D. Veiligheidsregio Drenthe Jaarverslag 2024 incl verklaring getekend
Tekst van het document
JAARVERSLAG 2024 | VEILIGHEIDSREGIO DRENTHE
2024 JAARVERSLAG
Inleiding
H
et jaar 2024 is afgesloten. Het jaar waarin de koninklijke familie op bezoek is geweest in Emmen en waarin we ons 10-jarig bestaan hebben gevierd met een mooi magazine. Ook hebben we dit jaar te maken gehad met een wereldwijde computerstoring die onder meer de acute zorgketen in Noord-Nederland heeft getroffen. Niet veel later heeft een verstoring in het defensienetwerk NAFIN gezorgd voor problemen op de meldkamer. Er is zo aan het einde van het jaar genoeg om op terug te kijken, te reflecteren en te evalueren. We analyseren de behaalde resultaten, identificeren de uitdagingen die we hebben overwonnen en vieren de successen. Ten tijde van de opstelling van de begroting 2024 is gekozen om organisatiebrede ontwikkelingen uit te lichten. Dit betreffen ontwikkelingen waar de wereld momenteel mee te maken heeft. Zij hebben aanzienlijk impact op het dagelijks leven, maar ook op de bedrijfsvoering van de VRD. Deze organisatiebrede ontwikkelingen zijn dan ook thematisch opgenomen in de begroting, zodat de onderlinge samenhang zichtbaar blijft. In het jaarverslag zal deze benadering worden aangehouden. De volgende organisatiebrede ontwikkelingen worden uitgelicht: • Klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie; • Data en informatie als essentiële schakels; • Veranderend vakmanschap en arbeidsmarktontwikkelingen.
Daarnaast bevat het jaarverslag toelichting aan de hand van de gebruikelijke thema’s: • Crisisbeheersing en Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) • Brandweer Drenthe • Meldkamer • Bedrijfsvoering • Bestuur Tenslotte zijn de benodigde paragrafen met financiële toelichtingen en meerjarenraming en de toelichting per risico opgenomen. Deze financiële toelichting volgt nog de programma indeling langs de missielijnen van de VRD. Dit is een net wat andere ordening van het werk. Dat maakt dat de tekstuele verantwoording en de financiële verantwoording qua indeling niet aansluiten.
2
Klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie
Brede focus op ‘Natuurbrandbeheersing’ De landelijke visie Natuurbrandbeheersing is begin 2024 vastgesteld. Er is daarna een start gemaakt om deze visie door te vertalen naar een regionaal uitvoeringsplan. Ook is in 2024 verder geïnvesteerd in de samenwerking wat betreft natuurbrandbeheersing. Het programma ‘Brandveilig Leven in de Natuur’, dat in samenwerking gaat met 3Noord, heeft de eerste resultaten opgeleverd. Dit programma is aangesloten op de landelijke campagne ‘Voorkomen van vuur, is jouw natuur’. Ook dat programma wordt de komende jaren verder uitgerold, waarbij 3Noord gezamenlijk zal optrekken.
Duurzaamheidsbeleid binnen de eigen organisatie Het projectteam duurzaamheid is het afgelopen jaar bezig geweest om inzicht te krijgen in hoe de Drentse gemeenten kijken naar duurzaamheid. Ook de landelijke afspraken en doelstellingen van de sector veiligheidsregio's zijn bestudeerd. Op basis van de inzichten is het projectteam aan het werk om duurzaamheidsdoelen voor VRD te formuleren en een programma te maken voor de komende zes jaar om deze doelstellingen te realiseren. We houden daarbij rekening met de landelijke ontwikkelingen en voldoen aan de wet- en regelgeving. Binnen de VRD hebben we al een aantal duurzame initiatieven in de praktijk gebracht, zoals bureaus uit de opslag hergebruiken en het gebruik van PFAS-vrij blusschuim.
Tot slot is vanuit het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) subsidie toegekend om de bluswatervoorziening in de natuur uit te breiden. Deze subsidie zal volgend jaar worden gebruikt om extra bluswatervoorzieningen te creëren.
3
Data en informatie: essentiële schakels met kansen en consequenties Aansluiten bij voorziene landelijke ontwikkelingen voor informatievoorziening Het team Crisisbeheersing heeft veel energie ingezet op de doorontwikkeling van het Veiligheidsinformatie Knooppunt (VIK). Sinds april 2024 heeft de VRD een fysieke ruimte voor het VIK. Vanuit deze ruimte biedt het VIK ondersteuning aan de gemeenten, (crisis) organisatie en haar partners. Deze ondersteuning vindt plaats in zowel de koude, lauwe als soms ook de warme fase door continue data-vergaring, -verwerking en het geven van betekenis aan deze data (duiden). Ook heeft het VIK beschikking over diverse systemen waarmee, indien nodig, beelden getoond kunnen worden in de VIK-ruimte, zodat er een gezamenlijk eenduidig beeld is van veiligheidssituaties en (dreigende) calamiteiten.
Afstemmen en samenwerking tussen multidisciplinaire partners en VRD De doorontwikkeling van het VIK heeft er onder meer in geresulteerd dat zij dit jaar meermaals haar toegevoegde waarde heeft aangetoond door het maken van informatiebeelden gecombineerd met omgevinganalyse rondom of als input voor bijvoorbeeld de demonstratie van Extinction Rebellion bij Groningen Airport, TT Assen, code oranje voor onweer op 9 juli 2024 en de nachtopvang van asielzoekers in Beilen. Ook heeft het VIK actief ondersteund tijdens Koningsdag in Emmen en heeft zij rondom de jaarwisseling een briefing georganiseerd waarin betrokkenen zijn geïnformeerd over de veiligheidssituatie in Drenthe tijdens de jaarwisseling. Daarmee is het VIK, gefinancierd uit rijksmiddelen, ook van toegevoegde waarde voor de Drentse gemeenten en hun inwoners.
Door de komst van het VIK heeft ook een versterking plaatsgevonden tussen de afstemming en samenwerking met multidisciplinaire partners. Er wordt vanuit het VIK inmiddels wekelijks een veiligheidbriefing gegeven waarin de actuele (veiligheids-)situatie in Drenthe wordt doorgenomen. Tijdens deze briefing schuiven collega’s van de GGD, GHOR, brandweer, politie en gemeenten aan om vaste thema’s door te nemen. Ook is in samenwerking met de GHOR een briefing ontwikkeld waar crisisfunctionarissen van de GHOR en van ziekenhuizen, de ambulancevoorziening en huisartsdiensten van Drenthe samenkomen.
Drones De inzet van drones is niet meer weg te denken uit onze wereld. De komende twee jaar wordt onderzocht op welke wijze deze technologie van meerwaarde kan zijn en hoe het ons helpt inzicht bij incidenten en crisis te vergroten. Dit zal gebeuren in samenwerking met Veiligheidsregio Fryslân en Veiligheidsregio Groningen (3Noord). Brandweerpost Rolde is binnen de VRD uitgekozen als post die de drones gaat bedienen. De geselecteerde piloten zijn in 2024 begonnen met de opleiding en het bijbehorende materiaal is aangeschaft. De verwachting is dat de opleidingen begin maart 2025 worden afgerond en het Drentse droneteam operationeel zal worden. Ook hebben we ons het afgelopen jaar bij de landelijke brandvoorwaarden voor dronevliegen aangesloten. Voor de kosten in de aanloopperiode 2024 en 2025 zal incidentele ruimte worden gezocht binnen de begroting. In de begroting 2026 komt een voorstel hoe deze activiteit structureel
kan worden ingevuld.
4
Veranderd vakmanschap en arbeidsmarktontwikkelingen Modern werkgeverschap en schaarste Net als andere organisaties heeft de VRD te maken met arbeidsmarktschaarste. Hierdoor duurt het soms langer dan voorzien voordat een vacature is ingevuld. Ondanks de uitdagingen van de schaarste is het ons dit jaar toch gelukt om cruciale vacatures te vervullen. Dit hebben we bewerkstelligd door hernieuwde inspanningen en andere methodieken van werving toe te passen. We hebben daarbij ook actief verbinding gezocht met externe partners om ons te ondersteunen. We hebben niet alleen de openstaande posities zo veel mogelijk weten te vervullen, maar ook jong talent aangetrokken dat onze organisatie versterkt en nieuwe energie en ideeën met zich meebrengt. Het aantrekken van jong talent is waardevol. We hebben ons dit jaar dan ook actief gericht op het benaderen van jong talent. Dit hebben we gedaan door deel te nemen aan afstudeer- en stagemarkten. Door aanwezig te zijn op deze evenementen, hebben we de kans gekregen om direct in contact te komen met studenten en pas afgestudeerden. Er was veel interesse en belangstelling voor het werk van de VRD en de mogelijke opdrachten voor stages of werkatelier.
Voldoende vrijwilligers werven: nu en in de toekomst De VRD heeft zich aangesloten bij de landelijke campagne voor werving van brandweervrijwilligers die dit jaar is gestart. Vanuit de VRD is actief meegeholpen aan deze landelijke campagne. Dit heeft voor verschillende posten al geleid tot nieuwe aanmeldingen van brandweervrijwilligers. De obstakels van het werven, hebben en behouden van voldoende vrijwilligers gelden simpelweg niet voor alle brandweerposten in de regio. Dit toont ook de pluriformiteit van de posten aan. Er is voor de werving van vrijwilligers niet één methode te vinden die passend is voor alle posten.
5
Crisisbeheersing en GHOR Flexibel en wendbaar
Meer aandacht voor internationalisering
Koningsdag vond dit jaar in Emmen plaats. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 in 2022 was dit gegeven nog niet bekend. Naast het feit dat het een waardevolle ervaring bood, waaruit veel is geleerd, heeft het verhoudingsgewijs ook veel capaciteit van het team crisisbeheersing gevraagd. Hetzelfde geldt voor de GHOR. Ook voor hen bracht Koningsdag extra werkzaamheden met zich mee. Omdat het veel capaciteit heeft gevraagd, zijn alle zeilen bijgezet en heeft de VRD een waardevolle bijdrage kunnen leveren tijdens deze dag.
Het afgelopen jaar heeft dit onderwerp geen aandacht gekregen, omdat daar geen capaciteit voor was. Het is als aandachtspunt voor de toekomst genoteerd.
Naast alle hectiek rondom Koningsdag hebben het team crisisbeheersing en GHOR ook te maken gehad met personele veranderingen. Zo is het afgelopen jaar een nieuwe directeur publieke gezondheid (DPG) én een interimhoofd crisisbeheersing verwelkomd. Deze combinatie van factoren zorgen voor veranderingen, waarbij een beroep wordt gedaan op de flexibiliteit en veerkracht van de collega’s.
Multidisciplinair oefenen op Groningen Airport Eelde In 2024 is op Groningen Airport Eelde een grootschalige oefening en training uitgevoerd waarbij een scenario van een vliegramp werd nagespeeld. Op die dag kwam een mix van zorgprofessionals die een rol hebben tijdens incidenten, rampen en crises of in de voorbereiding hierop, samen. Medische en gemeentelijke hulpverlening, maar ook crisiscommunicatiefunctionarissen hebben op die dag gelijktijdig geoefend. Door het organiseren van deze oefening is de samenwerking op multidisciplinair niveau verbeterd en konden eveneens opgestelde crisisplannen worden aangescherpt.
Uniformeren Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg Het landelijk opgestelde Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg (UKB) is leidend voor Drenthe. Dat is ook vastgesteld door het algemeen bestuur. In grote lijnen volgt de VRD dit al, maar het kan effectiever. Door personele wisselingen was er minder inzet op dit project. Het doel is bijgesteld naar het komen tot een goede opdrachtformulering. De opdrachtformulering is inmiddels vastgesteld. De projectorganisatie is ingericht en communicatie daarover heeft plaatsgevonden. De implementatie volgt in 2026.
Regie op crisiscommunicatie Wat betreft de crisiscommunicatie hebben meer dan 70 communicatiecollega’s van de Drentse gemeenten een functieopleiding gevolgd. Daarnaast zijn er ook nieuwe crisisfunctionarissen opgeleid. De gemeentelijke collega’s sloten aan bij oefeningen en trainingen en deelden ook mee in de kennis en ervaring rondom Koningsdag. De vijf kernfuncties uit het UKB kregen extra aandacht. Twee communicatiefuncties staan op hard piket. Alle twaalf de Drentse gemeenten zijn in deze pool vertegenwoordigd.
6
Crisisbeheersing en GHOR Versterken van de kennispositie op nieuwe dossiers In 2024 is er een nieuwe procedure ontwikkeld die ervoor moet zorgen dat een vertegenwoordiging van de Veiligheidsregio’s tijdig betrokken wordt bij het opstellen van een nieuw landelijk crisisplan (LCP) of het actualiseren van een bestaand LCP. Vanuit de VRD is dit jaar veel energie gestoken om input te kunnen geven op deze plannen en de vertaalslag te maken hoe de plannen uit een LCP van invloed is op de eigen regio. De GHOR is hier tevens bij aangehaakt om te kunnen adviseren op geneeskundig aspect. Vanuit Drenthe is dit jaar meegewerkt aan het LCPInfectieziekten. Verder zijn op multidisciplinair niveau trainingen verzorgd met thema’s zoals weerbaarheid, cyberdreiging en klimaatadaptatie. Deze thema’s zullen ook terugkomen in het MOTO vakbekwaamheidsprogramma van 2025.
Zorgrisicoprofiel Noord-Nederland Om het zorgrisicoprofiel te kunnen opstellen is veel tijd en energie gestoken in de samenwerking met de betrokken partijen. Het zorgrisicoprofiel is door middel van samenwerking met de acute en nietacute zorgpartners, 3Noord, het Acute Zorgnetwerk Noord-Nederland en drie GHOR-bureaus opgesteld en gereed gemaakt voor Noord-Nederland. Het zorgrisicoprofiel zal in april 2025 worden vastgesteld door het algemeen bestuur.
GRIP incidenten Het Drentse crisismodel betekent dat de VRD bijeenbrengt wat nodig is om een incident te bestrijden. In veel gevallen hoeft er geen GRIP gemaakt te worden. De volgende reeks incidenten rechtvaardigde een opschaling naar GRIP 1 met een bijbehorende inzet van crisisfunctionarissen en -teams.
#
Datum
Incident
Locatie
Gemeente
Grip
1
10-01-2024
Explosief lijkend voorwerp onder auto
Emmen
Emmen
GRIP1
2
12-01-2024
Zeer grote brand in binnenstad
Coevorden
Coevorden
GRIP1
3
05-03-2024
Incident met chloorgas
Hooghalen
Midden-Drenthe
GRIP1
4
16-04-2024
Zeer grote brand verfproducent
Schoonebeek
Emmen
GRIP1
5
22-04-2024
Gaslekkage nabij flat
Coevorden
Coevorden
GRIP1
6
20-08-2024
Stormschade A28
Spier
Midden-Drenthe
GRIP1
7
19-10-2024
Explosie in woning
Meppel
Meppel
GRIP1
7
Brandweerzorg
Voortzetting van Programma Toekomstbestendige Brandweerzorg Het programma ‘Toekomstbestendige Brandweerzorg’ bestaat uit vier onderdelen: behapbare basis, ondersteuning (op afstand), samenleving betrekken en vitale brandweerposten. In 2024 is verder gewerkt aan de implementatie van het programma.
Hoewel branden van dergelijke omvang summier voorkomen, zouden alle brandweermensen getraind moeten worden. Vanuit het perspectief van een behapbare basis voor de brandweermensen, is binnen de VRD ervoor gekozen om dit anders te organiseren. De pilot houdt in dat de advisering en organisatie van de bluswatervoorziening ter plekke zal plaatsvinden, ten tijde van een grootschalige brand.
Ondersteuning (op afstand) Het afgelopen jaar zijn voorbereidingen getroffen voor het opstellen van twee pilots die begin 2025 van start zullen gaan. De pilot ‘advisering van operationeel leidinggevenden’ gaat om advisering op afstand. De pilot kan als voorloper worden gezien van het operationeel centrum waarvan de eerste contouren in 2026 zichtbaar zullen worden. Het operationeel centrum zal veel informatie beschikbaar hebben. Bevelvoerders die ter plaatse voor keuzes komen te staan, kunnen met behulp van die informatie uit het centrum bevestiging krijgen om een bepaalde keuze te maken. De pilot ‘adviseren op de bluswatervoorziening van de eigen tankwagens’ is een direct gevolg van aanbevelingen van onderzoek dat door ons eigen kenniscentrum is gedaan. Het is gebleken dat bij zeer grote branden de bluswatervoorziening, waarbij tankwagens pendelen voor bluswater, niet altijd goed is georganiseerd.
Vitale brandweerposten Brandweerwerk betekent dat brandweermensen met schokkende gebeurtenissen te maken kunnen krijgen. Zij kunnen daar last van krijgen. Daarom heeft de VRD onderzocht hoe zij de mentale veerkracht van haar medewerkers kan ondersteunen en heeft daar flinke stappen in gezet. Zo is dit jaar een onderzoeksplan gemaakt voor de weerbaarheid van brandweermensen. Vanuit die basis zijn gesprekken georganiseerd met brandweermensen om hun ondersteuningsbehoefte in beeld te krijgen. Naar aanleiding van die input is uiteindelijk een programma ontwikkeld voor brandweermensen die ondersteuning nodig hebben. Daarin is de landelijke toolbox ‘psychosociale ondersteuning voor veiligheidsregio’s’ in dat programma geïmplementeerd.
8
Brandweerzorg Verder is op landelijk en regionaal niveau veel te doen omtrent het thema ‘behoud van vrijwilligers’. Onderzoek uit 2017 liet zien dat mensen zich in het algemeen minder lang als vrijwilliger verbinden en dat de gemiddelde aantal dienstjaren langzaam afnam. Binnen de regio is daar een vervolgonderzoek op uitgevoerd. Uit dat onderzoek kunnen we de conclusie trekken dat de arbeidsduur (aantal dienstjaren) van de vrijwilligers die vertrekken is gestabiliseerd. De gemiddelden van de dienstjaren waarna een vrijwilliger vertrekt hangt na 2018 tussen de 15,7 en 18,0 jaar. We kunnen daarbij concluderen dat de binding van vrijwilligers aan de VRD niet afneemt. In 2024 is tot slot incidenteel geld beschikbaar gesteld om een inhaalslag te maken met het vaccineren van brandweermensen. De inhaalslag is in 2024 gestart en inmiddels ook afgerond.
Behapbare basis Het eisenpakket voor het duikteam is groot en divers. De vraag is ontstaan of we deze belasting nog van het vrijwillige duikteam in Assen mogen en kunnen vragen. Begin 2024 is daarom een projectgroep gestart met als taak te onderzoeken op welke manier gelijkwaardige zorg op het gebied van waterongevallenbestrijding kan worden geleverd, als het in de huidige vorm niet kan blijven bestaan.
Herstellen van de vakbekwaamheidskloof In de begroting 2024 en 2025 zijn extra middelen beschikbaar gesteld om de vakbekwaamheidskloof tussen de nieuwe en zittend brandweermensen te dichten. Het programma dat hiervoor is ontwikkeld is dit jaar van start gegaan en wordt goed ontvangen. De afronding van het programma duurt nog tot 2025.
PPMO De terugkerende onrust over de brandweerkeuringen (PPMO) heeft er dit jaar voor gezorgd dat de beslissing is gemaakt om eerst te onderzoeken hoe de brandweerkeuringen toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. De aanpassingen van de brandweerkeuringen zullen eerst worden onderzocht en doorgevoerd, voordat er zal worden gekeken naar nieuwe keuringslocaties. Het zoeken en eventueel laten bouwen van nieuwe keuringslocaties is dan ook, in afwachting van de aanpassingen van de brandweerkeuringen, on hold gezet. In 2024 is de VRD wel met een nieuwe keuringsinstantie gaan samenwerken. Active Living heeft de taken van Human Capital Care (HCC) overgenomen.
Verschuiving van adviestaken van risicobeheersing De VRD wil zich zo goed mogelijk voorbereiden op de toekomst. Dat kost veel tijd en energie. In 2024 is daarom de keuze gemaakt om de adviserende rol die wij hebben op omgevingsvergunningen, te laten uitvoeren door een externe partij. Zodoende is er meer tijd en ruimte ontstaan om ons te richten op onder meer de energietransitie en klimaatadaptatie.
Operationele leiding onder druk Personeelsverloop zet in toenemende mate de bedrijfsvoering binnen de brandweer onder druk. Deze druk doet zich vooral voor bij het team vakbekwaamheid en bij de operationele leiding waar een tekort aan brandweerofficieren en crisisfunctionarissen is ontstaan. Om deze druk op te vangen heeft de VRD een plan geformuleerd hoe de samenwerking, nieuwe instroom en aangepaste werkwijze het huidige verloop kan compenseren. Het algemeen bestuur is van de druk op de operationele leiding op de hoogte gebracht en heeft eveneens kennisgenomen van het plan van aanpak.
9
Brandweerzorg Dekkingsplan en opkomsttijden
Reactietijden 2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
Aantal incidenten
3.149
3.278
3.738
3.023
3.321
3.261
3.453
Opkomsttijd bij brand en brandalarm en PRIO1
10:44
10:52
10:35
10:12
10:09
10:07
10:15
Opkomsttijd binnen 15 minuten
89%
88%
91%
93%
93%
93%
92%
Opkomsttijd 15-18 minuten
7%
9%
6%
5%
5%
4%
6%
Opkomsttijd >=18 minuten
4%
3%
3%
2%
2%
3%
2%
Opschaling middelbrand
74
83
100
80
108
90
97
Opschaling grote brand
19
22
15
17
21
23
26
Opschaling zeer grote brand
9
15
7
6
17
7
13
Geschreven uitrukuren Maand
2024
2023
2022
2021
2020
2019
jan
3.998
3.454
2.876
2.788
2.650
3.803
feb
2.501
1.985
5.046
2.524
3.224
2.746
mrt
2.443
2.770
2.649
2.995
4.160
3.155
apr
3.135
3.064
4.027
2.130
4.915
3.761
mei
2.662
3.546
3.619
2.704
4.476
3.114
jun
2.882
5.384
2.776
2.751
3.417
2.652
jul
3.207
3.912
3.413
2.730
2.385
3.640
aug
3.932
1.992
3.885
2.224
4.090
3.648
sep
2.722
2.995
2.634
3.030
2.378
2.265
okt
3.485
2.230
2.793
2.712
2.864
2.402
nov
2.392
2.717
2.425
2.163
2.760
2.666
dec
3.657
4.588
4.325
2.955
3.622
3.490
Totaal
37.016
38.634
40.466
31.705
40.938
37.340
10
Meldkamer Op de meldkamer hebben dit jaar meerdere ontwikkelingen plaatsgevonden die een boost hebben gegeven aan de onderlinge samenwerking. Met de veiligheidsregio's Fryslân en Groningen vindt samenwerking plaats in de Meldkamer NoordNederland (MNN). Die samenwerking is in 2023 herijkt door de vaststelling van convenant samenwerking uitvoering meldkamerfunctie en de (herziene) overeenkomst werkgeverschap. Naar aanleiding van de herijking is door MNN gezamenlijk een beleidsplan opgesteld waarin concrete ontwikkelingspunten voor de meldkamer zijn opgesteld voor de komende vier jaar. Dit wijkt af van voorgaande jaren waarin vaak enkel op operationeel niveau werd afgestemd. De bezetting van de calamiteiten coördinator (CaCo) heeft het afgelopen jaar veel instabiliteit gekend. Door het intensiveren van de samenwerking van 3Noord zijn er het afgelopen jaar duidelijke keuzes gemaakt voor de bezetting en de kwaliteit van de functie van de CaCo. Dit heeft ertoe geleid dat de functie nu een structurele borging heeft gekregen. Wat betreft duurzame inzetbaarheid van het personeel op de meldkamer is er geëxperimenteerd met twee pilots. Zo is er gestart met de pilot zelfroosteren. De medewerker heeft daarbij meer invloed gekregen op het rooster. Er is ruimte gecreëerd om meer balans te vinden tussen werk en privé en onderlinge afspraken met collega’s te kunnen maken.
Deze pilot wordt positief ontvangen door medewerkers.
De andere pilot heeft de focus op de doorontwikkeling van collega’s op de meldkamer. Zo krijgen zij onder meer de mogelijkheid om elders binnen de VRD ervaring op te doen en mee te lopen met collega’s. Verder is er dit jaar meer tijd geïnvesteerd in multidisciplinaire scholing. Waar voorheen onderbezetting was bij partijen, waardoor er onvoldoende samen kon worden getraind, is dat nu beter vormgegeven. Er zijn meerdere trainingen geweest waardoor opgelopen achterstanden op het gebied van vakbekwaamheid op peil konden worden gebracht. Deze trainingen hebben eveneens bijgedragen aan de samenwerking op de MNN. Tot slot zijn het afgelopen jaar meerdere verstoringen geweest op de meldkamer. Op 28 augustus vond bijvoorbeeld een verstoring plaats in het defensienetwerk NAFIN dat gevolgen had voor de meldkamer, maar ook verschillende 112-storingen leidden tot problemen. Door deze verstoringen is er meer bewustwording gekomen over de kwetsbaarheden die dergelijke incidenten met zich meebrengen. De verstoringen hebben ook geleid tot meer inzichten, zodat de MNN nu beter in staat is om de gevolgen van een verstoring in beeld te brengen en beter te kunnen anticiperen op het draaiende houden van het netwerk.
11
Bedrijfsvoering Algemeen In 2024 hebben GGD Drenthe en Veiligheidsregio Drenthe nauw samengewerkt om de kwaliteit van de interne dienstverlening te verbeteren en kosten te verlagen. Ook draagt het bij aan meer voldoening en werkplezier voor de medewerkers. Er zijn belangrijke stappen gezet om de samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering verder vorm te geven, waarbij de verschillende teams nu zijn samengebracht.
Organisatorische ontwikkelingen Er zijn afspraken gemaakt over de inrichting van de gezamenlijke teams en aansturing van Bedrijfsvoering. De functie van teammanager Service & Beheer is na een periode van inzet van kwartiermaker structureel succesvol ingevuld, en alle leidinggevende posities zijn daarmee nu bezet. Daarnaast zijn de noodzakelijke besluiten over budgettering en mandaten genomen, waardoor een volwaardig organisatieonderdeel is ontstaan. Binnen de verschillende teams zijn aanpassingen doorgevoerd. Het team Service & Beheer heeft vaste functies toegevoegd om invulling te kunnen geven aan de uitbreiding van het takenpakket en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van verbouw
en nieuwbouw, huisvesting en kantoorconcept en de voorbereiding en ondersteuning op het gebied van vaccineren. De bezetting en roostering van de receptie zijn op orde gebracht, en de servicedesk is beter georganiseerd. Vanaf 2025 zullen inkoopfunctionarissen in eigen dienst werken, wat voorheen grotendeels was uitbesteed. Dit maakt het mogelijk om nieuwe ambities zoals doelmatigheid, duurzaamheid, rechtmatigheid en social return op het gebied van inkoop te realiseren. Dit verlicht ook het werkpakket van verschillende collega’s van andere afdelingen. Binnen het team Informatieveiligheid & Privacy is een functionaris gegevensbescherming (FG) in dienst genomen, wat een einde maakt aan de langdurige en kostbare inhuur op dit gebied. Dit is vooral belangrijk voor de GGD vanwege het toenemende gebruik van gevoelige en privacygevoelige gegevens. De FG houdt niet alleen toezicht op het juist toepassen van de AVG maar treedt ook op als adviseur op dit belangrijke beleidsterrein.
12
Bedrijfsvoering Resultaten Er is veel aandacht besteed aan de financiële positie van beide organisaties, vooral door veranderingen in de financiering van gemeenten. De eenheid Bedrijfsvoering biedt ondersteuning in de vorm van informatievoorziening en advies. De introductie van AI binnen beide organisaties heeft impact, hoewel er nog veel te ontdekken valt. Het gebruik van CoPilot is onderzocht, en de datahub en het VIK zijn ondersteund bij de eerste toepassing van AI in werksituaties. Het implementeren van het waarderingsmodel Baarda is afgerond. Medewerkers ontvingen in maart een brief met daarin de bevestiging van de waarderingsrol die hen is toegekend. Met de medewerkers die het niet eens waren met de uitkomst of het gelopen proces, is een aantal gesprekken gevoerd. Binnen de VRD is het gesprek een belangrijk instrument. Dat is hiermee ook weer gebleken. Door ruimte te geven aan verschillen van inzicht, maar ook informatie te verstrekken over proces en intentie, is de bezwarencommissie niet nodig geweest.
Er is specifiek aandacht voor de implementatie van de Wet open overheid en daaraan gelieerd het informatiebeheer. Dit vraagt een meerjarig gestructureerde aanpak die verder gaat dan publicatie van de juiste documenten. In november dit jaar is een eerste wettelijke tranche behaald. De vacature voor een gezamenlijke WOO-coördinator staat momenteel nog uit. Op het gebied van goede huisvesting en vastgoed voor de GGD en VRD ging veel aandacht uit naar het gebruik van het kantoor in Assen waar de nodige knelpunten ervaren worden. Er zijn met name op de dinsdag en donderdag te veel gebruikers in het kantoor. Bovendien brengt de onderhoudssituatie dilemma's en financiële problemen met zich mee, vooral ook omdat er een gecompliceerde situatie met de verhuurder is ontstaan. In de risicoparagraaf wordt daarom aandacht besteed aan dit aspect.
Ziekteverzuim Naast de arbeidsmarktschaarste kampt de organisatie ook met een aantal langdurige en bijzondere ziektegevallen. Dit leidt tot een hoger ziekteverzuimpercentage ten opzichte van voorgaande jaren.
2024
2023
2022
2021
4,69%
3,03%
3,87%
3,01%
13
Bestuur Bestuurlijke samenwerking Het algemeen bestuur kwam het afgelopen jaar in totaal zes keer bijeen, waaronder een tweedaagse in De Lutte. Het algemeen bestuur kende ten opzichte van 2023 ook wat personele wisselingen. Zo is er afscheid genomen van drie bestuursleden (burgemeester van Meppel, Hoogeveen en Westerveld) en zijn drie nieuwe bestuursleden welkom geheten. Deze wisseling leidde ook tot een wisseling in het dagelijks bestuur.
Governance zorg & veiligheid De DB's van de VRD en GGD hebben een projectgroep en een stuurgroep ingesteld om de uitwerking van het adviesrapport rondom governance zorg & veiligheid uit te voeren. Dit project moet leiden tot een plan van aanpak voor de inwerkingtreding van een gewijzigde GR GGD, inclusief de inbedding van het zorg- en veiligheidshuis Drenthe. De streefdatum van 1 januari 2025 is hiervoor niet gehaald. Het project bleek meer tijd en afstemming te kosten dan voorzien.
Bestuur en ondersteuning Het afgelopen jaar is hard gewerkt om de nieuwe beleidsvisie ‘Beleidsvisie 2025-2028’ op te stellen. Onderdeel daarvan was het dekkingsplan voor de brandweer en het regionale risicoprofiel. Het algemeen bestuur heeft in december zowel de beleidsvisie, het dekkingsplan als het regionale risicoprofiel in december vastgesteld.
14
Programmaverantwoording 1. Wij treden op bij calamiteiten en crises
Programma
Jaarrekening 2023
Primaire Begroting 2024
Begrotings wijzigingen
Begroting gewijzigd 2024
Werkelijk 2024
Resultaat 2024
Incidentbestrijding
4
0
65
65
67
2
Techniek en Logistiek
21
30
2
32
28
-4
Investering
177
113
5
118
319
201
Vakbekwaamheid
0
12
-12
0
0
0
Crisisbeheersing
116
0
1.522
1.522
1.635
113
Personeel
143
26
-26
0
0
0
460
181
1.556
1.737
2.049
312
-5.335
-5.119
-5.299
-10.418
-10.973
-555
Operationele informatievoorziening
-226
-152
-881
-1.033
-834
199
Techniek en Logistiek
-1.907
-1.607
-1.368
-2.975
-3.246
-271
Investering
-2.757
-3.464
-124
-3.588
-3.032
556
Vakbekwaamheid
-2.163
-1.799
-2.811
-4.610
-4.243
367
Crisisbeheersing
-346
-247
-2.057
-2.304
-2.266
38
GHOR
-1.390
-1.470
0
-1.470
-1.469
1
Personeel
-10.199
-9.490
9.490
0
0
0
-24.325
-23.348
-3.050
-26.398
-26.063
335
-23.865
-23.167
-1.494
-24.661
-24.015
646
Product
Baten
Totaal baten Incidentbestrijding
Lasten
Totaal lasten Totaal Calamiteiten en Crises
In deze missielijn waren de kosten € 646.000,- lager dan begroot, dit had de volgende oorzaken: •
•
•
Als gevolg van het doorschuiven van investeringen en langere leveringstijden zijn de kosten lager € 555.000,-. Daarnaast is een voordeel behaald op de verkoop van het afgeschreven materiaal € 200.000,Per saldo geeft dit een voordelig resultaat van € 755.000,Kosten personeel: door een nieuwe CAO en de uitkomsten van het functiewaarderingsproces zijn de loonkosten toegenomen, maar doordat er sprake is van onderbezetting valt het saldo van de loonkosten € 340.000,- lager uit dan begroot. De kosten voor het opleiden en oefenen in 2023 waren € 105.000,- lager dan begroot. Dit komt door het uitvallen van diverse opleidingen/trainingen, deels door te weinig deelnemers voor een volle groep, deels door een tekort aan opleiders.
15
Programmaverantwoording • • • •
• •
De ontvangen middelen voor versterking Crisis Beheersing zijn niet geheel besteed wat een positief resultaat van € 82.000,- op heeft geleverd. Dit resultaat is toegevoegd aan de hiervoor bestemde reserve. De bijdrage aan MNN is € 175.000,- hoger geweest. Het doorvoeren van een kwaliteitsslag bij de meldkamer en het anders invullen van de functie calamiteitencoördinator zijn hier debet aan geweest. Onderhoud voertuigen en materiaal heeft extra kosten met zich meegebracht, door hogere kosten voor het gebruik, maar ook schoonmaak van persoonlijke beschermingsmiddelen, dit geeft een nadeel van € 200.000,Oefeningen op de Maasvlakte en opleidingen om personeel te trainen voor het gebruik van nieuwe voertuigen hebben geleid tot meer inzeturen door het repressief vrijwillig brandweerpersoneel. Dit heeft voor een uitzet van kosten van € 220.000,- gezorgd. In het afgelopen jaar zijn meerkosten gemaakt voor inzet van ondersteunend materieel bij incidenten, per saldo een nadeel van € 36.000,-. Overige kosten vallen per saldo € 5.000,- hoger uit.
2. Wij vergroten bewustwording over veiligheid
Programma
Jaarrekening 2023
Primaire Begroting 2024
Begrotings wijzigingen
Begroting gewijzigd 2024
Werkelijk 2024
Resultaat 2024
Risicobeheersing
0
0
0
0
0
0
Personeel
52
10
-10
0
0
0
52
10
-10
0
0
0
-145
-130
-2.304
-2.434
-2.501
-67
-3.709
-3.452
3.451
0
0
0
-3.854
-3.582
1.147
-2.434
-2.501
-67
-3.802
-3.572
1.137
-2.434
-2.501
-67
Product
Baten
Totaal baten Bewustwording
Risicobeheersing Lasten Personeel Totaal lasten
Totaal Bewustwording
In deze missielijn waren de kosten € 67.000,- hoger dan begroot, dit had de volgende oorzaken: • •
De loonkosten zijn toegenomen door een nieuwe CAO en de uitkomsten van het functiewaardering proces. De loonkosten vallen per saldo hoger uit dan begroot € 105.000,-. Overige kosten vallen per saldo € 38.000,- lager uit.
16
Programmaverantwoording 3. Wij zijn onderdeel van de samenleving Programma
Product Jeugdbrandweer Baten
Huisvesting
Totaal baten Samenleving
Jeugdbrandweer Lasten
Huisvesting
Totaal lasten Totaal Samenleving
Jaarrekening 2023
Primaire Begroting 2024
Begrotings wijzigingen
Begroting gewijzigd 2024
Werkelijk 2024
Resultaat 2024
7
6
0
6
7
1
1.017
943
77
1.020
1.020
0
1.024
949
77
1.026
1.027
1
-33
-48
19
-29
-44
-15
-2.860
-2.198
-229
-2.427
-2.520
-93
-2.893
-2.246
-210
-2.456
-2.563
-107
-1.869
-1.297
-133
-1.430
-1.537
-107
In deze missielijn waren de kosten € 107.000,- hoger dan begroot. Dit bedrag kan als volgt worden onderbouwd: • • •
De in rekening gebrachte kosten voor energie vielen hoger uit dan begroot. Een nadeel van € 57.000,De kosten voor het beheer van ons gebouw aan de Mien Ruysweg zijn € 35.000,- hoger uitgevallen. Het gebouw krijgt na 10 jaar gebruik te maken met extra onderhoud. Voor de leden van de Jeugdbrandweer zijn nieuwe materialen gekocht hiervan waren de kosten € 15.000,hoger dan begroot.
4. Wij zijn een flexibele en wendbare (netwerk)organisatie
Programma
Jaarrekening 2023
Primaire Begroting 2024
Begrotings wijzigingen
Begroting gewijzigd 2024
Werkelijk 2024
Resultaat 2024
130
0
225
225
225
0
Ondersteunende functies
0
111
245
356
456
100
Personeel
65
12
-12
0
165
165
195
123
458
581
846
265
-1.210
-804
-1.280
-2.084
-1.683
401
Investering ICT
-400
-400
0
-400
-400
0
Ondersteunende functies
-1.137
-1.061
-4.485
-5.546
-5.363
183
Personeel
-4.636
-4.314
2.881
-1.433
-2.756
-1.323
-7.383
-6.579
-2.884
-9.463
-10.203
-740
-7.188
-6.456
-2.426
-8.882
-9.357
-475
Product ICT Baten
Totaal baten Organisatie (Overhead)
ICT
Lasten
Totaal lasten Totaal Organisatie
17
Programmaverantwoording Programmaverantwoording In deze missielijn waren de kosten € 475.000,- hoger dan begroot, dit had de volgende oorzaken: •
• • • •
•
• • •
Voor de verdere ontwikkeling van datagericht werken is budget vrijgemaakt voor de aanstelling van een kwartiermaker en een I-architect. Voor een groot deel van het jaar waren deze vacatures vacant. Hierdoor zijn de kosten € 145.000,- lager uitgevallen. Niet alle ICT projecten hebben het afgelopen jaar doorgaan gevonden. ICT wordt in gezamenlijkheid met de GGD uitgevoerd. Door het ontbreken aan voldoende middelen binnen de GGD is voor € 50.000- niet uitgevoerd. Voor het vaccineren van onze brandweermensen is eenmalig € 100.000,- beschikbaar gesteld. Door minder belangstelling hiervoor is € 45.000,- ingezet. Het restant € 55.000,- is meegenomen in het resultaat. De loonkosten zijn toegenomen door een nieuwe CAO, de uitkomsten van het functiewaardering proces en de kosten voor de RVU regeling. Hierdoor vallen de loonkosten per saldo € 270.000,- hoger uit dan begroot. Door ontwikkeling van loonkosten als gevolg van een nieuwe Cao, de uitkomsten van het functiewaardering proces en een aanpassing met betrekking tot AOW-rechten is een extra dotatie aan de voorziening FLO van € 192.000 gedaan. Voor de medewerkers die gebruik maken van de RVU regeling hebben wij de verplichting die dit met zich meebrengt toegevoegd aan de hiervoor ingestelde voorziening.
Hiervoor is € 136.000,- onttrokken aan de reserve “Goed Werkgeverschap” Voor informatieveiligheid zijn extra kosten gemaakt voor het verbeterplan van € 40.000,-, deze middelen zijn onttrokken uit de hiervoor gevormde reserve. De kosten voor ondersteuning en werving van ons personeel waren € 85.000,-hoger. Door krapte op de arbeidsmarkt zijn extra inspanning nodig geweest. Overige kosten per saldo € 2.000,- hoger.
Financiële en algemene dekkingsmiddelen Programma
Baten
Algemene dekkingsmiddelen
Primaire Begroting 2024
Begrotings wijzigingen
Begroting gewijzigd 2024
Werkelijk 2024
Resultaat 2024
Gemeentelijke bijdrage
29.523
31.578
0
31.578
31.578
0
Bdur
7.068
6.909
-1.072
5.837
6.182
345
Corona Crisis
42
0
0
0
0
0
Overige opbrengsten en kosten
92
0
0
0
-166
-166
Regietafel Nieuwkomers
1.056
0
782
782
600
-182
37.781
38.487
-290
38.197
38.194
-3
Overige opbrengsten en kosten
0
-3.988
3.988
0
514
514
Corona Crisis
-43
0
0
0
0
0
Regietafel Nieuwkomers
-1.056
0
-782
-782
-600
182
-1.099
-3.988
3.206
-782
-87
695
36.682
34.499
2.916
37.415
38.108
693
Totaal baten
Lasten
Totaal lasten Totaal algemene dekkingsmiddelen
Jaarrekening 2023
Product
18
Programmaverantwoording Binnen de algemene dekkingsmiddelen is per saldo een voordeel ontstaan van € 693.000,-. • • • •
Er is ter compensatie van loon- en prijsontwikkeling een hogere Bdur bijdrage ontvangen van € 345.000,Voor de uitgezette middelen in de zogenaamd Rijksschatkist is een rentevergoeding ontvangen van € 250.000,Over voorgaande dienstjaren zijn afrekeningen ontvangen, per saldo een voordeel groot € 155.000,In 2024 is een zogenaamd “Boekenonderzoek” uitgevoerd door de belastingdienst. Op basis hiervan dient nog € 57.000,- aan loonheffing te worden afgedragen voor het gebruik van de dienstauto’s.
Recapitulatie
Jaarrekening 2023
Primaire Begroting 2024
Begrotings wijzigingen
Begroting gewijzigd 2024
Werkelijk 2024
Resultaat 2024
Calamiteiten en crises
460
181
1.556
1.737
2.049
312
Bewustwording
52
10
-10
0
0
0
Samenleving
1.024
949
77
1.026
1.027
1
Organisatie
195
123
458
581
846
265
37.781
38.487
-290
38.197
38.194
-3
39.512
39.750
1.791
41.541
42.116
575
Calamiteiten en crises
-24.325
-23.348
-3.050
-26.398
-26.063
335
Bewustwording
-3.854
-3.582
1.147
-2.434
-2.501
-67
Samenleving
-2.893
-2.246
-210
-2.456
-2.563
-107
Organisatie
-7.383
-6.579
-2.884
-9.463
-10.203
-740
Algemene dekkingsmiddelen
-1.099
-3.988
3.206
-782
-87
695
-39.554
-39.743
-1.791
-41.533
-41.417
116
Resultaat voor bestemming reserve
-42
7
0
8
699
691
Reserve mutatie
770
-7
0
-8
135
143
Resultaat na bestemming reserve
728
0
0
0
834
834
Recapitulatie
Programma
Baten
Algemene dekkingsmiddelen Totaal baten
Lasten
Totaal lasten
19
Paragrafen 1. Inleiding De van toepassing zijnde paragrafen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording voor de VRD zijn: • Weerstandvermogen en risicobeheersing • Financiering • Verbonden partijen • Bedrijfsvoering • Onderhoud kapitaalsgoederen De paragrafen Grondbeleid en Lokale heffingen zijn niet van toepassing voor de VRD.
2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de weerstandscapaciteit die de gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen. De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd: • Risicobeleid • Weerstandscapaciteit • Risico-inventarisatie per 31 december 2024 • Weerstandspositie • Kengetallen
2.1 Risicobeleid De werkgroep GRIP op GR-en, bestaande uit Drentse griffiers en VDG-bestuur, heeft de notitie ‘Samen werken voor Drenthe’ opgesteld. In de notitie, die vanaf 2022 van toepassing is voor de gemeenschappelijke regelingen, worden ten aanzien van de weerstandsparagraaf de volgende werkafspraken gemaakt: 1. Weerstandscapaciteit is aanwezig bij de deelnemers en in beperkte mate bij de gemeenschappelijke regeling. 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijk regelingen vermeldt in de begroting het verschil tussen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen in totaal en naar rato voor de afzonderlijke deelnemers.
3. Een algemene reserve is toegestaan om ontwikkelingen in het loon- en prijspeil af te dekken, met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. 4. Als de verwachting is dat de ontwikkelingen in het loon- en prijspeil boven de maximale omvang van 2,5% uitkomt, is afwijken van de richtlijn van 2,5% mogelijk. Hiervoor doet het DB van de gemeenschappelijke regeling een gemotiveerd voorstel aan het algemeen bestuur. 5. Het bedrag boven het vastgestelde maximum van de algemene reserve, vloeit naar rato van de deelnemersbijdrage terug naar de deelnemers. De Veiligheidsregio Drenthe heeft deze afspraken in zijn geheel overgenomen en uitgevoerd.
2.2 Weerstandscapaciteit Voor het berekenen van de weerstandscapaciteit mag op basis van de richtlijnen van het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader (GTK) alleen de Algemene Reserve worden meegenomen. De weerstandscapaciteit geeft aan in welke mate de VRD in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen. Op basis van de notitie “Samen werken voor Drenthe” heeft de Algemene Reserve van de VRD een bestemming gekregen en kan deze alleen worden ingezet voor het opvangen van loon- en prijsontwikkelingen.
20
Paragrafen De VRD heeft daardoor zelf geen beschikbaar weerstandsvermogen. De hoogte van de reserve loon- en prijsontwikkelingen bedraagt maximaal 2,5% van de totale begrote lasten, zijnde 2,5% van € 41.533.000,- = € 1.038.325,-.
2.3 Risico-inventarisatie per 31 december 2024 In onderstaande tabel is de stand van de reserves voor resultaatbestemming 2024 weergegeven:
Eindbalans 31-dec-23 Loon- en prijsontwikkeling
Resultaat bestemming (AB besluit)
Beginbalans 01-01-2024
Toevoeging
Onttrekking
Eindbalans 31-12-2024
-
408.000
408.000
-
-
408.000
Versterking Crisisbeheersing
429.000
271.000
700.000
86.523
-
786.523
Rampenpot
250.459
-
250.459
-
-
250.459
Nieuw leren
50.626
-
50.626
-
50.626
-
Versterking VRD-begroting 2023
84.231
84.231
-
38.468
45.763
LMS
500.000
-
500.000
-
-
500.000
Goed Werkgeverschap
409.907
-
409.907
3.510
136.379
277.038
1.724.223
679.000
2.403.223
90.033
225.473
2.267.783
Saldo bestemmingsreserves
De reserves worden toegelicht in bijlage III: Nota Reserves en Voorzieningen.
21
Paragrafen 2.3 Risico-inventarisatie per 31 december 2024
Risico
Risicokans
Impact
Bedrag
Algemeen Klimaateffecten
zeer groot
zeer groot
1.125.000
Beschikbaarheid en prijs van energie
gemiddeld
groot
375.000
groot
groot
525.000
Loonontwikkelingen boven compensatie
gemiddeld
gemiddeld
150.000
Prijsontwikkelingen boven compensatie
gemiddeld
gemiddeld
150.000
Onverwachte ontwikkeling groot brandweermaterieel
zeer groot
groot
675.000
klein
groot
225.000
gemiddeld
gemiddeld
150.000
groot
groot
525.000
gemiddeld
groot
375.000
groot
groot
525.000
Arbeidsmarktproblematiek Financieel/economisch
Rentebeeld Europese Centrale Bank (ECB) Huisvesting Ontwikkelingen huisvesting ICT en informatievoorziening Digitale verstoring/Cybercrime Brandweer Verstoring van het huidige opleiding- en oefenensysteem Niet gedekte risico's voor de brandweermensen Totaal risico's
4.800.000
Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor de VRD kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 4.800.000. Bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Risico’s doen zich normaal gesproken niet gelijktijdig voor.
22
Paragrafen Risico’s algemeen
Klimaateffecten De ontwikkelingen in het klimaat hebben invloed op de primaire processen van de brandweer. Het risico op grotere calamiteiten als gevolg van klimaatontwikkelingen neemt toe, wat zorgt voor extra inzet van vrijwilligers en middelen. Langdurige inzet heeft effect op de inzetbaarheid van personeel en de continuïteit van de operationele leiding. Deze staan al onderdruk en komen hierdoor verder onder druk te staan. Bij de inzet van de brandweer op deze grotere calamiteiten staat daarnaast het reguliere proces onder druk.
Beschikbaarheid en prijs van energie De gas- en elektriciteitsprijzen zijn de afgelopen tijd gestabiliseerd. De energiemarkt wordt nog steeds beïnvloed door diverse externe factoren zoals geopolitieke spanningen, klimaatverandering en de wereldwijde vraag naar energie. Dit heeft effect op de beschikbaarheid van gas en elektriciteit. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de wereldwijde ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en de overgang naar een duurzamer energiesysteem. Dit kan op lange termijn stabiliteit brengen, maar in de overgangsperiode kan het ook leiden tot fluctuaties in de prijzen van traditionele energiebronnen, zoals gas en andere brandstoffen.
Arbeidsmarktproblematiek In de huidige arbeidsmarkt zien we steeds vaker uitdagingen bij het invullen van vacatures, doordat het beschikbare potentieel blijft afnemen. Dit vergroot het risico dat onze dienstverlening onder druk komt te staan wanneer we niet tijdig de juiste mensen op de juiste plek krijgen. De effecten hiervan zijn inmiddels merkbaar, met stijgende kosten voor werving, inhuur en langere inwerkperiodes. Dit vraagt om meer creativiteit en aanpassingen binnen onze organisatie om wendbaar te blijven en de continuïteit van onze dienstverlening te waarborgen. Risico’s financieel/economisch
Loonontwikkelingen boven compensatie De bestemmingsreserve loon- en prijsontwikkelingen is maximaal 2,5% van de begrote lasten op basis van de notitie “Samen werken voor Drenthe”. Voor de loonontwikkelingen in de begroting wordt uitgegaan van de CPB reeksen; Prijs Bruto binnenlandsproduct,
Prijs overheidsconsumptie beloning werknemers. De stand van de bestemmingsreserve per 31 december 2024 is € 408.000. Als de werkelijke loonontwikkeling hoger zijn dan de meegegeven compensatie ontstaat er een tekort, de reserve is dan de eerste opvang.
Prijsontwikkelingen boven compensatie De bestemmingsreserve loon- en prijsontwikkelingen is maximaal 2,5% van de begrote lasten op basis van de notitie “Samen werken voor Drenthe”. Voor de prijsontwikkelingen in de begroting wordt uitgegaan van de CPB reeksen; Prijs Bruto binnenlandsproduct, Prijs overheidsconsumptie beloning werknemers. In de begroting 2024 is de meegekregen compensatie van de gemeenten voor prijsontwikkelingen verwerkt. Hogere prijsontwikkeling door inflatoire ontwikkelingen zoals zich de laatste jaren in de markt hebben voorgedaan kunnen leiden tot hogere kosten. Als deze kosten hoger zijn dan de ontvangen compensatie wordt een beroep gedaan op de reserve loon- en prijsontwikkelingen.
Onverwachte ontwikkelingen groot brandweermaterieel Ten aanzien van het groot brandweermaterieel worden we meer en meer geconfronteerd met ontwikkelingen waarop niet te sturen is. Hieronder vallen de aanbestedingstrajecten die veelal langer duren dan verwacht. Om het vervangende materieel langer in stand te houden worden daardoor extra kosten gemaakt. Ook snelle veranderingen op technisch vlak spelen hier een rol, meestal leiden deze ontwikkelingen tot een hogere vervangingsprijs.
Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB) In 2024 lijken de effecten van het rentebeleid van de ECB enigszins te stabiliseren. Hoewel de renteverhogingen in 2023 bedoeld waren om de hoge inflatie te beteugelen, tonen de recente ontwikkelingen een gematigder rentestijging, waardoor het risico op sterk oplopende rentekosten kleiner is geworden. Desondanks blijft er een risico bestaan dat stijgende prijzen effect hebben op onze financieringsbehoefte en leiden tot een toename van onze leningenportefeuille. Het blijft daarom essentieel om zorgvuldig te monitoren en onze financiële strategie hierin te laten meebewegen.
23
Paragrafen Risico’s huisvesting
Ontwikkelingen huisvesting Onze huisvesting is een cruciale factor voor onze bedrijfsvoering. Het gebouw aan de Mien-Ruysweg vertoont steeds vaker tekenen van overbelasting en onderhoudsachterstand. Deze risico’s benadrukken de noodzaak van een duurzame huisvestingsstrategie om operationele verstoringen en oplopende kosten te voorkomen. Daarnaast lopen wij risico’s bij stagnatie in de bouw van nieuwe kazernes. Dit kan leiden tot hogere kosten voor het langer in stand houden van bestaande locaties of het huren van tijdelijke voorzieningen voor materieel. Risico’s ICT en informatievoorziening
Digitale verstoring/Cybercrime De snelle ontwikkelingen in ICT bieden kansen, maar vergroten ook de risico’s van digitale verstoringen en cybercrime. Onze toenemende afhankelijkheid van digitale systemen maakt ons kwetsbaar voor incidenten zoals stroomuitval, hacking of datadiefstal. Dergelijke verstoringen kunnen grote gevolgen hebben voor onze primaire processen, vooral voor de continuïteit van de acute hulpverlening. Het blijft essentieel om te investeren in cyberbeveiliging, back-upsystemen en crisisplannen om de impact van digitale dreigingen te minimaliseren.
Dit brengt het risico met zich mee dat er een tekort ontstaat aan geschoolde en geoefende vrijwilligers. Om voldoende brandweermensen beschikbaar te hebben voor de primaire taken van de organisatie moeten hogere kosten worden gemaakt voor opleiden en oefenen. Het aanbod van scholing, door BON en NIPV, staat onder druk waardoor niet alle rollen tijdig ingevuld kunnen worden.
Niet gedekte risico’s voor de brandweermensen Het werk voor de brandweer brengt inherente risico’s met zich mee, waarbij de vraag blijft of deze voldoende zijn afgedekt binnen de huidige afspraken. Beroep gerelateerde ziekten, zoals langdurige blootstelling aan gevaarlijke stoffen en de impact van fysieke en mentale belasting, vormen een groeiende zorg. Dit vraagt om voortdurende aandacht voor preventieve maatregelen, passende vergoedingen en beleid dat inspeelt op nieuwe inzichten rondom beroepsrisico’s en gezondheidsschade.
2.4 Weerstandspositie De weerstandspositie wordt uitgedrukt in een ratio. Deze ratio wordt, overeenkomstig de regels in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) berekend door het aanwezige weerstandsvermogen te delen door de financiële totaalwaardering van de risico’s.
Risico’s brandweer
Verstoring van het huidige opleiding- en oefensysteem De maatschappelijke trend dat mensen zich steeds minder lang binden is ook bij vrijwilligers te merken: zij nemen eerder afscheid van de organisatie.
Het Nederlands Instituut voor Risicomanagement (NARIS) heeft een beoordelingsmatrix opgesteld om de weerstandsratio te kunnen kwalificeren.
Ratio weerstandsvermogen
Waardering
>2
Uitstekend
1,4 - 2
Ruim voldoende
1 - 1,4
Voldoende
0,8 - 1
Matig
0,6 - 0,8
Onvoldoende
24
Paragrafen Door het ontbreken van weerstandsvermogen bij de VRD is de ratio voor de VRD 0. De VRD is onvoldoende in staat om de mogelijke risico’s zelf op te vangen en zal bij het zich voordoen van deze risico’s een beroep doen op de bij gemeenten aanwezige weerstandscapaciteit.
Gemeente
Benodigd weerstandsvermogen
Aa en Hunze
274.599
Assen
569.290
Borger-Odoorn
259.615
Coevorden
383.008
Emmen
1.213.309
Hoogeveen
462.001
Meppel
289.469
Midden-Drenthe
340.467
Noordenveld
281.597
Tynaarlo
277.619
Westerveld
214.382
De Wolden
234.644
Totaal
4.800.000
25
Paragrafen 2.5 Kengetallen
2024
2023
netto schuldquote
61,4%
49,2%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
61,4%
49,2%
solvabiliteitsratio
8,1%
8,5%
structurele exploitatieruimte
2,0%
3,9%
grondexploitatie
nvt
nvt
belastingcapaciteit
nvt
nvt
Kengetallen
2.6 Netto schuldquote/Netto schuldquote gecorrigeerd Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de VRD ten opzichte van de totale inkomsten en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
Structurele exploitatieruimte In de begroting 2024 is een storting gedaan in de reserves. De jaarrekening sluit af met een positief resultaat. Wel is er per saldo een onttrekking uit de reserves gedaan. Dit opgeteld kan worden geconcludeerd dat er sprake is van structurele exploitatieruimte over het jaar 2024.
De VNG heeft als richtlijn een norm van maximaal 130% voor de schuldquote. Daar blijft de VRD ruim onder.
Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VRD in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid. Bij een zelfstandige organisatie staat een solvabiliteitsratio tussen de 25 en 40% voor gezond. Aangezien onze risico’s worden afgedekt door de deelnemende gemeenten kan onze ratio van ruim 8% toch als voldoende worden geclassificeerd.
26
Paragrafen 3. Paragraaf Financiering De wet Financiering Decentrale Overheden (Fido) stelt regels voor het beheer van de treasury. De wet bevat normen voor het beheersen van risico’s op kort- en langlopende leningen. Verder worden decentrale overheden verplicht een Treasurystatuut op te stellen en een Paragraaf financiering in de begroting en het jaarverslag op te nemen.
3.1 Treasurystatuut Het treasurystatuut is onderdeel van de financiële verordening GGD Drenthe en VRD. In de verordening is vastgelegd dat de VRD voldoende liquiditeiten beschikbaar moet hebben om de vastgestelde plannen te kunnen uitvoeren. Hiervoor worden tijdig en voldoende middelen aangetrokken zodat de begroting kan worden uitgevoerd binnen de door het Algemeen Bestuur gestelde kaders. De afgelopen jaren zijn er belangrijke (maatschappelijke) ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de treasury van decentrale overheden. Op Europees niveau zijn er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de overheidsuitgaven nu en op langere termijn houdbaar blijven. Deze maatregelen zijn vertaald naar Nederlandse wetgeving, zoals de invoering van het verplicht schatkistbankieren en de Wet houdbare Overheids-Financiën (Hof). Deze wijzigingen zijn opgenomen in de financiële verordening van GGD Drenthe en VRD.
In principe moeten alle overtollige middelen in de schatkist worden aangehouden. Er zijn echter een aantal uitzonderingen. Eén daarvan is het drempelbedrag. Dat is een minimumbedrag dat gemiddeld per kwartaal buiten de schatkist mag worden gehouden. Voor VRD geldt voor 2024 een drempelbedrag van € 1.000.000,-.
3.3 Renterisico kortlopende financiering Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten van openbare lichamen. Schommelingen in de rente van kortlopende schulden hebben een directe invloed op de rentelasten. Met de kasgeldlimiet stelt de wet een grens aan de financiering met kortlopende geldleningen.
3.4 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet bepaalt hoeveel geld geleend mag worden voor een periode van maximaal 1 jaar. De limiet is vastgesteld op 8,2% van het begrotingstotaal en bedraagt voor 2024 afgerond € 3.406.000,-. In 2024 is VRD binnen de gestelde norm gebleven.
3.2 Risicobeheer De VRD hanteert de volgende doelstellingen op het gebied van financiering: • Voldoende liquiditeiten beschikbaar hebben om de begroting te kunnen uitvoeren binnen de door het Algemeen Bestuur vastgestelde kaders. • Beheersen van de risico’s die zijn verbonden aan de financieringsfunctie, zoals renterisico en debiteurenrisico. • Minimaliseren van de kosten van geldleningen. • Verkrijgen en handhaven van toegang tot de financiële markten.
27
Paragrafen 3.5 Renterisico langlopende financiering
Berekening kasgeldlimiet 2024 (bedrag * €1.000)
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
1
Toegestane kasgeldlimiet * In procenten van de grondslag * In bedrag
8,20% 3.406
8,20% 3.406
8,20% 3.406
8,20% 3.406
2
Omvang vlottende schuld
4.226
4.789
4.854
4.429
3
Vlottende middelen
8.854
5.100
3.904
3.505
-4.628 3.406 8.034
-311 3.406 3.717
949 3.406 2.457
924 3.406 2.482
Toets kasgeldlimiet 4
Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte
Het renterisico op de vaste schuld gaat over het renterisico dat wordt gelopen over geldleningen die zijn afgesloten voor een looptijd van minimaal een jaar of langer. Dit rente risico moet voldoen aan de renterisiconorm die hiervoor wettelijk is voorgeschreven. Deze renterisiconorm houdt in dat niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering en/of een renteherziening in aanmerking mag komen. Voor VRD betekent dit voor het jaar 2024 een bedrag van € 8,3 miljoen.
3.6 Renterisiconorm De renterisiconorm schrijft voor hoeveel maximaal geleend mag worden voor een periode langer dan 1 jaar. De renterisiconorm beperkt het renterisico op de langlopende financiering. De norm bevordert de spreiding van de looptijd van de kapitaalmarktleningen (looptijd lening > 1 jaar) door de omvang van de leningen te beperken waarvoor de rente in een bepaald jaar moet worden aangepast. Het Rijk heeft de maximale omvang van leningen met een renteaanpassing vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Voor de VRD komt het neer op een bedrag van € 8,3 miljoen.
28
Paragrafen In 2024 is de VRD onder de gestelde norm gebleven. Renterisiconorm (in mln. Euro's)
2023
2024
Berekening renterisiconorm 1
Begrotingstotaal aan lasten
38,8
41,5
2
Vastgesteld percentage
20%
20%
3
Renterisiconorm, in bedrag (1x2)
7,8
8,3
Berekening renterisico 4
Renteherzieningen
0
0
5
Betaalde aflossingen
2,8
2,8
6
Renterisico (4+5)
2,8
2,8
Toets aan renterisiconorm 3
Renterisiconorm, in bedrag
7,8
8,3
6
Renterisico
2,8
2,8
Ruimte + / overschrijding - (3-6)
5,0
5,5
29
Paragrafen 3.7 Europees Monetaire Unie (EMU) saldo Emu overzicht (obv voorgeschreven tabel)
Tabel EMU saldo nr.
Omschrijving (bedragen 8 € 1.000)
2023
2024
1
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit de reserves (zie BBV, artikel 17c)
729
834
2
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
2.921
3.007
3
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie
617
181
4
Investeringen in (im)materiële vaste activa, die op de balans worden geactiveerd
6.144
13.838
5
Baten uit bijdragen van andere overheden, de EU en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4
0
0
6
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa, voor zover niet op de exploitatie verantwoord
32
3.244
7
Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, en woonrijpmaken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)
0
0
8
Baten bouwgrondexploitatie : Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord
0
0
9
Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen
0
0
10
Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen ed.) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van de bovenstaande posten
0
0
11
Verkoop van effecten : neen
neen
0
0
3.952
11.665
a. Gaat u effect verkopen ? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie ? Berekend EMU saldo
30
Paragrafen 4. Paragraaf Verbonden Partijen 4.1 Verbonden Partij
Samenwerkingspartijen
Een Verbonden Partij is een privaat- of publiekrechtelijke organisatie waarin de VRD een financieel én een bestuurlijk belang heeft. Er is sprake van een financieel belang als de VRD aansprakelijk is bij het niet nakomen van de verplichtingen door de rechtspersoon. Er is sprake van een bestuurlijk belang als de VRD vertegenwoordigd is in het bestuur of zeggenschap daarin kan uitoefenen. Gelet op deze kwalificaties kent de VRD geen verbonden partijen.
De VRD is een flexibele en wendbare netwerkorganisatie. In het netwerk van VRD wordt op verschillende manieren samengewerkt met andere organisaties. Enkele voorbeelden van samenwerking zijn: • dienstverleningsovereenkomst met de Gemeente Tynaarlo voor de uitvoering van de salarisadministratie • dienstverleningsovereenkomst met GGD Drenthe voor de administratievoering van de GHOR • samenwerkingsovereenkomst met de Veiligheidsregio’s Fryslân en Groningen voor het uitvoeren van de personeelsadministratie voor het personeel van de MNN, dat in dienst is bij de VRD • samenwerkingsovereenkomst Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe (Piofach,- AB besluit 3-102018) • Werkgeversvereniging Samenwerkende Veiligheidsregio’s (WVSV) • Stichting Risicobeheer - expertisebureau voor risicobeheer en verzekeringen van en voor veiligheidsregio’s
Hieronder volgt een aantal organisaties waarmee de VRD een nauwe betrokkenheid heeft.
4.2 Stichting Brandweeropleidingen Noord De bestuurlijke deelname, samen met de veiligheidsregio’s Fryslân en Groningen, in de Stichting Brandweeropleidingen Noord (BON) benadert de definitie van een verbonden partij. Er is echter volgens de statuten geen sprake van een financieel belang in de stichting. De stichting is aandeelhouder in de Bon Holding B.V. De Bon Holding B.V. heeft een 100%-deelneming in Oefencentrum Noord B.V., Brandweeropleidingen Noord B.V. en de Flexpool B.V. De BON factureert de afgenomen dienstverlening (opleiden of oefenen).
4.3 Nederlands Instituut Publieke Veiligheid Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) verbindt en versterkt de veiligheidsregio’s, Rijksoverheid en crisispartners met onderzoek, onderwijs, ondersteuning en informatie. Het NIPV wordt bestuurd door de voorzitters van de 25 veiligheidsregio’s. Zo levert het NIPV onder andere een bijdrage aan de brandweeropleidingen, opleidingen voor crisisfunctionarissen en bevolkingszorg maar ook het delen van informatie en expertise. Ook houdt het NIPV zich bezig met het verwerven en beheren van materieel, uitrusting en telecommunicatievoorzieningen. De VRD betaalt jaarlijks een contributie.