Document · PDF

Hervormingsagenda Jeugd De Wolden V8

Besluitvormende vergadering: “D’r op an” 23 april 2026, gemeente De WoldenBij agendapunt: Vaststellen ‘Woldense Hervormingsagenda Jeugd’18.369 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Concreet willen we:

• Meer herkenning en het beter aanspreken van talenten • Lichte vormen van hulp en ondersteuning waar mogelijk collectief, vrij toegankelijk en algemeen organiseren. • Aansluiten bij structuren in dorpen, bij de plannen per dorp en bij de huisartsen • Mentale weerbaarheid versterken bij jongeren, aansluiting creëren bij de aanpak versterken mentale weerbaarheid jongeren • Een constructieve en gelijkgerichte samenwerking creëren met onze jeugdhulppartners, door in onze lokale en regionale inkoop afspraken te maken over de Woldense koers.

Wat gaan we daarvoor doen?

Omvormen van lichte individuele begeleiding naar een collectieve aanpak We zetten in op het verminderen van individuele begeleidingstrajecten en stimuleren een groepsgerichte aanpak die aansluit bij het versterken van de sociale basis. Door meer in te zetten op collectief aanbod, maken we hulp normaler, toegankelijker en beter verbonden met de leefwereld van jongeren. We stimuleren dat jongeren steun aan elkaar ervaren én merken dat ze niet alleen zijn met hetgeen hun dwars zit. Dit vraagt om een stevige samenwerking tussen POH (praktijk ondersteuner huisarts) -Jeugd, jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werk (SMW), contractmanagement en de onderdelen Jeugd, WMO (wet maatschappelijke ondersteuning) en Participatie (schuldhulpverlening en armoedebeleid). We starten met een gezamenlijke analyse van de doelgroep en de onderliggende hulpvragen, zodat we het aanbod goed kunnen afstemmen op de hulpvragen van jongeren en de lokale context. Deze aanpak werken we uit in een businesscase.

Totaalaanpak mentale gezondheid jongeren

Jongeren moeten de kans krijgen hun talenten te ontdekken en ontwikkelen, zonder daarin belemmerd te worden door mentale gezondheidsproblemen. Daarom werken we samen met het Voortgezet Onderwijs, GGD Drenthe en Welzijn De Wolden aan het versterken van de veerkracht, weerbaarheid en mentale gezondheid van jongeren. We hebben samen een aanpak gemaakt waarmee we structureel aandacht geven aan het thema mentale gezondheid. We hebben vroegtijdig aandacht voor weerbaarheid en veerkracht, om ernstige problemen te voorkomen. Zo zoeken we niet de oplossing in zorg, en beperken we de behoefte aan lichte hulp en individuele ondersteuningstrajecten. We zorgen er samen voor dat jongeren het leven leren leven op school, door gesprekken en herkenning te faciliteren in het onderwijs. Vallen en opstaan hoort erbij, en ondersteuning en advisering moet laagdrempelig en dichtbij zijn. Daarom investeren we in goed mentorschap en zichtbare sleutelfiguren, zodat jongeren zich kunnen ontwikkelen zonder dat zij daarin beperkt worden door mentale gezondheidsproblemen. 26

Lokale én regionale inkoopstrategie die past bij De Wolden

We formuleren een stevige inkoopstrategie op zowel lokaal als regionaal niveau. Daarbij onderzoeken en analyseren we verschillende inkoopvormen die passen bij de specifieke behoeften en opgaven van De Wolden. We richten ons op het aansluiten bij de Woldense koers zoals beschreven in dit plan waarbij we de ondersteuningsvraag van een gezin, kind of jongere beantwoorden met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest informele en lichte vorm van zorg. Onze inzet is om hulp zoveel mogelijk dichtbij, laagdrempelig en – waar mogelijk – vrij toegankelijk te organiseren. Zo bouwen we aan een toekomstbestendige en doelgerichte aanpak van jeugdhulp. In de bijlage vindt u onze inhoudelijke uitgangspunten voor de lokale inkoop op basis van de Woldense Hervormingsagenda Jeugd. De visie op de lokale inkoop jeugdhulp wordt nader toegelicht in bijlage F.

Resultaten • • • •

In 2026 hebben we met minimaal 2 samenwerkingspartners uit het medisch of specialistische jeugdzorg domein een werkwijze ontwikkeld waarin we slimmer samenwerken in de keten en er minder gebruik wordt gemaakt van individuele zorg; In 2028 maken 30% van de jeugdigen (die in 2025 gebruik maakt van individuele begeleiding van interventieniveau 4,5,6) gebruik van een collectieve algemene voorziening i.p.v. een individuele maatwerkvoorziening; • In 2027 zijn de verwijzingen naar jeugdhulp via de huisarts afgenomen met 40% ten opzichte van 2025.

4.5.Focuspunt 3: Betere ondersteuning en zorg voor gezinnen die het écht nodig hebben

Sommige gezinnen worstelen op meerdere levensgebieden tegelijk, bijvoorbeeld op het gebied van opvoeding, wonen, financiën of gezondheid. Vooral in gezinnen waar sprake is van onveiligheid en een jeugdbeschermingsmaatregel, zien we dat het huidige systeem nog onvoldoende werkt. Onderzoeken van de Inspecties en de Kinderombudsman laten zien dat juist deze gezinnen vaak niet de juiste of tijdige ondersteuning en zorg ontvangen. Lange wachtlijsten, personeelstekorten en gebrekkige samenwerking zorgen ervoor dat kinderen soms te lang in onveilige situaties blijven. Juist de gezinnen die de hulp het hardst nodig hebben, worden het minst goed geholpen. We willen dit doorbreken met een gezinsgerichte aanpak. Dat doen we door nauwer samen te werken met jeugdhulpaanbieders, scholen, welzijnswerk, zorgpartijen en vooral de gezinnen zelf. We zoeken herhaaldelijk en actief naar de stem van het kind en leren beter luisteren. Tegelijkertijd willen we af van versplinterde hulp en symptoombestrijding. Ouders willen het gesprek vaak over hun kind voeren, maar het moet ook gaan over ouderschap en het bredere systeem waarin het gezin leeft en de problemen die de ouders zelf ervaren. De oplossing kan nooit alléén uit een kind komen.

Dat vraagt ook iets van ons; hoe kunnen wij bijdragen aan het toekomstperspectief van deze gezinnen? Wat werkt daarbij écht? Professionals willen leren om anders te werken, meer vanuit de bedoeling en in verbinding met gezinnen. Daarvoor is het essentieel dat we een werkomgeving creëren die uitnodigt tot leren, ruimte biedt voor reflectie en samenwerking stimuleert.

Wat willen we bereiken?

We willen dat gezinnen met complexe problemen tijdig en effectief geholpen worden, met blijvende ondersteuning en één samenhangend toekomstplan. Door gezinsgericht te werken en beter samen te werken met partners én gezinnen zelf, doorbreken we versnippering en symptoombestrijding. We luisteren actief naar kinderen, versterken ouderschap en creëren een veilige omgeving waarin gezinnen duurzaam kunnen groeien.

Concreet willen we: • • • • • • • •

Doorlopende ondersteuning en continuïteit voor gezinnen bieden; Eén meerjaren plan per gezin met een toekomstgericht perspectief; Aandacht voor de stem van het kind en versterking van ouderschap; Zorg en ondersteuning die aantoonbaar bijdraagt aan de echte behoefte; Doorbreken van systeembelemmeringen die effectieve hulp in de weg staan; Professionals leren om te werken naar de bedoeling en te groeien in kwaliteit; Woldense kinderen gaan niet zonder hun ouders het dorp uit om elders te wonen; Een veilige en ondersteunende omgeving creëren die deze ontwikkeling mogelijk maakt.

Wat gaan we daarvoor doen? Doorlopende ondersteuningslijn realiseren

We brengen gezinnen met meervoudige problematiek in beeld en maken een lange termijnplan samen met het gezin. Waar werken we naartoe en welke stappen zijn wanneer nodig? Hierbij gaan we uit van de volgende opgave; de ondersteuningsvraag van het kind/het gezin wordt beantwoord met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van zorg. Hierbij kijken we breed naar alle leefgebieden en is er ruimte voor maatwerk om samen te zorgen voor een passende oplossing. Er is altijd één professional die met het gezin meedenkt, het overzicht houdt en samenwerkt aan rust, richting en perspectief.

Van casereview naar case preview

In plaats van achteraf analyseren wat er misging, stellen we samen met het gezin vooraf een lange termijnplan op. Daarbij gebruiken we instrumenten zoals de verklarende analyse (de verklarende analyse gaat over de tussenstap tussen weten wat er aan de hand is en besluiten over wat er moet gebeuren, als het ware samen met het gezin verklaren waardoor de gezinsproblemen zijn ontstaan en waardoor ze in stand worden gehouden). De omgekeerde toets wordt eveneens gebruikt (dit is een methodiek in het sociaal domein die professionals helpt om maatwerk te leveren door wet- en regelgeving toe te passen en te kijken naar de bedoeling van wetten). We kijken naar onderliggende oorzaken en bepalen samen met ouders wat dit gezin écht nodig heeft om verder te komen.

Doorbreken van knellende systemen – groei in kwaliteit

Soms zitten regels, financiering of protocollen goede hulpverlening in de weg. We brengen deze knelpunten in kaart en ontwikkelen alternatieven. Dat kan via pilots of via beleidsruimte waarbij we doen wat nodig is – ook als dat buiten de lijntjes kleuren betekent.

Investeren in het voorveld

We versterken initiatieven die al vroegtijdig betekenisvol zijn voor gezinnen, zoals Moeders van De Wolden, stichting Buurtgezinnen en de plannen per school. Ook onze scholen, dorps netwerken en welzijnsinitiatieven hebben hierin een belangrijke rol. Zij staan dichtbij, kennen gezinnen goed en kunnen vroegtijdig (tijdelijk) passende ondersteuning bieden.

Lokale jeugdbeschermer

De jeugdbescherming in Drenthe kampt met lange wachttijden, versnipperde hulp en een gebrek aan continuïteit. Kinderen en gezinnen krijgen daardoor niet de juiste ondersteuning op het juiste moment. Door een jeugdbeschermer lokaal te positioneren binnen het gemeenteteam, ontstaat directe samenwerking met het sociaal domein, betere afstemming en sneller handelen. Dit vergroot de effectiviteit van hulp, versterkt het vertrouwen van gezinnen en verkort de duur van dwangmaatregelen.

Wonen en zorg verbinden

Een veilige woonplek is vaak de basis voor herstel en ontwikkeling. Daarom ontwikkelen we in De Wolden een Parents house en sluiten we aan bij de werkwijze kamers met aandacht, waar ouders met kinderen of jongeren tijdelijk kunnen wonen met passende begeleiding. In De Wolden willen we het naoberschap tussen generaties versterken. Veel ouderen willen graag zelfstandig blijven wonen in hun vertrouwde omgeving. Tegelijk zijn er jongeren die door omstandigheden vroeg op eigen benen staan en op zoek zijn naar een plek met ruimte en verbinding. Door jong en oud met elkaar te verbinden, ontstaan er kansen voor wederzijdse steun en meer samenleven in de buurten. Deze jongeren zijn nu vaak onterecht aangewezen op een (dure) plek in de jeugdhulp, terwijl ze daar niet op hun plek zijn. Door alternatieven in de samenleving te organiseren, kunnen we beter aansluiten bij wat zij echt nodig hebben.

Kamers met aandacht

Door de woningnood wonen jongvolwassenen vaker en langer bij hun ouders dan twintig jaar geleden (CBS, 2023). In sommige situaties is langer thuis wonen bij ouders niet mogelijk. Jongeren in een pleeggezin of jongeren uit de residentiële instellingen hebben op hun 18e eigen woonruimte nodig. Soms kan een jongere vanwege een vervelende thuissituatie niet langer bij zijn of haar ouders wonen. Voor jongeren zonder netwerk en met een jeugdhulpverleden, kan het vinden van een geschikte woning een onmogelijke opgave zijn. Dat leidt ertoe dat ze terecht komen in een kwetsbare woonsituatie. Ze slapen bij anderen op de bank, wonen in een inferieure setting of in de illegale huursector. Vanuit daar neemt het risico om dak- of thuisloos te raken enorm toe. De businesscase ‘Kamers met aandacht’ is nader toegelicht in bijlage A.

Woonarrangement voor gescheiden ouders: Parents house

Parents houses zijn er om tijdelijke woonruimte te bieden aan ouders met kinderen die zich in een echtscheiding-of relatiebreuk-situatie bevinden. De hypothese is dat er in De Wolden jaarlijks zo’n vijf gezinnen kampen met woonproblemen na een scheiding. Dit kan betekenen dat mensen in een echtscheidingssituatie noodgedwongen bij elkaar blijven wonen, ook als dit betekent dat er veel ruzie, spanning, stress of zelfs huiselijk geweld dreigt. In andere gevallen gaan mensen bij hun ouders wonen, eventueel met de kinderen. Ook dit leidt tot spanning en stress. Een huisvestingsprobleem zorgt voor veel onrust en spanning in het hele gezin. Het relatie- en scheidingsteam ondersteunt ouders waar nodig bij het vormgeven van (co-) ouderschap, ook tijdens of na de scheiding, omdat uit onderzoek blijkt dat kinderen die een problematische scheiding meemaken, bovengemiddeld veel jeugdhulp nodig hebben. Dat is jeugdhulp gericht op, bijvoorbeeld, trauma of in het ergste geval zelfs een maatregel bij de jeugdbescherming. De businesscase ‘parents house’ is nader toegelicht in bijlage B.

Gelijkgericht werken met gecertificeerde instellingen (G.I.)

De gecertificeerde instellingen is een organisatie die door de overheid is gecertificeerd om wettelijke maatregelen in het kader van jeugdbescherming en jeugdreclassering uit te voeren. De instelling heeft ook het recht om zelf te indiceren. Wij willen gelijkgericht samenwerken met de GI’s, zodat we voor alle kinderen en jongeren altijd werken aan een lange termijnplan waarbij we zorgvragen zo normaal, licht en duurzaam mogelijk oplossen. We koppelen daarom een casusregisseur aan de betrokken gecertificeerde instelling. In de regiovisie Jeugdhulp Drenthe en in de regionale inkoopafspraken zorgen we ervoor dat deze samenwerking mogelijk wordt gemaakt.

Resultaten

• In 2028 daalt het aantal jongeren in De Wolden (tot 18 jaar) die enige vorm van tweedelijns jeugdzorg ontvangen, verder. Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp is de afgelopen jaren al lichtelijk gedaald: in 2021 was het 12,2% en in 2023 11,8% (Onderwijs Jeugd Agenda); • In 2028 is het aantal jeugdigen met een OTS (Onder Toezicht Stelling, dit is een jeugdbeschermingsmaatregel die wordt uitgesproken door de kinderrechter over een kind. Deze is bedoeld om ervoor te zorgen dat een kind veilig kan opgroeien. Wanneer een kind een ondertoezichtstelling krijgt, zijn de ouders verplicht hulp van iemand te krijgen om de bedreigingen voor de ontwikkeling van hun kind weg te nemen. Ook wordt er toezicht gehouden op het kind) gehalveerd ten opzichte van het jaar 2025.

In 2030 werken we toe naar een situatie waarbij het aantal OTS naar nul is gedaald; • In 2027 hebben alle interne medewerkers in het jeugddomein en 50% van de medewerkers van onze netwerkpartners een scholingsprogramma gevolgd om anders te leren denken en anders te leren doen; • Vanaf januari 2026 wordt bij 100% van de jongeren in jeugdhulp die binnen 6 maanden 18 jaar worden een toekomstplan opgesteld, samen met de jongere en betrokken hulpverleners; • In 2025 wordt bij 90% van de jongeren die vanuit jeugdhulp doorstromen naar WMOondersteuning (binnen 2 weken na hun 18e verjaardag) een WMO-indicatie vastgesteld; • In de gemeente De Wolden wordt in 2026 in samenwerking met de woningstichtingen, een Parents House ontwikkeld; • In de gemeente De Wolden wordt vormgegeven aan het programma ‘Kamers met Aandacht’. Ons doel is om in 2028 2 kamers met aandacht te hebben gerealiseerd.

4.6. Focuspunt 4: We vergroten onze zeggenschap op de inzet van jeugdhulp

De landelijke Hervormingsagenda Jeugd gaat deels over het verbeteren van de kwaliteit en doelmatigheid van de jeugdhulp, maar ook voor een deel over de financiële beheersbaarheid en de organisatie van het zorgstelsel. De commissie van Ark heeft in haar rapport ‘Groeipijn’ bijvoorbeeld geadviseerd dat de inkoop van specialistische jeugdzorg regionaal geregeld moet worden (in de vorm van een wet gemeenschappelijke regeling, Wgr) om de beschikbaarheid en kwaliteit te kunnen garanderen. De oprichting van de Wgr Jeugdhulp Drenthe is daarmee een verplichting geworden. Het grootste deel van het budget voor de jeugdhulp wordt uitgegeven in regionaal verband (hoog specialistische zorg). Deze vormen van jeugdzorg zetten we deels zelf in, maar worden regionaal ingekocht. Hierin hebben we zelf te leren om anders te werken en anders te doen en is het van belang dat het regionale aanbod en de werkwijzen aansluiten bij onze lokale 30

werkwijze. Daarom is het van belang dat in de regiovisie jeugdhulpregio Drenthe een ambitie staat die past bij onze lokale ambitie en waarin duidelijk wordt wat de resultaatverplichtingen zijn van de verschillende partners. Deze sturingsinstrumenten zijn voorwaarde voor de noodzakelijke transformatie van het jeugdzorgaanbod.

Wat willen we bereiken

We willen dat het regionale jeugdhulpaanbod beter aansluit op onze lokale visie en transformatiedoelen. Zo werken we ‘schouder aan schouder’ toe naar een toekomst waarin kinderen zoveel mogelijk thuis kunnen opgroeien, met indien nodig zo licht mogelijke en passende hulp dichtbij. Waarin talentherkenning en persoonlijke groei centraal staan. We willen werken vanuit een gelijkgericht beleid waarbij lokaal en regionaal elkaar versterken en samen leren ‘anders te werken en anders te doen’. We zorgen ervoor dat de ontwikkeling van de Wgr Jeugdhulpregio Drenthe en de regionale visie aansluiten bij de Woldense Hervormingsagenda Jeugd en dat duidelijk is wat we van elkaar verwachten. Daarbij hebben we, samen met onze partners (lokaal en regionaal) ‘anders te leren werken en anders te leren doen’, want als we blijven doen wat we deden, dan krijgen we wat we kregen. Dit vraagt om een omgeving die uitnodigt tot anders werken en ander gedrag en waarin we met elkaar veilig kunnen leren door te vallen en opstaan.

Concreet willen we:

• Onze toegangsmedewerkers leren ‘om anders te werken en anders te doen’ via een scholingsprogramma en een organisatie die uitnodigt tot ander gedrag; • Een regiovisie jeugdhulpregio Drenthe die past bij onze lokale ambitie en waarin duidelijk wordt wat partijen van elkaar kunnen verwachten en welke resultaatverplichtingen hierbij horen; • Een regionale inkoop waarin zorgpartijen invulling geven aan de inhoudelijke ambitie: ‘geen kind meer de buurt uit’. In 2030 worden er geen Woldense kinderen meer uit huis geplaatst; • Dat we voor alle kinderen, jongeren en gezinnen in De Wolden werken vanuit de opgave dat de ondersteuningsvraag van het kind en diens gezin wordt beantwoord met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg zoals eigen netwerk uitbreiden en versterken, eigen kracht inzetten en waar nodig algemene en voorliggende voorzieningen). En waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte passende vorm van zorg; • In 2028 heeft gemeente De Wolden een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen. Hieronder hebben we het aandeel maatwerk ten opzichte van collectief van de totale zorgkosten inzichtelijk gemaakt. Deze cijfers laten zien dat het grootste deel van afgegeven (jeugd)zorg in het jaar 2024 met 92-94% uit geïndiceerde verwijzingen bestaat.

Het percentage inzet preventie is daarentegen erg laag. Door uitvoering te geven aan de ambities in dit plan streven we ernaar om de collectieve zorginzet te vergroten en daarmee de zorginzet voor maatwerk te verkleinen.

Wat gaan we hiervoor doen? Een duidelijke lokale visie als basis voor regionale samenwerking In een position paper beschrijven we onze visie op de regionale samenwerking in de jeugdhulpregio en geven we richting aan de regionale visie op de jeugdhulp. Voorwaarden stellen aan regionale inkoop die passen bij De Wolden We zorgen ervoor dat in de regionale inkoop voor jeugdhulp de voorwaarden zitten om aan te sluiten bij het Woldense verhaal en onze ambities: Van individueel naar collectief; • Ruimte voor verschillen in de regio; • Sturing op transformatie bij aanbieders jeugdhulp; • Regio die aansluit bij het Woldense verhaal en de Woldense uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd.

Versterken van lokale sturing en deskundigheid

We scholen onze consulenten en contractmanagers om nog beter te sturen op de inzet van regionale jeugdhulp en de verbinding met het lokale Woldense (informele en formele) aanbod met meer oog voor eigen kracht, inzetten en uitbreiden van noaberkracht en het netwerk preventie, vrij toegankelijke en algemene voorzieningen.

Samen leren en ontwikkelen met regionale partners – groei in kwaliteit

De opgaven binnen de Woldense Hervormingsagenda Jeugd en in het sociaal domein vragen om anders denken anders doen. Om transformatie. Wij willen een ontwikkelingsgericht lokaal stelsel creëren waarin gemeente en samenwerkingspartners samen met inwoners doen wat nodig is, gedreven vanuit inwonersperspectief en met oog voor relaties en nabijheid. Hiervoor is een verschuiving in het denken en handelen van professionals noodzakelijk waarbij we van zorg naar ondersteuning en dienstbaarheid gaan en waarbij toekomstperspectief en kansengelijkheid centraal staan.

We laten het redeneren vanuit het individu los en werken toe naar meer naoberschap en collectiviteit als uitgangspunt. Het is een integraal ontwikkeltraject dat ingrijpt op uitvoering, beleid, financiering en bestuurlijke sturing. Alleen door alle lagen te verbinden ontstaat duurzame verandering. Kortom, een diepgaand proces dat op meerdere niveaus impact heeft. • We ontwikkelen een scholingsprogramma voor uitvoering, beleid, management en staf onder leiding van een ervaren partij zoals The Change Studio en/of het Instituut Publieke Waarden die samen met ons een programma gaat vormgeven om uitvoering en implementatie te geven aan de gevraagde transformatie. Hierin staan de kernwaarden van onze organisatie centraal: verbinding, vertrouwen en eigenaarschap. • Het scholingsprogramma bestaat uit de volgende ingrediënten: • Het creëren van een leidende coalitie met interne collega’s van zowel uitvoering, beleid als staf; • Volgens de methode van Design Thinking samen komen tot nieuwe werkwijzen die passen bij de geschetste ambitie; • Klein beginnen en experimenteren in een veilige omgeving; • Monitoren wat er goed gaat en beter kan; • De succesvolle werkwijzen doorontwikkelingen en verbinden aan de rest van de organisatie; • Blijven door ontwikkelen. • Het scholingsprogramma heeft als doel om ‘samen te leren anders te werken en anders te doen’.

Daarnaast om een cultuur te creëren waarin ontwikkeling en innovatie de constante factoren zijn en niet iets dat we “ook nog even moeten doen”. De wereld om ons heen vraagt constant om verandering, laten we dat dan business as usual maken.

Resultaten

• In 2028 daalt in De Wolden het aantal jongeren tot 18 jaar die enige vorm van jeugdzorg ontvangen. In 2021 waren dit 584 jeugdigen en in 2023 535. Er is in deze tussenliggende jaren al sprake van een daling; • In 2028 is het aantal jeugdigen met een OTS gehalveerd ten opzichte van het jaar 2025. In 2030 werken we toe naar een situatie waarbij het aantal OTS naar nul is gedaald; • In 2028 zien we een daling van de inzet specialistische jeugdzorg ten opzichte van 2023; • In 2027 hebben alle interne medewerkers in het jeugddomein en 50% van de medewerkers van onze netwerkpartners een scholingsprogramma gevolgd om ‘anders te leren denken en anders te leren doen’; • In 2028 heeft gemeente De Wolden een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen.

5. Hoe gaan we dit uitvoeren? De hervormingsagenda gaat over de beweging naar de voorkant. Een kindgerichte aanpak, waarbij de nadruk ligt op preventie en het versterken van de omgeving waarin kinderen opgroeien. We ontwikkelen verder op de sterke basis van De Wolden. De uitvoering van deze De Woldense Hervormingsagenda Jeugd maakt daarom integraal onderdeel uit van het programma.18 We voeren dit door in de organisatievorm. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe de organisatiestructuur eruitziet en hoe we gaan monitoren of we op de goede weg zitten.

5.1. Organisatiestructuur

De organisatiestructuur voor de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd – als onderdeel van het programma De Wolden – ziet er als volgt uit. Bestuurlijk Overleg Sociaal Domein De Wolden

Programmamanager Hervormingsagenda

Programmamanager Onderwijs Jeugd Agenda

Programmalijn sterke basis

Programmalijn sterke gemeenschap

Focustpunt: Sterkere netwerken rondom kinderen en jongeren

Programmalijn Passende ondersteuning

Focustpunt: Ondersteuning zo dichtbij mogelij

Focuspunt: Vergroten (jeugd)zorg

Focuspunt: Ondersteuning voor gezinnen die het echt nodig hebben

In De Woldense Hervormingsagenda Jeugd is gekozen voor vier focuspunten: De focuspunten Sterkere netwerken rondom kinderen en jongeren, Ondersteuning zo dichtbij mogelijk en ondersteuning voor gezinnen die het echt nodig hebben vallen rechtstreeks onder de uitvoering van het programma van De Wolden. Het vierde focuspunt: vergroten zeggenschap op inzet jeugdhulp is een apart spoor. Toelichting op taken en verantwoordelijkheden programmamanager De Woldense Hervormingsagenda Jeugd Op het moment van schrijven van deze hervormingsagenda jeugd is er nog geen richting gegeven aan ‘pijlen bouwers’ of een programmamanager voor De Wolden. Het is wel de wens om deze aan te stellen. Hier wordt later in een proces richting aan gegeven. Als hier een besluit over is genomen, is deze toekomstige programmamanager Uitvoering 34

van De Woldense Hervormingsagenda Jeugd verantwoordelijk voor de vertaling van de hervormingsagenda naar concrete, uitvoerbare stappen. De programmamanager stuurt op samenhang, voortgang en resultaat in de uitvoering en werkt nauw samen met partners in het sociaal domein, waaronder onderwijs, welzijn en zorg. De programmamanager heeft als taken: • Het jaarlijks opstellen van een uitvoeringsagenda die richting geeft aan de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd; • Het (inhoudelijk en financieel) verder uitwerken van de businesscases, in samenwerking met betrokken partners en interne afdelingen; • Het bewaken van de voortgang op de verschillende focuspunten van de agenda en het signaleren van knelpunten of risico’s. er dient ook ingezoomd te worden op waar welke taken worden gelegd, voortbordurend op de structuur die nog moet worden aangebracht; • Het zorgen voor samenhang en afstemming tussen verschillende projecten, initiatieven en betrokken organisaties; • Het stimuleren van een andere manier van werken en denken binnen zowel de gemeentelijke organisatie als bij de samenwerkingspartners (‘anders werken, anders doen’); • Het actief meenemen, verbinden en inspireren van professionals en organisaties om te komen tot vernieuwende en effectieve aanpakken.

5.2. Resultaten

De Woldense Hervormingsagenda Jeugd wordt, wat betreft inhoudelijke resultaten en behaalde doelen, gemonitord op basis van de volgende SMART doelstellingen en resultaten. 1. In 2028 voelt 85% van de jongeren in klas 2 en 4 zich meestal (zeer) gelukkig. Het percentage jongeren dat zich gelukkig voelt daalde in 2021(Onderwijs Jeugd Agenda 2025) 2. In 2028 voelt de jeugd in klas 2 en 4 van het VO zich minder vaak eenzaam dan in 2021 (Onderwijs Jeugd Agenda 2025). 3. 15% van de scholen in De Wolden is onderdeel van de nader in te vullen plan per dorp in 2026-2027 en werkt volgens een integraal plan aan het versterken van de samenwerking tussen thuis, school en omgeving. (Onderwijs Jeugd Agenda 2025) 4. In 2028 daalt het aantal jongeren tot 18 jaar in De Wolden verder die enige vorm van jeugdzorg ontvangen. In 2021 was dit 12.1% (Onderwijs Jeugd Agenda). en in 2023 was dit 11,8%. 5. In 2028 is het aantal jeugdigen met een OTS gehalveerd ten opzichte van het jaar 2025. In 2030 werken we toe naar een situatie waarbij het aantal OTS naar nul is gedaald. 6. In 2027 zijn de verwijzingen naar jeugdhulp via de huisarts afgenomen met 40% ten opzichte van 2025. 7.

In 2028 maken 30% van de kinderen en jongeren die in 2025 gebruik maakt van een indicatie individuele begeleiding (interventieniveau 4,5,6) gebruik van een collectieve algemene voorziening in plaats van de individuele maatwerkvoorziening. 8. In 2026 is er zicht op het aantal individuele arrangementen en welke mogelijkheden er zijn om deze te vervangen voor collectief aanbod, concrete uitwerking wordt meegenomen in de plannen per dorp – Onderwijs Jeugd Agenda. 9. Vanaf januari 2026 wordt bij 100% van de jongeren in jeugdhulp die binnen 6 maanden 18 jaar worden, een toekomstplan gemaakt, samen met de jongere en betrokken hulpverleners. 35

18 We geven hiermee verdere invulling aan de motie (aangenomen door de gemeenteraad bij vaststelling van het programmaplan Sociaal Domein) voor betere integratie van De Wolden en jeugdhulp.

10. In 2025 wordt bij minimaal 90% van de jongeren die vanuit jeugdhulp doorstromen naar Wmo-ondersteuning, binnen 2 weken na hun 18e verjaardag een Wmo-indicatie vastgesteld. 11. In 2028 heeft gemeente De Wolden een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen. 12. In gemeente De Wolden wordt in 2026, in samenwerking met de woningstichtingen, een Parents House ontwikkeld. 13. In De Wolden wordt vormgegeven aan het programma Kamers met Aandacht. Ons doel is om in 2028 2 kamers met aandacht te hebben gerealiseerd. 14. In 2027 hebben alle interne medewerkers in het jeugddomein en 50% van de medewerkers van onze netwerkpartners een scholingsprogramma gevolgd om anders te leren denken en anders te leren doen. 15. In 2028 heeft gemeente De Wolden een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen. 16. In 2028 zien we een daling van de inzet specialistische jeugdzorg ten opzichte van 2023. 17. In 2026, 2027 en 2028 maken we inzichtelijk hoeveel informele zorg wordt ingezet in de casussen in combinatie met formele zorg.

5.3. Monitoring en evaluatie inspanningen

De ambitie van deze Woldense Hervormingsagenda Jeugd is een lange termijn ambitie richting 2040, die niet zal veranderen in de komende jaren. Dat betekent niet dat we jarenlang hetzelfde moeten blijven doen. Het is juist belangrijk om jaarlijks op basis van de doelen vast te stellen of we nog de juiste dingen doen. De inzichten om ons heen wijzigen, de omgeving veranderd en ook externe factoren kunnen veranderen. We stellen daarom jaarlijks, waar nodig, onze inspanningen per opgave uit deze hervormingsagenda bij in een uitvoeringsplan. Dit doen we door minimaal een keer per jaar met elkaar te spreken over hoe het gaat en of onze inspanningen de juiste resultaten teweegbrengen.

6. Financieel In dit hoofdstuk beschrijven we de ontwikkeling van de kosten jeugdhulp, analyseren we de situatie in De Wolden en geven we een toelichting op de benodigde investering en opbrengsten van de beschreven maatregelen uit de Woldense Hervormingsagenda Jeugd.

6.1.

Terugblik

In 2021 zijn het Rijk en de VNG gestart met het opstellen van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd officieel vastgesteld. In het meerjarig financieel kader van de Hervormingsagenda Jeugd is opgenomen dat de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd gaan leiden tot € 1 miljard lagere kosten landelijk. Het effect van deze lagere kosten is door het Rijk verwerkt als lagere bijdrage die gemeenten krijgen vanuit het gemeentefonds. Gemeente De Wolden heeft dit technisch neutraal verwerkt in haar begroting 2022 en heeft ook de lasten verlaagd met dit effect. Een aantal maatregelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd werden al uitgevoerd in de gemeente De Wolden. Dit is hierop gecorrigeerd. Voor De Wolden gaat dit om een bedrag van € 425.000 aan lagere lasten. Door het uitstellen van de Hervormingsagenda Jeugd en het rapport ‘Groeipijn’ van januari 2025 heeft het Rijk de effecten van de Hervormingsagenda Jeugd tot en met 2027 verwerkt als hogere bijdrage in het gemeentefonds. Op basis van eerdere landelijke bezuinigingen en programmaplannen verwachten wij de financiële effecten zoals het Rijk die heeft opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd, niet (volledig) terug te zien in de werkelijke kosten jeugdhulp in de gemeente De Wolden. Wel staan wij achter de inhoudelijke doelstellingen en ambities van de Hervormingsagenda Jeugd.

6.2. Kosten jeugdhulp De Wolden

De kosten voor jeugdhulp waren in 2024 € 6,0 miljoen (dit is exclusief het huidige preventieve en collectieve aanbod). Inwoners hebben recht op jeugdhulp en kunnen op verschillende manieren worden verwezen naar jeugdhulp. De gemeentelijke toegang is 1 van deze verwijzers. Uit analyse blijkt dat we de grootste verwijzer zijn en daarmee de meeste invloed hebben. Daarnaast vinden onder andere verwijzingen plaats vanuit gecertificeerde instellingen, huisartsen, medische specialisten en de raad van de kinderbescherming. De gemeentelijke toegang is verantwoordelijk voor (en heeft daarmee invloed op) de verwijzingen van € 2,6 miljoen (van de € 6,0 miljoen).

De doelstellingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd zijn gericht op het aanbieden van collectieve en preventieve zorg. Deze zorg zal dicht bij de inwoner worden aangeboden. Een deel van de verwijzingen vanuit de gemeente betreft jeugdigen die niet in gemeente De Wolden wonen. In 2022 is het woonplaatsbeginsel jeugd ingevoerd waarbij de gemeente (financieel) verantwoordelijk is waar de jeugdige is geboren. Van de € 2,6 miljoen heeft € 0,8 miljoen betrekking op deze doelgroep. Op deze groep hebben we weinig tot geen invloed.

6.3. Ambitie

De ambitie van de De Woldense Hervormingsagenda is dat elk kind veilig, gezond en kansrijk kan opgroeien. Hierbij ligt de nadruk op preventie, nabije ondersteuning, sterkere netwerken en leren om anders te werken en anders te doen. Dit draagt bij aan een samenleving waarin nog meer kinderen gelukkig zijn en weten wat hun talent is, waardoor er minder kinderen zijn die gebruik maken van specialistische zorg. In 2030 is de norm in De Wolden dat geen kind meer de buurt uit gaat. Dit doen we door ondersteuningsvragen van een gezin, kind of jongere altijd te beantwoorden met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van ondersteuning of zorg. Een van de gevolgen is dat de gemeente De Wolden een sluitende begroting heeft en houdt voor jeugdhulp waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen.

Omarm de complexiteit

Het (jeugd)zorglandschap is complex en de opgaven worden ook wel wicked problems of transitie of transformatie opgaven genoemd. Een wicked problem is een hardnekkige, complexe opgave zonder eenduidige oplossing, omdat oorzaken en gevolgen met elkaar verweven zijn. Voor het jeugdzorglandschap een opgave waarin opvoedproblemen, zorg, onderwijs, financiën en wetgeving zo met elkaar verweven zijn dat er geen simpele oplossingen bestaan. Ouders, kinderen, professionals, gemeenten en instanties hebben vaak verschillende belangen en perspectieven, waardoor elke keuze ook nieuwe knelpunten kan veroorzaken. Daarom vraagt het om samenwerking tussen domeinen, continu leren en het flexibel aanpassen van de aanpak. Met deze De Woldense Hervormingsagenda en onze voorgestelde aanpak omarmen we de complexiteit, waarbij onze ambitie fungeert als inhoudelijk kompas om telkens een afweging te maken over de grootst mogelijke kleine stappen die we kunnen zetten. Hierbij weten we zeker dat we vraagstukken gaan tegenkomen die we nu nog niet hebben voorzien en effecten (zowel positief als negatief) gaan zien waar we ons toe te verhouden hebben.

Business cases

Als we kijken naar de De Woldense Hervormingsagenda dan zien we verschillende mogelijkheden om invulling te geven aan onze ambitie. Onze ambitie om te werken aan een beter en toekomstbestendig jeugdzorglandschap en om dit binnen de financiële kaders te doen. We hebben dit gevat in 5 business cases. In deze business cases leggen we uit wat we anders gaan doen, waarom dit inhoudelijk beter is en wat de financiële impact is.

Het gaat om de volgende business cases; • Van individueel naar collectief • Gelijkgericht werken • Lokale jeugdbeschermer • Kamers met aandacht • Tijdelijk verblijf voor ouders in scheiding

Deze business case19 zijn de eerste stappen om te werken aan het jeugdzorglandschap van de toekomst. Een landschap waarin talentherkenning en gelijke kansen centraal staan en waar we ondersteuningsvragen altijd oplossen met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van ondersteuning of zorg. Een landschap waarin we sturen op maatschappelijke, sociale en financiële impact.

Wat is er nodig

De opgaven in het jeugdzorglandschap vragen om innovatie en verbinding en ruimte en vertrouwen vanuit bestuur en gemeenteraad. Niet alleen sturen op financieel resultaat, maar ook op maatschappelijke en sociale impact en het bewaken van de balans tussen korte termijn (zichtbare resultaten) en lange termijn (duurzame verandering). In lijn met ons beleidskader sociaal domein waarin inhoud en financiën hand in hand gaan. Kortom het college en gemeenteraad zijn de hoeders van de richting en medeverantwoordelijk voor het geven van ruimte en vertrouwen. Hierbij is het belangrijk om in gesprek te blijven over legitimiteit en ruimte te geven aan lerend vermogen. In 2028 heeft gemeente De Wolden een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen. Deze doelstelling past bij de leidende principes uit het beleidskader sociaal domein waarin staat dat we binnen de financiële kaders blijven.

Financiële vertaling

In de tabel hieronder hebben we de inschatting van de 5 business cases opgenomen. We verwachten dat de 5 business cases in 2029 zullen leiden tot € 827.000 aan lagere kosten in de jeugdhulp in gemeente De Wolden. Hiertegenover staat een investering van € 222.000. De financiële effecten van de maatregelen zoals opgenomen in de landelijke hervormingsagenda jeugd zijn door het rijk verwerkt in het gemeentefonds vanaf 2028. De uitgaven jeugdzorg hebben we in de meerjarenbegroting van gemeente De Wolden uniform verwerkt. Dit bedrag van € 425.000 verrekenen we hier dan ook mee. Daarnaast hebben we in de kadernota 2026 een voordeel verwerkt van € 98.000 als 1 van de versoberingen. Dit betreft het aanbieden van jeugdzorg collectief waar mogelijk. Daarnaast verwachten we nog een aantal regionale voordelen te behalen door de business cases. Deze opbrengsten zien we op indirecte wijze terug binnen gemeente De Wolden. Opbrengsten

2026

2027

2028

2029

Van individueel naar collectief

€ 167.000

€ 333.000

€ 500.000

Gelijkgericht werken

€ 82.000

€ 165.000

€ 247.000

Lokale jeugdbeschermer

€ 12.000

€ 23.000

€ 47.000

€ 33.000

Opbrengsten lokaal

€ 261.000

€ 555.000

€ 827.000

Kamers met aandacht

€ 100.000

Opbrengsten regionaal

€ 100.000

€ 261.000

€ 655.000

€ 927.000

Woonarrangement gescheiden ouders

Opbrengsten totaal

Hieronder laten we dit per business case zien. Kosten

2026

2027

2028

2029

Van individueel naar collectief

€ 50.000

Uitvoeren scholingsprogramma/gelijkgericht werken

€ 75.000

€ 68.000

€ 60.000

€ 50.000

Lokale jeugdbeschermer

€ 40.000

Woonarrangement gescheiden ouders

€ 10.000

€ 6.000

Kamers met aandacht

€ 6.000

€ 12.000

€ 31.000

Projectleiding

€ 30.000

Ontwikkelen scholingsprogramma

€ 50.000

€ 25.000

Ontwikkelbudget

€ 15.000

Kosten lokaal

€ 276.000

€ 245.000

€ 232.000

€ 222.000

Saldo

€-15.000

€ 409.000

€ 695.000

€ 705.000

€ 100.000

€-15.000

€ 309.000

€ 595.000

€ 605.000

Waarvan al verwerkt in meerjarenbegroting

€ 425.000

Waarvan verwerkt in kadernota 2026

€ 98.000

Effect hervormingsagenda tov begroting 2026

€-113.000

€ 211.000

€ 72.000

€ 82.000

Waarvan regionaal Waarvan lokaal

De financiële gevolgen van de hervormingsagenda jeugd verwerken we niet in de meerjarenbegroting van gemeente De Wolden. De feitelijke realisatie van de financiële gevolgen zullen zichtbaar worden in de realisatie cijfers. In 2028 zal de deskundigencommissie nogmaals een rapport (volgens het rapport ‘Groeipijn’ in 2025) opstellen over de effecten als gevolg van de hervormingsagenda jeugd. Het Rijk en VNG hebben zich beiden gecommitteerd aan de uitspraak van deze commissie.

19 In de bijlage zijn de verschillende business cases uitgewerkt.

7. Trots op…. De afgelopen jaren hebben we al mooie stappen gezet, zoals de inzet van de praktijkondersteuner Jeugd bij de huisarts, de ondersteuning via Buurtgezinnen en Moeders van De Wolden. In dit hoofdstuk lichten wij een aantal succesverhalen uit: het succes van Moeders van De Wolden, Buurtgezinnen en een inkijkje in het Begeleid Zelfstandig Wonen huis in Zuidwolde. Het verdere participatieproces wordt nader toegelicht in bijlage E.

7.1. Begeleid Zelfstandig Wonen huis

Voor drie jongeren uit De Wolden die tijdelijk geen thuis hebben, bieden we sinds 2019 een tijdelijke veilige en warme plek in het Begeleid Wonen-huis in Zuidwolde, een initiatief van Welzijn De Wolden. Het is een doorstroomhuis wat tijdelijke opvang biedt met drie slaapkamers waar jongeren aan hun zelfstandigheid leren werken. De jongeren betalen zelf € 275,- huur per maand van hun salaris of studiefinanciering. Dit begeleid zelfstandig wonen huis is ontstaan op vraag uit meerdere buurten en de leefomgeving. In een kleinschalige, huiselijke omgeving krijgen jongeren van 18 tot 23 jaar de kans om aan hun toekomst te werken met de ondersteuning die ze nodig hebben. Ze krijgen ongeveer 1,5 uur begeleiding per week en mogen ongeveer 1 jaar blijven. Na dit jaar dienen ze zelf actief op zoek te gaan naar een vervolgplek. Het begeleid zelfstandig wonen huis is geen 24 uursinstelling, er wordt dus een grote mate van zelfstandigheid verwacht van de jongeren die hier wonen. Jongeren betalen zelf huur en leren omgaan met onder andere financiën en het versterken van hun sociaal netwerk. Deze voorziening laat zien dat De Wolden om haar jongeren geeft en investeert in kansen, groei en perspectief, maar wel in de eigen gemeente en op een zo normaal mogelijke manier.

De hulpvragen zijn vooral gericht op financiën, relaties versterken of herstellen, gezond koken, huishoudelijke taken, vervolgopleiding of het vinden van een andere baan.

Good practices

Welzijn De Wolden vertelt: een 18-jarige jongen kwam hier twee jaar geleden wonen maar stelde zaken voor studie uit. Dit was ook een van de problemen waarom het thuis steeds moeizamer verliep en de ruzies opliepen. Ouders hadden niet echt grip op hem en wisten hem niet te motiveren om ‘werk te maken’ van zijn opleiding. Hij volgde een MBO 4 opleiding. De begeleider van het begeleiding zelfstandig wonen huis heeft gekeken naar wat hij nodig had. Met hulp van de ambulante begeleiding heeft deze jongen zijn opleiding afgemaakt en is nadien doorgestroomd naar een hbo-opleiding en heeft recent zijn propedeuse gehaald. Uiteindelijk is de relatie met ouders hersteld. Door deze vorm van hulp in te zetten, is voorkomen dat hij ging stoppen met de opleiding en duurdere zorg nodig had. Een andere good practice betrof een meisje van 19 jaar wat bij haar moeder en zusje woonde. Onderling was er sprake van huiselijk geweld, vanwege meerdere complexe factoren binnen dit gezin. En er was sprake van overbelasting bij de moeder. Doordat dit meisje bij het begeleid zelfstandig wonen huis terecht kon, kwamen alle gezinsleden tot rust en was er ruimte voor herstel. Het contact tussen dit meisje en haar moeder normaliseerde en werd met kleine stapjes opgebouwd.

7.2. Buurtgezinnen

De coördinator van Buurtgezinnen (gezinnen die iets voor andere (éénouder) gezinnen willen betekenen) De Wolden vertelt: “Hoe zou ons leven eruitzien als om hulp vragen heel normaal is? En dat er dan vanzelfsprekend allerlei mensen zijn die ons willen ondersteunen. Buurtgezinnen draagt bij aan dit mooie streven. Ook als het leven geen grote hobbels met zich meebrengt is het ouderschap een pittige taak. We zijn als ouders niet gemaakt om het alleen te doen en dáárom is het zo belangrijk om mensen om je heen te verzamelen die jou kunnen helpen. Opvoeden doen we samen: “Samen komen we een heel eind”.

Van vraaggezin naar steungezin

De coördinator van Buurtgezinnen kijkt naar vraaggezinnen en steungezinnen in De Wolden en zorgt voor een goede match en begeleid deze processen. Wat opvalt is dat er in De Wolden bij Buurtgezinnen meer aanmeldingen voor steungezinnen binnenkwamen dan vraaggezinnen. Dit laat echt zien hoe graag de inwoners iets willen doen voor een ander. De steungezinnen zijn van alle leeftijden, met en zonder kinderen, een veel mensen zijn gepensioneerd waardoor ze ruimte hebben om iets voor een kind te betekenen.

Good practices

Sinds 1 januari 2025 tot heden zijn er negen matches gevonden. De coördinator vertelt: Buurtgezinnen heeft een match gevonden voor een jongetje van 6 jaar uit De Wolden. Na een lastige periode met zorgen om de ontwikkeling van een jongen, een verhuizing én een nieuwe baan, heeft zijn alleenstaande moeder alles weer op de rit. Dit alles heeft zijn moeder veel energie gekost en daarom is er in De Wolden een gezin gevonden voor deze jongen waar hij een paar uur per week kan spelen, zodat de moeder haar accu weer kan opladen. De coördinator vertelt: Buurtgezinnen heeft recent een match gevonden bij een gezellig steungezin voor een tienermeisje van 13 jaar. Dit was nodig omdat De ouders van deze tiener hun handen vol hebben aan haar broertjes en zusje en gunnen hun dochter een plekje in een gezellig gezin, waar ze rust, tijd en aandacht krijgt.

7.3 Moeders van De Wolden

“Moeders van de Wolden” is een initiatief dat deel uitmaakt van “Moeders van Hoogeveen” en biedt ondersteuning aan zwangere vrouwen en jonge moeders in de regio De Wolden. Ze bieden hulp ‘en een steuntje in de rug’ bij verschillende aspecten, zoals financiële ondersteuning, begeleiding naar afspraken, advies en begeleiding bij de verzorging van het kind en een luisterend oor. De hulp wordt gratis aangeboden aan zwangere vrouwen die in De Wolden wonen en heeft een positief effect op zowel gezinnen als kinderen. Moeders van de Wolden is een team van vrijwilligers én professionals die zich inzetten voor de ondersteuning van jonge én aanstaande moeders.

Proces

Gezinnen worden meestal aangemeld door de verloskundige, zo komen zij binnen bij “De moeders van”. Dan volgt een intake en wordt er gekeken wat passende hulp is voor het gemelde gezin. 42

Er zijn momenteel vier à vijf casussen in de Wolden en twee binnen de vluchtelingenopvang in de Wolden. Het zijn meestal vrouwen die zich in een kwetsbare situatie begeven. Meestal gaat het over meervoudige problematiek zoals over financiën, geen netwerk hebben, in een moeilijke relatie zitten, een moeilijke jeugd hebben gehad, onzekerheid, niet op afspraken komen of geen geld hebben voor babyspullen (daar zit vaak veel meer achter). Vaak is het een combinatie van meerdere problemen.

We staan er voor die kwetsbare zwangeren

Als je zwanger bent en problemen hebt, kan dat veel stress veroorzaken. Deze stress is niet goed voor de ontwikkeling van een baby. Gelukkig is er in De Wolden een project genaamd “Moeders van De Wolden” dat aanstaande moeders helpt om stress tijdens de zwangerschap te verminderen en gezond te leven. Na de bevalling helpt dit project ook om een goede hechting en gezonde ontwikkeling van het kind mogelijk te maken.

Samen streven naar betere zorg

Het team van Moeders van De Wolden bestaat uit professionals en studenten die nauw samenwerken met andere professionals, zoals verloskundigenpraktijken, kraamzorgorganisaties en de GGD. Door deze samenwerking krijgen moeders en hun ongeboren kinderen de beste hulp en ondersteuning. Het team van Moeders van De Wolden werkt ook samen met kraamzorgorganisaties en jeugdverpleegkundigen om een gezamenlijk doel te bereiken: betere zorg en ondersteuning bieden aan zwangere vrouwen. Ze vullen elkaar aan en vormen echt een team.

Een vertrouwd vangnet

Een belangrijk aspect van het werk van Moeders van De Wolden is het bieden van laagdrempelige hulp en ondersteuning. Verloskundigen verwijzen kwetsbare zwangere vrouwen door naar “Moeders van” wanneer zij extra ondersteuning nodig hebben op verschillende gebieden, zoals financiën, huishouden, verzorging, zelfvertrouwen en relaties. De langdurige stages die de studenten doorlopen, zorgen voor een vertrouwensband, wat de kracht is van “Moeders van”. Terwijl verloskundigen medische en psychische ondersteuning bieden, vult “Moeders van” dit aan met sociale hulp.

Verminder zorgen over kosten

Daarnaast is er het kraamloket, een samenwerking tussen ‘De Kraamvogel’ en “Moeders van”. Het kraamloket fungeert als een weggeefwinkel voor kwetsbare zwangere vrouwen. Dit initiatief helpt hen om de benodigde spullen voor de baby te verkrijgen, waardoor ze zich minder zorgen hoeven te maken over de kosten.

Een kansrijke start

Het werk van “Moeders van” heeft vele voordelen voor toekomstige ouders en kinderen. Door stress tijdens de zwangerschap te verminderen en gezond leven te stimuleren, draagt dit project bij aan een kansrijke start in het leven van het kind. Bovendien helpt het bij het bevorderen van een goede hechting tussen ouder(s) en kind, wat cruciaal is voor de gezonde ontwikkeling. Door de samenwerking met andere professionals wordt er gezorgd voor de best mogelijke zorg en ondersteuning.

Good practices en cijfers

De coördinator van ‘Moeders van De Wolden vertelt: een veelgehoorde reactie van de moeders die aangemeld worden geven herhaaldelijk aan dat ze zich niet meer alleen voelen en dat hierdoor een stukje depressie en zorg wordt weggenomen wat ten goede komt aan de zwangerschap.

Good practice 1

Een moeder van 2 kinderen komt bij ‘de moeders van’ om hulp te vragen hoe ze weer kan gaan sporten bij de groep van de sportfunctionaris. ‘De moeders van’ halen haar op en brengen haar naar de locatie en brengen haar terug naar huis. Dit wordt gemakkelijk omdat de auto’s van de gemeente gebruikt mogen worden. Dat deze jonge vrouw gaat sporten en dit zorgt voor balans en structuur en doet stress wegnemen. Als moeders van laat je op deze manier zien dat je naast de jonge moeder staat. Deze moeder vertelt dat ze door te gaan sporten een moment voor zichzelf heeft, lekker in beweging is én andere moeders spreekt. Doordat de studenten ‘van de moeders van’ op de andere kinderen passen, kan moeder hieraan meedoen. ‘De moeders van’ organiseren sportreeksen door het jaar heen, waarbij de studenten op de kinderen passen. Ondertussen geeft de sportfunctionaris de sportles. Meestal zijn er tussen 6-12 moeders uit De Wolden aanwezig bij deze sportochtend.

Good practice 2

‘De moeders van’ raken gereld betrokken bij anderstalige gezinnen in de Wolden. Hierbij wordt vaak geholpen met papierwerk (zoals rekeningen, brieven van gemeente, bevalplan, zorgverzekering aanpassen). Tijdens deze afspraken lezen de studenten ook boekjes voor aan de kinderen. Hierbij hebben ‘de moeders van’ pas een gezin lid gemaakt van de bibliotheek om daar vervolgens samen heen te gaan zodat ze in het vervolg zelfstandig kunnen gaan. Ook leggen ‘de moeders van’ veel uit over hoe werkt het in Nederland ten aanzien van het consultatiebureau, bevallen, verloskundige, opvoeden, zwemles en de peuterspeelzaal of net wat opgemerkt wordt in gesprekken. Hierdoor zijn de moeders van’ zeer preventief bezig.

Voorbeeld betrokkenheid ‘de moeders van’

Wat daarnaast veelvuldig gebeurt is dat ‘de moeders van’ De Woldense moeders halen en brengen naar afspraken die wat verder weg zijn. Dit betekent dat ‘de moeders van’ deze moeders brengen en halen naar bijvoorbeeld een afspraak bij de gemeente, stichting Welzijn of naar de verloskundige. Als ‘de moeders van’ dit niet aanbieden, gaan de moeders niet omdat ze vaak onvoldoende netwerk of vervoer hebben.

Aandachtspunt: wat wordt er gemist en veel kan opleveren

In de Wolden is de afgelopen jaren flink ingezet op Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) wat in 2025 een toename in het bereik laat zien. Toch zien we in verhouding een toenemend aantal doorverwijzingen voor een sociaal medische indicatie (SMI). Er zal onderzoek gedaan moeten worden wat hier de redenen voor zijn en hoe, op dit gebied, de toeleiding naar VVE verbeterd kan worden. Daarnaast zijn er signalen dat er opvoedondersteuning, bijvoorbeeld door de GGD, gemist wordt in het aanbod. Dit kan mogelijk een goede aanvulling zijn op het project ‘moeders van’. Zeker nu de moeders zijn gewend aan dat hulp laagdrempelig en vroegtijdig kan en iets oplevert.

7.4 ‘Huiskamer’ begeleiding op voortgezet onderwijs van De Woldense jongeren

Welzijn De Wolden biedt sinds juni 2024 tot heden wekelijks laagdrempelige begeleiding in ‘de huiskamer’ (aparte ruimte die gezellig is ingericht in het schoolgebouw) op voortgezet onderwijs de Zeven Linden in Dedemsvaart. Dit is voortgezet onderwijs voor VMBO, MAVO, HAVO, VWO en ATHENEUM onderwijs. Veel jongeren uit De Wolden gaan naar dit voortgezet onderwijs. Welzijn De Wolden wil er, vanuit preventie gedacht, tijdig bij zijn om te

voorkomen dat De Woldense jongeren vastlopen of problemen ontstaan of toenemen. Dat hun werklocatie hiermee verlegd wordt naar Dedemsvaart doet er niet toe. Welzijn De Wolden handelt outreachend met als doel om het zicht op onze jongeren te behouden en er dus voortijdig bij te zijn. De huiskamer, waar een medewerker van Welzijn De Wolden iedere week op dinsdag aanwezig is, is open van 15.00-16.30 uur tijdens de schoolweken. Er komen altijd jongeren, de ene keer meer dan de andere. Het jongerenwerk (vanuit organisatie de Stuw) is aanwezig op voortgezet onderwijs ‘Het Vechtdal college’ in Dedemsvaart en Hardenberg. Op Het Vechtdal college in Hardenberg is eveneens een ‘huiskamer’, sinds 2023 al. Het jongerenwerk uit Hardenberg is betrokken op deze school. Welzijn De Wolden schakelt regelmatig met hen om te overleggen of ze betrokken dienen te raken bij Woldense jongeren die hier op school zitten en om thema’s uit te wisselen. Aanbod van de huiskamer begeleiding van Welzijn De Wolden is ontstaan omdat ouders aangaven dat de jongeren zich na schooltijd vervelen en op straat hangen. Ook werden er andere signalen van de jongeren zelf opgepikt, zoals thuis de rust niet kunnen vinden om huiswerk te maken of thuiskomen in een leeg huis omdat de ouder(s) aan het werk is.

Effect van ‘de huiskamer’ en de aanwezigheid van Welzijn De Wolden binnen de Zeven Linden Jongeren afkomstig uit De Wolden komen binnen en stellen vragen over allerlei zaken waar ze mee zitten of tegenaan lopen. Vaak gaat het over vriendschap, problemen met ouders, contact opbouwen en vertrouwen opbouwen met de jongeren, jongeren leren dat ze (tijdig) hulp mogen vragen in hun leven en hoe je omgaat met bepaalde thema’s die lastig zijn. Het is ook echt een vindplaats gebleken ten aanzien wat er leeft onder de jongeren en waar ze mee bezig zijn. Er wordt door de professionals ook bijgestuurd op situaties waar sommigen jongeren mee komen. Een voorbeeld hiervan is dat er een tijdje onder jongeren heeft geleefd dat ze wel tijdig van school kunnen gaan omdat ze op TikTok ‘Day Trade Influencers’ zien die jongeren stimuleren om te stoppen met school omdat ze naar hun voorbeeld veel geld kunnen verdienen zonder opleiding. De professionals houden ze dan een spiegel voor en sturen bij. Ook wordt er genormaliseerd ten aanzien van jongeren die veel op social media zitten. Als de problemen te veel op het gezin van de jongere zijn gericht wordt de jongere intern doorverwezen zodat er ook aandacht komt voor de ouder-kind interactie. Maar de nadruk ligt echt op collectief werken met de jeugdigen. Insteek is altijd meegaan met de jongeren en het contact aangaan is doel.

Soms wordt er, bij grotere thema’s, een groepsgesprek geboden aan jongeren met dezelfde problemen. Sommige jongeren maken er huiswerk. Vaak gebeurt dit omdat het thuis te druk is en ze zich om wat voor reden dan ook niet kunnen concentreren. Deze huiskamer momenten is een groot succes omdat het zéér laagdrempelig wordt aangeboden. Jongeren kunnen gewoon in school blijven en hoeven niet ergens anders speciaal naar toe. De muziek mag aan, en er wordt gezorgd dat de sfeer en de onderlinge contacten positief zijn. Ook veel kinderen vinden de gezelligheid prettig. Hierdoor ontstaat sneller over en weer vertrouwen met de professional. 45

Samenwerking met onderwijs én brug slaan naar collectieve groepsaanpak Welzijn De Wolden verzamelt ook thema’s welke leven onder de jongeren. Het is al een keer voorgekomen dat er dan tijdens onderwijs een gastles wordt gegeven door een medewerker van Welzijn De Wolden in samenwerking met de docent. Zo heeft er al een keer een gastles over social media gebruik plaatsgevonden in de klas omdat gesignaleerd werd dat dit thema leefde. Dan wordt er gekozen voor een groepsaanpak.

Good practices

Welzijn De Wolden vertelt: er zijn veel jongeren die met bepaalde vragen zitten en die thuis niet altijd durven te stellen. Vaak heeft dit met hun lichamelijke ontwikkeling te maken of met grenzen stellen. Soms zie je dat het een thema is waar meerdere klasgenoten mee zitten en het dan ingebracht wordt door een groepje klasgenoten. Hierdoor worden de thema’s voor veel jongeren veilig en staat het iets verder van hen af. Dit maakt dat ze er samen sneller over in gesprek gaan. De laatste zes maanden is echt te merken dat jongeren ‘de huiskamer’ op school als gewoon zijn gaan zien. Contacten met de jongeren worden verder opgebouwd waardoor ze je sneller in vertrouwen nemen en leren dat ze over problemen kunnen praten. Welzijn De Wolden vertelt: we zien nu al dat de samenwerking tussen onderwijs en zorg van het afgelopen jaar leidt tot een betere aanpak van overlast en preventie. De lijntjes zijn korter en we hebben beter zicht op waar jongeren zich mee bezighouden. Daardoor kunnen we sneller reageren en beter inspelen op zorgelijke signalen en groepen waarvan overlast wordt ervaren.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16811962/1