E. GGD Jaarstukken 2023

Jaarstukken | 20 23

GGD Drenthe | maart 2024 Mien Ruysweg 1 9408 KA Assen T. (0592) 306 300 E. info@ggddrenthe.nl I. www.ggddrenthe.nl

Inhoud Inhoud

2

Inleiding

3

1

Jaarverslag 2023

4

1.1

Programma’s

4

1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 1.1.5

Programma Beschermen Programma Bevorderen Programma Bewaken Programma Jeugd Programma Additioneel

4 18 21 24 28

1.2

Paragrafen

47

1.2.1 1.2.2 1.2.3 1.2.4

Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Financiering

47 54 59 60

2

Jaarrekening 2023

63

2.1

Balans per 31 december 2023

64

2.2

Overzicht van baten en lasten

65

2.3

Overzicht Incidentele Baten en Lasten

80

2.4

Rechtmatigheidsverantwoording

81

Bijlage 1

Jaarverantwoording Veilig Thuis Drenthe

82

Bijlage 2

Nota Reserves en Voorzieningen 2024 - 2027

83

Bijlage 3

SiSa verantwoordingen

91

Bijlage 4

Verklarende woordenlijst

92

2

Inleiding In deze Jaarstukken 2023 informeren wij u over de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen binnen GGD Drenthe in dit jaar. Het jaar 2023 was voor GGD Drenthe een bijzonder jaar, in die zin dat voor het eerst sinds de COVID-19 pandemie de dienstverlening weer volledig ‘normaal’ is verlopen. Wel zijn er nog activiteiten ontplooid in het kader van de COVID-19 bestrijding, maar deze zijn nagenoeg volledig geïntegreerd binnen de reguliere dienstverlening. We hebben ons volop kunnen richten op de doorontwikkeling van onze strategische speerpunten, namelijk versterking van de publieke gezondheid door in te zetten op gezondheid en veerkracht, het bevorderen van ‘gezondheid in alle beleidsdomeinen’, het informatie- en datagestuurd werken en het opgavegericht samenwerken met gemeenten en andere partners in het netwerk van zorg en veiligheid. In deze Jaarstukken 2023 wordt hier uitgebreid op ingegaan. 2023 was ook een bijzonder jaar vanwege het feit dat er sprake was van veel discontinuïteit bij het management van GGD Drenthe. De Directeur Publieke Gezondheid en twee van de drie Programmadirecteuren vertrokken om persoonlijke redenen of om hun carrière elders voort te zetten. Daarnaast viel een programmadirecteur uit door ziekte.

In afwachting van de aanstelling van een nieuwe Directeur Publieke Gezondheid, begin 2024, worden de vrijgevallen posities eind 2023 op interimbasis ingevuld. Dit neemt niet weg dat de dienstverlening en doorontwikkeling van de organisatie in hoog tempo is doorgegaan. Wij zijn daarom veel dank verschuldigd aan alle medewerkers van GGD Drenthe voor al het vele werk dat zij het afgelopen jaar ten behoeve van de gezondheid en veiligheid van de Drentse burgers hebben verricht. Namens het algemeen bestuur van GGD Drenthe

Raymond Wanders Voorzitter

F. Strijthagen Secretaris a.i.

3

1 1.1

Jaarverslag 2023 Programma’s

1.1.1 Programma Beschermen 1. Infectieziektebestrijding GGD Drenthe zet zich in voor het voorkómen, opsporen en bestrijden van infectieziekten. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? In 2023 hebben we 1.365 vragen, signalen en meldingen over en van infectieziekten afgehandeld. Deze vragen en meldingen kwamen van burgers, laboratoria, zorginstellingen en overige organisaties. De vragen en meldingen kwamen het hele jaar door gelijkmatig binnen. Wat opviel is dat de meeste vragen en meldingen over schurft gingen (187). Dit is een stijging van 60% ten opzichte van vorig jaar. We zien van een aantal infectieziekten dat ze weer op het hetzelfde ‘niveau’ zitten, als voor de corona maatregelen. Zo zien we weer een stijging van het aantal kinkhoest meldingen. We blijven deze ontwikkeling monitoren. Naast het afhandelen van binnengekomen meldingen hebben we infectiepreventiewerkzaamheden uitgevoerd, waarbij we instellingen voorlichting hebben gegeven over risico's en het bestrijden van infectieziekten. Dit gebeurde naar aanleiding van casuïstiek, maar ook zonder aanleiding is advies gegeven over maatregelen die genomen kunnen worden om risico's te beperken. Tijdens audits hebben we zorglocaties geadviseerd over hygiënemaatregelen en infectiepreventie.

Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) Op basis van het rapport Verweij Jonker ‘Versterking van publieke gezondheid’ en het evaluatierapport van de coronacrisis is de conclusie dat Nederland niet goed voorbereid was op een pandemie. VWS heeft de bevindingen vertaald in een beleidsagenda pandemische paraatheid en heeft daarnaast GGD GHOR de opdracht gegeven om een beleidsagenda VIP op te stellen. Het doel vanuit deze beleidsagenda is om te zorgen dat GGD’en voldoende geëquipeerd zijn om hun rol op het gebied van infectieziektebestrijding kwalitatief goed uit te voeren. Ook om daarmee goed voorbereid te zijn op een mogelijke lauwe en warme fase bij infectieziekte-uitbraken met (potentiële) landelijke impact. Focus is hierbij gelegd op een korte termijn investering voor de jaren 2023 en 2024, vooruitlopend op een structurele investering vanuit het ministerie van VWS vanaf 2025. Als Formatie en professionalisering ▪ Vanuit de VIP-gelden is extra formatie voor team IZB aangetrokken. Dit betreft naast medische professionals (arts, verpleegkundige en deskundige infectiepreventie) ook een epidemioloog, beleidsadviseur, projectleider en een opleidingscoördinator. ▪ Een arts, twee verpleegkundigen en een deskundige infectiepreventie volgen een opleiding specifiek gericht op infectieziektebestrijding.

▪ Er wordt gewerkt aan verdere professionalisering en kwaliteitsverbetering van de afdeling IZB, door onder andere te werken aan het opstellen van procesbeschrijvingen, nieuwe functie- en taakomschrijvingen en aan taakdifferentiatie. ▪ De bevoegdheid en bekwaamheid van (nieuwe) medewerkers wordt op niveau gebracht en gehouden door het formuleren van professionele paspoorten en het opstellen en uitvoeren van een jaarlijks opleidingsplan. 4

▪

▪

Door meer in te zeten op monitoring en surveillance en het ontwikkelen van dashboards wordt vanuit data meer ingezet op gerichte preventie. Hierbij wordt ook bovenregionaal samengewerkt met andere GGD'en voor het verkrijgen van data. Er wordt gewerkt aan een opschalingsdraaiboek voor team IZB als onderdeel van een GGD breed integraal crisisplan en een plan voor opleiden, trainen en oefenen om goed voorbereid te zijn op toekomstige uitbraken van infectieziekten.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2023 Aangiften meldingsplichtige ziekten (art.26) m.u.v. COVID-19 en MPOX Aantal oefeningen draaiboeken outbreaks Totaal aantal meldingen infectieziekten Aantal openbare gezondheidszorg-diagnostieken Aantal besmettingen met hepatitis A per 10.000 inwoners Aantal georganiseerde groepsvoorlichtingen gericht op infectiepreventie

Begroot 2023

121

Realisatie 2022 90

Realisatie 2021

164

Realisatie 2020

114

46

0

2

0

0

0

1.365

1.200

1.150

740

692

4

30

2

7

2

0,06

0,1

0,04

0,1

0,0

22

20

23

21

25

1.1 IZB+ - de opgeschaalde infectieziektebestrijding gericht op COVID-19 Het organisatieonderdeel IZB+ richt zich op de bestrijding van het coronavirus. Dit gebeurt in nauwe verbinding met het team infectieziektebestrijding. IZB+ bestaat uit meerdere deelprocessen, die nauw met elkaar verbonden zijn, te weten vaccineren, het callcenter, bron- en contactonderzoek en testen. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? In 2023 hebben we 107.912 cliënten gevaccineerd. Hiervan zijn 11.939 gezet in de periode 1 januari tot en met 30 juni, 4.500 in de periode 1 juli tot en met 1 oktober en 91.443 in de najaarsronde die plaatsvond in de periode 2 oktober tot 29 december. Processen die in het oude IZB+ zaten hebben we (deels) geïntegreerd in de staande organisatie, dit zijn de ICT hardware ondersteuning, servicedesk en functioneel applicatiebeheer, communicatie en service en beheer. Dit jaar hebben we afscheid genomen van de gehuurde vaste covid vaccinatie locaties. Het beleggen van ondersteunende taken die voorheen bij IZB+ lagen en die een plek moesten krijgen in de staande organisatie was een intensief proces. Dit omdat afdelingen intern al een forse workload hadden. Niet alle processen zijn 100% geïntegreerd, met name het beleggen van de logistieke processen vraagt aanvullend aandacht in 2024.

In 2023 hebben we het aantal locaties waar we kunnen vaccineren uitgebreid van 4 naar 8 om het Corona vaccin dichter bij de inwoner te kunnen aanbieden. Deze locaties werden op dagbasis gehuurd wat zorgde voor veel op- en afbouwmomenten. Het resultaat was een positieve reactie vanuit onze inwoners en zeer goed resultaat bij de opkomst in de najaarsronde. De verwachting was dat er ca 75.000 inwoners een vaccin zouden halen, we hebben 91.443 cliënten kunnen voorzien van een vaccin. De inzet van mobiele teams in de najaarsronde is door een verschuiving in de inzet van huisarts naar GGD groter dan voorheen geweest. Hierdoor waren er van oktober tot en met december continue 4 á 5 mobiele 5

teams per dag op pad om niet mobiele thuiswonenden en bewoners van zorginstellingen zonder medische dienst te voorzien in hun coronavaccinatie. De beweging dat het vaccineren voor corona deel is of wordt van de staande organisatie zorgt er voor dat het steeds meer een geolied proces is dat niet meer pandemisch is ingericht, maar toekomstbestendig geborgd wordt. 2. Seksuele gezondheid De GGD zet zich in voor een seksueel gezond Drenthe. Dit doen we in samenwerking met Sense NoordNederland. We focussen ons op primaire preventie zodat onze inwoners van Drenthe in staat zijn om plezierige, veilige en gelijkwaardige seksuele belevingen aan kunnen gaan. Het doel is dat inwoners van Drenthe dusdanig goed geïnformeerd zijn – en de vrijheid hebben - om keuzes te maken over hun seksuele gezondheid en de keuzes van anderen te respecteren, op het gebied van prettige, vrijwillige en veilige seks beschermd tegen soa, hiv, seksueel geweld en ongewenste zwangerschap. Daarnaast hebben zij toegang tot passende en kwalitatief goede gezondheidsvoorzieningen, ondersteuning en bescherming bij hulpvragen en problemen rondom seksualiteit en seksuele gezondheid inclusief soa en hiv.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? Preventie Er zijn circa 40 voorlichtingen gegeven op basisscholen en voortgezet onderwijs, en aan mbo-studenten van het Drenthe College, de Internationale Schakelklassen, het AZC, co-assistenten (geneeskunde) en doktersassistenten. •

• •

Er zijn 8 trainingen verzorgd door onze Trainers Vlaggensysteem. Deze trainingen worden gevolgd door verschillende professionals, zoals onze eigen collega’s van de Jeugdgezondheidszorg en aan externe professionals uit de Drentse jeugdgezondheidszorg. Deelname aan het Regenboogfestival in Emmen met een speciale GGD Bus, waarin zowel voorlichting als gratis SOA-testen en vaccinatie aangeboden werden. Deelname aan de Regenboogweek van het Drenthe college Assen.

Inhaalcampagne De monkeypoxvaccinatie is aangeboden aan de doelgroep Mannen die seks hebben met Mannen. Samenwerking We werken nauw samen met de Jeugdgezondheidszorg. Doel hiervan is om seksuele vorming op jonge leeftijd aan te bieden bij de jongste groep Drenten en positieve seksuele gezondheid structureel in te bedden in de publieke gezondheid. We hebben deelgenomen aan: • •

Gezonde School -> Week van de Liefde en Week van de Lentekriebels. Kansrijke Start -> Symposium Paplepel Pleidooi (200 zorgprofessionals)

Data gedreven werken Er is een soa-vindpercentage van 27%. Een ander onderdeel van deze soa- en hiv-opsporing is partnerwaarschuwing en bron- en contactonderzoek.

6

E-health coördinator van 3 Noord We werken aan innovaties. Eén verpleegkundige is dit jaar benoemd om de e-health verder vorm te gaan geven. Klanttevredenheid Het Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) afgenomen tijdens het reguliere spreekuur met een 8.7. De klantbejegening scoorde een 9,3. Er zijn in 2023 geen klachten ontvangen. Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2023

Begroot 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Seksuele gezondheid Activiteiten/campagnes onder jongeren

32

12

52

13

2

Activiteiten onder migranten

30

30

32

12

24

Activiteiten onder LHBT

45

45

15

25

0

Activiteiten t.b.v. sekswerkers

45

45

45

45

10

Bijscholing aan professionals

15

8

15

1

2

Aantal Soa consulten

1.136

850

876

279

314

Vindpercentage Soa

27%

17%

29%

84%

9%

Aantal gevonden Soa

305

145

258

235

29

Aantal consulten (Sense)

188

75

137

5

4

Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen

78

120

130

14

27

SENSE

3. Crises, rampen en incidenten De GGD geeft in Drenthe invulling aan de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en is verantwoordelijk voor publieke gezondheidszorg tijdens rampen en crises. GHOR De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) geeft leiding aan de GGD en aan de GHOR. Dit is een wettelijke verankerde taak. De GHOR werkt onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De DPG legt rechtstreeks verantwoording af aan het bestuur van de VRD over de GHOR-taken. De activiteiten van de GHOR in 2022 worden verantwoord in het jaardocument van de VRD.

Crisisorganisatie Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan. PSHi Bij ingrijpende gebeurtenissen die een grote impact hebben op de omgeving en waarbij er een kans op maatschappelijke onrust kan ontstaan, kan de burgermeester besluiten om de psychosociale hulpverlening op te schalen middels een inzet van het PSHi protocol. In zulke gevallen is het belangrijk dat hulpverlening, justitie en de gemeente goed met elkaar samenwerken om de impact van de gebeurtenissen zo klein mogelijk te houden. De procesleiders van de PSHi nemen de coördinatie van de hulpverlening op zich. Er zijn 6 procesleiders en 4 ondersteuners actief voor het PSHi. Het team is dag en nacht bereikbaar en werkt met een piketrooster. Zij komen maandelijks bij elkaar. 7

Verder is in 2023 het volgende gerealiseerd; • PSHi is in 2023 onderdeel geworden van het programma Samen Veilig. • Er is 2x inzet geweest bij een incident in Drenthe, deze zijn volgens protocol en naar tevredenheid afgerond. • Het team heeft een online loggerstraining gevolgd via MOTO. • In juli is een nieuwe adviseur gestart in het team, deze gaat het beleid evalueren. • Meer verbinding tussen crisisbeheersing en de PSHi met als doel beter samenwerken in de nafase van een incident. Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2023 Incidenten met dreigende maatschappelijke onrust die door de GGD in opgeschaalde vorm (niet regulier, m.b.v. psh-/crisiscoördinator) zijn ondersteund

Begroot 2023

2

Realisatie 2022

pm*

Realisatie 2021

2

Realisatie 2020

3

4

* doorgaans wordt het aantal i nzetten ni et begroot omdat het ni et te voors pel l en i s hoeveel i nci denten gaan pl aats vi nden waarbi j coördi nati e nodi g i s .

4. Technische Hygiënezorg Technische Hygiënezorg (THZ) houdt toezicht op de kinderopvang door inspecties en voorlichting. Op deze wijze wordt de veiligheid, hygiëne en gezondheid bevorderd. Daarnaast worden tatoeage- en piercingshops geïnspecteerd. Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Jaarlijks dienen alle geregistreerde kindcentra (kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus) te worden geïnspecteerd: de 100% norm van de jaarlijkse inspectie. Daarnaast moeten 50% van alle geregistreerde gastouders worden bezocht. In 2023 zijn alle geregistreerde locaties voor kinderopvang voor de jaarlijkse inspectie bezocht, en zijn circa 40% van de gastouders bezocht. • • • •

Alle onvoorziene inspecties zijn binnen de gestelde termijnen uitgevoerd. Het gaat hierbij om onderzoeken voor en na registratie, incidenteel onderzoek, nader onderzoek en herstelaanbod. 50% van de geregistreerde gastouders krijgen een jaarlijks onderzoek, dit is niet gehaald. Circa 40% van de geregistreerde gastouders zijn in 2023 bezocht. Aan de hand van de gegeven adviezen in de rapporten kunnen gemeenten een goede afweging maken in hun handhavingsbeleid. Alle aanvragen voor inspecties van tatoeage- en piercingshops zijn in behandeling genomen. De locaties zijn bezocht. Alle locaties die voldeden aan de getoetste wettelijke eisen hebben een (nieuwe) vergunning gekregen. Hiermee is bijgedragen aan beperking van volksgezondheidrisico’s binnen tatoeage- en piercingshops.

Wisselingen in het team, ziekte en het inwerken en scholen van nieuwe medewerkers heeft een onvoorziene aanslag gehad op de uitvoeringscapaciteit. De gemeenten zijn per brief geïnformeerd. Vervolgens is er een toelichting gegeven op het regio overleg Kinderopvang waarin de beleidsambtenaren Kinderopvang participeren. Daarnaast is dit ook besproken in het dagelijks bestuur. Er is toegelicht dat we 8

hebben gestuurd op risicoprofiel. In overleg met gemeenten is er voorrang gegeven aan de reguliere opvang boven de gastouderopvang en is ervoor gekozen om in het vierde kwartaal van 2023 verkorte inspecties uit te voeren bij kindcentra met een geel en groen risicoprofiel. Op die manier is in 2023 wel voldaan aan de landelijke norm van 100% bezoeken van alle geregistreerde kindcentra. Dit zijn korte bezoeken waarbij gekeken is naar een minimaal aantal wettelijke voorwaarden. Van de geregistreerde gastouders zijn uiteindelijk 25% bezocht in plaats van 50%. Hierbij zijn bij alle gemeenten ongeveer hetzelfde percentage gastouders bezocht. Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de drie voorafgaande jaren. Realisatie 2023

Begroot 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Reguliere inspecties Aantal inspecties KDV/BSO/GOB

625

Gastouders (steekproef 5%) Gastouders nieuw Totaal regulier

657

628

540

313

46

54

120

162

139

240

154

764

897

782

706

529

87

140

72

64

69

171

200

175

129

92 82

Onvoorzien inspecties KDV, BSO/GOB nieuw (OVR + ONR) KDV/BSO/GOB/VGO nader onderzoek herstelaanbod KDV, BSO/GOB/VGO inspectie incidenteel

+

102

120

76

87

Ophoging steekproef gastouders

248

250

226

91

10

Totaal onvoorzien

608

710

549

371

253

Aantal inspecties Tattoo & piercing Totaal

39

50

51

54

40

1.411

1.657

1.382

1.131

822

KDV = ki nderda gverbl i jf/ BSO = bui tens chool s e opva ng/ GOB = ga s touderburea u/ OVR = Onderzoek Voor Regi s tra tie / ONR = Onderzoek Na Regi s tra tie / VGO = voorzi eni ng ga s touderopva ng

5. Milieu en Gezondheid De GGD biedt voorlichting en advies over het effect van het binnen- en buitenmilieu op de gezondheid. We adviseren over het effect van schadelijke stoffen op de gezondheid bij milieu-incidenten. De GGD adviseert daarnaast over de manier waarop de leefomgeving kan bijdragen aan gezondheid. Milieu en Gezondheid Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? • Gemeenten zijn geadviseerd over gezondheidsaspecten met betrekking tot milieufactoren in omgevingsvisie, –plannen en vergunningaanvragen. Ook gezondheidsaspecten bij de energietransitie en bij klimaatadaptatie zijn meegenomen in deze visies, plannen en aanvragen. • Onze advisering is integraal en in afstemming met andere GGD-teams, waaronder met Gezondheidsbevordering en Infectieziektebestrijding. • Gemeenten zijn adequaat geadviseerd over gezondheidsaspecten volgens het principe van Healthfor-all-Policies (gezondheid in alle domeinen). Denk bijvoorbeeld aan energietransitie (zoals bij windturbines, nul-op-de-meter (NOM) woningen en andere ontwikkelingen en technologieën). • Burgers, gemeenten en provincie zijn met gebruikmaking van verschillende kanalen geïnformeerd over gezondheidsaspecten in relatie tot een mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. 9

•

Uitbreiding van de GAGS-poule Noord-Nederland. Op Noord-Nederlands niveau zijn nieuwe GAGS medewerkers opgeleid.

Gezondheidsaspecten in opgaven van gemeenten Voor het opstellen van adviezen en handelingsperspectieven zijn nieuwe ontwikkelingen op de voet gevolgd en hebben wij gezorgd dat onze kennis en expertise up-to-date is. We zijn ingebed in landelijke groepen met andere Nederlandse GGD’en en het RIVM waardoor we ook ervaringen en ontwikkelingen landelijk en bij andere regio’s in Nederland hebben meegenomen. Denk hierbij aan onderwerpen zoals PFAS, gewasbeschermingsmiddelen, klimaat en gezondheid rondom industrie. We lichten er twee onderwerpen uit: • Energietransitie: De energieregio Drenthe geeft invulling aan de afspraken over de energietransitie en doelstellingen uit het Klimaatakkoord in de regionaal energiestrategie (RES) Drenthe. De Omgevingswet kan hierbij als instrument dienen. Als gevolg van de energietransitie en de doelstellingen die het kabinet wil realiseren verwachten we dat veel huizen over zullen gaan van gas op een of andere vorm van duurzame energie. De GGD adviseert de woningbouwcorporaties over de wijze waarop het binnenmilieu bij NOM woningen gezond gehouden kan worden. Daarnaast zijn gemeenten geadviseerd bij vragen over gezondheidsaspecten van windturbines, NOM woningen en andere ontwikkelingen en technologieën. • Klimaatadaptatie: Veel gemeenten hebben gewerkt aan klimaatadaptatiestrategieën.

De GGD is ook betrokken geweest als adviseur en kan adviseren bij verdere concretisering van deze strategieën. Ook nemen we het onderwerp mee in onze advisering ten aanzien van de instrumenten van de Omgevingswet. Datagericht adviseren Datagericht adviseren is één van de focuspunten van GGD-Drenthe passend bij de strategische koers. Ook met betrekking tot de gezonde leefomgeving hebben we gewerkt binnen het kader van data-duiden-doen. Hiervoor zijn bestaande (landelijke) databronnen aangeboord, ontsloten en geduid. In de toekomst zal in GGD-gezondheidsmonitors meer ruimte komen voor vragen ten aanzien van de leefomgeving. Ook hierbij zullen we de data duiden en de resultaten toepassen in onze adviseren. Behandelen van meldingen en klachten De GGD behandelt vragen, klachten en meldingen op het gebied van binnen- en buitenmilieu in relatie tot gezondheid. Naast burgers benaderen ook gemeenten en provincie ons met vragen. We hebben een inschatting gemaakt van mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. Soms is de GGD ook ingeschakeld voor nazorg na inzet van de Gezondheidskundig adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGS). Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen De GAGS wordt bij crises en rampen als gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen ingezet.

Daarnaast neemt de GAGS in de voorbereidende fase deel aan oefeningen, informeert hij ketenpartners over zijn rol waarbij de meerwaarde van de GAGS bij crises en rampen wordt benadrukt. Om 24/7 bereikbaarheid en beschikbaarheid in Noord-Nederland te kunnen garanderen zijn en worden nieuwe GAGS functionarissen opgeleid.

10

Omgevingswet/gezonde leefomgeving In 2023 hebben wij ook voorgesorteerd op de intrede van de omgevingswet in 2024 en welke extra aandacht deze ontwikkeling van ons gaat vragen. •

•

•

Visies en plannen en programma’s: Veel Drentse gemeenten zijn met hun lokale omgevingsvisie en -plannen bezig. Bij het opstellen van deze instrumenten kan de GGD als deskundige partner ondersteunen en adviseren over de inbedding van gezondheidsaspecten in de fysieke leefomgeving. Vooroverleg en vergunningverlening: Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden vergunningen kunnen aanvragen en kunnen kijken welke regels en beleid van toepassing zijn, is nu actief. Alle adviesvragen gericht aan de GGD zullen we integraal binnen de gestelde termijn in het DSO behandelen. We zijn actief met het inregelen van een zaaksysteem dat aansluit op de samenwerkingsfunctionaliteit van het DSO. Totdat het zaaksysteem functioneert sluiten we aan via het e-loket. Ook zijn we aangesloten bij de omgevingstafels van verschillende gemeenten. Uitbreiding formatie: We hebben de afgelopen jaren een toename gezien van het aantal adviesvragen aan de GGD met betrekking tot gezondheid in de fysieke leefomgeving. We verwachten een verdere toename in de komende jaren. We kunnen onze formatie uitbreiden om aan de toenemende vraag te blijven voldoen en zullen hiervoor begin 2024 nieuwe collega’s werven die als adviseurs Gezonde Leefomgeving aan de slag gaan. In deze functie zit integraliteit verweven.

Het gaat om adviseurs die vanuit de brede blik op positieve gezondheid, zowel vanuit gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering zullen adviseren over de fysieke en sociale leefomgeving.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2023 Aantal meldingen/klachten

Begroot 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Realisatie 2020

124

170

96

111

166

70

65

63

36

55

Aantal beleidsadviezen

42

50

66

34

32

Aantal GAGS inzetten in Drenthe

34

30

28

43

30

Aantal gemeenten waarin M&G actief is i.h.k.v. de Omgevingswet

12

12

12

12

12

•

Binnenmilieu

6. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg - vangnet en advies Met de vangnet- en adviesfunctie van de GGD beperken we gezondheidsrisico’s voor mensen die in een ongezonde situatie leven en anderen daarbij soms overlast bezorgen. Dit kan zijn door vervuiling, hoarding, problemen met aantallen huisdieren of ongedierte. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? • We adviseerden en ondersteunden hulpverleners in situaties waarbij hun cliënten kampen met problemen op het gebied van woonhygiëne, hoarding en ongedierte. • Met betrokken cliënten en hun hulpverleners maakten we plannen voor de aanpak van woningvervuiling en hoarding, motiveerden cliënten daarin stappen te zetten en coördineerden de uitvoering van (grote) opruim- en schoonmaakacties. 11

•

•

We adviseerden gemeenten, hulpverleners en huishoudelijke hulpen over (aanvullend) in te zetten hulpverlening of huishoudelijke ondersteuning om terugval te voorkomen en zelfredzaamheid te vergroten. Dit heeft bijgedragen aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van cliënten, beperking van risico’s voor de volksgezondheid en het terugdringen van overlast in de directe woonomgeving.

Vangnet- en adviesfunctie De uitvoering van de vangnet- en adviesfunctie is verweven met de additionele OGGZ-taken van de GGD. De sociaal verpleegkundigen OGGZ krijgen verzoeken van hulpverleners om te ondersteunen bij de aanpak van woningvervuiling, hoarding, en problemen als gevolg van huisdieren of ongedierte. De betrokken cliënt staat, anders dan bij de additionele taak OGGZ-bemoeizorg, open voor hulp en ondersteuning. Al is het vaak nog aarzelend. De sociaal verpleegkundige OGGZ voegt specifieke expertise en kennis toe in de aanpak van deze problemen. De inzet is over het algemeen kortdurend en in samenwerking met de reeds betrokken hulpverlener. Soms is de inzet langer omdat er meer tijd en gesprek nodig is, soms met een kop koffie in het buurthuis, voordat mensen hun schaamte overwinnen en stappen durven te zetten. Voorbeelden zijn verzoeken om ondersteuning van GGZ of het ziekenhuis omdat een inwoner is opgenomen en de woning ernstig vervuild blijkt te zijn. In overleg met de cliënt, ziekenhuis of kliniek wordt een woningsanering voorbereid en met een professioneel schoonmaakbedrijf uitgevoerd om zo herstel thuis mogelijk te maken. Of een vraag van een sociaal team medewerker of een woonconsulent om samen een huisbezoek te brengen om de onhygiënische woonsituatie en ongedierte te inspecteren en advies uit te brengen over het aanpakken daarvan.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2023 Inzet sociaal verpleegkundige in vangnet en advies

Begroot 2023 77

Realisatie 2022 50

100

Realisatie 2021

Realisatie 2020 57

42

De inzet vanuit de vangnet en adviesfunctie is ten opzichte van piekjaar 2022 afgenomen maar altijd nog fors meer dan de jaren daarvoor. We kregen vaker vragen van WMO-consulenten waarin organisaties voor huishoudelijke hulp hebben aangeven nog niet te kunnen starten in verband met een enigszins vervuild huishouden. Regelmatig blijkt dat mee te vallen en in overleg met de huishoudelijke hulp en de cliënt adviseren we, waar het kan, om toch te starten en de woonsituatie meer geleidelijk te normaliseren. Ook merken we dat door wachttijden moeilijker is om aansluitend aan een woningsanering huishoudelijke hulp in te zetten. Soms moeten we een schoonmaakactie daarom uitstellen. In 2023 is 30 keer een woningsanering uitgevoerd vanuit deze vangnet en adviesfunctie in samenwerking met professionele schoonmaakbedrijven. In 2022 waren dat 26 schoonmaakacties en daarmee zet een licht stijgende trend zich door. Ook vanuit OGGZ-bemoeizorg worden schoonmaakacties uitgevoerd (17x in 2023), zie daarvoor programma additioneel, OGGZ.

12

7. Tuberculosebestrijding In de bestrijding van tuberculose werkt GGD Drenthe samen met het Regionaal Expertise Centrum. Er wordt gescreend bij risicogroepen en indien nodig behandeling ingezet. De dienstverlening wordt uitgevoerd door GGD Groningen via een dienstverleningsovereenkomst. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? We werken aan een toekomstbestendige TBC-bestrijding omdat het aantal TBC-gevallen afneemt, maar noodzakelijke expertise wel van belang blijft. GGD Drenthe doet dit samen met GGD Groningen en GGD Fryslân, en met het UMCG Beatrixoord. We werken met acht GGD-en samen in het Regionaal Expertise Centrum Noord-Oost (REC). GGD Groningen heeft hierin een belangrijke positie en heeft eind 2023 in samenspraak met de acht GGD-en een Regionaal Expertise Centrum (REC) manager aangesteld om de verbinding met landelijke ontwikkelingen te kunnen volgen en borgen. We screenen mensen met een verhoogd risico op (latente) tuberculose. Het gaat onder meer om immigranten, buitenlandse studenten en asielzoekers en gedetineerden. We vaccineren kinderen met een verhoogd risico. Als mensen toch geïnfecteerd zijn met tuberculose geven we behandeling en begeleiding. We doen de bron-en contactopsporing om verdere verspreiding te voorkomen.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2023 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2023

Begroot 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Aantal BCG vaccinaties

53

130

71

104

41

Latente tuberculose infectie aangemeld Aantal opgespoorde latente infecties TBC per 100.000 inwoners in het werkgebied

17

15

9

21

5

3,39

3,05

1,81

4,24

1,01

Aantal mantouxtesten om TBC vast te stellen

179

350

128

273

88

Aantal röntgenfoto’s van de longen

650

400

608

609

773

Aantal nieuwe patiënten Aantal nieuwe TBC gevallen per 100.000 in het werkgebied

13

12

22

11

4

2,59

2,44

4,42

2,22

0,81

8. Rijksvaccinatieprogramma Met de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) worden kinderen beschermd tegen ernstige infectieziekten. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? HPV 18+ In 2023 is de HPV 18+ campagne eerst verlengd tot 31 december en vervolgens tot 1 juni 2024. De landelijke opkomst is marginaal waardoor er besloten is langer de tijd te bieden (binnen dezelfde SPUK-geld regeling) jongeren alsnog de kans te geven zich te laten vaccineren. In 2023 zijn er circa 6.000 HPV 18+ vaccinaties gegeven, in 2024 verwachten we 2.500 vaccinaties toe te dienen. Deze processen worden uitgevoerd door het team wat ook uitvoering geeft aan de coronavaccinaties.

13

RVP 18In Drenthe is de vaccinatiegraad t.o.v. van vorig jaar gedaald. Drenthe sluit hierin aan bij de landelijke trend van een dalende vaccinatiegraad over alle vaccinaties. De maatschappelijke ontwikkelingen omtrent vaccinatiebereidheid spelen hierbij een belangrijke rol. Sinds de invoering van het Informed Consent op 1 januari 2022 moeten ouders expliciet toestemming geven voor de gegevensuitwisseling met het RIVM. Het (niet) delen van informatie maakt dat het RIVM niet langer de beschikking heeft over alle vaccinatiegegevens. Ook deze ontwikkeling heeft een negatief effect op de opkomstcijfers. Verdere bijzonderheden over 2023 zijn: • Ouders en jongeren kunnen voor een (groeps)vaccinatie zelf een afspraak inplannen op een dag/locatie naar keuze. • Voor de invoering van de HPV-vaccinaties voor jongens, en de verlaging van de leeftijd van 13 jaar naar 10 jaar, is een HPV-inhaalcampagne georganiseerd. • Hiervoor zijn 25.000 HPV vaccinaties (alleen HPV aan meisjes is ca 3.500) gegeven aan jongens en meisjes in de leeftijd van 10 tot 18 jaar. • Half oktober is voor het eerst gestart griepvaccinaties aan te bieden aan zwangere vrouwen. Deze vaccinatie wordt alleen tijdens het griepseizoen aangeboden. • Er is extra aandacht geweest voor procesverbetering rondom het RVP.

Door intensieve samenwerking met onze afdeling informatisering en automatisering werkt het afsprakensysteem en robotisering nu volgens verwachting. • Samenwerking met de Covid organisatie heeft in 2023 een positief effect gehad op het gebied van ICT en klantencontact/telefonische beantwoording van burgervragen. Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2023 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2022 en de drie voorafgaande jaren. Gerealiseerde cijfers over 2023 zijn nog niet voorhanden. Deze ontvangen we in de 2e helft van 2024 via het RIVM. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Realisatie 2022

Begroot 2023

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Vaccinatiegraad DKTP kleuters

92,0%

94,0%

92,8%

93,5%

93,4%

Vaccinatiegraad DTP basisschool

90,4%

94,0%

92,7%

94,4%

95,6%

Vaccinatiegraad BMR basisschool

90,4%

94,0%

92,9%

94,6%

95,5%

Vaccinatiegraad HPV meisjes

66,8%

70,0%

70,9%

67,1%

51,9%

Vaccinatiegraad HPV jongens

nnb

60,0%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Vaccinatiegraad Men ACWY

87,6%

92,0%

88,5%

93,5%

92,9%

Vaccinatiegraad MKV (deelname aan)

70,0%

70,0%

76,0%

74,0%

n.v.t.

14

9.

Financiële verantwoording bij het programma Beschermen

Programma 2023 Beschermen Baten

Totaal Baten Lasten

Product Crises en incidenten Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Milieu en Gezondheid Openbare geestelijke gezondheidszorg Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding Crises en incidenten Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Milieu en Gezondheid Openbare geestelijke gezondheidszorg Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding

Totaal Lasten Totaal Beschermen

Resultaat 2022 147 1.061 41.470 557 92 344 1.361 610 45.641 -132 -1.042 -41.470 -568 -90 -341 -1.413 -597 -45.653 -12

Begroting 2023 voor wijziging 148 1.010 0 552 91 245 1.444 582 4.073 -148 -1.010 0 -552 -91 -245 -1.444 -582 -4.073 0

Begroting 2023 na wijziging 151 1.732 10.000 743 97 262 1.547 598 15.130 -151 -1.732 -10.000 -743 -97 -262 -1.547 -598 -15.130 0

Resultaat 2023 151 1.524 9.029 750 97 286 1.503 611 13.951 -147 -1.484 -9.029 -619 -92 -270 -1.476 -590 -13.708 243

verschil 2023 0 -208 -971 8 0 24 -45 12 -1.179 4 247 971 124 5 -8 71 8 1.422 243

NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Infectieziektebestrijding Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) Medio februari is voor de versterking van infectieziektebestrijding een specifieke uitkering (SPUK-VGGD) aangevraagd bij het ministerie van VWS. Voor 2023 is maximaal € 712.727 verleend. Het verleende uitkeringsbedrag is het totaal van de bedragen die per pijler zijn aangevraagd. Het bedrag is als volgt opgebouwd: Pijler 1 Kwetsbaarheden wegnemen € 580.727; Pijler 5 Slim én versneld opleiden € 132.000. De aangevraagde middelen zijn niet volledig besteed. Vooral op het onderdeel pijler 1 is de besteding achter gebleven. Aangezien de middelen pas in maart zijn toegezegd is de werving van de functies later opgestart. Boven op dit bedrag ontvangen we voor het versterken van (boven)regionale monitoring en surveillance binnen pijler 2 via GGD Groningen een bedrag van € 66.000. Voor dit bedrag is een epidemioloog aangenomen.

Binnen het VIP-programma (pijler 5) worden via GGD-regio Utrecht de volgende opleidingen gefinancierd: • Opleiding verpleegkundige M&G • Opleiding DI • Opleiding praktijkopleider aios • Opleiding praktijkopleider verpleegkundige/ DI GGD Drenthe heeft een aanvraag ingediend en toegekend gekregen voor opleiding verpleegkundige M&G (2x), opleiding DI en opleiding praktijkopleider verpleegkundige/DI. De vergoeding hiervoor is ook boven op het bedrag die we zelf voor pijler 5 toegekend krijgen. 15

Infectieziektebestrijding – COVID De meerkostenregeling voor de COVID-19 bestrijding is per 1 juli stopgezet en vervangen door een tweetal regelingen voor het vervolg van de COVID-19 bestrijding. Daarbij is aangegeven dat de eventuele kosten die gemoeid zijn met de lopende juridische procedures in het kader van de ICAM-claim wel onder de oude meerkostenregeling blijven vallen. Tot en met juni 2023 hebben we € 5,77 miljoen aan meerkosten gedeclareerd bij het ministerie van VWS. De nieuwe regelingen zijn als volgt: 1. Regeling voor doorlopende kosten Per 1 juli 2023 is de meerkostenregeling beëindigd. De GGD’en hebben nog wel te maken met verplichtingen die in het kader van het bevel van de minister zijn aangegaan en doorlopen na 1 juli 2023. Voor 2023 wordt de gebruikelijke werkwijze bij meerkosten voorgezet. De werkwijze zal voor het einde van het jaar worden geëvalueerd. De kosten onder deze regeling bedroegen € 190.000 en zijn gedeclareerd bij het ministerie van VWS. 2. Regeling voor uitkering SPUK COVID-19-vaccinatie De uitkering is gebaseerd op artikel 3 en 4 van de Regeling specifieke uitkering COVID-19-vaccinatie. Artikel 3, eerste en tweede lid, van de Regeling specifieke uitkering COVID-19-vaccinatie is bestemd voor: • • •

het toedienen van een COVID-19-vaccinatie conform de basiscapaciteit COVID-19- vaccinatie; het in stand houden van de daarvoor benodigde infrastructuur; het zorg dragen voor infrastructuur voor het geval dat naar aanleiding van een advies van de Gezondheidsraad of het Outbreak Management Team Vaccinatie besloten wordt om een nieuwe vaccinatiecampagne te houden.

De activiteiten waarvoor de uitkering wordt verleend worden verricht in de periode tussen 1 juli 2023 en 31 december 2023. Voor deze periode is aan GGD Drenthe € 1.945.000 verleend. Uiteindelijk waren de kosten voor dit onderdeel € 1.143.518. Artikel 4 van de Regeling specifieke uitkering COVID-19-vaccinatie is bestemd voor de opschaling van de basiscapaciteit en het zetten van COVID-19-vaccinaties. De activiteiten waarvoor de uitkering wordt verleend worden verricht in de periode tussen 1 juli 2023 en 31 december 2023. Voor deze periode is aan GGD Drenthe € 3.883.000 verleend. Voor dit onderdeel is uiteindelijk € 2.472.927 uitgegeven.

16

Milieu en Gezondheid Bij de begroting 2023 zijn extra gelden toegekend aan programma Gezondheid & Leven van € 250.000 structureel en € 150.000 incidenteel. De planning was hiervan € 125.000 incidenteel in te gaan zetten voor Milieu en Gezondheid. Er is echter nog maar een klein gedeelte uitgegeven in 2023. Seksuele Gezondheid Het voordeel bij seksuele gezondheid komt voort uit een subsidie van Hanzehogeschool Groningen voor een medewerker in opleiding voor physician assistent. Technische hygiënezorg Het tekort bij technische hygiënezorg wordt veroorzaakt door uitval en wisseling van medewerkers binnen het team. Hierdoor kunnen de begrote (onvoorziene) inspecties niet worden behaald. 10.

Financiële verantwoording bij het programma Beschermen derden

Programma 2023 Beschermen Baten derden Totaal Baten Lasten

Totaal Lasten Totaal Beschermen - derden

Product Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio Rijksvaccinatieprogramma 18+ Rijksvaccinatieprogramma jeugd

Resultaat 2022 997 0 1.545 2.542 -1.004 -5 -1.595 -2.604 -62

Begroting 2023 voor wijziging 976 0 1.414 2.389 -976 0 -1.414 -2.389 0

Begroting 2023 na wijziging 1.009 684 1.390 3.084 -1.009 -684 -1.390 -3.084 0

Resultaat 2023

verschil 2023

1.010 453 1.495 2.958 -997 -453 -1.470 -2.920 38

1 -232 105 -126 12 232 -80 164 38

Rijksvaccinactieprogramma 18+ De werkelijke kosten voor de uitvoering van HPV18+ kunnen tot een maximum van € 684.279 worden gedeclareerd bij GGD GHOR Nederland. Door de lagere opkomst zijn er minder kosten gemaakt en daardoor is er ook minder gedeclareerd bij GGD GHOR Nederland. Rijksvaccinactieprogramma jeugd De financiering van de inhaalcampagne HPV voor kinderen tot 18 jaar verloopt, volgens p x q methodiek, via het RIVM. Ook bij het afrekenen door het RIVM lopen we er tegenaan dat ouders geen toestemming geven dat gegevens van het kind dat gevaccineerd is gedeeld worden met het RIVM (Informed consent). Hierdoor ontstaat vertraging in de financiering. Eens in het jaar handelt het RIVM deze dossiers af middels een veegactie. De hogere opbrengst komt dan ook deels voort uit de veegactie over 2022 die in 2023 is afgerekend. De robotisering heeft geleid tot meerkosten.

17

1.1.2 Programma Bevorderen 1. Gezondheidsbevordering GGD Drenthe adviseert de Drentse gemeenten over beleid en interventies die de gezondheid van de inwoners bevorderen. De interventies zijn effectief en lokaal toepasbaar. GGD Drenthe adviseert ook bij lokale en regionale preventienetwerken. We vertalen landelijke initiatieven gericht op het versterken van gezondheid naar de Drentse context. De resultaten van onderzoek en kennis over de lokale situatie vormen daarvoor de basis. Wat hebben we bereikt en wat hebben we hiervoor gedaan? • Het health for all Policies (gezondheid in alle domeinen) gedachtengoed is tot uiting gekomen in de plannen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) van de gemeenten en in het Integraal Zorgakkoord voor de provincie Drenthe. • Het kenniscentrum GGD Drenthe is gestart (center of expertise) waarbij wij aan de hand van opgaven passend bij de gezondheidssituatie van de Drent kennis samenbrengen en toepasbaar maken voor de lokale praktijk. • We hebben een verbindende rol gespeeld door deel te nemen in diverse werkgroepen en leernetwerken. Daarnaast hebben wij een coördinerende rol in een aantal regionale kennisnetwerken. • Specifieke gezondheidsvraagstukken zijn onder de aandacht gebracht door presentaties te geven in raadsvergaderingen en/of voor beleids-professionals, passend bij huidige maatschappelijke ontwikkelingen.

• Subsidies zijn aangevraagd voor de implementatie en borging van gezondheidsinterventies. • Het thema Kansrijke Start heeft het afgelopen jaar nog meer aandacht gekregen vanuit onze kennis en adviesrol. De organisatie van het GGD Drenthe Paplepelpleidooi heeft hieraan bijgedragen. • Volgend uit Het health for Policies gedachtengoed vinden we steeds vaker verbinding en samenwerking met andere beleidsdomeinen. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het afgelopen jaar hebben de ontwikkelingen rondom het GALA een belangrijke plek gekregen in onze advisering naar gemeenten. Hierin zijn wij ondersteunend en adviserend geweest in de GALA-plannen van de Drentse gemeenten. Aan de hand van data-gerichte advisering hebben gemeenten beleid kunnen opstellen, passend bij de lokale praktijk. Er zijn meerdere bijeenkomsten geweest om met beleidsadviseurs en/of inwoners integrale gezondheid in de GALA-plannen vorm te geven. Bij een aantal gemeenten hebben wij actief meegelezen en geadviseerd op de conceptversies van de plannen en waren er meerdere afspraken met de procesverantwoordelijke voor de GALA-plannen. Integraal Zorgakkoord (IZA) GGD Drenthe heeft in samenwerking met andere regionale partijen het Regiobeeld opgesteld en is bestuurlijk trekker van de prioritaire opgaven Mentale Gezondheid en Gezonde Leefstijl van het IZA.

Een wisselende samenstelling van strategen en adviseurs hebben daarom actief meegeschreven met de Regioplannen voor deze opgaven. In het programmateam van het IZA heeft een strateeg deelgenomen om het Health for All Policies gedachtengoed door het hele regioplan te waarborgen. GGD Drenthe is regievoerder voor de monitoring van de IZA-plannen, daarom is er eind 2023 een plan opgesteld om samen met betrokken partners in de regio deze plannen te monitoren. 18

Kenniscentrum GGD (Center of Expertise) In 2023 is het Kenniscentrum van GGD Drenthe gestart met drie focusthema's (Mentale Gezondheid Gezonde Leefomgeving en Kansrijke Start). Per thema zijn kenniswerkplaatsen opgericht waar aan de hand van data en in samenwerking met betrokken partners in de regio kennis samengebracht en gedeeld wordt met gemeenten. Een voorbeeld hiervan is de datawerkplaats Mentale Gezondheid, kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag en de kenniswerkplaats vroegsignalering. Samenwerking met verschillende partners in de regio staat in de kenniswerkplaatsen voorop. Campagnemix Via de campagnemix worden gemeenten het hele kalenderjaar gefaciliteerd met diverse communicatieberichten over een verscheidenheid aan gezondheidsthema's die bruikbaar zijn in de eigen gemeente. Implementatie en borging van gezondheidsinterventies Voor de implementatie van gezondheidsinterventies zijn diverse subsidies aangevraagd en toegewezen. Zoals de subsidie voor de implementatie Rookvrije Generatie (Gehonoreerd), Kennisinfrastructuur Kind Naar Gezond Gewicht (Gehonoreerd), Preconceptielessen op scholen (Gehonoreerd). De subsidie voor de mentale gezondheid aanpak op scholen (STORM) is niet gehonoreerd maar er wordt in 2024 in samenwerking met gemeente Assen vormgegeven hoe met STORM in Drenthe gestart kan worden aan de hand van een pilot.

Met diverse gemeenten is ook een verkenning geweest voor de subsidieaanvraag Gezonde Leefomgeving, deze is niet aangevraagd maar geeft wel richting voor een verkenning en richting voor een samenwerking in 2024. Daaropvolgend hebben adviseurs met een achtergrond in Publieke Gezondheid en Milieu en Gezondheid in 2023 meegedacht en geadviseerd over een gezonde leefomgeving voor diverse gemeenten. Advies omtrent vergunningaanvragen van gemeenten worden ook vanuit het Health for All Policies gedachtengoed benaderd. Advisering gemeenten over gezondheidsvraagstukken Gemeenten worden aan de hand van data over de gezondheid van de Drentse inwoner per gemeente geadviseerd over een integraal gezondheidsbeleid op verschillende manieren. Het afgelopen jaar hebben adviseurs diverse presentaties of sessies gegeven op raadsbijeenkomsten of voor beleidsprofessionals over urgente gezondheidsvraagstukken, zoals de mentale gezondheid van de jongeren in de gemeente, middelengebruik in de gemeente of het creëren van een kansrijke start in samenwerking met Jeugdgezondheidszorg. Een integraal gezondheidsadvies voor een gezonde leefomgeving krijgt steeds meer aandacht met de invoer van de Omgevingswet in 2024.

Adviseurs hebben in dit voorstadium meegedacht met de randvoorwaarden van een gezonde leefomgeving voor alle inwoners en nemen het Health for All Policies gedachtengoed ook mee in de advisering van vergunningsaanvragen. Daarnaast nemen adviseurs deel aan diverse adviestrajecten en denken of lezen mee met versies van plannen in een verscheidenheid van beleidsdomeinen: zoals jeugd of armoedebestrijding. Voorbeelden van onze gemeentelijke advisering in 2023 zijn de netwerkbijeenkomsten mentale gezondheid in De Wolden, het samen duiden van de uitkomsten van de gezondheidsmonitor jeugd in een signaleringsoverleg van de gemeente Westerveld, een presentatie en input leveren voor het nieuwe jeugdbeleid in Noordenveld voor de stuurgroep Jeugd, deelname aan projectgroep één tegen eenzaamheid in Midden-Drenthe en betrokkenheid en deelname bij kern- en werkgroepen ten behoeve van de uitvoering van de afspraken in het Preventie Akkoord in Tynaarlo. In het komende jaar willen wij, vanuit het Health for All Policies gedachtengoed, steeds meer verbinding en samenwerking opzoeken met andere beleidsterreinen zoals jeugd en het fysieke domein.

19

Kennisnetwerken en werkgroepen Adviseurs waren coördinerend, aanjagend of namen deel in verschillende (landelijke en regionale) netwerken en werkgroepen zoals: • Deelname werkgroep Goede en Bereikbare Zorg • Deelname ambtelijke themagroep Drenthe Samen Gezond in Beweging • Deelname landelijke en regionale bijeenkomsten omtrent IZA/GALA plannen, de bevindingen van deze bijeenkomsten deelden wij met adviseurs in gemeenten. • Deelname expertgroep Mentale Gezondheid • Deelname programmateam IZA • Deelname regionale preventie-infrastructuur groep IZA • Deelname en verzorgen workshop netwerk Positieve Gezondheid • Deelname leergang intergenerationele armoede en schrijven implementatie plan • Coördinerende rol werkgroep monitoring IZA • Coördinerende rol preventieaanpak Kansrijke Start • Coördinerende rol preventieaanpak kind en volwassenen naar gezond gewicht • Deelname en initiëren van en aan landelijke en regionale leernetwerken. (O.a. Kind naar Gezond Gewicht). • Actieve rol in Alliantie van Kracht en aandacht functionaris kinderarmoede • Mede organiseren symposia met andere partners in de regio, gericht op leefstijlvraagstukken zoals roken en gezond gewicht. 2.

Financiële verantwoording bij het programma Bevorderen

Programma 2023 Bevorderen Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten Totaal Bevorderen

Product Gezondheidsbevordering Gezondheidsbevordering

Resultaat 2022 447 447 -416 -416 30

Begroting 2023 voor wijziging 406 406 -406 -406 0

Begroting 2023 na wijziging 878 878 -878 -878 0

Resultaat 2023 896 896 -845 -845 51

verschil 2023 19 19 33 33 51

Bij de begroting 2023 zijn extra gelden toegekend aan programma Gezondheid & Leven van € 250.000 structureel en € 150.000 incidenteel. Dit geld is deels gebruikt voor de structurele inzet bij Gezondheidsbevordering. Het positieve resultaat wordt met name veroorzaakt doordat de invulling van de vacatures pas heeft plaatsgevonden per 1 april 2023 en per 1 september 2023.

20

1.1.3 Programma Bewaken 1. Epidemiologie De GGD monitort de gezondheid en de leefstijl van de inwoners van Drenthe door de uitvoering van monitor-onderzoeken, onderzoek op basis van de registraties van de jeugdgezondheidszorg of andere bronnen. Resultaten en duiding worden teruggekoppeld aan gemeenten en andere partners, en kunnen leiden tot beleidsimpulsen en in te zetten interventies door de gemeenten. Daarnaast verzamelen we consequent gegevens over infectieziekten, we analyseren en interpreteren deze data met als doel om gericht acties uit te voeren voor het tegengaan van verspreiding van infectieziekten. Wat hebben we bereikt en wat hebben wij daarvoor gedaan? •

• •

•

•

•

•

Data-gedreven werken en adviseren kreeg optimaal vorm door op verschillende manieren inzicht te bieden in de gezondheid van Drent. We hebben inzicht geboden aan de hand van de gezondheidsmonitor Volwassenen, Ouderen en Jongvolwassenen, een ge-update factsheet Kansrijke Start per gemeente, uitkomsten van panelonderzoek en data op schoolniveau voor JGZmedewerkers op basisscholen. Bijna alle VO-scholen in Drenthe zijn bereid gevonden om mee te werken aan de Gezondheidsmonitor Jeugd. De resultaten worden eind mei 2024 gepubliceerd. In samenwerking met andere partijen hebben we binnen het kader van IZA het Regiobeeld opgesteld. Het Regiobeeld geeft inzicht in de gezondheid van de inwoners van Drenthe, de sociale determinanten die daar invloed op hebben en het zorggebruik. In 2023 zijn we gestart met de inrichting van de online omgeving ‘De Gezondheid van Drenthe in cijfers’. De omgeving biedt 24/7 toegang tot de meest actuele cijfers over de gezondheid van de inwoners van Drenthe via een toegankelijk dashboard en een database. GGD Drenthe is partner van de Datawerkplaats Mentale Gezondheid. In 2023 zijn we actief betrokken geweest bij het verrijken van het dasboard van de datawerkplaats met data van o.a. de GGD Gezondheidsmonitor en bij het opzetten en uitvoeren van het duidingsproces met landelijke kennisinstituten.

In 2023 is het rapport ‘Iedere vooruitgang begint bij een eerste stap - Eindrapportage pilots om de ‘volgende stap’ te zetten in Drenthe in de aanpak van huiselijk geweld’ opgesteld. We waren betrokken bij de monitoring en evaluatie van zeven pilotprojecten met medewerkers van de Drentse gemeenten, het lokale veld, VTD en de politie. Onze formatie is uitgebreid met een epidemioloog geschoold in infectieziektenbestrijding. De epidemioloog is actief onderdeel van pijler 2 (VIP, versterken (boven)regionale monitoring en surveillance).

Regiobeeld In het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is een Regiobeeld opgesteld. Om te komen tot dit Regiobeeld hebben we samen met kennispartners in de regio de structuur van het regiobeeld bepaald, indicatoren opgesteld, data verzameld en gevisualiseerd in interactieve PDF welke landelijk wordt gedeeld. Gemeentebeelden GALA In het kader van GALA hebben we alle gemeenten voorzien van een gemeentebeeld met informatie op de zes ambities van dit akkoord. Samen met collega's van gezondheidsbevordering hebben we gemeenten ondersteund in het duiden van de cijfers en komen tot een GALA-plan. 21

Onderzoeken Jeugd In het najaar van 2023 is de landelijke Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd in klas 2 en 4 van het VO. Bijna alle VO-scholen in Drenthe deden mee. Epidemiologie heeft het afgelopen jaar een actieve bijdrage geleverd aan de landelijke werkgroepen harmonisatie en vraagstellingen in het kader van de monitor. Voor iedere basisschool in Drenthe is er een schoolrapportage gemaakt met daarin de uitkomsten van ‘Jij En Je Gezondheid’ (screeningsvragenlijst JGZ) op groepsniveau. Deze rapportages bieden zowel onze collega's van de Jeugdgezondheidszorg als de scholen meer inzicht in het welzijn en de gezondheid van kinderen op school. Onderzoeken Volwassenen en Ouderen In juni 2023 zijn de resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 bekendgemaakt. Alle 12 gemeenten hebben een tabellenboek met gemeentelijke cijfers ontvangen. Epidemiologie heeft het afgelopen jaar een actieve bijdrage geleverd aan de landelijke werkgroepen harmonisatie in het kader van de monitor. Onderzoek Jongvolwassenen In het voorjaar van 2023 hebben we de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen op provinciaal niveau gepubliceerd.

Datawerkplaats Mentale gezondheid In de datawerkplaats Mentale Gezondheid hebben epidemiologen sterk ingezet op het realiseren van een intensieve samenwerking tussen regionale partijen, we hebben nagedacht met partners over een conceptueel model mentale gezondheid en data verzameld en gevisualiseerd in een online dashboard. Daarnaast hebben we duidingssessie georganiseerd met landelijke kennisinstellingen. Online omgeving ‘De Gezondheid van Drenthe in cijfers’ Voor het inrichten van de online omgeving hebben we bestaande data van de GGD gestructureerd, geïmporteerd en gevisualiseerd. Om tot gedragen keuzes te komen hebben we een klankbordgroep en een gebruikersgroep geformeerd, welke regelmatig worden geconsulteerd. Informatievoorziening gemeenten en partners Gedurende het jaar hebben we gemeenten ondersteund met cijfers, over de gezondheid, leefstijl en sociale veiligheid. Zo hebben we bijgedragen aan de bestuurs- en gemeentelijke Veilig Thuis Drenthe rapportages, en de daar aan gerelateerde bijeenkomsten. Bijdrage geleverd aan de raadsledenbijeenkomst in maart 2023 met presentaties over bijvoorbeeld de thema's Groen en Gezondheid en Mentale Gezondheid. Informatievoorziening interne organisatie Gedurende het jaar hebben we interne collega's voorzien van actuele cijfers over de gezondheid, leefstijl en sociale veiligheid van de inwoners van Drenthe.

Zo hebben we een klantentevredenheidsonderzoek opgezet voor Seksuele Gezondheid en de uitkomsten daarvan geanalyseerd en gerapporteerd. We hebben bijgedragen aan een dossieronderzoek naar meldingen over ouderenmishandeling (Veilig Thuis Drenthe), waarbij onderzocht werd of de wijze van registreren van ouderenmishandeling het lage aantal meldingen kan verklaren.

22

Panelonderzoek GGD Drenthe In 2023 hebben we, in samenwerking met GGD Groningen en GGD Fryslân, een uitvraag gedaan bij ons panelonderzoek over het zongedrag in Drenthe. Monitoring en evaluatie pilots huiselijk geweld Veilig Thuis Drenthe In de zomer van 2023 is het rapport ‘Iedere vooruitgang begint bij een eerste stap - Eindrapportage pilots om de ‘volgende stap’ te zetten in Drenthe in de aanpak van huiselijk geweld’ opgesteld. We waren betrokken bij de monitoring en evaluatie van zeven pilotprojecten met medewerkers van de Drentse gemeenten, het lokale veld, VTD en de politie. Resultaten werden opgehaald door middel van (tussentijdse) evaluatiegesprekken, enquêtes, casereviews en casusmonitoring. Deze resultaten vormden de basis voor inhoudelijke en procesmatige aanbevelingen voor de aanpak van huiselijk geweld. Onderzoeksactiviteit Summer School Planetary Health In juli 2023 hebben we bijgedragen aan de Summer School Planetary Health, georganiseerd door de Aletta School of Public Health/Universiteit van Groningen en Universidad de Antioquia, door een onderzoeksactiviteit te organiseren voor 3 buitenlandse studenten bij GGD Drenthe. Tijdens dit onderzoek werden verschillende wijken in Assen bezocht en beoordeeld op het gebied van omgevingsfactoren, gezondheid en sociaaleconomische verschillen.

De onderzoeksactiviteit werd afgerond met een presentatie voor alle studenten van de Summer School. (Boven)regionaal risicoprofiel IZB In samenwerking met GGD Groningen en Fryslân is een risicoprofiel opgesteld. In het risicoprofiel worden de regio-specifieke risico’s voor infectieziekten (zoals de aanwezigheid van een grote veestapel en het bijkomende risico op zoönosen, koeltorens met risico op legionellose, aanwezigheid van een (lucht)haven of de aanwezigheid van groepen kwetsbare individuen) beschreven. Opzetten/onderhouden samenwerkingsverband met de Noordelijke GGD-en en laboratoria en andere relevante netwerkpartners Om een volledig beeld/inzicht van infectieziekten in de regio te verkrijgen is aanvullende informatie van laboratoria noodzakelijk. Er is een bijeenkomst geweest met de drie Noordelijke GGD-en en Certe met betrekking tot het delen van data en hierin een samenwerkingsverband op te zetten. 2.

Financiële verantwoording bij het programma Bewaken

Programma 2023 Bewaken Baten Totaal Baten Lasten

Product Epidemiologie JGZ gezondheidsmonitor Epidemiologie JGZ gezondheidsmonitor

Totaal Lasten Reserveringen Epidemiologie Totaal Reserveringen Totaal Bewaken

Resultaat 2022 454 73 527 -478 -74 -551 -9 -9 -33

Begroting 2023 voor wijziging 449 74 524 -443 -74 -517 -7 -7 0

Begroting 2023 na wijziging 502 85 587 -495 -85 -580 -7 -7 0

Resultaat 2023

verschil 2023

569 85 654 -527 -83 -609 -16 -16 29

67 0 67 -32 2 -30 -9 -9 29

Epidemiologie In de loop van 2023 is een nieuw pakket aangeschaft voor epidemiologie. Hierdoor hoefde in 2023 geen onderhoud plaats te vinden van het pakket. De licenties gingen in per september 2023, terwijl vanaf mei was begroot. Hierdoor ontstaat een positief resultaat op epidemiologie. 23

1.1.4 Programma Jeugd 1. Jeugdgezondheidszorg Alle kinderen in Nederland hebben het recht om zo gezond, veilig en kansrijk mogelijk op te groeien. Vanuit de Jeugdgezondheidszorg leveren we daaraan een bijdrage door de gezondheid en het welzijn van de kinderen in Drenthe te volgen en (aanstaande)ouders hierin te ondersteunen met onze partners. Hiervoor werken wij vanuit het Landelijk Professioneel Kader Jeugdgezondheidszorg (LPK). De zorg kan al starten tijdens de zwangerschap. Als er eerder goede ondersteuning is in kwetsbare situaties komt dat ten goede aan betere geboorte uitkomsten en een beter toekomstperspectief. De JGZ sluit aan bij de steeds veranderende wereld, beweegt mee met nieuwe generaties. Voor de groep 0-18 jaar voeren we de JGZ in acht Drentse gemeenten uit en in alle Drentse gemeenten de 4-18 jaar. Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? • We stellen de ontwikkeling van het kind en de behoefte van de ouder centraal in de contacten op het consultatiebureau. Onderzoek laat zien dat de dienstverlening wordt beoordeeld met gemiddeld een 8.2. Ouders voelen zich gehoord en gezien. Dit is mede te danken aan het gebruik van de GIZ-methodiek tijdens de contacten. • Ouders hebben meer gebruik gemaakt van de groeigids app en de landelijke ouderchat Groeigids; gemiddeld 281 chats per maand in 2023 tegenover gemiddeld 207 chats per maand in 2022.