooruit
het erf een of meerdere woningen realiseren. Als gemeente hebben we een rol in de begeleiding en beoordeling van deze nieuwe toekomstplannen. Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw In 2022 is het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw ingesteld met een bijbehorende subsidieregeling. In eerste instantie was er € 300.000 beschikbaar in het Transitiefonds Toekomstgerichte landbouw. Daar is op 1 januari 2024 € 250.000 bijgekomen. Inmiddels zijn er 4 openstellingsrondes geweest. Het resultaat is dat er 12 subsidies zijn toegekend aan uiteenlopende projecten. Er is € 246.610 aan subsidie toegekend. Voor 2025 is er nog € 303.390 beschikbaar. Reestdal Het Reestdalgebied is aangemerkt als ‘Important Bird Area’ als gevolg van de grote populatie ooievaars in het gebied. In het verleden werden deze gebieden op den duur aangemerkt als Natura 2000 gebieden. De Wolden stuurde in 2020 samen met de gemeenten Staphorst en Hardenberg, en met een aantal organisaties uit de agrarische sector en bouwsector, een brief aan de minister van LNV, om te voorkomen dat het Reestdal een Natura 2000 gebied wordt. In het collegeprogramma 2022-2026 staat dat we willen onderzoeken wat de mogelijke invloed is van deze vogels en andere dieren op de biodiversiteit in het gebied. In 2024 publiceerde Sovon Vogelonderzoek Nederland, in opdracht van het Ministerie van LVVN een nieuw rapport.
Daarin staat dat de ooievaar zich heeft ontwikkeld tot generalist. Wat betekent dat deze veel minder strikte eisen stelt aan zijn leefgebied dan voorheen en dat er geen specifieke concentratiegebieden (IBA) meer nodig zijn. LVVN geeft aan dat er nu geen voornemen is om het Reestdal als Natura 2000 gebied aan te wijzen.
Toerisme en recreatie De Wolden is een toeristische gemeente. Het Dwingelderveld, Reestdal, Boswachterij Ruinen en de typisch Drentse dorpen zijn belangrijke toeristische trekpleisters. De regionale ligging van De Wolden maakt de gemeente tot een aantrekkelijke plaats om te verblijven. We stimuleren het toerisme en de recreatie ter versterking van de lokale economie, werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. We bieden ruimte voor innovatie aan ondernemers die inspelen op actuele trends en ontwikkelingen. Gebiedsontwikkeling Ruinen/Benderse Het aantrekken van toeristen levert een positieve bijdrage aan de economie van De Wolden, maar er zijn ook negatieve effecten zoals toenemende drukte en soms (verkeers)overlast. Met name het gebied tussen het Dwingelderveld en Ruinen vraagt extra aandacht voor een goede balans tussen toerisme en leefbaarheid. Begin 2023 is er in samenwerking met de provincie, gemeente Westerveld, gemeente De Wolden, Natuurmonumenten en Europarcs een maatregelenpakket vastgesteld. Met de uitvoering van dit maatregelenpakket wordt een betere recreatieve ontsluiting beoogd. Een groot deel van het maatregelenpakket is inmiddels uitgevoerd en een aantal maatregelen zijn meegenomen naar 2025. Het gaat om de schuilstal, het routelandschap en de herontwikkeling Benderse (toegangsdeel schaapskooi).
Cultuurhistorie Het cultureel erfgoed in de gemeente is rijk en divers. Het omvat het gebouwde erfgoed, archeologie en immaterieel erfgoed. Maar ook het historisch cultuurlandschap van de veenontginningen, het esdorpenlandschap en de jonge ontginningen en ruilverkavelingen. Vanuit cultuurhistorie zijn er verbindingen met andere programma's. Binnen de culturele agenda van De Wolden bestaat een pijler 'het verhaal van De Wolden'. De combinatie tussen cultuur en erfgoed is zeer kansrijk en we zien een toename van initiatieven met een erfgoedcomponent. We hebben in 2024 een aantal van die initiatieven financieel en fysiek ondersteund. Zo hebben we onder anderen de oude streeknaamborden Kalekluft en Ruigekluft te Ruinerwold geplaatst en hebben we een financiële bijdrage geleverd voor herstel van het toegangshek en het plaatsen van een informatiebord bij de joodse begraafplaats Ruinen. Binnen de pijler zetten we ons in voor het versterken van het aandeel van cultuurhistorie in initiatieven vanuit de culturele sector. Binnen het ruimtelijk domein dienen cultuurhistorische waarden als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen en zijn in sommige gevallen zelfs leidend. Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
39
Programma's 04 Samen vooruit
Jaarverslag 2024
Groen Eikenprocessierups Uit de eerdere evaluatie is gebleken dat het huidige beleid voor de beheersing van de eikenprocessierups niet meer toereikend is. De resultaten uit de pilotgebieden hebben inzicht gegeven in alternatieve bestrijdings- en beheersmethoden, maar ook aangetoond dat aanvullende maatregelen nodig zijn om de overlast effectief te beperken. Op basis van deze bevindingen is het de bedoeling om nieuw beleid op te stellen. Dit beleid zal gericht zijn op een meer effectieve en duurzame aanpak van de eikenprocessierups binnen de bebouwde kom.
Spelen In 2024 is veel contact geweest met verschillende verenigingen, stichtingen en scholen over de speelvoorzieningen in de gemeente. Hieruit is gebleken dat er verschillen zijn in de mate van betrokkenheid bij het onderhoud van speeltuinen en speeltoestellen. Om een goed overzicht te krijgen van de staat van de toestellen en de veiligheid te waarborgen, is eind 2024 gestart met de wettelijk verplichte inspecties. Deze inspecties worden uitgevoerd door het externe bureau Speelplan en brengen de actuele staat van de speeltoestellen in kaart. De inspecties lopen door tot begin 2025. Op basis van de resultaten zal worden bepaald welke vervolgstappen nodig zijn.
Beleidsdoelen Economische zaken • Stimuleren van bedrijvigheid. • Bijdragen aan het aantrekkelijk houden van het winkelgebied. • Bijdragen aan het verbeteren van het ondernemers- en vestigingsklimaat. • Onderhouden van een goede relatie met het bedrijfsleven. • Streven naar een ondernemersgerichte dienstverlening. • Bevorderen van de overgang naar een toekomstgerichte landbouwsector. Toerisme en recreatie • Stimuleren van toerisme en recreatie in De Wolden. Om het ambitieniveau te duiden, streven we samen met de sector, naar groei van de bestedingen boven het Drents gemiddelde. • Bijdragen aan het leefklimaat voor onze inwoners door de aanleg van recreatievoorzieningen te stimuleren/realiseren. Dit draagt indirect bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. • Belevingswaarde van cultuurhistorie vergroten onder ander door het 'beleefbaarder' en toegankelijker te maken van cultuurhistorie en erfgoed. Cultuurhistorie • Onze cultuurhistorische waarden behouden en benutten. • Cultuurhistorie als stimulans gebruiken voor het toeristisch-recreatief beleid. • Cultuurhistorie als onderlegger en drager voor ruimtelijke kwaliteit bij gebiedsontwikkeling en maken omgevingsplan. • Het verhogen van de publieke kennis en verhogen van laagdrempelige verspreiding van kennis van en over cultureel erfgoed richting inwoners, bezoekers/toeristen en (potentiële) bedrijven.
• Het verhogen van de betrokkenheid en verbinding door actieve promotie, evenementen, voorlichting, educatie van passieve en actieve betrokkenheid van inwoners en bedrijven in cultureel erfgoed.
Groen • • • •
De openbare ruimte onderhouden op het vastgestelde kwaliteitsniveau. Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. Bermen ecologisch beheren daar waar het het meest kansrijk is. Als gevolg hiervan op natuurlijke wijze beheersing van de eikenprocessierups.
40
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 04 Samen vooruit
Spelen • •
De speeltuinverenigingen en scholen ondersteuning bieden bij het beheer en onderhoud van de speelvoorzieningen. Scholen ondersteunen bij het ontwikkelen van plannen voor het project ‘Schoolpleinen Revolutie Drenthe’.
Wat hebben we daarvoor gedaan? 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Prestatieovereenkomst Concours Hippique De Wolden.
Verantwoording/ realisatie 2024
De prestatieafspraken met CH De Wolden zijn ondergebracht in de subsidiebeschikking die we in 2024 hebben toegekend aan CH De Wolden. Vanuit CH De Wolden is het verzoek gekomen om het totale bedrag van € 50.000 in 2024 beschikbaar te stellen, zodat ze een grote investering konden doen om het terrein van CH De Wolden verder te professionaliseren. Dit verzoek is gehonoreerd en in de Berap financieel verwerkt.
Middelen
De begrote middelen voor vier jaren zijn in één keer uitbetaald.
8.3 - Wonen en bouwen (plattelandsontwikkeling) Activiteit
Leader West-Drenthe 2023-2027.
Verantwoording/ realisatie 2024
In 2023 is de Leaderregeling West Drenthe van start gegaan. Er is een regeling voor grote projecten en een regeling voor kleinere projecten. Leader is speciaal bedoeld voor projecten van onderop (inwoners, organisatie, ondernemers). Projecten moeten bijdragen aan (een of meer van) de volgende thema's: • toekomstgerichte economie; • samen leven & wonen; • versterken biodiversiteit & landschapskwaliteit; • klimaatadaptatie & duurzaamheid. De Wolden draagt 5 jaar lang jaarlijks € 20.000. Samen met de bijdrage van de andere gemeenten, de provincie en de EU is er jaarlijks € 1 miljoen beschikbaar voor subsidies in West-Drenthe.
Middelen
Het begrote bedrag van € 20.000 is besteed.
Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren voor programma weer. Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Banen
per 1.000 inwoners van 15-64 jaar
2023
626,8
836,6
Functiemenging
%
2023
46,7
54,2
Netto arbeidsparticipatie
%
2024
73,1
73,2
Vestigingen (van bedrijven)
per 1.000 inw.15 t/m 64jr
2023
227,5
181,8
Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Recreatieschap Drenthe Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling
Recreatieschap Drenthe is een samenwerkingsverband van de 12 Drentse gemeenten en 1 Friese gemeente op het gebied van Recreatie en Toerisme in de provincie Drenthe.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
41
Programma's 04 Samen vooruit
Jaarverslag 2024
Beleidsdocumenten Economische zaken
• • • • •
Economisch Actieplan De Wolden 2023-2027, vastgesteld 26 januari 2023 Evenementenbeleid, vastgesteld 12 januari 2021 Standplaatsenbeleid, vastgesteld 24 september 2019 Inkoop- en aanbestedingsbeleid, vastgesteld 14 januari 2020 Kaders transitiefonds Toekomstgerichte landbouw, vastgesteld 30 juni 2022
Cultuurhistorie
• • •
Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente De Wolden, vastgesteld 13 maart 2014 Archeologisch erfgoed in de gemeente De Wolden, vastgesteld 26 januari 2012 Karakteristieke panden in welstandsvrij gebied, vastgesteld juni 2021
Groen
• • •
Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012 Waardevollebomenlijst 2018 Beleidsnota ecologisch bermbeheer
Spelen • Evaluatie speelruimtebeleid 2020
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024
Gewijzigde begroting 2024
Rekening 2024
Restant
-3.383
-3.792
-3.800
8
310 Economische ontwikkeling
-320
-377
-373
-4
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregeling
-38
-117
-119
2
550 Cultureel erfgoed
-65
-68
-73
5
-2.890
-3.159
-3.179
19
830 Wonen en bouwen
-70
-70
-56
-14
Baten
13
46
60
-14
310 Economische ontwikkeling
0
0
0
0
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregeling
0
0
0
0
550 Cultureel erfgoed
8
11
11
0
570 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
5
35
49
-14
-3.370
-3.746
-3.739
-6
Bedragen x € 1.000 Lasten
570 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Resultaat
42
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 04 Samen vooruit
Toelichting Lasten 570 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Onderhoud openbaar groen Bij de lasten voor het onderhouden van onze bomen langs wegen en in het openbaar groen is incidenteel ongeveer € 47.000 minder uitgegeven dan begroot. De inventarisatie van de te vervangen bomen heeft in 2024, mede door de hevige storm in augustus, waarbij vele bomen zijn gesneuveld, langer geduurd. De meervoudige aanbestedingsprocedure is in begin november gestart. De opdracht voor de levering van 320 bomen is begin december gegund aan de economisch meest voordelige aanbieder. De levering heeft niet in 2024 kunnen plaatsvinden. Wij willen daarom deze middelen bestemmen voor 2025 (zie Bestemming rekeningresultaat). Daarnaast laten diverse kleinere posten binnen dit taakveld per saldo incidenteel een voordeel van € 8.000 zien. Als laatste is er sprake van een nadeel van afgerond € 74.000. Dit komt door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar het programma Overhead.
Waarin hebben we geïnvesteerd? Onderstaande tabel geeft de in dit jaar gedane investeringen weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging toegelicht. Primitieve begroting 2024
Gewijzigde begroting 2024
Rekening 2024
Restant
Doorschuif naar 2025
-68
-309
-237
-72
-64
0
-208
-208
0
0
-68
-102
-30
-72
-64
Baten
0
561
550
11
0
Gebiedsontwikkeling Benderse Ruinen
0
550
550
0
0
Kloosterstraat De Poort (319)
0
11
0
11
0
-68
252
313
-61
-64
Bedragen x € 1.000 Lasten Gebiedsontwikkeling Benderse Ruinen Speelvoorzieningen 2024
Resultaat
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en de raming na wijziging zijn: Gebiedsontwikkeling Benderse Ruinen Begin 2023 is besloten om met de gemeente Westerveld en provincie Drenthe samen van start te gaan met het project Gebiedsontwikkeling Ruinen/Benderse met als doel een betere recreatieve ontsluiting van Ruinen, het Dwingelderveld en Dwingeloo. De totale inbreng is € 1,35 miljoen en zal worden gebruikt om het gezamenlijke maatregelenpakket uit te voeren in een tijdsbestek van 2 jaar. Bij de decemberbijstelling hebben we aangegeven dat we de geplande werkzaamheden aan de Benderse, onderdeel van het project, niet in 2024 gaan starten. We starten hier in 2025 mee. De beschikbare middelen hiervoor hebben we bij de begrotingswijziging van de decemberbijstelling meegenomen naar 2025. Voor het deelkrediet Kloosterstraat De Poort hebben wij een raming bij de baten van € 11.000 opgenomen. Deze opbrengst ontvangen wij niet meer, omdat de werkzaamheden in 2023 al zijn uitgevoerd en verrekend met de 'Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls recreatief fietsnetwerk Drenthe'. Dit deelkrediet kan worden afgesloten. Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
43
Programma's 04 Samen vooruit
Jaarverslag 2024
Speelvoorzieningen 2024 In 2024 is € 30.000 als cofinancieringsbijdrage uitgegeven. Speeltoestellen die niet meer veilig zijn, zijn vervangen. De volgende speeltuinverenigingen/scholen hebben diverse speeltoestellen vervangen: • Integraal Kindcentrum (IKC) De Horst in de Wijk. • Openbare Basisschool (OBS) De Rozebottel in Koekange. • Buurt- en Speeltuinvereniging Middelveen in Zuidwolde • Speeltuinvereniging "De Bulties" in Kerkenveld. Door diverse omstandigheden zijn niet alle geplande werkzaamheden in 2024 uitgevoerd. Een van de belangrijkste redenen was het natte weer, waardoor enkele geplande plaatsingen van speeltoestellen niet konden worden uitgevoerd. Daarnaast hebben capaciteitsproblemen bij leveranciers ertoe geleid dat andere speeltoestellen ook zijn doorgeschoven naar 2025. Deze toestellen zullen naar verwachting in het voorjaar worden geplaatst. Om alsnog de resterende werkzaamheden uit te voeren, blijven de hiervoor benodigde middelen van € 64.000 beschikbaar voor 2025.
44
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 05 Solide basis voor De Wolden
05 Solide basis voor De Wolden Het programma Solide basis voor De Wolden bestaat uit de beleidsonderwerpen afval, financiële zelfredzaamheid en grondbeleid.
Programmahouder: Rudi Hooch Antink Het programma in beeld
Wat hebben we bereikt? Afval Kwaliteit grondstoffen Via de Drentse communicatiecampagne ‘Geef het door’ wordt doorlopend aandacht besteed aan het belang van goed afval scheiden. Daarnaast is in de tweede helft van 2024, in samenwerking met gemeente Hoogeveen, een start gemaakt met een bewustwordingscampagne om met name de vervuiling in ingezameld PMD-materiaal terug te dringen. Vooralsnog zien we een dalende trend voor wat betreft afkeur van PMD: van 30% afkeur in september 2024 naar 21% in december 2024. Activiteiten door vrijwilligers In 2024 is de subsidieregeling voor activiteiten van vrijwilligersorganisaties geformaliseerd en geïmplementeerd. Naast vrijwilligersorganisaties die voorheen betrokken waren bij de inzameling van oud papier en karton, ontvangen nu ook andere (deelnemende) vrijwilligersorganisaties een vergoeding voor activiteiten die een bijdrage leveren aan de (verbetering van de) leefbaarheid in de woonkernen van de gemeente De Wolden. Vervanging containerpark Begin 2024 zijn de laatste ondergrondse verzamelcontainers voor verpakkingsglas vervangen. Ook zijn de paslezers op de (semi-)ondergrondse verzamelcontainers voor restafval sinds 2024 in gebruik zodat vanaf 1 januari 2024 ook sprake is van Diftar voor de gebruikers van verzamelcontainers.
Schade GFT-containers Het overleg met de leverancier van de minicontainers voor GFT (Kliko Eurobins) heeft in 2024 nog niet geleid tot een oplossing voor de ontstane schade. In 2024 hebben de aanbestedende Drentse gemeenten gerechtelijke stappen overwogen.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
45
Programma's 05 Solide basis voor De Wolden
Jaarverslag 2024
Financiële zelfredzaamheid We willen dat onze inwoners zich zoveel mogelijk zelf financieel kunnen redden. Hierbij leveren we maatwerk. We bieden inkomensondersteuning aan met behulp van minimaregelingen. Ook hebben we in 2024 actief geholpen om te kijken waar we problematische financiële situaties van inwoners kunnen verbeteren. Dat hebben we gedaan met onder andere de aanpak Vroegsignalering en de VoorzieningenWijzer. Energiearmoede inwoners In 2024 hebben we onze inwoners actief geïnformeerd wat er allemaal mogelijk is om de hoge energierekening te verzachten. We hebben in 2024 nog een deel van de energietoeslag over 2023 uitgekeerd. Energiearmoede maatschappelijke organisaties In februari 2023 heeft de gemeenteraad een noodfonds ingesteld voor dorpshuizen en verenigingen die acuut problemen hebben door de gestegen energielasten. Zowel in 2023 als in 2024 kondaar een beroep op worden gedaan. Hiervan hebben zeven dorpshuizen en een sportvereniging gebruik gemaakt.
Schuldhulpverlening Informatiepunt Geldzaken In 2024 is er een herzieningsplan Informatiepunt Geldzaken opgesteld door alle betrokken partijen gezamenlijk en is er een begin gemaakt met de implementatie hiervan. Het informatiepunt gaat in 2025 voor een groot deel bemenst worden door specifiek daarvoor aangetrokken vrijwilligers. We willen het voor de inwoner zo gemakkelijk mogelijk maken om op de juiste plek financiële hulp te kunnen vragen. Het Informatiepunt Geldzaken geeft de inwoner toegang tot alle formele en informele hulp die in de gemeente De Wolden geboden kan worden. Vroegsignalering Vroegsignalering (zo vroeg mogelijk op problemen inspelen) was ook in 2024 een vast onderdeel van onze dienstverlening. Daarvoor hebben we samengewerkt met de zogenoemde vaste lastenpartners, zij hebben achterstanden in de vaste lasten gemeld. Het lokale aanbod op het gebied van schuldhulpverlening heeft hierop geanticipeerd. Preventie Om problematische schulden bij inwoners te voorkomen hebben we actief gebruik gemaakt van bijvoorbeeld de VoorzieningenWijzer. Lokale samenwerking De gemeente koestert de lokale samenwerking en heeft hier in 2024 in geïnvesteerd. We hebben samen een passend vangnet geboden voor inwoners met geldzorgen. 2e lijn schuldhulpverlening Vanaf 2023 wordt deze ingekocht bij de GR-GKB, zo ook 2024. Deze GR houdt op te bestaan in de loop van 2025.
De gemeente De Wolden blijft 2e lijn schuldhulpverlening inkopen bij de nieuwe stichting de GKB.
Grondbeleid In 2024 heeft de raad de nieuwe nota grondbeleid vastgesteld. Deze nota is ter ondersteuning van het woonbeleid. Het uitgangspunt in de nota is dat we in de basis een faciliterende rol innemen bij initiatieven voor ruimtelijke ontwikkelingen, maar open blijven staan voor actief grondbeleid indien dit noodzakelijk is om tot de gewenste ruimtelijke ontwikkeling te komen. Dit laatste principe hebben we bijvoorbeeld toegepast bij de aanschaf van de boerderij aan de Buitenhuizerweg in Ruinerwold om in die omgeving woningbouw tot stand te brengen. Opvang Oekraïense ontheemden In 2024 is het handelingskader Opvang vluchtelingen De Wolden vastgesteld door de gemeenteraad. Het handelingskader geeft richting aan de wijze waarop De Wolden invulling wil geven aan de opgave die er voor 2025 en 2026 ligt. In 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de opgave
46
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
Gemeente De Wolden
Jaarverslag 2024
Programma's 05 Solide basis voor De Wolden
voor De Wolden. Dat betekent dat De Wolden, naast het huidige aantal opvangplekken voor Oekraïense ontheemden nog eens 269 opvangplekken dient te realiseren. Binnen de gemeente zijn negen opvanglocaties ingericht met een beschikbare capaciteit voor in totaal 113 Oekraïense ontheemden. De Europese Richtlijn Tijdelijke bescherming voor Oekraïense ontheemden is verlengd tot 4 maart 2026. Opvang amv Er is een opgave om 50 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) op te vangen voor een periode van vijf jaar. In 2024 zijn de voorbereidingen getroffen om nieuwe opvanglocaties te vinden. Tijdelijke gemeentelijke opvang asiel Door schaarste aan reguliere woningen en langdurige asielprocedures vindt er vanuit de azc's onvoldoende uitstroom van statushouders plaats. Dat betekent dat de reguliere azc's vol blijven zitten. Op verzoek van COA is in 2024 de tijdelijke gemeentelijke opvang van asielzoekers in Zuidwolde met een jaar verlengd. Het gaat hier om drie locaties voor tijdelijke opvang.
Beleidsdoelen Afval • De mogelijkheden van afval als grondstof zo goed mogelijk benutten. • Bijdragen aan de totstandkoming van een circulaire economie. • Maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar inzamelen. • Tenminste 80% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. • Toepassen van technieken waarbij afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt dan wel een nuttige toepassing krijgt.
Financiële zelfredzaamheid •
Inwoners met een laag inkomen helpen met energiebesparende maatregelen.
Grondbeleid •
De nota grondbeleid is in 2024 vastgesteld ter ondersteuning van het Woonplan.
Wat hebben we daarvoor gedaan? 7.3 - Afval Activiteit
Bewustwordingscampagne kwaliteit grondstoffen.
Verantwoording/ realisatie 2024
Via diverse media is door middel van een drietal korte vragen (is het een verpakking, is het leeg en komt het uit de keuken of badkamer) gecommuniceerd voor welke reststromen de PMD-container bedoeld is. In de volksmond wordt de PMD-container vaak aangeduid als plasticcontainer, hetgeen onbedoeld leidt tot onjuist gebruik. De (blijvende) effecten van deze campagne worden in de loop van 2025 duidelijk, maar vooralsnog constateren we een lagere afkeur van PMD.
Middelen
De begrote kosten waren € 50.000. Hiervan is afgerond € 9.000 uitgegeven. Voor een verdere financiële verantwoording wordt verwezen naar de toelichting in paragraaf 5.6.
7.3 - Afval Activiteit
Activiteiten door vrijwilligers.
Verantwoording/ realisatie 2024
De subsidieregeling is geformaliseerd, de aanvragen (incl. jaarplannen) van de (samenwerkende) vrijwilligersorganisaties per woonkern zijn beoordeeld en subsidieverlening en -uitbetaling heeft plaatsgevonden.
Middelen
Er was een bedrag van € 52.500 begroot. Uiteindelijk is er € 55.622 besteed.
Gemeente De Wolden
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 16 juni 2025
47
Programma's 05 Solide basis voor De Wolden
Jaarverslag 2024
Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren voor programma weer. Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
2022
101
152
Betrokkenheid verbonden partijen Er worden binnen dit programma geen verbonden partijen verantwoord.
Beleidsdocumenten Afval
•
Grondstoffenplan gemeente De Wolden 2020-2025
Financiële zelfredzaamheid
• • • • • • • • • •
Kadernota Sociaal Domein Individuele inkomens en studietoeslag De Wolden Wijzigingsverordening Individuele Inkomens- en Studietoeslag 2022 Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive De Wolden Beleidsregels terug- en invordering De Wolden 2018 Beleidsregels bijzondere bijstand en minimabeleid 2022 Beleidsregels Sociale Participatie 2022 Beleidsregels algemene bijstand De Wolden 2019 Beleidsregels Kindpakket 2019 Beleidsregels woonsituatie 2019
Grondzaken • Nota Grondbeleid (2024) Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht. Primitieve begroting 2024
Gewijzigde begroting 2024
Rekening 2024
Restant
-8.406
-9.984
-10.811