Jaarstukken 2023 De Wolden - def. versie 31-5-2024
Tekst van het document
Ien sasdasd
Jaarstukken 2023
Gemeente De Wolden Bezoekadres:
Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde
Postadres:
Postbus 20 7920 AA Zuidwolde
Telefoon: E-mail: Internet:
14 0528 gemeente@dewolden.nl www.dewolden.nl
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................... 3 Inleiding............................................................................................................................. 5 De Inwoner op één .............................................................................................................. 7 Rekeningresultaat ............................................................................................................... 9 Kerngegevens .................................................................................................................... 13 JAARVERSLAG 2023 ....................................................................................................... 14 Programmaverantwoording .................................................................................................. 15 01 De Wolden een veilig thuis .............................................................................................. 15 02 Krachtig De Wolden ....................................................................................................... 19 03 Wonen en Duurzaam ......................................................................................................
23 04 Samen vooruit ............................................................................................................... 33 05 Solide basis voor De Wolden ........................................................................................... 41 06 Sportief met elkaar ........................................................................................................ 45 07 Sociaal ......................................................................................................................... 51 08 Samen Verder ............................................................................................................... 59 09 Cultuur ......................................................................................................................... 68 10 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................... 73 11 Onvoorziene uitgaven ..................................................................................................... 77 12 Overhead ...................................................................................................................... 79 13 Vennootschapsbelasting..................................................................................................
81 14 Reserves....................................................................................................................... 82 Paragrafen 2023 ................................................................................................................ 85 Lokale heffingen ............................................................................................................. 86 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................... 94 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 100 Financiering ................................................................................................................. 106 Bedrijfsvoering ............................................................................................................. 108 Verbonden partijen ....................................................................................................... 110 Grondbeleid ................................................................................................................. 120 Wet Open Overheid .......................................................................................................
126 Sociaal domein ............................................................................................................. 127 Oekraïne ...................................................................................................................... 128 JAARREKENING 2023 ................................................................................................... 129 Balans per 31 december .................................................................................................... 130 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ............................... 132 Toelichtingen ................................................................................................................... 133 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................... 133 Toelichting op de balans per 31 december 2023 ................................................................... 139 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ........................................................................... 153 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2023 ......................... 155 01 De Wolden een veilig thuis ............................................................................................
156 02 Krachtig De Wolden ..................................................................................................... 158 03 Wonen en Duurzaam .................................................................................................... 160 04 Samen vooruit ............................................................................................................. 163 05 Solide basis voor De Wolden ......................................................................................... 165 06 Sportief met elkaar ...................................................................................................... 168 07 Sociaal ....................................................................................................................... 170 08 Samen Verder ............................................................................................................. 175 09 Cultuur ....................................................................................................................... 177 10 Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................... 179 11 Onvoorziene uitgaven ...................................................................................................
182 12 Overhead .................................................................................................................... 183 13 Vennootschapsbelasting................................................................................................ 184 14 Reserves..................................................................................................................... 185 Incidentele baten en lasten................................................................................................ 186 Wet normering topinkomens .............................................................................................. 187 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid .................................................. 189 SISA-bijlage .................................................................................................................... 197 Overzicht van baten en lasten per taakveld ......................................................................... 210 Rechtmatigheidsverantwoording van het college van Burgemeester & Wethouders ................... 213 OVERIGE GEGEVENS 2023 ............................................................................................ 214 Bestemming rekeningresultaat ........................................................................................... 215
-3-
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ............................................................ 217 Vaststelling...................................................................................................................... 219 BIJLAGEN behorende bij de jaarstukken De Wolden 2023 ........................................... 221 IBT ................................................................................................................................. 222 Stand van zaken met betrekking tot de aanbevelingen van de rekenkamer.............................. 225 Bijlage H: Tabellen jaarrekening inclusief cijfers jaarrekening 2022 ........................................ 230
-4-
Inleiding Jaarresultaat Hierbij bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening 2023 aan. De jaarrekening 2023 sluit met een positief rekeningresultaat van afgerond € 3.224.282. Begroting primair 2023
+
€
680.000
Begrotingswijziging 2023 (5 t/m 14)
-
€
87.000
Bestuursrapportage 2023
+
€
736.000
Saldo verwacht resultaat 2023
+
€
1.329.000
Decemberrapportage 2023
-
€
1.206.353
Saldo begrotingsruimte 2023
+
€
122.647
Werkelijk jaarrekening resultaat 2023
+
€
3.224.282
Positief verschil tussen de laatste bijstelling en de jaarrekening
+
€
3.101.635
(situatie 27 mei 2024) Het resultaat is voornamelijk een gevolg van incidentele mee- en tegenvallers. Bij de aanbieding van de begroting 2023 gingen we uit van een voordelig saldo van € 680.000. De bijstellingen van de begrotingswijzigingen 5 t/m 14 hadden een nadelig effect van € 87.000. De Bestuursrapportage 2023 leverde een voordeel op van € 736.000. Deze bijstelling was het gevolg van onder andere een vrijval van taakmutaties gemeentefonds (voogdij), hogere subsidie bouwen en wonen, lagere kapitaallasten en niet gerealiseerde besparing hervormingsagenda jeugd. Na de besluitvorming over de Bestuursrapportage werd een voordelig saldo verwacht van € 1.329.000. In de Decemberrapportage werd het positieve beeld van de Bestuursrapportage in negatieve zin bijgesteld. Grootste oorzaken waren de gevolgen van de septembercirculaire en de hogere bijdrage aan de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Uiteindelijk verwachten we in december dat we 2023 zouden afsluiten met een voordelig resultaat van € 122.647. Het daadwerkelijke resultaat over 2023 bedraagt € 3.224.282. Dat is een verschil van € 3.101.635 met de verwachting.
De grootste oorzaken van dit verschil zijn de voordelige effecten van een herberekening van de Voorziening wachtgeld wethouders € 500.000, de deels gebruikte rijksmiddelen voor de opvang van de Oekraïners € 2.350.000, de hogere uitkering uit het gemeentefonds (inclusief de vrijval van de budgetten voor taakmutaties) € 1.700.000, de nadelige verrekeningen met reserves € 700.000 en de (voordelige) vrijval van niet gebruikte investeringsruimte € 300.000. In de jaarstukken gaan we in het hoofdstuk ’Rekeningresultaat’ nader in op de voornaamste oorzaken van het positieve verschil tussen het verwacht resultaat 2023 en het saldo van de Jaarrekening 2023. Bij de diverse programma’s en paragrafen lichten we dit verder toe.
Bestemming rekeningresultaat Met de raad is de afspraak gemaakt om mogelijke incidentele overschotten of tekorten bij bestemming van het rekeningresultaat te verrekenen met de algemene reserve. Hierbij zal rekening worden gehouden met gemaakte afspraken om een deel te bestemmen voor andere doeleinden.
-5-
Is datgene gerealiseerd wat we ons hadden voorgenomen/afgesproken? Deze vraag beantwoorden we in het jaarverslag. We gaan daarbij in op activiteiten die als speerpunten met elementen van nieuw beleid in de Programmabegroting 2023 en de tussentijdse rapportage zijn opgenomen. De toelichting op de gerealiseerde lasten en baten per programma in de jaarrekening is op hoofdlijnen. In principe lichten we afwijkingen onder de € 25.000 niet toe, tenzij dat relevant is.
-6-
De Inwoner op één Inleiding In onze dienstverlening en in onze bestuursstijl doen we het samen! We werken voor onze inwoners en ondernemers en dat doen we met veel energie. Dit doen we samen met de ambtelijke organisatie. Daarbij staan we klaar voor iedereen die met ons in contact wil of moet komen en geven we ruimte aan initiatieven. In het samenspel met de raad investeren we in de kwaliteit van ons lokale bestuur om onze lokale democratie vitaal te houden. In 2023 lag de nadruk op de thema's Kwaliteit van bestuur en Passende dienstverlening. Kwaliteit van bestuur In dit jaar is een start gemaakt door een eerste inspiratiebijeenkomst te organiseren voor raad, college en enkele medewerkers uit de organisatie over ‘Wat we gemeen hebben’. Met de ondertitel: ‘Een filosofie van de meent’. Dit gaf een andere blik op gemeenschapszin en de rol van het lokaal bestuur. We ontdekten dat meenten in onze gemeente zijn verdwenen en in een andere vorm opnieuw zijn ontstaan, zoals de energiecoöperatie en dorpsinitiatieven. We spraken over het faciliteren van ruimte voor inwoners om gemeenschapszin te ontwikkelen. Wat daarvoor nodig is en hoe werpen wij soms onbedoeld belemmeringen op door bijvoorbeeld regelgeving. De avond werd verzorgd door Thijs Lijster. Hij is universitair docent kunst- en cultuurfilosofie van de Rijksuniversiteit Groningen. De volgende bijeenkomst is voorbereid.
Passende dienstverlening Gemeente De Wolden werkt voor haar inwoners en ondernemers. Dit doet ze vanuit haar visie Dienstverlening 2021-2025: We zorgen dat onze dienstverlening passend is, zodat iedereen de dienstverlening krijgt die hij nodig heeft. In 2023 hebben we gewerkt aan de ontwikkeling van dienstverlening langs drie speerpunten: 1. Vergroten en op peil houden van de klantgerichte communicatieve vaardigheden van medewerkers SWO De Wolden Hoogeveen; • We sluiten aan bij initiatieven die er binnen teams zijn op dit gebied (Wmo, Omgevingswet) en werken daarnaast met een aantal pilots. De opbrengst van de pilots en landelijke ontwikkelingen worden gebruikt om een plan te maken om vanuit een organisatie brede basis te werken aan klantgerichte (eerst schriftelijke) vaardigheden. 2. Inclusieve dienstverlening, zodat iedereen gemakkelijke toegang heeft tot en gebruik kan maken van onze diensten; • Aan de toegankelijkheid van de informatie op de website is hard gewerkt. De website heeft het toegankelijkheidslabel B. Het taalniveau van de website is B1. Het gebruik van pdfbestanden beperkt de toegankelijkheid. Team Web heeft in het kader van de Digital gateway gezorgd voor de vertaling van website teksten naar het Engels. • In het gemeentehuis heeft een schouw door de werkgroep De Wolden Gewoon Toegankelijk plaatsgevonden.
Er wordt gewerkt aan de aandachtspunten die de werkgroep heeft aangeleverd. • Er is een interne tolkenpool voor anderstaligen. • Medewerkers sociaal domein toetsen en verbeteren het taalniveau van veelvoorkomende brieven, samen het Taalhuis en laaggeletterden. 3. Doorontwikkeling van de digitale dienstverlening; • In 2023 zijn via de interne academie SKIK geen specifieke, concern brede trainingen op het gebied van dienstverlening georganiseerd. Er is met name geïnvesteerd in leiderschapstrainingen waarin dienstverlening ook aan bod komt en afdelingsspecifieke trainingen, zoals stress sensitief werken en de verbindende aanpak in het sociaal domein en feed forward bij het KCC en trainingen in het kader van de Omgevingswet. • Team web werkt voortdurend aan toegankelijke teksten en formulieren op de website. Volgens de VNG geeft de B-status voor toegankelijke taalgebruik van onze beide websites aan dat we hierin al vergevorderd zijn in vergelijking met andere gemeenten. • Team web heeft de wensen van de collegeleden betreft de website geïnventariseerd. • Sociaal domein: hier is een project gestart om een koppeling te realiseren tussen de domein specifieke applicaties en het centrale zaaksysteem. De koppeling is gerealiseerd en de lijst restissues en kinderziektes wordt verholpen.
-7-
• Publiekszaken: hier is gestart met de Burgerview. Deze module geeft inwoners de mogelijkheid om aanvragen digitaal te doen, zoals een verhuizingen, vermissingen, uittreksel BRP, Toestemmingsverklaring. Hierdoor is de aanvraag van begin tot eind digitaal.
Beleidsdoelen Kwaliteit van bestuur • Een bestuur dat in nauw contact staat met inwoners, ondernemers en organisaties over beleid- en besluitvorming en uitvoering; • Een geloofwaardig en betrouwbaar bestuur; • Een lekenbestuur dat toegerust is voor zijn rol.
Dienstverlening • Zorgen voor passende dienstverlening aan de inwoners en ondernemers van de gemeente De Wolden vanuit vier ontwikkelsporen en vier kernwaarden: - Optimaal digitaal: we verleiden inwoners het digitale kanaal te gebruiken voor het aanvragen en afhandelen van standaardproducten. - Verbinden en ontmoeten: we zorgen dat iedereen gemakkelijk gebruik kan maken van onze diensten en dat persoonlijke interactie tussen klant en gemeente soepel verloopt. - Dienstverlening in ons DNA: we investeren in de ontwikkeling van klantgerichte vaardigheden en houding en het snel kunnen inspringen op actuele thema’s. - Een betrouwbaar fundament: we zorgen voor een correcte, tijdige en transparante uitvoering van onze diensten. Hierbij werken we op basis van de vier kernwaarden: eenvoud, maatwerk, samen en vertrouwen.
Beleidsdocumenten Het beleid is vastgelegd in de beleidsnota: • Visie Dienstverlening 2021-2025.
-8-
Rekeningresultaat De jaarrekening 2023 sluit met een voordelig resultaat van afgerond € 3.224.000 ten opzichte van de begroting na wijziging. Hieronder staat per programma de over- en onderschrijdingen per programma die hebben geleid tot dit voordelige saldo. Volledigheidshalve merken wij op dat de bedragen in deze jaarrekening zijn afgerond op een veelvoud van duizend euro. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Wij vragen uw begrip hiervoor. Programma
Baten
Bedragen x € 1.000 (- is nadeel)
Lasten
Saldo
01 De Wolden een veilig thuis 110 Crisisbeheersing en brandweer
3
-10
-7
120 Openbare orde en veiligheid
6
43
50
9
34
43
328
-112
216
020 Burgerzaken
-8
-116
-124
610 Samenkracht en burgerparticipatie
0
75
75
530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct
0
-13
-13
320
-167
153
740 Milieubeheer
-472
579
106
810 Ruimtelijke ordening
-331
-62
-393
830 Wonen en bouwen
-165
-284
-449
-968
233
-736
310 Economische ontwikkeling
0
47
48
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregeling
0
-1
-1
550 Cultureel erfgoed
0
-1
-1
-19
155
136
0
-8
-8
-19
193
175
67
-19
49
2.872
-2.563
309
488
-1.705
-1.218
0
0
0
730 Afval
380
-243
138
820 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)
576
-291
286
4.384
-4.821
-437
120
42
162
510 Sportbeleid en activering
0
16
16
610 Samenkracht en burgerparticipatie
0
-18
-18
120
40
160
Totaal programma 02 Krachtig De Wolden 010 Bestuur
Totaal programma 03 Wonen en Duurzaam
Totaal programma 04 Samen vooruit
570 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 830 Wonen en bouwen Totaal programma 05 Solide basis voor De Wolden 030 Beheer overige gebouwen en gronden 320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 630 Inkomensregelingen 671 Maatwerkdienstverlening 18+
Totaal programma 06 Sportief met elkaar 520 Sportaccommodaties
Totaal programma
-9-
Programma
Baten
Bedragen x € 1.000 (- is nadeel)
Lasten
Saldo
07 Sociaal 650 Arbeidsparticipatie
3
83
86
171
2.333
2.503
0
10
10
-221
260
39
620 Wijkteams
13
200
213
640 Begeleide participatie
0
-81
-81
660 Maatwerkvoorziening (WMO)
53
-86
-33
671 Maatwerkdienstverlening 18+
-1.290
1.068
-222
672 Maatwerkdienstverlening 18-
0
-264
-264
681 Geëscaleerde zorg 18+
403
33
436
682 Geëscaleerde zorg 18-
0
-24
-24
116
41
157
0
94
94
147
-17
130
-606
3.651
3.045
210 Verkeer en vervoer
17
66
83
250 Openbaar vervoer
0
-2
-2
720 Riolering
20
-426
-406
740 Milieubeheer
0
0
36
-361
-325
257
-279
-22
530 Cultuurpresentatie, cultuurproduct
-6
-12
-18
540 Musea
6
4
9
560 Media
0
99
99
740 Milieubeheer
79
-177
-98
750 Begraafplaatsen en crematoria
17
68
85
430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
0
-1
-1
352
-298
54
050 Treasury
216
-131
84
061 OZB woningen
25
-48
-23
062 OZB niet-woningen
63
-10
53
064 Belastingen overig
0
-4
-4
070 Algemene uitkeringen en overige uitk.
699
916
1.616
340 Economische promotie
23
-6
17
1.026
717
1.743
0
296
296
296
296
610 Samenkracht en burgerparticipatie 410 Openbaar basisonderwijs 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
710 Volksgezondheid 630 Inkomensregelingen 510 Sportbeleid en activering Totaal programma 08 Samen Verder
Totaal programma 09 Cultuur 420 Onderwijshuisvesting
Totaal programma 10 Algemene dekkingsmiddelen
Totaal programma 11 Onvoorziene uitgaven 080 Overige baten en lasten Totaal programma
- 10 -
Programma
Baten
Bedragen x € 1.000 (- is nadeel)
Lasten
Saldo
12 Overhead 040 Overhead Totaal programma
109
-98
11
109
-98
11
0
-8
-8
-8
-8
-459
-491
-950
-459
-491
-950
0
0
0
0
0
0
4.304
-1.080
3.224
13 Vennootschapsbelasting 090 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal programma 14 Reserves 011 Mutaties reserves Totaal programma 15 Afgesloten Kostenplaatsen 001 Afgesloten Kostenplaatsen Totaal programma
Totaal resultaat
Toelichting: Hieronder zijn per programma in hoofdlijnen de grootste verschillen genoemd. Een meer gedetailleerde beschrijving is te vinden in het onderdeel toelichting baten en lasten per programma in de jaarrekening. 01 De Wolden een veilig thuis In dit programma is sprake van een voordeel van € 43.000. Dit is vooral toe te schrijven aan een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe, minder kosten voor de uitvoering en advieswerkzaamheden van de openbare orde, meer werkzaamheden vanuit de SWO en hogere opbrengsten van doorberekende kosten en leges vergunningen. 02 Krachtig De Wolden In dit programma is sprake van een voordeel van € 153.000. Er zijn voordelen te zien op wachtgeld wethouders en een lager bedrag aan subsidies Initiatiefrijk de Wolden. Nadelen zijn er vanwege de hogere accountants- en verkiezingskosten en hogere afdracht van de rijksleges van reisdocumenten, rijbewijzen, burgerlijke stand en verklaringen omtrent gedrag. 03 Wonen en Duurzaam Het nadeel binnen dit programma is € 736.000. Dit nadeel is ontstaan door per saldo lagere kosten op milieubeheer, hogere kosten op ruimtelijke ordening en hogere kosten op het gebied van wonen en bouwen.
04 Samen vooruit Het voordeel van € 175.000 binnen dit programma is te verklaren doordat er minder is uitgegeven voor economische ontwikkeling door onder andere vertraagde uitvoering van een pilot "toekomstbestendige bedrijventerrein Hoge Akkers". Ook is er sprake van lagere kosten voor openbaar groen omdat we door minder beschikbare capaciteit (onder andere ziekte en pensionering) niet alle werkzaamheden hebben kunnen voorbereiden en uitvoeren. 05 Solide basis voor De Wolden Het programma eindigt met een nadeel van € 437.000. Dit is een gevolg van onder meer de hogere baten bij beheer overige gebouwen en gronden als gevolg van de verkoop van meerdere groenstroken. Hiernaast van een voordelig resultaat op de fysieke bedrijfsstructuur door onder meer bedrijventerrein Hoge Akkers. Ook is er sprake van meer uitgaven voor de uitvoering van Inkomensregelingen (bijzondere bijstand-energietoeslag). Voorts vallen de lasten en de baten van de afvalverwijdering per saldo voordelig uit. Ook is er sprake van een voordelig uitvallende grondexploitatie, niet zijnde bedrijventreinen.
- 11 -
06 Sportief met elkaar Het voordeel binnen dit programma is € 160.000. Bij de lasten is dit te verklaren door de lagere kapitaallasten en hogere lasten van gebouwen en inventaris. Daarnaast zijn de inkomsten van het Rijk hoger en zijn de verhuurinkomsten van de sporthal in Zuidwolde lager dan begroot. 07 Sociaal Binnen dit programma is een voordeel van € 3.045.000 ontstaan. Het belangrijkste voordeel ontstaat op opvang vluchtelingen Oekraïne. Daarnaast zijn er voordelen te zien bij onderwijsachterstandbeleid (OAB), GALA, wijkteams (centrum voor jeugd & gezin en eerstelijnsloket Wmo), Domein Overstijgende Samenwerking (DOS) en beschermd wonen. Ook zijn er nadelen te zien op Wmo begeleiding & dagbesteding en Jeugdzorg. 08 Samen Verder Het nadeel binnen dit programma is € 325.000. Dit is deels het gevolg van lagere lasten en hogere baten op het gebied van Verkeer en Vervoer. Met name de kosten van het verledden van armaturen zijn voordelig uitgevallen. Verder is de opbrengst van de leges en straatwerkvergoedingen hoger dan verwacht. Verder is de exploitatie van de riolering voordelig uitgevallen. 09 Cultuur Er is een gering voordeel van € 54.000 binnen dit programma. Dit voordeel bestaat uit lagere energielasten bij bibliotheken, lagere kosten begraafplaatsen en hogere kosten RUD. 10 Algemene dekkingsmiddelen Het voordeel bedraagt € 1.743.000.
Dit is ontstaan door een rentevoordeel, een hogere uitkering uit het gemeentefonds, een hogere OZB-opbrengst en het niet nodig hebben van een gereserveerd budget voor het opvangen van tekorten in financieel mindere tijden. 11 Onvoorziene uitgaven In dit programma is een voordeel van € 296.000 ten opzichte van de begroting te zien. Dit is vooral te verklaren door de vrijval van het budget voor nieuwe investeringen en het niet gebruiken van de nog aanwezige begrotingsruimte. 12 Overhead Er is sprake van een voordeel van € 11.000. Dit is ontstaan door een hogere bijdrage aan de Samenwerkingsorganisatie, lager uitvallende huisvestingskosten en een hogere rijksuitkering voor de compensatie van sportactiviteiten. 13 Vennootschapsbelasting In dit programma is geen sprake van grote verschillen tussen de begroting en de jaarrekening. 14 Reserves Het nadelig resultaat bedraagt € 950.000. Dit is ontstaan doordat we meer hebben gestort in de reserves. Het gaat om de extra storting in de reserve bouwgrond exploitatie in verband met de voordelige resultaten van een aantal bouwgrondcomplexen. Ook is er meer onttrokken uit de reserve bouwgrondexploitatie in verband met een correctie van een eerdere winstneming.
- 12 -
Kerngegevens Rekening 2022 31-12-2022
A. Sociale structuur Aantal inwoners*
Begroting 2023 1-1-2023
Rekening 2023 31-12-2023
24.597
24.628
24.578
van 0 t/m 19 jaar
4.714
5.062
4.911
van 20 t/m 64 jaar
13.623
13.363
13.232
van 65 t/m 74 jaar
3.443
3.402
3.512
van 75 jaar en ouder
2.817
2.801
2.923
Aantal periodieke bijstandsgerechtigden
206
235
198
Aantal uitkeringsgerechtigden ingevolge de:
22
25
16
- Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen werknemers (IOAW)
19
21
13
- Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ)
1
2
2
- Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ)
2
2
1
Aantal aja’s in sociale werkvoorziening Leerwerkbedrijf Stark
28
32
25
Aantal personen bij de Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden
30
31
23
520
540
570
1.428
1.409
1.455
Waarvan:
Aantal unieke jeugdigen Aantal unieke Wmo-klanten (oud en nieuw)
Rekening 2022
B. Fysieke structuur** Oppervlakte van de gemeente (in hectares) - binnenwater - historische stads- en dorpskern
Begroting 2023
Rekening 2023
22.635
22.635
22.635
179
195
204
0
0
0
10.555
10.547
10.555
Aantal woonruimten - woningen/wonen - logies
653
648
653
Gemiddelde woningbezetting
2,38
2,34
2,32
2023 Totaal
2023 Bedrag per inwoner
C. Financiële structuur Bedragen x € 1.000
2022 Totaal
2022 Bedrag per inwoner
Totale exploitatielasten programma’s
58.029
2.359
61.602
2.506
Opbrengst belastingen en heffingen
11.441
465
11.468
467
Algemene uitkering gemeentefonds (incl. 3D-taak-mutaties en incl. extra middelen jeugd)
42.492
1.728
44.142
1.796
Vaste schuld
26.168
1.064
24.825
1.010
Reserves en voorzieningen
53.086
2.158
58.508
2.381
Boekwaarde geactiveerde investeringen
60.640
2.465
74.752
3.041
Financieringsoverschot +/tekort - ***
18.614
757
8.486
345
Gewaarborgde geldleningen
104.579
4.252
98.737
4.018
* Bron: iNzicht Burgerzaken, geraadpleegd 26-02-2024. ** Bron: specificatie gemeentefonds BZK. *** Totale vaste activa exclusief voorraden minus totale vaste passiva exclusief algemene reserve bouwgrondexploitatie.
- 13 -
JAARVERSLAG 2023
- 14 -
Programmaverantwoording 01 De Wolden een veilig thuis De Wolden is een veilige gemeente en wil dat blijven. Daarom heeft het programma ‘De Wolden een veilig thuis’ tot doel ervoor te zorgen dat er in de gemeente een woon-, leef- en werkklimaat is waar iedereen zich veilig voelt en waar het veilig is. We koesteren onze tradities en evenementen, ook al zitten daar veiligheidsrisico’s aan. Schoon, heel en veilig is de rode draad. Het handhaven van de openbare orde en het waarborgen van de veiligheid in onze gemeente en de beleving daarvan is een essentiële basisvoorwaarde voor het functioneren van onze samenleving. Dit programma geeft richting aan diverse organisaties die bijdragen aan een veilig De Wolden. Het veiligheidsdomein verandert snel en raakt steeds meer verweven met andere beleidsterreinen en programma’s.
Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? Alcohol en drugs Het nieuwe Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en drugs 2024 - 2027 is opgesteld. We willen met de Woldense aanpak een gedragsverandering bereiken: Het gaat hierbij zowel om jongeren als van volwassenen (ouders, docenten, trainers, alcoholverstrekkers e.d.). Het gaat dan niet alleen om het bevorderen van de bewustwording, maar ook om het stimuleren van participatie t.b.v. gedragsverandering (via bijv. zelfregulerende systemen in de horeca, ouders geven hun kinderen -18 jaar geen alcohol, ouders geven het goede voorbeeld). Het bestuurlijke traject van de nota loopt ook nog in 2024. We gaan starten met een onderzoek naar de mogelijkheid om het gebruik van drugs te monitoren in het rioolwater. Dit op basis van een aangenomen motie in de gemeenteraad.
- 15 -
Ondermijning In 2023 hebben wij besloten om in 2024 te komen tot een integraal plan van aanpak ondermijning. Ondermijning krijgt hierdoor de structurele aandacht die er nodig is. Ondertussen zijn wij gestart met een integrale ondermijningstafel, waarin signalen van ondermijning worden besproken én opgevolgd. Ook hebben wij aan de gemeenteraad een voorlichting gegeven over ondermijning. De burgemeester is namens Drenthe de bestuurlijke trekker in de aanpak van mensenhandel. In Drents verband is de aanpak ondermijning uitgewerkt en vastgesteld in januari 2024. Opvang ontheemden Door allerlei ontwikkelingen in de wereld is het aantal vluchtelingen toegenomen. Ook in Nederland zien we een toename van het aantal vluchtelingen dat opvang nodig heeft. We nemen de verantwoordelijkheid om vluchtelingen op te vangen. In 2023 zag dat er als volgt uit. Opvang Oekraïense ontheemden Binnen de gemeente zijn negen opvanglocaties ingericht met een capaciteit voor in totaal 113 Oekraïense ontheemden. Deze opvanglocaties zijn ondertussen geheel gevuld. De Europese Richtlijn Tijdelijke bescherming voor Oekraïense ontheemden is verlengd tot 4 maart 2025. Afhankelijk van de ontwikkelingen in Oekraïne kan de Richtlijn met nog een jaar worden verlengd.
Gezien de huidige omstandigheden in Oekraïne houden wij er rekening mee dat we in heel 2024 en zeer waarschijnlijk ook in 2025 Oekraïense ontheemden blijven opvangen. De opvanglocaties in de gemeente De Wolden zijn verlengd tot 4 maart 2025. Compensatie vanuit het Rijk Vanuit het Rijk is van begin af aan het uitgangspunt geweest dat de gemeenten een reële compensatie ontvangt. Voor 2023 was het normbedrag € 83 per bed per nacht. Het normbedrag voor 2024 is vastgesteld op € 61 per bed per nacht. Dit normbedrag is voldoende om de kosten van opvang te dekken. Daarnaast ontvangen we financiële middelen vanuit het Rijk in het kader van de leefgeldregeling. Deze middelen zijn voor het uitbetalen van het leefgeld aan de personen in de gemeentelijke en particuliere opvang. Uitgangspunt blijft dat gemeenten geen nadelige financiële gevolgen ondervinden. Crisisnoodopvang asiel De instroom bij het aanmeldcentrum Ter Apel bleef in 2023 onveranderd hoog. De uitstroom stagneerde door o.a. knelpunten bij de afwikkeling van procedures en een tekort aan passende huisvesting. Dat betekende dat de crisisnoodopvang van asielzoekers niet alleen in heel 2023 nodig was maar ook in 2024. In de gemeente zijn drie kleinschalige locaties ingericht voor crisisnoodopvang met een totale capaciteit van 43 opvangplekken voor asielzoekers. De drie opvanglocaties zijn nagenoeg gevuld.
Ontwikkelingen Om tot een eerlijke verdeling te komen van opvang van asielzoekers is de Spreidingswet in 2023 voorbereid. Inmiddels is de Spreidingswet per 1 februari 2024 inwerking getreden. Compensatie vanuit het Rijk Het uitgangspunt van het Rijk is dat alle kosten die gemoeid zijn met de crisisnoodopvang van asielzoekers volledig worden vergoed.
Beleidsdoelen Het programma kent de volgende beleidsdoelen: 1. Inwoners, recreanten en ondernemers ervaren gemeente De Wolden als een veilige woon- en leefomgeving. 2. Wij zijn een gemeente waar inwoners zich fysiek en sociaal veilig voelen in hun eigen huis en in hun buurt en dorp. 3. Gemeente De Wolden behoort tot de veiligste gemeenten in Nederland en we willen dat blijven. 4. We pakken veiligheidsvraagstukken breed en integraal op, zijn preventiegericht en zoeken samenwerking.
- 16 -
Informatie verbonden partijen Bij het realiseren van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Veiligheidsregio Drenthe te Assen - taakveld 01.10.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Voor programma 01 De Wolden een veilig thuis zijn de volgende beleidsindicatoren van toepassing. 01 De Wolden een veilig thuis Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Misdrijven - Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners
2022
1
1,4
Misdrijven - Geweldsmisdrijven
per 1.000 inwoners
2022
1,4
4,5
Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
per 1.000 inwoners
2022
3,3
6
Misdrijven - Winkeldiefstallen
per 1.000 inwoners
2022
0
2,3
Activiteiten 2023 1.1 – Crisisbeheersing en brandweer Activiteit
Bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe in Assen.
Verantwoording/ realisatie 2023
De definitieve bijdrage aan de VRD is € 1.469.792. De geraamde bijdrage was € 1.437.466.
Middelen
De bijdrage 2023 aan de VRD is conform de gewijzigde begroting van de VRD. Ten opzichte van de bestuursrapportage is nog een nadeel ontstaan van € 34.683 (zie ook de toelichting op het resultaat in de toelichting op de baten en lasten).
1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra boa (buitengewone opsporingsambtenaar).
Verantwoording/ realisatie 2023
Verhoogde zichtbaarheid boa’s voor een veilige en gezonde leefomgeving.
Middelen
We hebben de middelen ingezet voor een tweede wijk BOA in De Wolden.
1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra Wabo-toezichthouder.
Verantwoording/ realisatie 2023
Meer toezicht voor een veilige en gezonde leefomgeving.
Middelen
Vanwege de krappe arbeidsmarkt is de invulling pas in derde kwartaal gedeeltelijk gerealiseerd.
1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Optimaliseren proces evenementenvergunningen.
Verantwoording/ realisatie 2023
Verbeterde dienstverlening voor afhandeling (aan)vragen rondom evenementen.
Middelen
De middelen zijn ingezet om de processen in kaart te brengen en te optimaliseren. Waarbij actuele onderwerpen als stikstof eveneens zijn meegenomen. Vanwege vertrek van medewerkers in relatie tot de arbeidsmarkt is het team nog niet op sterkte.
- 17 -
Beleidsdocumenten Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de (beleids)nota’s: • Kadernota Veiligheid, Toezicht & Handhaving 2022-2026 (in de maak). • Regionaal Beleidsplan Noord-Nederland 2020-2023. • Beleidsregels Hard- en Softdrugs 2022. • Beleidsregels hinderlijke en gevaarlijke honden 2022. • Evenementenverordening 2021. • Beleidsregels evenementen 2020. • Beleidsnota keten en caravans 2017. • Beleidsregels BIBOB 2017. • Preventie- en handhavingsplan alcohol 2022 (in de maak). • Beleidsregel wet aanpak woonoverlast 2022. • Beleidsregel Handhaving helingbestrijding 2018.
Investeringen In het programma De Wolden een Veilig Thuis zijn geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
Wat heeft het gekost Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Afwijking begroting -/rekening
Lasten programma
2.072
2.527
2.493
34
Baten programma
9
9
19
9
2.063
2.517
2.474
43
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 18 -
02 Krachtig De Wolden Met dit programma stimuleren we de kracht van De Woldense samenleving en faciliteren we de realisatie van initiatieven in de dorpen en buurten. Dat doen we door met veel energie te werken aan de ontwikkeling van een vitale, lokale democratie, transparantie van ons bestuur en de samenwerking in onze netwerken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. Daarbij nodigen we iedereen uit om mee te doen, ook jongeren en nieuwe inwoners.
Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? Vitale democratie Er zijn in 2023 verschillende projecten gestart om inwoners te betrekken bij de lokale democratie. Er is een werkgroep Nieuwe inwoners actief. Zij hebben onder andere een bijeenkomst georganiseerd voor nieuwe inwoners. Er volgt in 2024 nog een structureel plan hoe nieuwe inwoners kunnen participeren in het democratisch proces en mee kunnen doen in de samenleving. Over 2023 is voor het eerst het Rasveulen uitgereikt aan een initiatief van een jonge inwoner. We willen hiermee ook jongeren stimuleren om zich in te zetten voor hun omgeving.
- 19 -
Jongerenparticipatie In 2023 zijn we in gesprek gegaan met de Stichting Welzijn De Wolden om een plan van aanpak voor jongerenparticipatie te maken. Dit plan is momenteel nog niet gereed. Dit verwachten we in 2024. Samenwerking over de gemeentegrenzen De regio Zwolle heeft een ambitieuze meerjarenagenda 2024 – 2027 opgesteld. Alle deelnemers aan de regio hebben de koers omarmd en vastgesteld. Ter ondersteuning van de brede welvaart in de regio is opnieuw een aanvraag voor een RegioDeal gedaan bij het Rijk en deze is in 2024 gehonoreerd. Begin 2023 is de Strategische Agenda voor 2023-2026 van de P10 vastgesteld, met de volgende vijf programmalijnen: Leefbaarheid dorpen, leefbaarheid buitengebied, duurzaam platteland, sociaaleconomisch platteland en maatwerk platteland. Door kennisdeling en samenwerking met bijvoorbeeld de VNG, de K80 en IPO, lukt het de P10 om invloed te hebben op voor het platteland belangrijke dossiers. Initiatiefrijk De Wolden In gemeente De Wolden zijn veel mensen betrokken bij de eigen leefomgeving. Inwoners blijken vooral behoefte te hebben aan invloed op de infrastructuur, duurzaamheid en milieu, groen en projecten in de eigen omgeving. Gemeente de Wolden blijft hierop inspelen en meebewegen. Met Initiatiefrijk De Wolden willen we de samenkracht in De Woldense samenleving stimuleren.
Dit blijkt een zeer succesvol instrument om inwoners te laten participeren. Er zijn 20 projecten in de dorpen gestart waarmee de leefbaarheid en saamhorigheid is vergroot. 25 jaar gemeente De Wolden Op 1 januari 2023 bestond de gemeente De Wolden 25 jaar. Als gemeente hebben wij het 25-jarig bestaan gevierd met de Woldense samenleving op een manier die past bij onze gemeente. In totaal hebben meer dan 20 activiteiten plaatsgevonden georganiseerd door inwoners zelf. Ook werd er een fotogalerij onthuld met alle burgemeesters die gemeente De Wolden in de afgelopen 25 jaar heeft gehad, werden er filmpjes gemaakt over de passies van jongeren, kwamen basisscholen langs bij de gemeente, was er een fotowedstrijd en was er een speciale 25-jaar De Wolden fiets die elke week van eigenaar wisselde. Wet open overheid Gemeente De Wolden heeft in 2023 27 Woo-verzoeken ontvangen, vergelijkbaar met het jaar ervoor. Belangrijk om op te merken is dat de aantallen van de Woo-verzoeken niet altijd veel zeggen. De omvang en complexiteit van een Woo-verzoek verschilt per verzoek. Het is afhankelijk van de hoeveelheid, beschikbaar en bruikbaarheid aan informatie die wordt opgevraagd. Sinds enkele maanden wordt er bij inkomende Woo-verzoeken contact opgenomen met verzoekers. Het bellen met de verzoekers werpt zijn vruchten af.
Naar aanleiding van deze telefoongesprekken zijn al meerdere Woo-verzoeken telefonisch afgedaan, verkleind en/ of ingetrokken maar bovenal dusdanig aangescherpt dat de echt bedoelde vraag centraal staat in het voorzien van informatie. Verbeteringen in het werkproces voor passieve openbaarmaking zijn doorgevoerd op het gebied van rolverdeling, procesgang en praktische werkafspraken. Verder is een specifiek webformulier voor meer eenduidige Woo-verzoeken gerealiseerd en is gestart met het contact opnemen met de vragensteller bij elk nieuw Woo-verzoek. Voor de rol van Woo-contactpersoon is een vacaturetekst opgesteld. Integriteit De Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur is deels op 1 januari 2023 en deels op 1 april 2023 in werking getreden en heeft geleid tot wijziging van de Gemeentewet. B&W en gemeenteraad zijn respectievelijk op 8 november 2022 en 12 januari 2023 geïnformeerd over de gevolgen. Nieuwe wethouders moeten een verklaring omtrent het gedrag overleggen. Een risicoanalyse integriteit is voor nieuwe wethouders nog geen wettelijke verplichting, maar in onze gemeente wordt dit wel standaard gedaan. Zo is ook voorafgaande aan de benoeming van de nieuwe wethouder op 7 september 2023 een risicoanalyse integriteit uitgevoerd. Raadsleden, burgemeester en wethouders moeten nevenfuncties terstond en ook elektronisch openbaar maken.
Nevenfuncties van raadsleden en burgemeester en wethouders van gemeente De Wolden worden openbaar gemaakt via de gemeentelijke website. De gedragscode integriteit
- 20 -
voor raadsleden is op 25 mei 2023 op enkele punten aangepast aan de wet. De gedragscode integriteit voor burgemeester en wethouders voldoet ook aan de wettelijke eisen. Verder is de procedure voor geheimhouding van informatie eenduidiger in de wet geregeld. Hiervoor is door de griffie een handzaam protocol opgesteld. Identiteitsvaststelling We hebben elektronische apparatuur geïmplementeerd om biometrie mee vast te leggen, te controleren en de echtheid van identiteitsdocumenten vast te stellen. Medewerkers zijn getraind in het gebruik van deze apparatuur. Ook hanteren we verbeterde processen en werkvoorschriften van het Rijk voor de afgifte van paspoorten en identiteitskaarten. Er zijn afspraken gemaakt over de vastlegging van aantallen gesignaleerde (pogingen tot) identiteitsfraude. Signaleren van mogelijk onechte documenten zijn aanleiding tot nader onderzoek door medewerkers. In 2023 heeft dit niet geleid tot vaststelling van (poging) tot identiteitsfraude.
Beleidsdoelen Vitale democratie • Ruimte geven aan initiatieven vanuit de samenleving, zowel wanneer het gaat om betrokkenheid bij nieuwe initiatieven als betrokkenheid bij onderhoud en beheer van de openbare ruimte. • Jongeren, nieuwe inwoners en mensen die normaal weinig of niet betrokken zijn meer betrekken bij onze lokale democratie. • Inwoners, organisaties en ondernemers actief de ruimte geven bij het gemeentelijke beleiden besluitvormingsproces. Transparant bestuur • Integriteit bestuur. • Voldoen aan actuele wetgeving. • Toegankelijke klachten-en bezwaarprocedures. Samenwerking over de gemeentegrenzen • Behartigen van de belangen van de inwoners van De Wolden, daarbij gaan we altijd uit van een win-win situatie in de samenwerking met onze partners.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen te Hoogeveen - taakveld 00.40.
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Voor programma 02 Krachtig De Wolden zijn de volgende beleidsindicatoren van toepassing. 02 Krachtig De Wolden Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
Er zijn voor dit programma geen verplichte beleidsindicatoren
- 21 -
De Wolden
Nederland
Activiteiten 2023 0.2 – Burgerzaken Activiteit
Verkiezingen 2023.
Verantwoording/ realisatie 2023
Op 15 maart 2023 zijn de verkiezingen voor de Algemene Besturen van de waterschappen Drenst Overijsselse Delta en Vechtstromen en de leden van Provinciale Staten georganiseerd. Daarnaast zijn door de val van het Kabinet op 15 november 2023 verkiezingen voor de leden van de Tweede Kamer georganiseerd.
Middelen
De kosten voor de organisatie van 2 verkiezingen zijn PM opgenomen in de begroting aangezien er via de algemene uitkering compensatie ontvangen wordt voor de organisatie van verkiezingen. Voor de kosten van de extra verkiezing in november heeft het Rijk geen extra middelen beschikbaar gesteld. Het budget is overschreden met een bedrag van € 88.187. Bij de Bestuursrapportage is al melding gemaakt van verwachte extra kosten (€ 60.000).
6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (kernparticipatie) Activiteit
Voortzetting subsidieregeling 'Initiatiefrijk De Wolden'.
Verantwoording/ realisatie 2023
De regeling Initiatiefrijk De Wolden is gecontinueerd om de nauwe samenwerking rond inwoners-initiatieven te borgen. Bij de uitvoering van de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden in 2023 hebben we 20 aanvragen gehonoreerd met een totale waarde van € 205.432.
Middelen
Eind 2023 was er een resterend budget van € 61.621. Dit budget wordt via een bestemmingsvoorstel beschikbaar gesteld voor de begroting van 2024.
6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit
Viering 25-jarig bestaan gemeente De Wolden.
Verantwoording/ realisatie 2023
De gemeenteraad heeft € 40.000 beschikbaar gesteld voor de activiteiten die georganiseerd worden in 2023.
Middelen
Het budget is volledig besteed.
Beleidsdocumenten • •
Toekomstvisie College uitvoeringsprogramma
Investeringen In het programma Krachtig De Wolden zijn geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
Wat heeft het gekost Afwijking begroting -/rekening
Begroting 2023 voor wijz.
Begroting 2023 na wijz.
Rekening 2023
Lasten programma
2.851
3.256
3.423
-167
Baten programma
305
291
611
320
2.546
2.965
2.812
153
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
- 22 -
03 Wonen en Duurzaam Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen en duurzaamheid.
Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? Wonen Woon(zorg)visie In maart 2023 heeft de gemeenteraad de nieuwe woon(zorg)visie vastgesteld. In de woon(zorg)visie is het woonbeleid van gemeente De Wolden vastgelegd. In de woon(zorg)visie hebben we vastgelegd hoe we dit willen bereiken. Een belangrijk onderdeel hiervan is het woningbouwprogramma. Overal in Nederland, en ook in gemeente De Wolden, is behoefte aan woningen. Meerjarige prestatieafspraken 2024-2028 In 2023 hebben we nieuwe meerjarige prestatieafspraken gemaakt met woningcorporatie Actium en huurdersvereniging MEVM. De prestatieafspraken gaan over de volgende vijf thema’s: beschikbaarheid, betaalbaarheid, duurzaamheid, wonen, welzijn, zorg en aandachtsgroepen en leefbaarheid.
- 23 -
Starterspakket We zijn in 2023 begonnen met een onderzoek naar de invulling van een starterspakket dat starters moet ondersteunen in het vinden van een woning. Er zijn verschillende maatregelen mogelijk, waar we in 2024 verder invulling aan gaan geven. Huisvesting statushouders De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van statushouders en werkt hiervoor samen met Actium. In november 2023 is de taakstelling voor de tweede helft van 2023 naar beneden bijgesteld. De redenen hiervoor zijn onder andere dat er minder nareizigers zijn gekomen dan verwacht, er minder asielaanvragen zijn ingewilligd dan verwacht en dat de IND later is gestart met een inhaalslag in de beoordeling van asielaanvragen. De verlaging van de taakstelling neemt echter niet weg dat het lastig is om te voldoen aan de taakstelling. Wij hebben in 2023 twee keer de taakstelling niet kunnen realiseren. Er moet een match zijn tussen de woningen die Actium kan aanbieden en de statushouders die wachten op een woning. Op lange termijn kan woningbouw een oplossing zijn, maar op korte termijn zijn andere oplossingen nodig. Wij bereiden een plan van aanpak voor waarin we deze complexe problematiek breed benaderen en kijken naar alle doelgroepen die huisvesting zoeken binnen onze gemeente. Woningbouwimpuls In de woon(zorg)visie staat de ambitie om 750-1.000 woningen toe te voegen tot 2030.
Dit is het dubbele van de jaren daarvoor. Om dat doel te halen stelden wij in 2023 het Programmaplan Woningbouwimpuls op. Het gemeentelijke Impulsteam Woningbouw geeft uitvoering aan dit programma. Wij hebben ingezet op het verhelpen en voorkomen van knelpunten en het verbeteren van het proces. Dit deden wij aan de hand van vier programmalijnen: 1. Planning woningbouwprogramma We hebben een woningbouwmonitor opgezet, waarin we de voortgang van alle projecten kunnen volgen. 2. Voldoende woningbouwplannen We hebben de plancapaciteit uitgebreid van 800 woningen naar ruim 1.400 woningen. Hiermee hebben we voldoende locaties in beeld om het doel uit de woon(zorg)visie te halen. In alle dorpen loopt nu een woningbouwinitiatief. 3. Verhelpen en voorkomen knelpunten Bij projecten die dreigden te vertragen of vast te lopen hebben we externe expertise ingezet. Daarnaast hebben we projecten geprioriteerd en zijn we in Zuidwolde overgegaan naar actief grondbeleid om de woningbouw vlot te trekken. Ook de uitbreiding van de ambtelijke capaciteit (vanuit de opgaven binnen het fysieke domein) helpt om de woningbouwprojecten te versnellen. 4. Optimalisatie en versnelling van het woningbouwproces We hebben ingezet op de verbetering van het proces complexe initiatieven. We hebben beleid vastgesteld om woningsplitsing in het buitengebied makkelijker te maken.
Daarnaast zijn we gestart met de actualisatie van het grondbeleid. Vitaliseren en transformeren vakantieparken (kortweg VVP) In 2023 hebben wij het programmaplan VVP 2023-2027 opgesteld en vastgesteld. Met dit plan is de bestuurlijke opdracht vertaald naar concrete doelen en zijn de benodigde middelen beschikbaar gesteld. De parkondernemers van onze vitale parken zijn in 2023 bezocht en bevraagd op wensen en behoeften. Waar nodig faciliteren we ze bij procedures en subsidieaanvragen. Op de niet-vitale parken heeft de aandacht zich gericht op voortgang boeken bij de transformatieprocessen. Vanwege de intensiteit van het werk zijn in 2023 de Zuiderhof, Marterhaar en Koekangerveldweg als prioritaire transformatieparken aangewezen. ’t Heuveltje en De Larix zijn volgend. Daarnaast zijn we bezig geweest met het opstellen van de ruimtelijk uitgangspunten en een financieel kader. Besluitvorming hierover verwachten we voor de zomer van 2024. Tevens is in 2023 voorgesorteerd op de transformaties onder de nieuwe Omgevingswet.
- 24 -
Milieu en duurzaamheid Regionale Energie Strategie (RES) Drenthe In 2023 is het Voortgangsdocument RES Regio Drenthe 2023 opgeleverd. Hieruit blijkt dat de gemeente De Wolden wat betreft 'on-op-dak' op schema ligt om de gestelde ambities te halen. Aan de andere kant blijkt uit de voortgangsrapportage dat er nog 57% van de gemeentelijke opgave voor 2030 dient te worden gerealiseerd. Om hier invulling aan te geven is in 2023 gestart met een gebiedsproces om de mogelijkheden voor een energie hub bij De Wijk 20 te verkennen. Daarnaast is er in 2023 een potentiescan duurzame energie opwek voor de gehele gemeente uitgevoerd. Aan de hand van deze scan wordt in 2024 gewerkt aan het opstellen van een beleidskader voor de grootschalige opwek van hernieuwbare energie. Aanpak Dorps Energie Strategieën (DES) In 2023 is er een projectleider aangenomen voor de DES. Daarnaast is gestart met het schrijven van een plan van aanpak, dat in 2024 zal worden vastgesteld. Warmtetransitie en groen gas De focus binnen de uitvoering van de Transitievisie Warmte (TVW) De Wolden ligt op energiebesparing en het naar beneden brengen van de warmtevraag en op individuele oplossingen (allelectric of hybride in combinatie met groen gas).
Voor De Wijk is in 2023 gekeken of het gezamenlijke onderzoek met de gemeenten Meppel en Hoogeveen over de toepassing van Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) vanuit de Hoogeveense Vaart een vervolg moet krijgen. Hieruit bleek dat TEO voor de gemeente De Wolden momenteel geen interessante optie is, vanwege hoge kosten en beperkte opbrengst. In 2023 zijn stappen gezet bij meerdere projecten voor de productie van groen gas. Daarnaast is gekeken of groen gas opwerken tot bio-LNG een mogelijkheid is om de financiering van het project rond te krijgen. Gemeente De Wolden heeft het grootste aantal aanvragen voor monomestvergisters met SDE-toekenning in 2023 van Drenthe. Samen met de initiatiefnemers is veelvuldig overleg geweest hoe agrariërs in Koekange, Echten en Veeningen de projecten kunnen gaan financieren. Proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen In 2023 is er nader uitvoering gegeven aan de proeftuin Aardgasvrije Wijken Schoolkring Ansen. Het project is verdeeld in meerdere deelprojecten, met als doel een aardgasvrij-ready Ansen in 2028. Hiervoor is vanuit het Rijk € 2.398.400 aan subsidie ter beschikking gesteld. Met betrekking tot de gebouwgebonden maatregelen zijn er in 2023 zeven woningen en het dorpshuis de Bastogne aardgasvrij gemaakt. Daarnaast zijn er 19 woningen aardgasvrij-ready gemaakt door middel van een hybride warmtepomp.
Ook is in 2023 gestart met het deelproject groen gas. In 2023 zijn er acht aanvragen voor monomestvergisters bij agrarische ondernemers goedgekeurd. Flexteam De Drentse gemeenten constateerden begin 2023 dat zij beschikken over beperkte capaciteit om taken en werkzaamheden rondom de warmtetransitie uit te kunnen voeren. Er is sprake van personeelsschaarste en krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast hebben gemeenten niet altijd de juiste kennis en expertise in huis. Dit leidt tot een vraagstuk in de bedrijfsvoering voor de gemeentelijke organisaties. Om in Drenthe de regionale samenwerking in de uitvoering op energie te kunnen versterken en capaciteit, kennis en expertise effectief in te kunnen zetten is medio 2023 het Drentse Flexteam Warmtetransitie opgestart. Door uitvoeringscapaciteit voor Drenthe en de Drentse gemeenten te borgen en kennis te verzamelen is het mogelijk om lokale processen en ondersteuning aan inwoners sneller te laten verlopen of eerder op te pakken. In 2023 heeft het Flexteam in de gemeente De Wolden meegedacht over de buurtacties van het Fixteam. Ook zijn afspraken gemaakt voor 2024, waarin zij onder meer mee zullen werken en denken bij de Proeftuin in Ansen en de Dorps Energiestrategie. Opgave verduurzaming bestaande woningvoorraad In 2023 is het Drentse Fixteam van start gegaan.
Het Fixteam komt langs bij inwoners om kosteloos besparende maatregelen aan te brengen, zoals radiatorfolie en brievenbusborstels. Inmiddels zijn hiervoor buurtacties geweest in Ruinen en Ruinerwold. Hier hebben het Fixteam en ook de energiecoaches, stichting Welzijn De Wolden, Informatiepunt Geldzaken en de bespaarcoaches van Actium aan meegedaan om inwoners verder te helpen op het gebied van (energie)besparing. In 2023 heeft het Fixteam bijna 50 woningen 'gefixt'. En er is een lijst met 250 woningen van inwoners die zich hebben aangemeld, waar het Fixteam in de eerste helft van 2024 ook langs zal
- 25 -
gaan. Daarnaast is in 2023 samen met alle andere Drentse gemeenten aan een gemeentelijke isolatiesubsidie gewerkt, specifiek gericht op inwoners met een laag inkomen. Vanaf 1 april 2024 is deze regeling beschikbaar. Het Drents Energieloket speelt een belangrijke rol in het informeren en adviseren van inwoners over energie besparen en ondersteunende financiële middelen. De afgelopen jaren is de vraag van inwoners naar dit soort diensten enorm gegroeid. Daarom is in 2023 bestuurlijk besloten dat er gewerkt gaat worden aan de doorontwikkeling van het Drents Energieloket en is daarmee een start gemaakt. Energiebespaaractie verenigingen Er is in 2023 een plan gemaakt voor een bespaaractie voor verenigingen, zodat grotere groepen inwoners via de verenigingen bereikt kunnen worden over duurzaamheid en energiebesparing. Deze actie wordt opgezet in combinatie met de uitrol van een energiebespaar-app, die voor alle inwoners kosteloos te gebruiken is en inzicht geeft in energieverbruik en besparingsmogelijkheden. Hiervoor is in 2023 een inkoopproces doorlopen. De implementatie vindt plaats in 2024 en wordt gefinancierd vanuit de specifieke uitkering voor energiebesparende maatregelen. Grondgebonden zonnepanelen particulieren In 2023 is onderzocht of het particulieren makkelijker gemaakt kan worden om grondgebonden zonnepanelen te plaatsen voor eigen gebruik door middel van dereguleren.
Juridisch is het niet mogelijk om dit te realiseren, wel kan via groene leges het plaatsen van zonnepanelen aantrekkelijker gemaakt worden. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt. Onderzoek kleinschalige windmolens In 2023 is gestart met de pilot Erfmolens. Hiermee is het voor (agrarische) ondernemers mogelijk om tijdelijk een hogere erfmolen van maximaal 25 meter voor een periode van tien jaar te plaatsen. Hiervoor zijn in de zomer van 2023 met meer dan 20 mogelijk geïnteresseerde agrariërs gesprekken gevoerd, alvorens men een vergunning in kon dienen. Uiteindelijk zijn er in 2023 twee vergunningaanvragen binnengekomen. Deze worden in 2024 behandeld. Omdat het aantal aanvragen tegenvalt is aan Sameen (de partij die het monitoringstraject uitvoert), de opdracht gegeven om uit te zoeken waarom aanvragen achterblijven. De resultaten hiervan zullen in de loop van 2024 bekend worden. Duurzaamheidssubsidie voor starters Vanuit het Actieplan Klimaat & Energie 2021 – 2024 is er jaarlijks € 20.000 (incl. uitvoeringskosten) beschikbaar voor het blijven verlenen van de duurzaamheidssubsidie voor starters. De vernieuwde subsidieregeling is begin 2023 vastgesteld. In 2023 zijn twee aanvragen ingediend: een is toegekend en over de ander is nog geen besluit genomen. Verzilverlening en stimuleringsregeling Ook de verzilverlening en de stimuleringslening werden in 2023 aangeboden.
Deze leningen zijn net als in voorgaande jaren veel gebruikt voor het nemen van verduurzamingsmaatregelen: In 2023 zijn er 50 stimuleringsleningen verstrekt. Het grootste deel van deze aanvragen (31) was voor het installeren van zonnepanelen. Daarnaast kwamen er aanvragen binnen voor warmtepompen, isolatie en dubbel glas. 2023 aantal toegekend
2023 totaalbedrag uitgekeerd
2022 aantal toegekend
2022 Totaalbedrag uitgekeerd
2021 aantal toegekend
2021 totaalbedrag uitgekeerd
Verzilverlening
1
€
49.000
3
€
90.000
2
€
34.000
Stimuleringslening
50
€ 681.500
30
€ 454.000
16
€ 130.000
Verduurzaming gemeentelijke gebouwen De verduurzaming van de vijf gemeentelijke gebouwen waarover de raad in april 2021 een besluit heeft genomen, is gekoppeld aan het provinciale Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed. In 2023 is hier verder vervolg aan gegeven. Met betrekking tot de sporthallen is er in 2023 een aantal wijzigingen aangebracht zodat alle sporthallen alsnog kunnen worden verduurzaamd.
- 26 -
Naast isolerende maatregelen op het dak van de sporthal in Ruinerwold is er veel onderzoek verricht naar de mogelijkheid om een postcoderoos voor de hier gewonnen energie te realiseren. Verwachting is dat dit project in 2024 uitgevoerd gaat worden in samenwerking met Duurzaam Ruinen en Ruinerwold Energie Neutraal. Ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet In 2023 zijn nog zoveel mogelijk bestemmingsplannen in procedure gebracht. Bovendien worden in 2023 ontvangen aanvragen voor een omgevingsvergunning die niet passen in het bestemmingsplan, met een uitgebreide procedure mogelijk gemaakt. Hierdoor lopen deze plannen geen vertraging op in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024. We hebben het bestemmingsplan voor kleine kernen noord (Ansen, Berghuizen, Echten, Koekangerveld en Oosteinde) en de kernen de Wijk, Ruinen en Zuidwolde in 2023 als ontwerp ter inzage gelegd en de beheersverordening voor het buitengebied geactualiseerd. We hebben de lijst met 133 ‘minimale acties’ uitgevoerd die gereed moest zijn vóór inwerkingtreding van de wet. Dat is gelukt. In 2023 is gestart met de verdere implementatie en het verbeteren van de processen. De arbeidsmarkt is krap en daarom is veel tijd gestoken in het op orde houden van het personeelsbestand via het openstellen van vacatures. Ook is geïnvesteerd in opleiding en coaching van personeel.