Document · PDF

Financiële kaderbrief 2023.pdf

Gemeenteraad 30 juni 2022, gemeente De WoldenBij agendapunt: Vaststelling Kaderbrief De Wolden 202322.208 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

sasdasd

Financiële kaderbrief 2023-2026 De Wolden

Gemeente De Wolden Bezoekadres:

Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde

Postadres:

Postbus 20 7920 AA Zuidwolde

Telefoon: E-mail: Internet:

14 0528 gemeente@dewolden.nl www.dewolden.nl

Financiële kaderbrief 2023-2026

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................2 Inleiding en leeswijzer ..........................................................................................................3 Uiteenzetting financiële positie ...............................................................................................5 Doorrekening meerjarige investeringsplannen 2023 - 2026 ..................................................... 10 Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën ................................................................. 12 Ontwikkeling programma's in meerjarenperspectief ................................................................ 15 Programma 01 - De Wolden gastvrij, initiatiefrijk & Stimulerend .............................................. 15 Programma 02 - De Wolden een Veilig Thuis .......................................................................... 19 Programma 03 - Duurzaam Leven in De Wolden..................................................................... 22 Programma 04 - De Wolden onderneemt ............................................................................... 25 Programma 05 - De Wolden aantrekkelijk & aangesloten .........................................................

27 Programma 06 - De Wolden ontwikkelt met kleur en talent ..................................................... 33 Programma 07 - Gezond Meedoen ........................................................................................ 36 Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd .................................................................... 40 Programma 09 - Diverse financiële zaken De Wolden incl. SWO ............................................... 40 Overige financieel-technische aspecten ................................................................................. 49 Bijlagen ............................................................................................................................ 53 Bijlage 1 Overzicht van de 'Algemene reserve (incl. specificatie al geoormerkte bedragen) .......... 53 Bijlage 2 Samenstelling post onvoorziene uitgaven ................................................................. 55 Bijlage 3 Overzicht gemeentelijke woonlasten ........................................................................ 57 Bijlage 4 Meerjarig investeringsprogramma ........................................................................... 59 Bijlage 5 Financiële kengetallen 2022 van de gemeente (site BZK) ...........................................

63 Bijlage 6 Lijst met producten per programma ........................................................................ 65

Gemeente De Wolden

Inleiding en leeswijzer

Financiële kaderbrief 2023-2026

Inleiding en leeswijzer Geachte leden van de raad, Op 16 maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Inmiddels zijn de coalitieonderhandelingen afgerond en is een nieuw college van burgemeester en wethouders gevormd voor de bestuursperiode 2023-2026. Hieraan ligt een college- en raadsprogramma ten grondslag. Ook is medio maart jl. ten behoeve van de coalitie-onderhandelingen een overdrachtsdocument aan de partijen ter beschikking gesteld. Met de raad is afgesproken om geen gebruikelijke kadernota voor 2023 samen te stellen, dit vanwege de gemeenteraadsverkiezingen en het niet tijdig beschikbaar hebben van het coalitieakkoord. Ook is afgesproken dat we zo goed mogelijk wel de financiële kaders aangeven voor de opstelling van de programmabegroting 2023. Deze kaders biedt het college u aan in deze ‘Financiële kaderbrief 2023-2026’. Hierin zijn dus per programma geen nieuwe speerpunten van beleid en investeringen opgenomen, of er is al sprake van een eerder genomen besluit (b.v. het fietsplan), of het gaat om een onontkoombare mutatie (b.v. bijdragen Verbonden Partijen). Wel heeft het hiervoor bedoelde overdrachtsdocument daarnaast als input gediend voor deze kaderbrief. Het college vraagt de raad om kennis te nemen van de inhoud van deze financiële kaderbrief.

Het college gaat in het najaar bij de begroting verder in op de speerpunten die per jaar voortvloeien uit het nieuwe collegeprogramma. Deze kaderbrief komt te vroeg om daar al gedetailleerd op in te gaan, evenals op de financiële gevolgen daarvan. Naast het globale meerjarig financieel kader, dat bestaat uit een overzicht van de exploitatieuitkomsten 2023-2026, vermelden we ook enige andere onontkoombare zaken en risico’s in deze kaderbrief. Hierin zijn dus ook de nodige Pm-posten opgenomen, omdat nadere specifieke informatie nog ontbreekt. De jaarschijf 2026 voor de komende begrotingsperiode voegen we definitief toe bij de samenstelling van de programmabegroting 2023-2026. Dan zijn ook de meerjarige cijfers betreffende de kapitaallasten en dergelijke beschikbaar. In het verleden hebben wij meermalen beoordeeld hoe zwaar de schulden op de begroting van De Wolden drukken en hoe dit zich verhoudt tot landelijke financiële kengetallen. Op basis van die aannames is destijds afgesproken dat we een investeringsplafond voor de periode t/m 2023 aanhouden van gemiddeld € 4,0 miljoen per jaar. Vanzelfsprekend is het noodzakelijk om te beoordelen wat deze kengetallen zijn op basis van de meest actuele cijfers. En welke ruimte er is voor nieuw beleid en welke risico’s er zijn. Het college zal u dan ook in het komende najaar bij de begrotingsbehandeling hierover nader informeren.

De voorliggende kaderbrief is verder als volgt opgebouwd. Na deze inleiding en leeswijzer geeft het college vervolgens een uiteenzetting van de actuele financiële positie van de gemeente. Daarbij gaan we zijdelings in op het rekeningresultaat 2021, de begroting 2022 en het meerjarige beeld 2023-2026. Ook zijn de laatste ontwikkelingen over de algemene uitkering uit het gemeentefonds vermeld. Vervolgens is in een afzonderlijke paragraaf aandacht besteed aan het bij de begroting 2023-2026 nog samen te stellen en door te rekenen meerjarige investeringsplan en welke aspecten daarbij een rol spelen. Tenslotte behandelen we in dit hoofdstuk de financiële risico’s, de reserves & voorzieningen (vermogenspositie) en het onderwerp ‘houdbare gemeentefinanciën’. Hierna beschrijft het college een aantal bekende (wettelijke) ontwikkelingen per programma. Daarbij is (waar mogelijk) in zogenoemde speerpunten aangegeven wat deze plannen (financieel) betekenen, zowel incidenteel als structureel in meerjarenperspectief. In sommige situaties kunnen we speerpunten en ontwikkelingen uitwerken binnen bestaande budgetten van de exploitatiebegroting. Deze hebben dan geen invloed op de berekende saldi.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Inleiding en leeswijzer

Daarna behandelt het college enkele specifieke financieel-technische aspecten, zoals de uitgangspunten voor het opstellen van de ramingen van de (programma-)begroting 2023. Naast de rentevisie en ontwikkelingen over de tarieven en heffingen, noemen we de criteria die gelden voor de beoordeling van nieuwe plannen en/of investeringen. De raad heeft in het verleden aangegeven deze criteria als hulpmiddel te gebruiken bij het stellen van prioriteiten over nieuwe uitgaven en de uit te voeren investeringen. Bijlagen Deze kaderbrief 2023 bevat zes bijlagen. Dit zijn achtereenvolgens: Bijlage 1 - Overzicht van de ‘Algemene reserve (incl. specificatie al geoormerkte bedragen); Bijlage 2 - Samenstelling post onvoorziene uitgaven; Bijlage 3 - Overzicht gemeentelijke woonlasten; Bijlage 4 - Meerjarig investeringsprogramma; Bijlage 5 - Financiële kengetallen 2022 van de gemeente (site BZK); Bijlage 6 - Lijst met producten per programma.

Gemeente De Wolden

Uiteenzetting financiële positie

Financiële kaderbrief 2023-2026

Uiteenzetting financiële positie Inleiding In dit hoofdstuk gaat het college in op de uitkomsten van de voorlopige jaarrekening 2021. We beperken ons in dit hoofdstuk nu voornamelijk tot de financiële uitkomst hiervan. In een afzonderlijk voorstel aan de raad gaan we te zijner tijd in op de mogelijke bestemming van het voordelige resultaat. Overigens is in het verleden al door de gemeenteraad besloten de voordelige exploitatiesaldi te willen reserveren en te storten in de algemene reserve. Op basis hiervan ligt het voor de hand een nadelig saldo te dekken door een onttrekking aan deze reserve. Ook kijken we in dit hoofdstuk terug op de begrotingsbehandeling 2022 en de besluiten die de raad heeft genomen in de vergadering van 4 november 2021. Vervolgens gaat het college in op de financiële vooruitzichten voor de begrotingsperiode 2022 – 2026, inclusief de ontwikkelingen over de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Tenslotte behandelen we de mogelijke inzet van incidenteel geld onder de kop ‘Vermogenspositie – reserves & voorzieningen’.

Rekeningresultaat 2021 Op het moment van het schrijven deze kaderbrief heeft de accountant de controle van de jaarrekening 2021 grotendeels afgerond. Dit betekent dat wij op basis van de tot nu toe geproduceerde cijfers, een voorlopig positief rekening resultaat kunnen melden van afgerond € 4,0 miljoen. Wel is het mogelijk dat er nog correcties na de accountantscontrole en overige aanvullende mutaties kunnen plaatsvinden. De uitkomsten van de jaarrekening 2021 werken deels door in 2022 en volgende jaren. Het betreft hier dan structurele gevolgen van de jaarrekening. Als bedragen uit de jaarrekening 2021 structureel doorwerken, houden we hiermee rekening in de cijfers van de nog op te stellen begroting 2023. Dit tenzij ze al in de primitieve begroting (inclusief wijzigingen) 2022 structureel zijn verwerkt. Bestemming rekeningresultaat 2021 Bij de aanbieding van de primitieve begroting 2021 hebben we de raad meegedeeld dat we rekening hielden met een tekort 2021 van ruim € 1.575.000. Na de begrotingswijzigingen t/m nr. 7 (inclusief tussentijdse bestuursrapportage) was het saldo bijgesteld naar € 355.946 negatief. Inclusief verrekening van de restant raming op de post onvoorziene uitgaven van afgerond € 73.509, bedroeg het geraamde tekort destijds € 282.437. Na de samenstelling is dus gebleken dat de jaarrekening 2021 sluit met een resultaat van afgerond € 4,0 miljoen voordelig.

Voor een nadere toelichting op het verloop hiervan verwijzen we naar de betreffende Jaarstukken 2021. Zoals we hiervoor al hebben gemeld bij de inleiding jaarrekening 2021, stelt het college voor het voordelig resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Mogelijk dat bij de behandeling en vaststelling van de jaarrekening in de raad nog aanvullende voorstellen komen voor een specifieke bestemming van een deel van het jaarresultaat 2021. Voor aanvullende informatie over de reserves en voorzieningen verwijzen wij naar het onderdeel 'Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën' en naar de gelijktijdig bij deze kaderbrief aangeboden 'Nota reserves & voorzieningen 2023-2026'.

Begroting 2022 De programmabegroting 2022 is behandeld in de raadsvergadering van 4 november 2021. Na besluitvorming was het voordelig saldo 2022 bepaald op € 52.404 (conform pagina 8 van de bijbehorende aanbiedingsbrief 2022). Het saldo binnen de exploitatiebegroting 2022 bedraagt op dit moment inclusief de vastgestelde begrotingswijzigingen (t/m nr. 5) vooralsnog ± € 985.000 voordelig. Hierin is de structurele doorwerking vanuit de jaarrekening 2021 nog niet verwerkt. Over de verdere gevolgen van de mutaties op het saldo 2022 informeren wij u in de nog te verschijnen kwartaal nieuwsbrieven en de bestuursrapportage 2022.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Uiteenzetting financiële positie

De Programmabegroting 2022 met bijbehorende stukken, waaronder het vaststellingsbesluit, zijn vervolgens tijdig ter goedkeuring aan de provincie voorgelegd. Gedeputeerde Staten hebben ons eveneens op 21 december 2021 medegedeeld dat de begroting 2022 van De Wolden, na een toets op hoofdlijnen, materieel in evenwicht is. Hierbij heeft de provincie het volgende overwogen: 1. De begroting 2022 en jaarrekening 2020 zijn tijdig toegestuurd. 2. De begroting 2022 is naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht. De provincie gaat er van uit dat de door de gemeenteraad genomen ombuigingsmaatregelen in het sociaal domein d.d. 24 juni 2021, zijn verwerkt in de begroting. Zij gaat er verder vanuit dat de in de begroting en meerjarenraming op programmaniveau opgenomen bezuinigingsmaatregelen daadwerkelijk zullen leiden tot de beoogde besparingen. Voorts dienen er aanvullende maatregelen te worden genomen indien mocht blijken dat de bezuinigingen niet het gewenste effect opleveren, dan wel in de praktijk niet volledig realiseerbaar zijn. Medio 2022 verricht de provincie (zoals gewoonlijk) aan de hand van het financieel toezichtkader nader onderzoek naar de begroting 2022, dit inclusief de voortgang en het verdere verloop van de bezuinigingsmaatregelen.

De resultaten hiervan wil de provincie graag in samenhang met bijvoorbeeld deze Kaderbrief 2023 met de raad bespreken, net als het accountantsrapport bij de jaarrekening 2021. Normaal gesproken vindt dit jaarlijks terugkerende gesprek tussen de provincie en een delegatie van de gemeenteraad in de zomer plaats. Ook de portefeuillehouder financiën, de griffier en ambtelijke ondersteuning zijn daarbij aanwezig.

Financieel meerjarenbeleid 2023 - 2026 Volgens het begin dit jaar verschenen rapport n.a.v. de gemeentelijke jaarrekeningen 2020, van BDO Accountants & Adviseurs (BDO), scoren alle Drentse gemeenten op financieel vlak een voldoende, waarbij De Wolden zelfs het cijfer 10 werd toegekend. Conclusies en aanbevelingen die daarbij genoemd worden: Belangrijkste conclusies  Incidentele voordelen maskeren onderliggende (structurele) problemen;  Begrotingen van gemeenten zijn onvoldoende voorspelbaar;  Investeringen van gemeenten blijven achter;  Roep om investeringen in woningbouw neemt toe, maar is niet zichtbaar;  Sociaal domein drukt zwaarder dan ooit op de jaarrekening;  Gemeentelijke belastingen zijn gestegen om tekorten terug te dringen. Belangrijkste aanbevelingen  Overheden hebben een lange termijnvisie nodig en stabiliteit vanuit het Rijk;  Gemeenten moeten kritisch zijn over het accepteren van opgaven;  Herijk de manier waarop gemeenten worden gefinancierd;  Weerbaarheid en wendbaarheid vergroten;  De energietransitie vraagt om een gezamenlijke aanpak;  Toenemende digitalisering en uitbreidend takenpakket vragen om een bedrijfsmatig fundament. Om het cijfer 10 van De Wolden meer in perspectief te zetten, wordt hieronder ingezoomd op de gemeentelijke financiën van De Wolden.

Het financieel meerjarenperspectief dat bij de meerjarenbegroting 2022-2025 is vastgesteld, vormt het startpunt voor de komende jaren. Sinds de vaststelling van deze begroting zijn er aanvullende financiële mutaties en ontwikkelingen (geweest), maar niet alles kon al in harde cijfers worden vertaald. Voor de opstelling van de programmabegroting 2023 later dit jaar wordt de organisatie gevraagd om de (autonome) financiële mutaties aan te leveren. Ook zullen dan de gevolgen van het coalitieakkoord zoals dat na de verkiezingen is opgesteld, waar mogelijk worden verwerkt. Onderstaand overzicht geeft door het groot aantal pm-posten een onvolledig beeld maar is wel richtinggevend. Daarbij is de ontwikkeling van de inkomsten vanuit het gemeentefonds een onzekere factor, hoewel de meest recente berichten uit Den Haag wijzen op een groeiende bijdrage. Het meerjarig sluitend houden van de begrotingssaldi blijft een aandachtspunt.

Gemeente De Wolden

Uiteenzetting financiële positie

Financiële kaderbrief 2023-2026

Voor alle duidelijkheid, er is in onderstaande cijfers (nog) geen rekening gehouden met het jaarrekeningresultaat 2021. Het onderstaande financieel overzicht geeft een meerjarige doorkijk op hoofdlijnen van de voorlopig berekende financiële uitkomsten van de gemeentelijke exploitatie. De geraamde exploitatiesaldi voor de komende jaren zijn (zie ook onder de inleiding): Meerjarenperspectief 2023-2026 2023

2024

2025

2026

108.328 V

68.909 N

392.355 V

- De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend

73.000 N

- De Wolden een veilig thuis

155.735 N

85.735 N

- Duurzaam leven in De Wolden

152.585 N

138.000 N

- De Wolden onderneemt

22.426 N

2.426 N

- De Wolden aantrekkelijk en aangesloten

509.242 N

524.254 N

524.148 N

531.042 N

- De Wolden ontwikkelt met kleur en talent

38.643 N

38.200 N

38.163 N

38.525 N

- Gezond meedoen in De Wolden

146.671 N

117.728 N

147.900 N

185.731 N

- De Wolden actief en opgeruimd

- Diverse financiële zaken De Wolden, incl. SWO

798.997 V

1.420.925 V

1.561.096 V

370.048 N

Actuele tussenstand exploitatieresultaten

190.977 N

372.673 V

944.079 V 1.032.152 N

Saldo in meerjarenperspectief t/m wijziging 5/2022 Mutaties kaderbrief 2023-2026:

Aan de hierboven vermelde eindsaldi kunnen geen definitieve conclusies worden verbonden, o.a. door: - de onzekerheden uitkomsten meicirculaire 2022 gemeentefonds; - het ontbreken van de financiële gevolgen van het gemeentelijk coalitieakkoord; - dat niet alle loon- en prijsstijgingen en overige uitzettingen van b.v. verbonden partijen, diverse stichtingen en overige maatschappelijke organisaties in deze kaderbrief konden worden verwerkt. Ontwikkelingen algemene uitkering Bij de afweging om dekkingsmiddelen aan te wijzen voor het eventueel opvangen van mogelijke exploitatietekorten in de komende jaren, is het noodzakelijk een beeld te hebben van de meest in het oog springende beleidsontwikkelingen en risico’s. Daarnaast is van belang hoe de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente, namelijk de algemene uitkering uit het gemeentefonds, zich ontwikkelt. In dit document is rekening gehouden met de informatie uit de september- en decembercirculaire 2021. Ook is een voorlopige schets opgenomen betreffende uitkomsten van het nieuwe Regeerakkoord voor de komende jaren en is onlangs bekend geworden dat de (herijking) van het nieuwe verdeelmodel van het Gemeentefonds per 1 januari 2023 wordt ingevoerd (Maartbrief 2022 d.d. 6 april 2022 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken). Het gaat hier om aanzienlijke bedragen.

Hoewel het noodzakelijk is de uitkomsten hiervan nader te duiden en er bij de komende meicirculaire meer informatie bekend wordt, is in bovenvermeld overzicht vooralsnog wel rekening gehouden met deze extra middelen. We stellen ons voor de raad hierover in de aanloop naar de behandeling van deze kaderbrief aanvullend te informeren. Zolang er over de belangrijkste inkomstenbron onvoldoende duidelijkheid bestaat, is het gewenst voorzichtigheid in acht te nemen als het gaat om nieuwe verplichtingen. Het is lastig een financieel verantwoord meerjarig beleid uit te stippelen terwijl sprake is van een wisselende inkomstenstroom uit Den Haag dan wel omdat essentiële informatie ontbreekt.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Uiteenzetting financiële positie

Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen De bijdrage aan de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen, die hoofdzakelijk uit loonkosten bestaat, is bepaald op basis van de laatst afgesloten cao die afloopt op 1 januari 2023. De bijdrage 2023 genoemd in de meerjarenbegroting 2022-2025 (blz. 18 en 22) van de SWO, was berekend op € 17.212.543. De gevolgen van de lopende cao alsmede van de vastgestelde mutaties uit de gemeentebegroting 2022-2023 brengen de geraamde bijdrage voor 2023 op € 18.359.968. Hierbij is rekening gehouden met correcties wegens vervallen ramingen incidentele bedragen 2022, cao-aanpassingen 1-1-2022 en 1-1-2023, inbreng budget huisvesting openbare werken en enkele structurele uitzettingen als weergegeven onder programma 9 - Overhead. In de inmiddels opgestelde 'Begroting 2023' van de SWO is eveneens met deze bijdrage rekening gehouden. De kostenstijging als gevolg van de (verwachte) cao-aanpassing per 1-1-2022 en 1-1-2023 is in de hiervoor genoemde bijdrage dus (2023 als stelpost 2%) meegenomen. Verwacht mag worden dat er door de stijging van de gemeentefondsuitkering ingaande 2022 (gedeeltelijke) compensatie door het Rijk plaatsvindt. Voor zover er bij de behandeling van de kaderbrief en begroting 2023-2026 in juni a.s.

eventuele aanvullende middelen voor formatie-uitbreiding worden toegekend, zullen deze de uiteindelijke bijdrage van De Wolden aan de SWO verder doen toenemen. Naast de hiervoor al beschreven financiële onderwerpen is het goed nog de volgende aanvullende kanttekeningen te maken. Actualisatie kapitaalgoederen De provincie Drenthe heeft tijdens het jaarlijkse gesprek met een afvaardiging van de gemeente, waaronder enkele raadsleden, aandacht gevraagd voor de noodzakelijke actualisatie van de onderhoudsplannen kapitaalgoederen. Meerdere van deze plannen zijn namelijk ouder dan vijf jaar en dat betekent dat de raad een herziening c.q. actualisatie daarvan dient vast te stellen. Ook het BBV schrijft voor dat de houdbaarheidsgrens niet mag worden overschreden. In de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ van de begroting 2022-2026 (blz. 114) is hiervoor ook aandacht gevraagd. De verwachting is wel dat de jaarlijkse storting in de ‘Onderhoudsvoorziening groot onderhoud gebouwen’ moet worden verhoogd. Ten tijde van het samenstellen van dit document was dit nog onderhanden. Decentralisaties sociaal domein De gemeente hanteert als standpunt dat de drie grote taakdecentralisaties (WMO, Participatiewet en Jeugdzorg) zoveel mogelijk een budgettair neutraal karakter moeten hebben. Dat wil zeggen dat we het willen doen met de middelen die we hiervoor van het Rijk ontvangen.

Er moet echter rekening mee worden gehouden dat er sprake is van open-einde-budgetten en ook dat bijsturing niet altijd eenvoudig is. Bouwgrondexploitatie De verwachte afzet van bouwrijpe grond is sterk afhankelijk van de economische ontwikkelingen. Daarnaast is in de exploitaties gerekend met een structurele toerekening van eigen uren. Deze bedraagt structureel, samen met de toerekening aan de grote projecten, afgerond € 285.000. Grote projecten Ultimo 2021 was de stand van de lopende investeringskredieten afgerond € 15,2 miljoen. Samen met de nieuwe investeringen 2022 ad € 4,4 miljoen, bedraagt het totaal van de nog af te ronden projecten een bedrag van afgerond € 19,6 miljoen. Met de financiële gevolgen hiervan is in de meerjarenramingen rekening gehouden. Overige ontwikkelingen Met een aantal overige onderwerpen dient bij de opstelling van de komende meerjarige begroting 2023-2026 ook rekening te worden gehouden. Het betreft dan o.a. in willekeurige volgorde: - Gevolgen van de Covid-19-crisis op de langere termijn. - Bijstelling van bijdragen aan de verbonden partijen. - Structurele invulling na 2022 van ‘Initiatiefrijk De Wolden’. - Financiële gevolgen van het Integraal Huisvestings Plan onderwijs. - Bestrijding en opruiming van drugspanden. - Invoering/uitvoering van de Omgevingswet. - Maatregelen rondom Klimaat en Energie. - Woningbouwopgave.

- Verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en het gemeentelijk vastgoed. - Prijsontwikkelingen als gevolg van stijgende energiekosten. 8

Gemeente De Wolden

Uiteenzetting financiële positie

Financiële kaderbrief 2023-2026

Nieuw beleid Definitieve besluitvorming over speerpunten en wensen van nieuw beleid vindt plaats bij de behandeling van de programmabegroting 2023 - 2026 in november van dit jaar. Dan is naar verwachting ook de laatste informatie over de algemene uitkering bekend. Conclusie Vanzelfsprekend actualiseren wij de financiële situatie in de aanloop naar de samenstelling van de programmabegroting 2023-2026. Hierbij houden we rekening met de laatste aanvullende informatie zoals:  Financiële doorwerking gemeentelijke coalitieakkoord 2023-2026.  Ontwikkeling kapitaallasten (o.a. renteniveau).  Gevolgen meicirculaire gemeentefonds.  Loon- en prijscompensatie diverse budgetten.  Nieuwe ramingen verbonden partijen (w.o. de SWO).  Bijstelling overige subsidies en bijdragen derden en budgetten sociaal domein, etc.  Toerekening kosten afval en riolering. Samenvattend stellen wij ons voorbij het opstellen van de programmabegroting 2023-2026 rekening te houden met de volgende zaken. Financieel beeld voor de komende jaren:  De voorlopige exploitatiesaldi zijn meerjarig mogelijk niet sluitend;  Er bestaat onzekerheid over de ontwikkeling van de Algemene Uitkering;  Er zijn grenzen aan de houdbaarheid van de huidige gemeentefinanciën;  Er ligt een opgave rond de afwikkeling van bestaande investeringen. Overige risico’s:  Realisatie van de reeds afgesproken ombuigingen, o.a.

sociaal domein;  Risico’s grondexploitaties (o.a. nieuwe bedrijventerreinen);  Beperkte mogelijkheden voor nieuwe bezuinigingen;  Autonome ontwikkelingen. Koers voor de toekomst:  Duurzaam materieel evenwicht aanbrengen en houden in de exploitatiebegroting;  Alleen structurele lasten als er structurele dekking is;  Integrale afweging van ambities en investeringen;  Bestaande en lopende investeringsprojecten afwikkelen;  Overweging van de instandhouding van bestaande voorzieningen;  Actualisering onderhoudsplannen met bijbehorende budgetten en kwaliteitsniveau;  Afspraken maken over het (maximale) belastingniveau;  Eventuele inzet van de algemene reserve tot een acceptabel minimumniveau;  Sturen op een structurele houdbaarheid van de gemeentefinanciën. Tenslotte maken we dus een voorbehoud over de structurele effecten van de algemene uitkering in relatie tot de inspanningsverplichting op grond van het beleid van het Rijk, o.a. de klimaatdoelstellingen, woningbouwopgave, opvang vluchtelingen, etc. Indien mogelijk zullen wij zo spoedig mogelijk na het verschijnen van de meicirculaire 2022 de raad hierover van aanvullende informatie voorzien.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Doorrekening meerjarige investeringsplannen 2023 - 2026

Doorrekening meerjarige investeringsplannen 2023 - 2026 Inleiding De gemeentelijke investeringen zijn in twee hoofdcategorieën in te delen: 1. Programma-investeringen (beleid). 2. Investeringen in bedrijfsmiddelen (apparaat). De volgende gemeentelijke investeringen kunnen zich voordoen: 1. Investeringen met een economisch nut. 2. Investeringen met een maatschappelijk nut. 3. Langlopende geldleningen. 4. Deelnemingen. 5. Bijdragen in vaste activa van derden. 6. Bouwgrondexploitatie. Sinds de laatste wijziging van het BBV activeren we alle investeringen en schrijven deze meerjarig af ten laste van de exploitatie. Dat geldt niet voor investeringen van voor 2017, deze hoeven we niet meerjarig af te schrijven. Zij hebben veelal een maatschappelijk nut en zijn meestal ineens afgeboekt ten laste van de 'Reserve investeringsprojecten'. Dit gebeurt vaak ook met andere eenmalige budgetten die we in de kadernota of begroting aanvragen. Voor meer informatie over deze reserve verwijzen we naar hetgeen is vermeld in het onderdeel 'Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën' hierna.

Typen gemeentelijke investeringen Programma-investeringen Bij programma-investeringen gaat het om projecten met een (grote) politiek-maatschappelijke impact, die veelal tot stand komen op basis van bestuurlijk strategische keuzes. De belangrijkste kenmerken zijn: 1. Afhankelijk van de financiële ruimte is er jaarlijks een bedrag beschikbaar voor kapitaallasten; 2. De voortgang volgen we via tussentijdse rapportages conform de budgetcyclus; 3. Besluitvorming vindt plaats door de raad (budgetrecht). Tot de programma-investeringen rekenen we bijvoorbeeld de investeringen in het kader van de (sociale) veiligheid, verkeer en vervoer, recreatieve voorzieningen, sport-, cultuur- en wijkvoorzieningen, volksgezondheid (riolering). Bedrijfsmatige investeringen Bedrijfsmatige investeringen zijn investeringen die betrekking hebben het functioneren van de organisatie. Dit zijn de bedrijfsmiddelen, welke nodig zijn voor het uitvoeren van onze gemeentelijke taken. Enkele voorbeelden zijn de bedrijfsgebouwen, technische installaties, inrichting, etc. Belangrijke kenmerken hierbij zijn: 1. Dekking nieuwe en vervangingsinvesteringen gebeurt uit vrijvallende kapitaallasten; 2. Vrijvallende kapitaallasten zijn in beginsel beschikbaar (uitgezonderd gebouwen); 3. Niet benutte vrijvallende kapitaallasten kunnen we incidenteel inzetten.

Relatie met de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen Om de continuïteit van de bedrijfsvoering te garanderen, is het noodzakelijk dat er voldoende middelen in de begroting aanwezig zijn om vervangingsinvesteringen te plegen. Hiervoor zijn in de meerjarenraming enkele stelposten opgenomen. Sinds 2015 loopt het merendeel van deze investeringen via de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Omdat ook de bestaande boekwaarden en bijbehorende stelposten zijn overgedragen, vindt ook vrijval van kapitaallasten plaats binnen de SWO.

Gemeente De Wolden

Doorrekening meerjarige investeringsplannen 2023 - 2026

Financiële kaderbrief 2023-2026

Meerjarig investeringsplan 2023 - 2026 De programma-investeringen vanaf 2018 zijn samengevat en geactualiseerd in het overzicht, opgenomen als bijlage bij deze kaderbrief. Het vertrekpunt bij het bepalen van de budgettaire ruimte is dat we de structurele tegenvallers in de exploitatie tot op zekere hoogte in de toekomst kunnen opvangen. Dat bepaalt dus in belangrijke mate de toekomstige financiële ruimte voor nieuwe investeringen. Bij de samenstelling van de begroting 2020 - 2023 is een gemiddeld investeringsplafond van € 4,0 miljoen per jaar als uitgangspunt genomen. Afhankelijk van de financiële mogelijkheden is dit plafond voor het college echter ook ‘richtinggevend’ voor de jaren daarna. De bedragen voor afvalinzameling en -verwerking en rioleringswerken, blijven buiten het investeringsplafond van € 4,0 miljoen per jaar, omdat tegenover de lasten in principe 100% kostendekkende heffingen staan. Hetzelfde geldt min of meer ook voor bedrijfsmatige investeringen (uit vrijval kapitaallasten SWO en/of stelpost kapitaallasten en verstrekking van rentedragende leningen (zonne-, duurzaamheids- en verzilverleningen). Ook de benodigde exploitatiebudgetten (t/m 2022) voor ‘Initiatiefrijk De Wolden’ blijven buiten dit plafond, omdat de dekking vooralsnog ineens plaatsvindt ten laste van de algemene reserve.

We denken dat we de lasten van de in bijlage vermelde investeringen financieel kunnen opvangen in de komende 4-jarenschijf (t/m 2026). Dit op basis van de financiële situatie zoals die is bepaald bij de behandeling van de begroting 2022. Het spreekt voor zich dat nieuwe (uitbreidings)investeringen structurele rente- en afschrijvingslasten met zich meebrengen. Daarnaast zijn er mogelijk ook andere exploitatielasten mee gemoeid, zoals extra onderhoudskosten en dergelijke. In de bijlage zien we welke investeringen in welk jaar zijn benoemd en dat per saldo de ruimte van de € 4 miljoen per jaar t/m 2023, nagenoeg is ingevuld. Verder zien we dat er voor de latere jaren enkele investeringen zijn opgevoerd. Vanaf 2024 is in de huidige meerjarige begroting geen budget opgenomen voor nieuwe investeringen (blz. 98/99 begroting 2022 en blz. 8 bijbehorende aanbiedingsbrief). Wil de raad ook na 2023 gedurende een aantal jaren bijvoorbeeld € 4 miljoen jaarlijks vrijmaken voor nieuwe investeringen, dan moet de gemeente daar aanvullend extra geld voor lenen. Hierdoor wijzigt vanzelf ook de schuldquote, de solvabiliteit en mogelijk het kengetal ‘exploitatieruimte’. Voor de uit deze investeringen voortvloeiende lasten en overige extra structurele uitgaven, moet de gemeente vervolgens structurele dekkingsmiddelen aanwijzen.

Hierbij kan gedacht worden aan: • Structurele bezuinigingen, al dan niet na een kerntakendiscussie; • Oud voor nieuw oud beleid; • Heroverweging van bestaande, maar nog niet afgewikkelde investeringen; • Verhoging van de onroerendezaakbelastingen (1% extra verhoging levert afgerond een bedrag op van ± € 50.000). Ook behoort een extra beroep op een deel van de algemene reserve tot de mogelijkheden, bijvoorbeeld om (een deel van) de extra kapitaallasten (afschrijving) of incidentele budgetten te dekken. Het is wel zo dat een extra beroep op de algemene reserve van invloed is op het weerstandsvermogen van de gemeente. Na oplevering van het nieuwe coalitieakkoord wordt een totaalbeeld opgesteld van de noodzakelijke en gewenste investeringen voor b.v. de komende 4-5 jaar. De planning van de nieuwe investeringen vindt plaats bij de samenstelling van de programmabegroting 2023-2026. Dan zullen ook de bijgestelde kapitaallasten bekend zijn. In deze kaderbrief is hierop geanticipeerd door wel alvast een jaarlijkse stelpost van € 220.000 voor kapitaallasten te benoemen.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën

Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën Vermogenspositie De hoogte en samenstelling van de reserves en voorzieningen is van belang voor de beoordeling van de vermogenspositie van de gemeente. Volgens de concept nota reserves & voorzieningen 2023-2026 bedraagt het totaal van de reserves en voorzieningen per 1 januari 2023 € 41,7 miljoen (stand 1-1-2022 was € 42,7 miljoen). Gespecificeerd is het beeld per 1-1-2023: 1. Algemene reserves 2. Bestemmingsreserves 3. Voorzieningen Totaal

€ € € €

20.632.000 16.971.000 4.129.000 41.732.000

Hier is geen rekening gehouden met het resultaat van de jaarrekening 2021. De verwachte ontwikkeling van de algemene reserve in de komende jaren is onder de bijlagen weergegeven. Gemeenten moeten een ‘weerstandscapaciteit’ (buffer) hebben om risico’s te kunnen opvangen. Bij de incidentele weerstandscapaciteit kijken we naar de vrij besteedbare reserves. Dat zijn de algemene reserves exclusief die voor de bouwgrondexploitatie en gecorrigeerd voor de activa met een maatschappelijk nut. Grofweg betekent dit dat de incidentele weerstandscapaciteit voor De Wolden per 1-1-2023 ruim € 9,6 miljoen bedraagt. De bij de begroting 2022 berekende risico’s zijn bepaald op afgerond € 5,0 miljoen, zodat er een ‘vrije ruimte’ is van ruim € 4,6 miljoen. Op basis hiervan is deze ratio berekend als 1,9 (= ruim voldoende). Een ratio van 1,0 wordt als ‘voldoende’ aangemerkt. Inzet van- en onttrekking aan de algemene reserves is vrij. Het betekent echter wel dat bij aanwending hiervan we mogelijk aanvullende financieringsmiddelen moeten aantrekken. Dit heeft dan rentelasten tot gevolg. Hierdoor stijgt het zogenoemde ‘omslagpercentage’ (nu 0,4%) waardoor de aan alle andere taakvelden toe te rekenen kapitaallasten stijgen. Een bijkomend gevolg is dat de schuldpositie van de gemeente wijzigt en dat is van invloed op de financiële kengetallen.

Door de situatie op de kapitaalmarkt zijn de rentegevolgen op dit moment beperkt, hoewel de rente wel stijgende is. Inmiddels is de focus vooral komen te liggen op de vraag welke (on)mogelijkheden er zijn om welk deel van de algemene reserve nog verder in te zetten voor de dekking van gemeentelijke uitgaven (investeringen en/of – incidentele – exploitatielasten). De herziene 'Nota reserves & voorzieningen 2023-2026' is voor de raad bij de stukken ter vaststelling toegevoegd. De daaruit voortvloeiende gevolgen (mutaties) voor 2022 zullen waar nodig worden verwerkt in de eerstvolgende bestuursrapportage.

Houdbare gemeentefinanciën/financiële kengetallen Gemeenten moeten aandacht besteden aan de financiële kengetallen, omdat deze een goed beeld geven van de financiële positie en dus van betekenis zijn voor de weerbaarheid en wendbaarheid. Daarmee kan de raad beter haar oordeel over een structureel en reëel sluitende begroting onderbouwen. De vijf verplichte kengetallen zijn: 1. Netto schuldquote. 2. Solvabiliteitsratio. 3. Grondexploitatie. 4. Structurele exploitatieruimte. 5. Onbenutte belastingcapaciteit.

Gemeente De Wolden

Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën

Financiële kaderbrief 2023-2026

Bekend is dat de kengetallen communicerende vaten zijn, waarbij enkele een stoplichtfunctie (rood-oranje-groen) hebben en de andere een signaalfunctie. We beoordelen de kengetallen dan ook in samenhang, omdat een afzonderlijk kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie. Daarnaast zijn wij ons ervan bewust dat de uitkomsten weliswaar momentopnames zijn, maar dat ze ook een voorspellend karakter hebben. Samenvattend is het beeld op grond van de Begroting 2022: Omschrijving

2020 Rek.

2021 Rek. *)

2022 Begr.

2023 Begr.

2024 Begr.

2025 Begr.

1A - Netto schuldquote

29%

18%

70%

66%

64%

61%

1B - Idem gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

29%

55%

51%

49%

47%

2 - Solvabiliteitsratio

59%

40%

3 - Grondexploitatie

0,1%

1,3%

0,1%

1,0%

4 - Structurele exploitatieruimte

1,0%

0,2%

-0,1%

0,4%

5 - Belastingcapaciteit

98%

93%

*) Het betreft hier de voorlopige kengetallen vanuit de concept jaarrekening 2021. 1A/1B. Netto schuldquote en gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuld toont het niveau van de schulden van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe hoger dit percentage, hoe minder flexibel de begroting is. Het grote verschil tussen rekening 2021 en begroting 2022 wordt hoofdzakelijk verklaard door geplande investeringen en onttrekkingen aan de algemene reserve versus de financiering van de toekomstige investeringen. Als voorbeeld wordt hier het ‘Huus veur Sport & Cultuur’ genoemd. 2. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hierbij drukken we het eigen vermogen uit in een percentage van het balanstotaal (eigen vermogen gedeeld door het totaal vermogen). Hoe hoger het percentage, hoe gezonder de gemeente. 3. Kengetal grondexploitatie Grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat we deze waarde moeten terugverdienen bij de verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen.

Het kengetal geeft in een percentage aan hoe groot het geïnvesteerde bedrag is ten opzichte van de totale baten. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting maken we onderscheid tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Het kengetal zegt iets over de wendbaarheid van de gemeente. Als de baten structureel hoger zijn, is een gemeente in staat om tegenvallers op te vangen. 5. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen relateert men vaak aan de totale woonlasten. Tot de woonlasten rekenen we de OZB en de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Veelal hebben we het over de OZB en de mate waarin hierin nog rek om stijgende structurele lasten op te vangen. Duidelijk is dat het hier om een politieke keuze gaat.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Vermogenspositie en houdbare gemeentefinanciën

Conclusie

Netto schuldquote

Deze valt nog steeds ruim binnen de landelijk wel gehanteerde richtlijn van maximaal 130%. Door toenemende investeringen neemt vanzelfsprekend de omvang van de schuld ook toe.

Solvabiliteitsratio

Deze neemt weliswaar af maar valt nog ruim binnen de landelijke gehanteerde richtlijn van minimaal 30%.

Grondexploitatie

De gemeente heeft beperkt geïnvesteerd en loopt hierdoor geen grote bijzondere risico's – er geldt overigens geen richtlijn of norm.

Structurele exploitatieruimte

Door een verdere uitzetting van de (kapitaal)lasten neemt de druk op het (positieve) begrotingssaldo (nog verder) toe.

Onbenutte belastingcapaciteit

Hoewel de gemeente onder het landelijk gemiddelde zit v.w.b. de woonlasten (2021 € 753 t.o.v. € 811), is er t.o.v. de norm toelating artikel-12 gemeente, nog een ruimte van afgerond € 2,9 miljoen om de OZB (extra) te verhogen = politieke afweging. Het kengetal toont de verhouding t.o.v. de landelijk gemiddelde woonlasten.

Gemeente De Wolden

Ontwikkeling programma's in meerjarenperspectief

Financiële kaderbrief 2023-2026

Ontwikkeling programma's in meerjarenperspectief Programma 01 - De Wolden gastvrij, initiatiefrijk & Stimulerend We werken voor onze inwoners en ondernemers en dat doen we met veel plezier. We zijn dichtbij en gastvrij voor iedereen die met ons in contact wil of moet komen. We geven ruimte aan initiatieven en we stimuleren de ontwikkeling naar een duurzame en levendige, lokale democratie.

Het programma in beeld

Herijking exploitatie 0.1 - Bestuur Activiteit

Toename kosten bestuur a.g.v. loon- en prijsstijging 2023.

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 € 25.000

2024 € 25.000

2025 € 25.000

2026 € 25.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Een verdere aanpassing van de beschikbare budgetten in de actuele begroting is noodzakelijk als gevolg van loon- en prijsstijging. Het betreft de verwachte stijging van de beloningen van de burgemeester, de wethouders en de raadsleden. De uitzetting is op een dit moment een inschatting op basis van de verwachtingen. Het salaris van de burgemeester en wethouders volgt de ontwikkeling van de bezoldiging van het personeel in de cao Rijk. De laatste cao liep van 1 januari 2021 tot en met 31 maart 2022 en had 2% loonsverhoging per 1 juli 2021. De verhoging was dus effectief over een periode van 9 maanden. Nu moet er onderhandeld worden over een nieuwe cao. Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Programma 01 - De Wolden gastvrij, initiatiefrijk & Stimulerend

De vakbonden hebben ingezet op behoud van koopkracht. Om dit te bereiken wil FNV de loonsverhoging koppelen aan de Consumenten Prijs Index (CPI-afgeleid). De minister heeft aangegeven pas in mei te willen starten met onderhandelen, nadat het kabinet de aanpassingen in de rijksbegroting (voorjaarsnota) heeft besproken. Het is gelet op de afgelopen stijging, de huidige inflatie en de inzet van de vakbonden reëel om uit te gaan van een stijging van 4%. Voor wat betreft de vergoeding van de raadsleden. De raadsvergoeding wordt jaarlijks herzien op basis van het door het CBS vastgestelde indexcijfer cao-lonen overheid inclusief bijzondere beloningen. Dit cijfer is voor 2021 nog niet vastgesteld maar laat voorlopig een stijging zien van 2,3%. Voor 2022 kan verwacht worden dat dit hoger ligt gelet op bovenstaande. 0.1 - Bestuur Activiteit

Naheffing fiscale 'Werkkostenregeling' (WKR) bestuurders.

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 € 22.500

2024 € 22.500

2025 € 22.500

2026 € 22.500

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 De WKR geeft werkgevers 'vrije ruimte' om een bepaald percentage van de fiscale loonsom te besteden aan vergoedingen en verstrekkingen aan personeel. Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van het budget in de actuele begroting noodzakelijk. Dat het begrote bedrag te laag is, komt doordat de bijdrage arbeidsongeschiktheid raadsleden meetelt voor de WKR. 0.1 - Bestuur Activiteit

Actualisatie kosten pensioenvoorziening APPA (Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers).

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 € 60.000 V

2024 € 60.000 V

2025 € 60.000 V

2026 € 60.000 V

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van de beschikbare budgetten in de actuele begroting noodzakelijk. De verrekening met de voorziening APPA (Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers) wordt bijgesteld naar aanleiding van actuariële berekeningen. 0.1 - Bestuur Activiteit

Actualisatie kosten bestuurlijke samenwerking.

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 € 34.000

2024 € 34.000

2025 € 34.000

2026 € 34.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van de beschikbare budgetten in de actuele begroting noodzakelijk. Het betreft hier o.a. de indexatie en actualisatie van de kosten van het A&O-fonds, het fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU), de regio Zwolle en de bijdrage Veteranendag.

Gemeente De Wolden

Programma 01 - De Wolden gastvrij, initiatiefrijk & Stimulerend

Financiële kaderbrief 2023-2026

0.1 - Bestuur Activiteit

Technische ondersteuning gemeenteraad.

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 € 10.000

2024 € 10.000

2025 € 10.000

2026 € 10.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 De afgelopen twee jaar zijn positieve ervaringen met digitale en hybride vergaderingen van de raad opgedaan. De organisatie en technische ondersteuning van de online en hybride vergaderingen zijn volledig ondergebracht bij de griffie. De complexiteit van de technische ondersteuning tijdens raadaangelegenheden is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen en blijkt onmisbaar te zijn. Op verzoek van de griffier heeft de werkgeverscommissie in 2021 besloten om voor de periode 1 april 2021 tot 1 april 2022 hiervoor tijdelijk extra uren (vier uur per week) aan de griffie toe te kennen. De werkgeverscommissie heeft vervolgens besloten om de tijdelijke urenuitbreiding tot 31 december 2022 te verlengen. Zowel bij de griffier als bij de werkgeverscommissie bestaat de behoefte om de technische ondersteuning structureel te honoreren. 0.2 - Burgerzaken Activiteit

Verkiezingen 2023.

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 Pm -

2024 -

2025 -

2026 -

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Op basis van de werkelijke uitgaven is een bijstelling van de beschikbare budgetten in de actuele begroting noodzakelijk. In de meerjarenbegroting is uitgegaan van de organisatie van 1 verkiezing. De kosten zullen hoger uitvallen dan geraamd in de meerjarenbegroting omdat er op 15 maart 2023 verkiezingen voor zowel Provinciale Staten als de Waterschappen plaats vinden. Naar verwachting worden we via de algemene uitkering uit het gemeentefonds gecompenseerd voor de kosten van de organisatie van deze verkiezingen. Er is hier vooralsnog een Pm-post opgenomen aangezien het mogelijk budgettair neutraal doorwerkt in de begroting 2023. 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (kernparticipatie) Activiteit

Eventuele voortzetting subsidieregeling 'Initiatiefrijk De Wolden'.

Gevolgen voor de inwoners

Een lokale overheid die inwonersinitiatieven ondersteunt en coördineert.

Middelen

2023 Pm

2024 Pm

2025 Pm

2026 Pm

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In de programmabegroting 2022 is aangegeven dat de raad na de gemeenteraadsverkiezingen 2022 een besluit zal nemen over het vervolg van de regeling 'Initiatiefrijk De Wolden'. Wij zouden daartoe bij de kadernota 2023 komen met voorstellen over de ontwikkeling hiervan in relatie tot het participatiebeleid voor 2023 en verder. In afwachting van het nieuwe collegeprogramma moet richting de nieuwe programmabegroting hier nog het beleid op worden afgestemd.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Programma 01 - De Wolden gastvrij, initiatiefrijk & Stimulerend

6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (coördinatie i.c.m. wijkteams) Activiteit

Coördinatie subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden vanuit de gemeente.

Gevolgen voor de inwoners

Een lokale overheid die inwonersinitiatieven ondersteunt en coördineert.

Middelen

2023 € 41.500

2024 € 41.500

2025 € 41.500

2026 € 41.500

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Voor 2022 heeft de raad incidenteel € 37.000 extra beschikbaar gesteld als formatiebudget voor de coördinatie van dorp- en kernparticipatie. In het coalitieakkoord zal voorgesorteerd worden op een verlenging c.q. voortzetting van 'Initiatiefrijk De Wolden' voor de periode 2023-2026. Reeds in de programmabegroting 2022 is aangegeven dat e.e.a. een relatie heeft met het speerpunt 'Preventieve inzet Buurtteams' onder het programma 'Gezond meedoen'. Daarbij is het standpunt ingenomen dat de coördinatie van buurtteams een taak is geworden van de bredere functie coördinatie dorp- en kernparticipatie. Wij zullen de SWO dan ook vragen naar de mogelijkheden tot een structurele invulling van deze taak, waarbij de extra toekenning van structurele middelen door het Rijk bij de decembercirculaire 2021 inzake het Gemeentefonds wordt meegenomen. Deze extra middelen zijn bedoeld voor versterking ondersteuning wijkteams. Het gaat daarbij om een bedrag van afgerond € 41.500. Aangezien dekking plaatsvindt vanuit de algemene uitkering, is er per saldo geen uitzetting van de gemeentelijke begroting. De hogere uitkering gemeentefonds wordt elders geraamd in de gemeentebegroting.

Herijking exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd: Product

2023

2024

2025

2026

Lasten 0.1 - Bestuur, 2% loonkostenstijging

25.000

0.1 - Bestuur, uitzetting fiscale WKR-regeling

22.500

0.1 - Pensioenvoorziening APPA-wethouders

-60.000

0.1 - Actualisatie 'Bestuurlijke samenwerking'

34.000

0.1 - Technische ondersteuning gemeenteraad

10.000

0.2 - Burgerzaken verkiezingen

6.1 - Kernparticipatie (Initiatiefrijk DWD)

6.1 - Kernparticipatie (coördinatie)

41.500

Totaal lasten

73.000

Baten

Totaal baten

73.000

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde onderwerpen benoemd):

Gemeente De Wolden

Programma 02 - De Wolden een Veilig Thuis

Financiële kaderbrief 2023-2026

Programma 02 - De Wolden een Veilig Thuis Het programma 'De Wolden een veilig thuis' richt zich op het veiligheidsdomein. Het programma staat voor de opgave dat inwoners zich in zowel fysiek als sociaal opzicht veilig voelen. In hun eigen huis én in hun buurt en dorp.

Het programma in beeld

Herijking exploitatie 1.1 – Crisisbeheersing en brandweer Activiteit

Bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe in Assen.

Gevolgen voor de inwoners

Een veiliger woon- en leefomgeving.

Middelen (verwerkt in de basiscijfers)

2023 € 52.735

2024 € 52.735

2025 € 52.735

2026 € 52.735

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Op basis van de conceptbegroting 2023 van de VRD wordt de bijdrage aan de VRD met € 52.735 verhoogd, waarmee de jaarlijkse bijdrage wordt gesteld op € 1.381.716.

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Programma 02 - De Wolden een Veilig Thuis

De verhoging betreft loon- en prijsstijging en extra uitzettingen. Voor de volgende onderwerpen is op korte termijn actie noodzakelijk: - Crisisbeheersing een kennis- en capaciteitsimpuls geven. - Brandweerzorg: investering in voldoende brandweervrijwilligers. - Informatievoorziening en veiligheid: data en informatie als cruciale componenten. - Verbeterplan informatieveiligheid & privacy. - Risicobeheersing als expertisepartner op fysieke veiligheid. 1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit

Extra boa (buitengewone opsporingsambtenaar).

Gevolgen voor de inwoners

Verhoogde zichtbaarheid boa’s voor een veilige en gezonde leefomgeving.

Middelen

2023 € 70.000 -

2024 -

2025 -

2026 -

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 In de basisbegroting is ruimte voor één boa opgenomen voor de gemeente. Deze capaciteit sluit niet aan bij de gevraagde opgave en het grote grondgebied van de gemeente. Zoals de inzet van boa's in wijkgericht werken, toezicht op evenementen en de alcoholwet. De politie schaalt haar taken verder af, waardoor het aantal taken voor de gemeente toeneemt. Verder werken boa's voornamelijk in koppels vanwege veiligheid dus één boa in dienst is onvoldoende. De extra boa die in 2022 is gestart gaan we voor 2023 continueren. 1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit

Robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger.

Gevolgen voor de inwoners

Het is belangrijk dat mensen dichtbij ondersteuning hebben om de weg te vinden en hun recht te kunnen halen, bijvoorbeeld wanneer ze verdwalen tussen uitvoeringsinstanties.

Middelen

2023 € 27.000

2024 € 27.000

2025 € 27.000

2026 € 27.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 3 Er is bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid een programma rechtsbijstand waarin met partners wordt gewerkt aan een stelselvernieuwing. Mede in opvolging van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) wordt gewerkt aan een robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger. Gemeenten zijn daarin belangrijke partners. Om gemeenten in staat te stellen om meer robuuste rechtsbescherming voor hun inwoners te organiseren, heeft het kabinet hiervoor structurele middelen beschikbaar gesteld (t/m 2027) bij de decembercirculaire 2021 betreffende het Gemeentefonds. Het gaat daarbij een bedrag van afgerond € 27.000 per jaar. Aangezien dekking plaatsvindt vanuit de algemene uitkering, is er per saldo geen uitzetting van de gemeentelijke begroting. 1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit

Opvang zwerfdieren.

Gevolgen voor de inwoners

Het op orde brengen en houden van een actuele gemeentebegroting.

Middelen

2023 € 6.000

2024 € 6.000

2025 € 6.000

2026 € 6.000

I/S Incidenteel Structureel

Gemeente De Wolden

Programma 02 - De Wolden een Veilig Thuis

Financiële kaderbrief 2023-2026

Toelichting: Categorie 2 De overeenkomst voor het vervoer van zwerfdieren loopt met ingang van 1 juni 2022 af. We hebben de overeenkomst voor een periode van 2 jaar verlengd. De wijzigingen in de overeenkomst zijn vastgelegd in een addendum. In 2022 verwachten we in totaal een tekort van € 6.000, voor zowel het vervoer als de opvang van zwerfdieren. We stellen voor om dit tekort te verwerken en dus een verhoging van het budget in de begroting 2023-2026 waar de besluitvorming over de financiële gevolgen integraal kan worden afgewogen.

Herijking exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd: Product

2023

2024

2025

2026

Lasten 1.1 - Bijdrage Veiligheidsregio Drenthe

52.735

1.2 - Extra boa

70.000

1.2 - Robuust rechtsbeschermingsstelsel

27.000

1.2 - Opvang zwerfdieren

6.000

155.735

85.735

155.735

85.735

Totaal lasten Baten

Totaal baten

Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)

Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde onderwerpen benoemd):

Gemeente De Wolden

Financiële kaderbrief 2023-2026

Programma 03 - Duurzaam Leven in De Wolden

Programma 03 - Duurzaam Leven in De Wolden Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen, duurzaamheid en riolering.

Het programma in beeld

Herijking exploitatie 7.4 – Milieubeheer Activiteit

Bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD Drenthe).

Gevolgen voor de inwoners

Samenwerken om de vergunningsverlening, het toezicht.

Middelen

2023 € 14.585 € 138.000

2024

€ 138.000

2025 € 138.000

2026 € 138.000

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 Ontwikkelingen die van invloed zijn op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage aan de RUD in onze meerjarenbegroting zijn:  De bijdrage aan de RUD wordt als gevolg van de indexering met 2,4% verhoogd.  Herijking van de kengetallen Drentse Maat producten (1e fase) welke in het jaarprogramma 2022 zijn verwerkt, waarbij gelijktijdig een meerjarig groeimodel voor 2023 en 2024 is opgesteld om het risicogericht toezicht op een aanvaardbaar uitvoeringsniveau te brengen. Dit volgend op de uitkomsten van de evaluatie van de Gemeenschappelijk Regeling die in 2021 is afgerond. Daarnaast is gelijktijdig ook een groeimodel opgesteld om het energieen asbest toezicht op een aanvaardbaar uitvoeringsniveau te brengen.  Bijdrage omgevingsveiligheid. Sinds 2021 wordt het programma Versterking Omgevingsveiligheid 2021-2024 via de decentralisatie-uitkering via het gemeentefonds vergoed. Deze kosten zijn structureel opgenomen in de begroting 2023 van de RUD.  Toename werkzaamheden primaire taken (BOA-inzet en luchtadvies). De inzet hiervoor wordt achteraf op basis daadwerkelijk gerealiseerde uren in rekening gebracht.  Verhoogde bijdrage door aanvullende incidentele kosten t.b.v. het verrijken van het locatiebestand met milieubelastende activiteiten (MBA’s).

De term “inrichting” vervalt binnen de Omgevingswet en de milieu- en bodemlocaties worden gezien als “milieubelastende activiteit”. Een juist en compleet locatiebestand is urgent en noodzakelijk, omdat het

Gemeente De Wolden

Programma 03 - Duurzaam Leven in De Wolden



Financiële kaderbrief 2023-2026

locatiebestand de basis is voor de werkprocessen van de RUD, deelnemers en samenwerkingspartners. Verschuiving van het bevoegd gezag (van provincie naar gemeente en vice versa) voor bodemtaken en milieulocaties (milieubelastende activiteiten) als gevolg van de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Dit veroorzaakt een toename in de bijdrage aan de RUD.

De brede herijking van de DM (2e fase) volgt nog en haakt aan bij het proces van het opstellen van een uniform uitvoerings- en handhavingsstrategie (U&H-strategie). De strategie bevindt zich op dit moment nog in de conceptfase en vindt plaats onder de regie van de deelnemers. Beide producten zijn nauw met elkaar verweven. Een volledige herijking van de DM is een ingewikkeld proces en is nauw verbonden met de gezamenlijke U&H-strategie. De U&H-strategie geeft middels doelstellingen het ambitieniveau aan voor de uitvoering van de vth-taken van de RUD Drenthe en wordt ontwikkeld in twee fasen: fase 1 is het vastleggen van de huidige manier van werken met daarin een groeimodel. Fase 2 is het gezamenlijk opstellen van een uitvoeringsprogramma, voorzien voor het jaar 2024. De Drentse Maat is een doorvertaling naar wat daarvoor nodig is (middelen/kentallen) met daarbij inhoudelijke keuzes in ambitie- en kwaliteitsniveau en te accepteren risico’s. De kosten voor het werken onder omgevingswet zijn nog niet inzichtelijk. Om deze kosten goed in beeld te brengen wordt een impactanalyse verricht. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een landelijk model voor omgevingsdiensten. De verwachting is dat hiermee in het 2e kwartaal de financiële impact voor de RUD in beeld kan worden gebracht. Aan de hand van de uitkomst hiervan komen ook eventuele keuzes en consequenties in beeld.

8.3 – Wonen en bouwen Activiteit Gevolgen voor de inwoners Middelen

Aanpassen legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en Omgevingswet. Wijziging van landelijke wetgeving heeft tot gevolg dat er minder leges in rekening kunnen worden gebracht bij aanvragen omgevingsvergunningen. 2023 Pm

2024

2025 Pm

2026 Pm

I/S Incidenteel Structureel

Toelichting: Categorie 1 De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en de Omgevingswet worden op 1 januari 2023 ingevoerd. De Wkb zorgt voor verschuiving van werk en verantwoordelijkheid van de gemeente naar de markt. Dit betekent ook dat we voor dat deel van het werk geen leges in rekening mogen brengen. We verwachten een minderopbrengst van circa 25% voor de eerste jaren, echter dit is in grote mate afhankelijk van de keuzes die nog gemaakt moeten worden en afhankelijk van het aantal te vergunnen grote bouwprojecten in dat jaar. De minderopbrengst kan oplopen tot 42%, indien in 2025 bouwprojecten onder gevolgklasse 2 en 3 ook onder de Wkb moeten worden afgehandeld. De Omgevingswet vraagt van ons meer maatwerk in de vooroverlegfase. Hierbij zetten we in op meer inzet op de complexe initiatieven. Dit leidt tot hogere afhandelsnelheid bij de vergunningverleningfase. Ook kan de gemeente keuzes maken die bijvoorbeeld leiden tot het vergunningsvrij toestaan van bepaalde ruimtelijke ingrepen. Deze keuzes worden verwerkt in het nog op te stellen omgevingsplan. Dit heeft gevolgen voor de legesinkomsten. 8.3 – Wonen en bouwen Activiteit

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11604603/1