Gewijzigde jaarstukken 2022 DWD - wijzigingen in geel gearceerd
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 3 Jaarverslag 2022...................................................................................................................... 5 Inleiding ......................................................................................................................................6 Rekeningresultaat .........................................................................................................................7 Kerngegevens............................................................................................................................. 11 Programma's .............................................................................................................................. 13 01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend.......................................................................... 13 02 De Wolden een veilig thuis ....................................................................................................... 17 03 Duurzaam leven in De Wolden.................................................................................................. 20 04 De Wolden onderneemt ...........................................................................................................
30 05 DWD aantrekkelijk en aangesloten............................................................................................ 35 06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent.................................................................................. 43 07 Gezond meedoen in De Wolden ................................................................................................ 51 08 De Wolden actief en opgeruimd ................................................................................................ 56 09 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................... 62 10 Overhead .............................................................................................................................. 66 11 Vennootschapsbelasting .......................................................................................................... 68 12 Onvoorzien ............................................................................................................................ 69 13 Mutaties reserves ................................................................................................................... 70 Paragrafen .................................................................................................................................
73 Inleiding .................................................................................................................................... 73 Lokale heffingen ......................................................................................................................... 74 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................ 81 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................... 87 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................... 93 Financiering................................................................................................................................ 94 Verbonden partijen.................................................................................................................... 100 Grondbeleid.............................................................................................................................. 111 Sociaal domein .........................................................................................................................
117 De Verdieping ........................................................................................................................... 120 Oekraïne .................................................................................................................................. 121 Wet open overheid (Woo) .......................................................................................................... 122 Jaarrekening 2022 ............................................................................................................... 123 Balans per 31 december ............................................................................................................ 124 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling........................................................................ 126 Toelichting op de balansposten ................................................................................................... 131 Overzicht lasten en baten per programma .................................................................................... 150 WNT-verantwoording 2022 ......................................................................................................... 152 Programmarekening met toelichting ............................................................................................
154 Gerealiseerde lasten en baten per programma met toelichting ........................................................ 155 01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend........................................................................ 155 02 De Wolden een veilig thuis ..................................................................................................... 157 03 Duurzaam leven in de Wolden ................................................................................................ 159 04 De Wolden onderneemt ......................................................................................................... 163 05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten ................................................................................. 165 06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent................................................................................ 167 07 Gezond meedoen in de Wolden .............................................................................................. 171 08 De Wolden actief en opgeruimd .............................................................................................. 174 09 Algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................
177 10 Overhead ............................................................................................................................ 179 11 Vennootschapsbelasting ........................................................................................................ 181 12 Onvoorzien .......................................................................................................................... 182 13 Mutaties reserves ................................................................................................................. 184 Overzicht incidentele baten en lasten........................................................................................... 186 Overzicht van baten en lasten per taakveld .................................................................................. 187 SISA-bijlage ............................................................................................................................. 189 Overige gegevens ................................................................................................................. 203 Bestemming rekeningresultaat.................................................................................................... 203 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant.....................................................................
205 BIJLAGE(N) behorende bij de Jaarstukken 2022 De Wolden ................................................. 207 Interbestuurlijk Toezicht (IBT) .................................................................................................... 207
Gemeente De Wolden
3
Inhoudsopgave
4
Jaarstukken 2022
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
Inhoudsopgave
Jaarverslag 2022
Aldus behandeld en vastgesteld in de vergadering van het college van burgemeesters en wethouders van 23 mei 2023.
Secretaris,
Gemeente De Wolden
Burgemeester,
5
Inleiding
Jaarstukken 2022
Inleiding Jaarresultaat Hierbij bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening 2022 aan. We hebben als nieuw college alle door het oude college in gang gezette activiteiten uitgevoerd en daar waar het kon afgerond. De jaarrekening 2022 sluit met een positief rekeningresultaat van afgerond € 5.090.000. Begroting primair 2022
+
€ 319.000
Begrotingswijziging 2022 (1 t/m 7)
+
€ 666.000
Bestuursrapportage 2022
+
€ 574.000
Septembercirculaire 2022
+
€ 204.000
Saldo verwacht resultaat 2022
+
€ 1.764.000
Werkelijk jaarrekening resultaat
+
€ 5.090.000
Positief verschil tussen de laatste bijstelling en de jaarrekening
+
€ 3.326.000
Het resultaat is voornamelijk een gevolg van incidentele mee- en tegenvallers. Bij de aanbieding van de begroting 2022 was er een voordelig saldo begroot van € 319.000. De bijstellingen van de begrotingswijzigingen 1 t/m 7 leverden een voordeel op van € 666.000. De Bestuursrapportage leverde een voordeel op van € 574.000. Deze bijstelling was het gevolg van onder andere een hogere uitkering uit het gemeentefonds, lagere kosten voor het beschermd wonen, hogere kosten voor de inkomensregeling en hogere kosten voor de Wmo. Vanuit de septembercirculaire van het gemeentefonds kwam extra beschikbaar dat na aftrek van de taakmutaties een voordeel van € 204.000 opleverde. Voorgaande mutaties resulteerden in een voordelig resultaat van € 1.764.000 over het verslagjaar 2022. Hierna bleek dat het begrotingsresultaat positief werd beïnvloed door onder meer lagere uitgaven in het sociaal domein, deze bedroegen € 1.500.000. De decembercirculaire van het gemeentefonds leverde nog een voordeel op van € 725.000. Ook werd een beperkt deel van de beschikbare middelen voor de extra taken uit het gemeentefonds niet gebruikt. Het gaat om € 1.500.000. Een deel van die middelen - zoals voor de energietoeslag - is ook ingezet voor de overschrijdingen op die taakgebieden in de begroting. Voorts hebben een aantal andere voor- en nadelen een nadelig gevolg van ongeveer € 356.000.
In het jaarverslag gaan we onder ’Rekeningresultaat’ op hoofdlijnen nader in op de voornaamste oorzaken van het positieve verschil tussen het verwacht resultaat 2022 en het saldo van de Jaarrekening 2022. Bij de diverse programma’s en paragrafen lichten we dit verder toe. Bestemming rekeningresultaat Met de raad is de afspraak gemaakt om mogelijke incidentele overschotten of tekorten bij bestemming van het rekeningresultaat te verrekenen met de algemene reserve. Hierbij zal rekening worden gehouden met gemaakte afspraken om een deel te bestemmen voor andere doeleinden. Is datgene gerealiseerd wat we ons hadden voorgenomen/afgesproken? Deze vraag beantwoorden we in het jaarverslag. We gaan daarbij in op activiteiten die als speerpunten met elementen van nieuw beleid in de Programmabegroting 2022 en de tussentijdse rapportage zijn opgenomen. De toelichting op de gerealiseerde lasten en baten per programma in de jaarrekening is op hoofdlijnen. In principe lichten we afwijkingen onder de € 25.000 niet toe, tenzij dat relevant is.
6
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
Rekeningresultaat
Rekeningresultaat De jaarrekening 2022 sluit met een voordelig resultaat van afgerond € 5.133.000. Hieronder staat per programma de over- en onderschrijdingen per programma die hebben geleid tot dit voordelige saldo. Taakveld
Programma
Voordeel
Nadeel
Saldo
1. De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend Bestuur
010
270.000
Burgerzaken
020
69.000
Samenkracht en burgerparticipatie
610
72.000
Overige voor- en nadelen
510.000
14.000 Totaal programma
411.000
524.000
-113.000
2. De Wolden een veilig thuis Crisisbeheersing en brandweer
110
15.000
Openbare orde en veiligheid
120
18.000
Overige voor- en nadelen
70.000
23.000 Totaal programma
56.000
70.000
-14.000
3. Duurzaam leven in De Wolden Beheer overige gebouwen en gronden
030
Riolering
720
Milieubeheer
740
114.000
21.000
Ruimte en leefomgeving
810
42.000
25.000
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
820
Wonen en bouwen
830
Overige voor- en nadelen Totaal programma
62.000 60.000
137.000 87.000
222.000
35.000
38.000
340.000
503.000
-163.000
4. De Wolden onderneemt Beheer overige gebouwen en gronden
030
Economische ontwikkeling
310
Overige voor- en nadelen Totaal programma
182.000 37.000 4.000
21.000
41.000
203.000
-162.000
5. De Wolden aantrekkelijk en aangesloten Verkeer en vervoer
210
101.000
128.000
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
570
64.000
78.000
Begraafplaatsen
750
40.000
Overige voor- en nadelen Totaal programma
24.000
34.000
229.000
240.000
-11.000
6. De Wolden ontwikkelt met kleur en talent Openbaar onderwijs
410
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
430
175.000
Media
560
40.000
Samenkracht en burgerparticipatie
610
128.000
Wijkteams
620
10.000
Gemeente De Wolden
14.000 72.000
7
Rekeningresultaat
Jaarstukken 2022
Programma
Taakveld
Begeleide participatie
640
Arbeidsparticipatie
650
40.000
68.000
Maatwerkdienstverlening 18-
672
252.000
45.000
Geëscaleerde zorg
682
Overige voor- en nadelen Totaal programma
Voordeel
Nadeel
Saldo
30.000
12.000 57.000
47.000
702.000
288.000
11.000
414.000
7. Gezond meedoen in De Wolden Samenkracht en burgerparticipatie
610
134.000
Wijkteams
620
97.000
Inkomensregelingen
630
91.000
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
660
123.000
Maatwerkdienstverlening 18+
671
548.000
Geëscaleerde zorg 18+
681
575.000
Volksgezondheid
710
45.000
Overige voor- en nadelen Totaal programma
396.000
82.000
11.000
22.000
1.624.000
511.000
1.113.000
8. De Wolden actief en opgeruimd Verkeer en vervoer
210
Sportbeleid en activering
510
33.000
Sportaccommodaties
520
449.000
Afval
730
84.000
Overige voor- en nadelen Totaal programma
28.000
210.000
24.000
36.000
590.000
274.000
316.000
9. Algemene dekkingsmiddelen Treasury
050
101.000
139.000
OZB woningen
061
57.000
43.000
OZB niet-woningen
062
19.000
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
070
2.302.000
Economische promotie
340
89.000
Overige voor- en nadelen Totaal programma
15.000
18.000
2.583.000
200.000
636.000
2.383.000
10. Overhead Overhead
040
364.000
Overige voor- en nadelen
040
6.000
Totaal programma
370.000
636.000
-266.000
0
16.000
0
1.836.000
11. Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting (Vpb)
090 Totaal programma
16.000 16.000
12. Onvoorziene uitgaven Overige baten en lasten
080 Totaal programma
8
1.836.000 1.836.000
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
Rekeningresultaat
Taakveld
Programma
Voordeel
Nadeel
Saldo
13. Mutaties reserves Mutaties reserves
010 Totaal programma
Totaal voor- en nadelen
128.000
387.000
128.000
387.000
-259.000
3.836.000
5.090.000
8.926.000
Toelichting: Hieronder zijn de voor- en nadelen per programma in hoofdlijnen beschreven. Voor een nadere verklaring wordt verwezen naar het hoofdstuk “Gerealiseerde lasten en baten per programma met toelichting”. 1. De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend In dit programma is sprake van een nadeel van € 113.000. De grootste oorzaken zijn per saldo een extra storting in de APPA-voorziening en de wachtgelden voor ex-wethouders. Andere oorzaken zijn lagere bestuurskosten, hogere accountantskosten en minder verstrekte subsidies. 2. De Wolden een veilig thuis Er is sprake van een gering nadeel van € 14.000. Dit is ontstaan door een combinatie van lagere inkomsten corona-toegangsbewijzen, minder verleende corona-subsidies, lagere kosten van de Veiligheidsregio en brandweer, lagere kosten van openbare orde, hogere kosten veiligheid en hogere kosten van opvang zwerfdieren. 3. Duurzaam leven in De Wolden Het nadeel binnen dit programma is € 163.000. Veroorzakers zijn hogere baten omgevingsvergunning, een nadeel op de grondexploitatie en een voordeel op milieubeheer. 4. De Wolden onderneemt Het programma eindigt met een nadeel van € 162.000. Grootste oorzaak zijn de lagere baten bij de overige gebouwen en gronden als gevolg van het niet doorgaan van geraamde verkopen. 5. De Wolden aantrekkelijk en aangesloten Er is sprake van een gering nadeel van € 11.000.
Toch zijn er binnen dit programma op een aantal onderdelen verschillen tussen de begroting en de werkelijkheid. Dit betreft onder meer de hogere kosten en lagere opbrengsten begraafplaatsen en crematoria; daarnaast op het gebied van verkeer en vervoer: hogere provinciale bijdragen, leges en straatwerkvergoeding. 6. De Wolden ontwikkelt met kleur en talent Het voordeel binnen dit programma bedraagt € 414.000. De meest opvallende verschillen betreffen de hogere kosten van leerlingenvervoer, de lagere kosten van de nieuwe wet inburgering en de minder bestede middelen voor de jeugdzorg dan voorzien. 7. Gezond meedoen in De Wolden Binnen dit programma is een voordeel van € 1.113.000 ontstaan. De voornaamste redenen zijn de hogere kosten van bijzondere bijstand door de regeling energietoeslag, de niet gebruikte middelen voor de Wmo (minder aanvragen) en de incidenteel hogere baten van beschermd wonen (afrekening 2020 en 2021). 8. De Wolden actief en opgeruimd Het voordeel binnen dit programma is € 316.000. Dit is ontstaan door de hogere kosten van gym- en sportlokalen. De vrijval van kapitaallasten voor het HSC, de lagere kosten van afvalinzameling en hogere opbrengst van de afvalstoffenheffingen. 9. Algemene dekkingsmiddelen Het voordeel bedraagt € 2.383.000. Oorzaken zijn de hogere uitkering uit het gemeentefonds.
Uit de decembercirculaire 2022 bleek dat we meer ontvangen uit het gemeentefonds. Deze konden we niet meer verwerken in de begroting. Een andere oorzaak is het beperkte gebruik van de middelen die we hebben ontvangen voor extra taken uit de mei- en septembercirculaire. Bovendien is een deel van het voordeel gebruikt als dekking van uitgaven elders in de begro-
Gemeente De Wolden
9
Rekeningresultaat
Jaarstukken 2022
ting. Een voorbeeld is de uitvoering van de regeling energietoeslag. In programma Gezond Meedoen in De Wolden is sprake van een overschrijding door de uitvoering van die regeling. De dekking van die overschrijding is aanwezig binnen de Algemene dekkingsmiddelen. 10. Overhead Binnen de overhead is sprake van een nadeel van € 266.000. Dit is voornamelijk ontstaan door de hogere bijdrage aan de SWO. 11. Vennootschapsbelasting Er is sprake van een gering voordeel van afgerond € 16.000. 12. Onvoorziene uitgaven Bij de onvoorziene uitgaven is een voordeel van € 1.836.000 te zien. In de Bestuursrapportage gingen we ervan uit dat we 2022 gingen afsluiten met een voordelig saldo van € 1.764.000. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het budget voor onvoorziene uitgaven (begrotingsruimte). 13. Mutaties reserves Hier is sprake van een nadeel van € 259.000. Dit is ontstaan doordat we minder hebben gestort, € 84.000 en ook minder hebben onttrokken € 343.000 aan de reserves. Bij het samenstellen van de begroting gingen we ervan uit dat we de opbrengst van de verkoop van de bibliotheek in De Wijk, € 131.000, zouden storten in de algemene reserve. Doordat het proces rondom de verkoop is vertraagd gaan we deze storting in 2023 doen in plaats van in 2022. Ook hebben we in 2022 € 50.000 extra gestort in de reserve Egalisatie/Actualisatie bestemmingsplannen.
Voor de uitvoering van Initiatiefrijk De Wolden hebben we minder onttrokken aan de algemene reserve. Dat geldt ook voor Omgevingswet, klimaatdoelstellingen en “Ja, tenzij”. Totaal gaat het om ongeveer € 343.000.
10
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
Kerngegevens
Kerngegevens Rekening 2021 31-12-2021
A. Sociale structuur Aantal inwoners
Begroting 2022 1-1-2022
Rekening 2022 31-12-2022
24.511
24.541
24.597
van 0 t/m 19 jaar
5.129
4.707
4.714
van 20 t/m 64 jaar
13.281
13.264
13.623
van 65 t/m 74 jaar
3.369
3.451
3.443
van 75 jaar en ouder
2.732
3.119
2.817
227
250
206
Aantal uitkeringsgerechtigden ingevolge de:
23
31
22
- Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen werknemers (IOAW)
21
26
19
- Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ)
1
3
1
- Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ)
Waarvan:
Per 31-12-2022 bedraagt het aantal inwoners in de categorie 50 t/m 64 jaar 5.971. Aantal periodieke bijstandsgerechtigden
1
2
2
Aantal aja’s in sociale werkvoorziening Leerwerkbedrijf Stark
31
71
28
Aantal personen bij de Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden
38
Aantal unieke jeugdigen Aantal unieke Wmo-klanten (oud en nieuw)
361
551
520
1.177
1.392
1.428
Rekening 2021
B. Fysieke structuur Oppervlakte van de gemeente (in hectares) - binnenwater* - historische stads- en dorpskern
30
Begroting 2022
Rekening 2022
22.635
22.635
22.635
179
195
179
0
0
0
10.460
10.541
10.555
Aantal woonruimten - woningen/wonen** - logies***
647
624
653
Gemiddelde woningbezetting****
2,38
2,35
2,38
2022 Totaal
2022 Bedrag per inwoner
C. Financiële structuur
Bedragen x € 1.000
2021 Totaal
2021 Bedrag per inwoner
Totale exploitatielasten programma’s
56.887
2.321
58.029
2.359
Opbrengst belastingen en heffingen
11.138
454
11.441
465
Algemene uitkering gemeentefonds (incl. 3Dtaak-mutaties en incl. extra middelen jeugd)
34.796
1.420
42.492
1.728
Vaste schuld
17.438
711
26.168
1.064
Reserves en voorzieningen
46.404
1.893
53.086
2.158
Boekwaarde geactiveerde investeringen
57.975
2.365
60.640
2.465
Financieringsoverschot +/tekort - *****
5.867
239
18.614
757
112.714
4.599
104.579
4.252
Gewaarborgde geldleningen
Gemeente De Wolden
11
Kerngegevens
Jaarstukken 2022
* Bijgesteld naar huidige gegevens. Bron: CBS statline, geraadpleegd 31-01-2022. ** Bron: CBS statline, geraadpleegd 31-01-2023. *** Bron: CBS statline, geraadpleegd 31-01-2023. Het betreft hier het aantal verblijfsobjecten met de functies wonen en logies met de status ‘in gebruik’. Onder logies vallen naast recreatiewoningen ook andere toeristische verblijfsobjecten zoals hotels. **** Bron: www.waarstaatjegemeente.nl, geraadpleegd 30-01-2023. ***** Totale vaste activa exclusief voorraden minus totale vaste passiva exclusief algemene reserve bouwgrondexploitatie.
12
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
Programma's
Programma's 01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend We werken met plezier voor onze inwoners en ondernemers. Daarom zijn we dichtbij en gastvrij. We geven ruimte aan initiatieven vanuit de samenleving en we stimuleren de ontwikkeling naar een duurzame en levendige, lokale democratie. Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? In 2022 lag voor dit programma de nadruk op drie thema's: vitale democratie, dienstverlening en samenwerken over de gemeentegrenzen. Vitale democratie Gemeenteraadsverkiezingen Op 16 maart vond de gemeenteraadsverkiezing plaats. Met de opkomst van ruim 61% was de opkomst in De Wolden bij de gemeenteraadsverkiezingen lager dan vier jaar geleden (64%). Ten opzichte van het gemiddelde in Drenthe (53%) was de opkomst in De Wolden aanmerkelijk hoger. Op verzoek van de raad vond er een hertelling van de uitgebrachte stemmen plaats. Deze heeft niet geleid tot een andere zetelverdeling. Wet open overheid (Woo) De Woo treedt gefaseerd in werking en het Rijk heeft structurele en incidentele middelen toegezegd voor de implementatie van de wet. Deze brengen we onder bij de Samenwerkingsorganisatie (SWO). In 2022 hebben we ons door de SWO laten informeren over de aanpak van de implementatie. Bestuurlijke integriteit De burgemeester is verantwoordelijk voor de bevordering van de bestuurlijke integriteit van de gemeente en legt hierover jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad. Het onderwerp
Gemeente De Wolden
13
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Jaarstukken 2022
bestuurlijke integriteit agenderen we maandelijks in het college van B&W. Daarmee blijft het onderwerp onder de aandacht en kunnen we eventuele dilemma’s delen. Vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 was er extra aandacht voor bestuurlijke integriteit. In het inwerkprogramma van de gemeenteraad heeft een externe deskundige in april een introductie gegeven op de regelgeving en dilemma’s. Daarnaast kreeg de raad in mei een introductie op de Gemeentewet. Tijdens die bijeenkomst was er ook aandacht voor bestuurlijke integriteit. Voorafgaand aan de benoeming van de wethouders heeft een extern bureau een risicoanalyse integriteit uitgevoerd. De nevenfuncties van de burgemeester, de wethouders en gemeenteraadsleden zijn openbaar gemaakt via de gemeentelijke website. Pas in december 2022 werd duidelijk dat de Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur op 1 januari 2023 in werking trad (met uitzondering van de nieuwe geheimhoudingsbepalingen die op 1 april 2023 in werking treden). Het college van B&W is nog in december geïnformeerd over de consequenties van deze nieuwe wet. De gemeenteraad is na de jaarwisseling geïnformeerd tijdens een raadbijeenkomst. De griffier heeft in 2022 een voorstel gedaan voor de evaluatie van de gedragscode integriteit. De raad heeft in september besloten om hierover te willen doorpraten alvorens de evaluatie af te ronden.
Dit is gecombineerd met de hiervoor genoemde raadbijeenkomst. Dat betekent dat de evaluatie niet in 2022 is afgerond. Privacy & Informatieveiligheid Het borgen van privacy/persoonsgegevens van inwoners en veiligheid van systemen is belegd binnen de SWO (inclusief budgetten). In 2022 hebben we de voortgang gevolgd en ons periodiek laten informeren over de risico's en de aanpak om deze risico's te elimineren of reduceren tot een acceptabel niveau. Dienstverlening De visie Dienstverlening 2021-2025 Wij zorgen voor passende dienstverlening wordt uitgevoerd aan de hand van een uitvoeringsagenda van de SWO. Voor de agenda van 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders een aantal thema's meegegeven die belangrijk zijn voor de inwoners en ondernemers in De Wolden. Dit zijn de ontwikkeling van digitale dienstverlening, klantgerichte communicatie en inclusieve dienstverlening. De budgetten hiervoor en de uitvoering van de thema's zijn opgepakt door de SWO. De verantwoording en realisatie is opgenomen in de jaarrekening 2022 van de SWO. In het nieuwe collegeprogramma heeft het college het belang van passende dienstverlening benadrukt met een wethouder voor dienstverlening en de paragraaf De Inwoner op 1. Deze paragraaf is opgenomen in de begroting van 2023.
Hierin is afgesproken dat we de uitvoering van de dienstverlening door de SWO actief volgen en waar nodig accenten meegeven die passen bij De Wolden. Samenwerking over de gemeentegrenzen Op regionaal niveau heeft deelname aan de Regio Zwolle bijgedragen aan kennisdeling, netwerkmogelijkheden en de uitvoering van de agenda van de regio Zwolle. Op landelijk niveau hebben we in P-10 verband bijgedragen aan de uitvoering van de lobby-agenda voor het platteland. Beleidsdoelen Vitale democratie Ruimte geven aan initiatieven vanuit de samenleving, zowel wanneer het gaat om betrokkenheid bij nieuwe initiatieven als betrokkenheid bij onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Jongeren en mensen die normaal weinig of niet betrokken zijn meer betrekken bij onze lokale democratie. Inwoners, organisaties en ondernemers actief de ruimte geven bij het gemeentelijke beleiden besluitvormingsproces. Transparant en integer bestuur. Voldoen aan moderne wetgeving. Voldoen aan de Europese en landelijke kaders voor informatieveiligheid.
14
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Dienstverlening Zorgen voor passende dienstverlening aan de inwoners en ondernemers van De Wolden vanuit vier sporen: optimaal digitaal; verbinden en ontmoeten; dienstverlening in ons DNA; een betrouwbaar fundament. En vanuit vier kernwaarden: eenvoud, maatwerk, samen en vertrouwen. Samenwerking over de gemeentegrenzen Behartigen van de belangen van de inwoners van De Wolden, daarbij gaan we altijd uit van een win-win situatie in de samenwerking met onze partners. Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen te Hoogeveen - taakveld 00.40. Beleidsindicatoren 'De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend' WSJG DWD 2018
Beleidsindicator
WSJG Benchmark 2018
Waardering inwoners voor de gemeentelijke dienstverlening
7,1
6,8
Waardering inwoners voor relatie inwoner-gemeente
6,8
6,2
De laatste burgerpeiling was in 2018. In 2022 heeft er geen peiling plaatsgevonden. Activiteiten 2022 0.1 - Bestuur Activiteit
Opkomstbevordering voor gemeenteraadsverkiezingen 2022, afscheid en inwerkprogramma nieuwe raad en stemhulp.
Verantwoording/ realisatie 2022
Het budget is gebruikt voor het inzetten van een stemhulp, een verkiezingskrant en het maken van een interactieve podcast met de doelgroep 18-35 jaar. Daarnaast voor het afscheid en installatie van het nieuwe gemeentebestuur en een inwerkprogramma voor de raad.
Middelen
Het incidentele budget van € 28.000 is volledig benut.
6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (dorpen- en kernenparticipatie) Activiteit
Financiering subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden vanaf 2022.
Verantwoording/ realisatie 2022
Er is besloten de regeling Initiatiefrijk De Wolden te continueren om onze nauwe samenwerking rond inwoners-initiatieven te borgen. De nieuwe subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden 2023-2026 is vastgesteld. Bij de uitvoering van de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden in 2022 hebben we 13 aanvragen gehonoreerd met een totale waarde van € 247.000. Eind 2022 was er een resterend budget van € 60.500. Dit budget is via resultaatsbestemming beschikbaar gesteld voor de begroting 2023.
Middelen
Gemeente De Wolden
Het budget voor Initiatiefrijk De Wolden komt uit de algemene reserve.
15
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Jaarstukken 2022
6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (dorpen- en kernenparticipatie) Activiteit
Coördinatie van de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden vanuit de gemeente.
Verantwoording/ realisatie 2022
Voor de coördinatie van dorpen- en kernenparticipatie is het incidentele budget van € 37.000 volledig gebruikt. In het najaar van 2022 is de formatie voor de dorps- en kerncoördinatoren structureel ingevuld. Dit geldt ook voor de coördinatie van de buurtteams (zie programma Gezond Meedoen). Deze formatie is structureel opgenomen in de begroting van de SWO.
Middelen
Het incidentele budget van € 37.000 is volledig gebruikt.
Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de beleidsdocumenten: Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de (beleids)nota’s: Raadsbreed Programma 'Samen verantwoordelijk' 2018-2022.pdf, maart 2018. Collegeprogramma 2018-2022 'Duurzaam, doen en dichtbij', mei 2018. Visie en Strategisch beleid Informatieveiligheid & Privacy - Gemeente De Wolden, juni 2022. Visie dienstverlening 2021-2025, 17 december 2020. Investeringen In 2022 zijn er geen lopende of nieuwe investeringen in dit programma. Wat heeft het gekost? Rekening 2021
Begroting 2022 voor wijz.
Begroting 2022 na wijz.
Rekening 2022
Afwijking begroting -/rekening
Lasten programma
2.945
2.687
3.279
3.608
-329
Baten programma
325
300
327
544
217
-2.620
-2.387
-2.951
-3.064
-113
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
16
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
02 De Wolden een veilig thuis
02 De Wolden een veilig thuis Het programma 'De Wolden een veilig thuis' richt zich op een veilige leefomgeving. We willen dat onze inwoners en ondernemers zich zowel fysiek als sociaal veilig voelen in hun eigen huis én in hun buurt en dorp. Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? De Wolden is een veilige gemeente. Zo is opnieuw uit de politiecijfers en de veiligheidsmonitor gebleken. De leefbaarheid en de veiligheid in De Wolden zijn op verschillende punten beter dan gemiddeld in Drenthe. Vooral de tevredenheid over de woonbuurt is hoger en inwoners ervaren minder overlast in de buurt. Enkele in het oog springende veiligheidsthema’s waren de onrust rond de Covid-19 maatregelen, de opvang van Oekraïense vluchtelingen en de Crisisnoodopvang in Ruinen, de omzwervingen van de wolf en de breed gevoelde onvrede bij de agrarische ondernemers over het stikstofbeleid. Het streven van het bestuur daarbij was om hierover steeds in gesprek met inwoners en ondernemers te blijven. Aanschaf bodycams Voor de gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren zijn bodycams aangeschaft. Deze hebben een bewezen de-escalerende werking. Hiermee vergroten we de veiligheid voor onze medewerkers, beperken we incidenten van verbale of fysieke agressie en vergroten we transparantie in een casus. In 2022 hebben we voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd zoals het opstellen van werkinstructies. Pas als deze formeel zijn vastgesteld, hierover is gecommuniceerd en de medewerkers zijn getraind kunnen ze de bodycams daadwerkelijk gebruiken. Gemeente De Wolden
17
02 De Wolden een veilig thuis
Jaarstukken 2022
Ondermijning De effecten van georganiseerde, criminele activiteiten zijn niet altijd zichtbaar, maar ze zijn wel degelijk aanwezig. Denk hierbij aan mensenhandel, uitbuiting, witwassen en drugshandel. In De Wolden hebben we trainingen voor medewerkers georganiseerd om uitbuiting te herkennen in samenwerking met de Drentse ketenregisseur. Ook heeft het college van B&W waar nodig bestuurlijke maatregelen opgelegd in verband met het aantreffen van drugs. Veiligheidsmonitor en Kadernota Veiligheid Veiligheid gaat verder dan het aanpakken van criminaliteit. Het veiligheidsdomein is continu in verandering en raakt steeds meer verweven met andere beleidsterreinen en programma’s. De resultaten van de Veiligheidsmonitor 2021 hebben we gebruikt voor de nieuwe kadernota Veiligheid, toezicht en handhaving 2022-2026. Deze nota is in december 2022 vastgesteld. Beleidsdoelen Het programma kent de volgende beleidsdoelen: 1. Wij willen dat inwoners zich fysiek en sociaal veilig voelen in hun huis, buurt en dorp. 2. We willen tot de veiligste gemeenten in Nederland blijven behoren. 3. Veiligheidsvraagstukken pakken we integraal en waar mogelijk preventief op. Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Veiligheidsregio Drenthe te Assen - taakveld 01.10.
Beleidsindicatoren 'De Wolden een veilig thuis' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12-17 jaar
2021
5
8
Winkeldiefstallen aantal per 10.000 inwoners
2021
2,05
17,57
Geweldsmisdrijven aantal per 1.000 inwoners
2020
1,6
4,6
Diefstallen uit woningen aantal per 10.000 inwoners
2022
2,04
3,2
Vernielingen en beschadigingen (openbare ruimte) per 10.000 inwoners
2021
18,87
41,20
Bron: waarstaatjegemeente.nl Activiteiten 2022 1.1 – Crisisbeheersing en brandweer Activiteit
Bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe in Assen.
Verantwoording/ realisatie
Op basis van de Begroting 2022 van de Veiligheidsregio Drenthe bedraagt de definitieve bijdrage van de gemeente De Wolden voor 2022 aan de VRD € 1.334.234. De geraamde bijdrage was € 1.340.410 in de Begroting 2022 van DW.
Middelen
De bijdrage 2022 aan de VRD is conform het begrote bedrag.
1.2– Openbare orde en veiligheid
18
Activiteit
Communicatie applicatie toezichthouders.
Verantwoording/ realisatie
Vanaf 2022 is de financiering van de kosten voor de communicatie applicatie overeenkomstig de afspraken met de SWO geregeld. De toezichthouders gebruiken de applicatie om direct toegang te hebben tot relevante informatie en het ter plaatse een proces verbaal en rapportages op te stellen.
Middelen
Per 2022 betaalt De Wolden structureel een bedrag van € 8.333 voor deze applicatie.
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
02 De Wolden een veilig thuis
1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra boa.
Verantwoording/ realisatie
Er is een extra boa gestart. De boa's kunnen nu als koppel werken. Als koppel zijn ze beter zichtbaar in de wijk. Ze maken contact met inwoners, bedrijven en ze maken deel uit van de buurtteams. Als koppels kunnen ze ingezet worden bij evenementen en horeca.
Middelen
Het incidentele budget van € 70.000 is volledig benut.
1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra wabo-toezichthouder.
Verantwoording/ realisatie
Het is niet gelukt om invulling te geven aan dit speerpunt. We konden hiervoor geen geschikte kandidaat vinden op de huidige arbeidsmarkt. We blijven hiervoor volop inzetten.
Middelen
Het incidentele budget van € 75.000 is in 2022 niet benut en is met aanvullende middelen binnen de begroting van de SWO doorgezet naar de SWO-begroting 2023.
Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de beleidsdocumenten: Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de (beleids)nota’s: Kadernota Veiligheid, toezicht en handhaving 2022-2026. Regionaal Beleidsplan Noord-Nederland 2020-2023. Beleidsregels Hard- en Softdrugs 2015. Evenementenverordening 2021. Beleidsnota keten en caravans 2017. Beleidsregels BIBOB 2017. Preventie- en handhavingsplan alcohol 2017. Beleidsregel wet aanpak woonoverlast 2018. Beleidsregel Handhaving helingbestrijding 2018. Investeringen Er is in 2022 geen sprake van lopende of nieuwe investeringen. Wat heeft het gekost? Rekening 2021
Begroting 2022 voor wijz.
Begroting 2022 na wijz.
Rekening 2022
Afwijking begroting -/rekening
Lasten programma
1.972
1.979
2.265
2.182
84
Baten programma
102
9
102
4
-98
-1.870
-1.970
-2.163
-2.177
-14
Bedragen x € 1.000
Resultaat
Een analyse per taakveld is opgenomen in het hoofdstuk 'Gerealiseerde lasten en baten per programma' van het jaarrekeningdeel.
Gemeente De Wolden
19
03 Duurzaam leven in De Wolden
Jaarstukken 2022
03 Duurzaam leven in De Wolden Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen, duurzaamheid en riolering. Programmahouder: Gerrie Hempen
Het programma in beeld
Wat hebben we gedaan? Ruimtelijke ordening Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 juli 2022 is niet doorgegaan; het landelijk digitale stelsel was daarvoor nog niet stabiel genoeg. Omdat de invoering van deze wet een grote impact op onze organisatie heeft is intern wel verder gegaan met de voorbereidingen: op de gebieden regelgeving, digitalisering, beleid, participatie en processen. Intern is het proces van de behandeling van complexe aanvragen omgevingsvergunning verder vervolmaakt. Alle softwarepakketten die aangesloten kunnen worden op het landelijke digitale stelsel zijn aangeschaft en ingericht. Er is een start gemaakt met het maken van een handboek voor het Omgevingsplan De Wolden. En het ontwerp beleidskader Participatie is in 2022 vastgesteld. Toekomstvisie Na een uitgebreid participatieproces met inwoners, ondernemers, organisaties en medewerkers is de Toekomstvisie De Wolden 2022-2040 ‘Samen aan zet!’ op 27 oktober 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Deze Toekomstvisie wordt ook gebruikt als Omgevingsvisie in het kader van de Omgevingswet. In de Toekomstvisie zijn drie hoofdambities en zes thema’s beschreven; zij vormen de leidraad voor de toekomst. Wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Omdat de datum inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld, is ook de invoeringsdatum van de Wkb uitgesteld.
In 2022 hebben we ons verder voorbereid op deze wet. Er lopen proefprojecten waarmee we ervaring opdoen en we hebben de processen voor de meldingen uitgewerkt.
20
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
03 Duurzaam leven in De Wolden
Gebiedsvisie sportpark De Baete In 2022 is de gebiedsvisie "De Baete volop in beweging" in Ruinen door de werkgroep opgesteld en vastgesteld door de raad. Ook is er een krediet beschikbaar gesteld voor de nadere uitwerking van de gebiedsvisie tot een uitvoeringsplan en de aankoop van een perceel van het waterschap. Wonen Woon(zorg)visie De huidige Woonvisie “Een leven lang wonen” liep in 2022 af. Bovendien zijn er verschillende ontwikkelingen die het noodzakelijk maakten het woonbeleid te actualiseren. In 2022 stelden wij daarom een nieuwe woon(zorg)visie op. De woon(zorg)visie is een vertaling van de Toekomstvisie en bevat de ambities voor de lange termijn (tot 2030). Aan deze ambities koppelen wij concrete maatregelen voor de komende 4 jaar. De concept-woon(zorg)visie ligt begin 2023 ter inzage. Regionale Woondeal In april 2022 presenteerde het Rijk de Nationale Woon- en Bouwagenda. Het doel van de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) is het snel aanpakken van de woonopgave. De ambitie is om tot 2030 landelijk 900.000 woningen te realiseren. Om dit te bereiken sloot het Rijk Regionale Woondeals met gemeenten en provincies. Op 21 december 2022 tekende gemeente De Wolden de Regionale Woondeal Zuidwest Drenthe. Het Rijk en de provincie ondersteunen de gemeente met kennis, ambtelijke capaciteit en (financiële) middelen. Wij monitoren de woningbouwproductie en de plancapaciteit.
De provincie faciliteert en bekostigt het benodigde monitoringssysteem. Er is een overlegstructuur afgesproken om de voortgang te bewaken en afspraken te maken over de ondersteuning en de bijsturing. Woningbouwproductie Om de woningbouw te versnellen hebben wij ingezet op plannen die aan de hand van een zogenaamde kruimelprocedure vergund kunnen worden. Met een kruimelvergunning kan een bouwplan afwijken van het bestemmingsplan. In dit kader hebben we in 2022 beleid gemaakt om woningen (binnen de bebouwde kom) makkelijker te kunnen splitsen. Verder werkten wij samen met Actium aan een plan voor de bouw van tijdelijke woningen. Naar verwachting realiseren wij deze woningen in 2023. Tot slot hebben wij in 2022 de voorbereidingen getroffen voor het opzetten van een versnellingsteam woningbouw. Hiervoor is vanaf 2023 geld opgenomen in de begroting. Strategisch woningbouwprogramma Om in de toekomst aan de blijvende vraag naar woningen te kunnen voldoen zijn ook grotere uitbreidingslocaties noodzakelijk. Hiervoor ontwikkelden wij het strategisch woningbouwprogramma, dat inzicht geeft in potentiële ontwikkellocaties. In 2022 werkten wij de plannen voor deze locaties verder uit. Huisvesting statushouders In 2022 was de druk op de asielzoekerscentra landelijk gezien erg hoog.
Samen met Actium spanden wij ons in om te voldoen aan de wettelijke taakstelling rond de huisvesting van statushouders. In augustus 2022 zijn op landelijk niveau afspraken gemaakt over het versneld huisvesten van statushouders. Afgesproken is dat gemeenten inlopen op hun achterstanden, de taakstelling voor 2022 volledig voldoen en vooruitlopen op de taakstelling voor 2023. In De Wolden hebben wij invulling gegeven aan deze opgave door tijdelijk twee gezinnen (16 statushouders) te huisvesten aan de Ommerweg 18 in Zuidwolde. Hierbij maakten wij gebruik van de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR), een financiële vergoeding van het COA die de kosten voor 6 maanden dekte. Daarna is de gemeente verantwoordelijk voor de vervolghuisvesting. Inmiddels is voor beide gezinnen vervolghuisvesting gevonden. Vitale Vakantieparken Voor het programma Vitale Vakantieparken stond 2022 in het teken van de heroriëntatie. We hebben gewerkt aan het verdienen van het vertrouwen voor dit programma bij de parken. Hierbij is een programmateam gevormd dat zich heeft gebogen over de opgave, benodigde capaciteit, kennis en instrumenten. Dit is vastgelegd in het programmaplan. In 2022 zijn de gesprekken met alle parken (transformatie en vitalisering) weer opgepakt. Na de heroriëntatie is gewerkt via 4 sporen: excelleren, vitaliseren, transformeren en handhaving.
We hebben de gemeenteraad op 8 december bijgepraat over de opgave en de aanpak.
Gemeente De Wolden
21
03 Duurzaam leven in De Wolden
Jaarstukken 2022
Milieu en duurzaamheid Regionale Energie Strategieën (RES) In 2022 heeft de gemeenteraad de Notitie op weg naar RES 2.0 ter informatie aangeboden gekregen. Hierin stond beschreven welke stappen we zouden zetten richting de RES 2.0 RES-regio Drenthe. In de tussentijd is op landelijk niveau de terminologie RES 2.0 vervangen door Voortgangsdocument 2023. We gaan de komende periode met de dorpen in gesprek over hoe het thema duurzaamheid terugkomt in de dorpsvisies en/of in Dorps Energie Strategieën (DES). Daarbij kunnen we putten uit de ervaring die in Ansen ontstaat door de Proeftuin Aardgasvrije Wijken. Ons streven is om lokaal te produceren wat er lokaal aan energie verbruikt wordt. Eind 2022 zijn we gestart met het schrijven van een plan van aanpak voor dit traject. Ook is er een extra energieregisseur gestart om dit proces verder te begeleiden. Opgave verduurzaming bestaande woningvoorraad De Wolden participeert in de Drentse Energie Deal met als doel dat we in 2040 in Drenthe energieneutraal wonen en zelfvoorzienend zijn op energiegebied. Het Drents Energieloket informeert inwoners over acties en financiële middelen (o.a. ‘Energiebespaarlening Drenthe’) om de particuliere woningvoorraad te verbeteren en duurzame energie op te wekken.
In 2022 zijn er bijna 3.000 contactmomenten geweest tussen het Energieloket en inwoners uit De Wolden, waarbij voornamelijk vragen zijn beantwoord over woningisolatie en financiële regelingen. Energiearmoede was in 2022 een belangrijk punt van aandacht. In een regionaal versnellingsteam, met diverse stakeholders en met de provincie als trekker, wordt gezocht naar mogelijkheden en oplossingen. Een eerste concrete stap hierin is in 2022 gezet: er is een regionale isolatiesubsidie beschikbaar gekomen voor inwoners met een inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum. Ook de woningcorporaties zijn een belangrijke stakeholder als het gaat om energiearmoede. Een deel van de inwoners die met energiearmoede te maken heeft woont in een (sociale) huurwoning en de verduurzaming van de voorraad bestaande huurwoningen valt onder de verantwoordelijkheid van de woningcorporaties. We hebben in 2022 diverse keren met woningcorporatie Actium om tafel gezeten, om te bekijken of en waar samenwerking bij de aanpak van energiearmoede in de komende jaren mogelijk is. Opleiding energiecoaches In 2022 zijn 10 nieuwe energiecoaches opgeleid. Daarmee komt het totaal op 12 actieve energiecoaches in De Wolden. Energiecoaches zijn vrijwilligers die inwoners van tips voorzien op welke wijze energie bespaard kan worden.
In 2022 zijn er verkennende gesprekken gevoerd met Stichting Welzijn De Wolden om de aansturing vanaf 2023 vanuit deze organisatie te laten plaatsvinden Duurzaamheidslening starters Vanuit het Actieplan Klimaat & Energie 2021 – 2024 is er jaarlijks € 20.000 (incl. uitvoeringskosten) beschikbaar voor het blijven verlenen van de duurzaamheidssubsidie voor starters. In 2022 is deze verouderde verordening aangepast, onder andere op het gebied van isolatiewaarden. Door achterstanden bij de uitvoeringsinstantie SNN (Samenwerkingsverband Noord-Nederland) is de ingangsdatum van de vernieuwde verordening verschoven naar januari 2023. Verduurzaming gemeentelijke gebouwen In 2022 is het ondersteuningstraject vanuit het Ontzorgingsprogramma Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed van de provincie Drenthe afgerond. Tijdens dit proces is (opnieuw) gekeken naar de verduurzaming van de vijf gebouwen waarover de gemeenteraad in 2021 een besluit heeft genomen, de brandweerkazernes en IKC’s en de schoolgebouwen. De verduurzaming van IKC's en schoolgebouwen is opgenomen in het Integraal Huisvestings Plan, zie programma 06 Ontwikkelt met kleur en talent. De verduurzaming van de sporthallen is opgenomen in programma 08 Actief en opgeruimd. Warmtetransitievisie Alle gemeenten in Nederland hebben in 2021 een Transitievisie Warmte vastgesteld.
In de Transitievisie Warmte beschrijven we de manieren waarop de gebouwde omgeving in De Wolden overstapt op andere, duurzame bronnen van warmte. De uitgangspunten voor deze visie zijn samen met stakeholders en inwoners bepaald. De concrete uitwerking van de Transitievisie Warmte op wijk-, buurt of dorpsniveau vindt plaats in het wijkuitvoeringsplan (WUP) of Dorps Energiestrategie (DES). Bij het opstellen en uitvoeren van een wijkuitvoeringsplan betrekt de 22
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
03 Duurzaam leven in De Wolden
gemeente inwoners, vastgoedeigenaren en andere betrokken partijen nauw bij de keuze voor de warmtebron en techniek voor de wijk en op welk moment de wijk van het aardgas gaat. De focus in De Wolden ligt tot en met 2030 op energiebesparing, het individueel aardgasvrij worden van woningen en de inzet van groen gas waar dat noodzakelijk is. In 2022 is in de Wijk gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden van Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) en of dit een goed alternatief voor aardgas kan zijn. Een eerste bevinding is dat er mogelijkheden zijn, maar verder (haalbaarheids)onderzoek wordt nog gedaan. Ook is er in 2022 een start gemaakt met een onderzoek om te kijken of het provinciaal mogelijk kan worden om bij (agrarische) bedrijven in het buitengebied hogere windmolens te kunnen plaatsen. Groen gas In 2030 willen we niet alleen 70% van de elektriciteitsvraag duurzaam opwekken, we willen ook 100% groen gas in het gasnetwerk realiseren. Als gemeente ondersteunen we meerdere initiatieven voor de productie van groen gas, vooral van agrarische ondernemers. Deze initiatieven hebben een SDE (Stimulering Duurzame Energie) subsidie ontvangen, wat een voorwaarde is om op langere termijn positieve businesscases te kunnen ontwikkelen. Ondernemers zoeken samen met de gemeente naar mogelijkheden om deze projecten van de grond te krijgen.
Aardgasvrije wijken: Proeftuin Ansen Tot en met 2028 wordt door EnergieKansen, in samenwerking met gemeente De Wolden, de proeftuin Aardgasvrije Wijken in de historische schoolkring Ansen uitgevoerd. Er is een rijksbijdrage toegekend van ongeveer € 2,4 miljoen. Het project is opgesplitst in meerdere deelprojecten, waaronder de gebouwgebonden maatregelen, de opwek van groen gas en de opwek van hernieuwbare elektriciteit met een zonneweide en windmolen. In 2022 is een subsidie van € 99.600 aan EnergieKansen toegekend voor gebouwgebonden maatregelen, ofwel activiteiten die betrekking hebben op de verduurzaming van particuliere woningen. Hiervoor zijn in 2022 o.a. 37 energiescans uitgevoerd en andere activiteiten voor het verduurzamen van particuliere woningen. Heel de Wolden Aardgasvrij Het doel van HDWG is om alle woningeigenaren in staat te stellen om te verduurzamen, dus ook de eigenaren die geen investeringsbudget hebben. Dit zijn juist de inwoners die de verlaging van het gasverbruik het hardst nodig hebben. Vandaar dat een financieringsregeling onderdeel is van de organisatie. Dit wordt geregeld via een energieservicebedrijf (ESCo). De provincie Drenthe heeft een subsidie verleend om een pilot te starten van de ESCo, gemeente De Wolden neemt deel aan dit project een vervult hierbij een faciliterende rol in.
Verledden sportvelden In 2022 is subsidie toegekend voor het verledden van de verlichting van de buitensportvelden van Voetbalvereniging Ruinen, Tennisvereniging de Marke uit Koekange en Korfvereniging Roreko uit de Wijk. De laatste aanvragen worden begin 2023 afgehandeld en uitbetaald aan de verenigingen. Het restant subsidiebudget van € 15.000 wordt daarmee volledig ingezet. Stikstof In veel Natura 2000 gebieden is de stikstofdepositie te hoog. De rechter bepaalde in 2019 (PASuitspraak) dat er geen extra stikstofdepositie mag plaatsvinden waardoor de vergunningverlening voor woningbouwprojecten, infrastructuur en allerlei bedrijven tijdelijk is stilgevallen. Voor De Wolden zijn het Dwingelderveld, het Holtingerveld, het Mantingerzand en de Wieden-Weerribben de meest nabijgelegen stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden. Om de stikstofdepositie in Natura 2000 gebieden te verlagen komen er generieke maatregelen en een gebiedsgerichte aanpak. Een nieuwe wet Stikstofreductie en Natuurverbetering (1 juli 2021) regelde een gedeeltelijke bouwvrijstelling. Op 2 november 2022 sneuvelde deze gedeeltelijke bouwvrijstelling bij de rechter. Voor De Wolden heeft dit tot gevolg dat voor veel vergunning- en bestemmingsplan trajecten een nieuwe berekening gemaakt moet worden.
Naast vertraging in procedures leidt de nieuwe berekening mogelijk tot een te hoge stikstofuitstoot waardoor een natuurvergunning van de provincie nodig is.
Gemeente De Wolden
23
03 Duurzaam leven in De Wolden
Jaarstukken 2022
Klimaat Klimaatverandering leidt tot hogere temperaturen, nattere winters en heftigere buien. Maar ook een veel grotere kans op drogere zomers. Ook in De Wolden. In 2018 hebben de koepels hiervoor het Bestuursakkoord Klimaatadaptatie ondertekend. De afspraken uit het akkoord zijn uitgewerkt in het Deltaplan Ruimtelijk Adaptatie (DPRA). Het DPRA is de leidraad voor ons doel dat onze gemeente in 2050 klimaatrobuust is ingericht. Het Deltaplan is opgebouwd volgens 7 ambities die we vanuit het samenwerkingsverband Fluvius oppakken. In 2022 zijn we met onze partners binnen Fluvius voortvarend aan de slag gegaan om uitvoering te geven aan de opgestelde Regionale Adaptatie Strategie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma om de openbare ruimte klimaatbestendiger te maken. Het betreft een meerjarig uitvoeringsprogramma. Ook in de komende jaren zullen we ons volop moeten inzetten om de lange termijn doelen te kunnen behalen. Beleidsdoelen Gelet op de beoogde maatschappelijke effecten uit het programma ‘Duurzaam Leven in De Wolden’, stelt het college zich de volgende doelen. Ruimtelijke ontwikkeling Goed voorbereiden op de nieuwe Omgevingswet conform de kaders van het Ambitiedocument Omgevingswet De Wolden. Faciliteren dat de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit behouden blijft in tijden van ontgroening, vergrijzing en groei.
Een veilige, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving behouden. Ruimte scheppen voor dynamiek en innovatie, met behoud van de omgevingskwaliteit. Wonen Uitvoering geven aan de beleidsdoelen van het Woonplan 2017-2022: - betaalbare woonruimte realiseren of laten realiseren in zowel huur als koop; - kansen voor nieuwbouw benutten met behulp van een strategisch woningbouwprogramma; - langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen mogelijk maken; - samen met de corporatie een monitor ontwikkelen die de belangstelling naar sociale huurwoningen monitort om de benodigde kernvoorraad te bepalen en afspraken te maken over verkoop, nieuwbouw en transformatie van sociale huurwoningen. Eigenaren/VVE's van niet-vitale vakantieparken zonder recreatieve potentie ondersteunen bij een nieuw perspectief voor hun park buiten de recreatiesector te vinden. Ondernemers van (vitale) vakantieparken met recreatieve potentie de ruimte geven om toekomstbestendigheid te worden/blijven en te excelleren. Milieu en duurzaamheid Streven om de gebouwde omgeving in 2040 energieneutraal te hebben. In 2030 willen we evenveel duurzaam gas invoeden als we gebruiken (100% groen gas). Inventariseren van het huidige energieverbruik in de regio en wat het potentieel (ruimtelijk) is voor hernieuwbare energie (opwekking, opslag en infrastructuur).
Het opstellen van een aanbod voor de duurzame warmtebronnen en aanbod voor de hernieuwbare opwek. Het geven van het goede voorbeeld als gemeente. Meewerken aan het tot stand brengen van energiezuinige woningen met lage energielasten. De CO2-uitstoot verder verlagen voor een gezonde leefomgeving. Inwoners en bedrijven stimuleren om gezamenlijk aan de slag te gaan met duurzame energie en lokale energie-initiatieven. In 2030 0,1 TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit: 0,06 TWh grootschalig zon op dak (minimaal 50 zonnepanelen), 0,04 TWh techniekneutraal. In 2040 0,14* TWh aan grootschalige opwek van duurzame elektriciteit. Klimaatbestendig Samen met buurgemeenten en Waterschap kwetsbaarheden klimaatverandering verminderen door uitvoering te geven aan de Regionale Adaptatie Strategie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Werken aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. Werken aan een doelmatige waterketen (winning-gebruik-zuivering-teruggeven).
24
Gemeente De Wolden
Jaarstukken 2022
03 Duurzaam leven in De Wolden
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) te Assen Beleidsindicatoren 'Duurzaam leven in De Wolden' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Hernieuwbare elektriciteit in %
2020
19,1
26,8
Hernieuwbare energie in %
2020
7,3
10
Nieuwgebouwde woningen aantal per 1.000 woningen
2021
6,3
Hernieuwbare elektriciteit Zonnestroom in Tera Joule
2021
82
42.000
Woningen met zonnepanelen in %
2021
39
20
8,9
Hernieuwbare elektriciteit: Aandeel elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa van het totale elektriciteitsverbruik. Hernieuwbare energie: Aandeel nieuwe energie (zon, wind en warmte) van het totale energieverbruik. Hernieuwbare elektriciteit: Tera Joule staat eenheid van energie. Voor heel Nederland is dit 18.000 TJ (of wel 18 Peta Joule). Activiteiten 2022 7.4 - Milieubeheer Activiteit
Aardgasvrije wijken Proeftuin Ansen.
Verantwoording/ realisatie
37 energiescans zijn uitgevoerd door EnergieKansen.
Middelen
€ 100.000 was hiervoor beschikbaar en is volledig benut.
7.4 - Milieubeheer Activiteit
Bijdrage aan Regionale Uitvoeringsdienst (RUD).
Verantwoording/ realisatie
Het bedrag is meegenomen in de reguliere bijdrage aan de RUD voor 2022 en daarmee gerealiseerd.
Middelen
De extra beschikbaar gestelde middelen van € 20.000 zijn besteed.
8.1 – Ruimtelijke ordening Activiteit
Project Implementatie Omgevingswet.
Verantwoording/ realisatie
Er is gewerkt aan ontwikkeling/verandering/verbetering van regelgeving, digitalisering, beleid, participatie en processen om de besluitvorming m.b.t. ruimtelijke ontwikkelingen te versnellen en te verbeteren, gericht op meer ontwikkelkansen en maatwerk.
Middelen
€ 124.000 was hiervoor beschikbaar en is volledig benut.
8.1 – Ruimtelijke ordening Activiteit
Toepassen ‘Ja, tenzij’ principe op het gebied van de leefomgeving.
Verantwoording/ realisatie
In 2022 zijn we gestart met de nieuwe manier van werken voor de complexe initiatieven, vooruitlopend op de Omgevingswet. Meer uitnodigend, meer integrale behandeling en laagdrempeliger. We hebben in 2022 gewerkt aan verbetering van dit proces. Het begrote bedrag is gebruikt voor de personele inzet voor de maatwerk dienstverlening.
Middelen
Het budget van € 60.000 is volledig benut.
Gemeente De Wolden
25
03 Duurzaam leven in De Wolden
Jaarstukken 2022
8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Aanpassing legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en Omgevingswet.
Verantwoording/ realisatie
In de begroting was een p.m. minderopbrengsten geraamd als gevolg van de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en de Omgevingswet. Aangezien deze wetten niet in werking zijn getreden in 2022, is er geen sprake geweest van een minderopbrengst.
Middelen
PM-post.
8.3 – Wonen en bouwen Activiteit
Versnelling woningbouwproductie en realisatie jongerenhuisvesting.
Verantwoording/ realisatie
In 2022 hebben wij beleid gemaakt om woningen (binnen de bebouwde kom) makkelijker te kunnen splitsen. Verder werkten wij samen met Actium aan een plan voor de bouw van tijdelijke woningen. Naar verwachting realiseren wij deze woningen in 2023. Daarnaast is in 2022 de concept-woon(zorg)visie opgesteld. Daarin staan plannen om de woningbouwproductie te versnellen en betaalbaar te maken voor jongeren/starters. Tot slot hebben wij in 2022 de voorbereidingen getroffen voor het opzetten van een versnellingsteam woningbouw. Hiervoor is vanaf 2023 geld opgenomen in de begroting.
Middelen
In de begroting van 2022 waren geen aanvullende middelen begroot. De bovengenoemde uitgevoerde activiteiten waren kostenneutraal. In 2022 is besloten dat een versnellingsteam woningbouw wenselijk is. Via de Berap is daarvoor € 60.000 beschikbaar gesteld voor 2022. Daarnaast is in de meerjarenbegroting geld opgenomen voor woningbouwversnelling voor de komende jaren. In 2022 zijn wij begonnen met het werven van ambtelijke capaciteit voor de woningbouwversnelling. Deze functies zijn uiteindelijk per 2023 ingevuld. Het budget blijft binnen de begroting van de SWO beschikbaar.